Full text of "Bibliotheca anti-trinitariorum, sive catalogus scriptorum, & succincta narratio de vita eorum auctorum, qui ... vulgo receptum dogma de tribus in unico Deo per omnia æqualibus personis vel impugnarunt, vel docuerunt ... Opus posthumum Christophori Chr. Sandii .."

See other formats

jk. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninkiijke Bibliolheek, Den Haag. 

300 H 4 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reprocluced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

300 H 4 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliofheek, Den Haag. 

300 H 4 




Early European Books, Copyright © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



BIBLIOTHECA 

ANTI-TRINITARIORUM, 

five 

Catalogus Scriptorum, Sc fuccinda narratia 
de vita eorum Auf^orum , qui prsEterito 6c hoc/ecu- 
lo, vulgo reccptum dogma dc tribus iii unico Deo 
peromniaiequalibusperlbnis vel impugnarunt, vel 
docuerunt folum Patrem D. N. J.Chridi cOe 
illum verum feu altiflimum Deum. 

OPUS POSTHUMUM 

;CHRISTOPHORI CHR. SANDIL 

AcceJuni 

alia qu^dam Scripta, quorum feriem pagina 
poft pra^fationem dabit. 

Sl»* «mniajimnljunda 
COMPENDIUM HlSTORIiE EcCLESIASTICiK 

UNITARIORUM, 

qui S o c I N 1 A N I vulgo audiunt , exhibent 




J^REISTADII, 
ApudJOHA NNE M A C O N I U M, 



cId Idc Lxxxiv, 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproclucecl by courtesy oF Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



B. W. 

LECTORI BENEVOLO 

S. P. D. 

lu cftcxquo litcrnto- 
•rum orbisj optavit vcl- 
ut in thcatro fiili, il- 
Jius rcligionis viros, 
quar ad hodicrnum uf- 
que diem hacrcfeos nomine audit. 
Horum Catalogum , cura ac labo- 
re Clmftophori Sandii, quo nupcr or- 
batifumus, concinnatum, tibi can- 
dideLcaor, en! ofFcrimus. Auao- 
ns laudibus non immorabor : fubJi- 
mes namquc animi ejus dotes , in 

^ mo- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



monumcntis ipfiiis, qu^ haaenus lu ^ 
ccm videre, abunde cernere licet. Im 
mo & in hoc pofthumo fcetu ipfius MM 
ingenii ejus indcfeflique laboris cla ^ 
rumelucet fpecimen. Sufceperat ill 
traaatumhuncelaborandum, anor TM 

nullis literarum taUumque ams 
toribus ftimulatus. Verum plurim ^ 
occupationibus diftraaus , poft moi ; 
bo impeditus , ac tandem morte in* ^ 
matura ereptus , opus hoc pertexei i 
non potuit, ac proinde imperfeaui 
id nobis reliquit. At nequaquam cui 
eo 5 eorum qui dudum id praeftoL 
bantur, extinaum eft defiderium, qr. 
auftorem debita gloria, fe verofrv^ 
au, quem inde percepturi effent , pr 
vari , quer^antur. His crgo prot 
perpenfis , & nemine alio fe ofFerci- 
te 5 haud dubitavi , iifdem calcar a( 
dentibus , pro modulo meo opus hc 



4\ 



continuare. Haud ignarus quidcm 
fum non vulgare ingenium judicium- 
que requiri , ad aliorum pofthuma 
fcripta augenda , exornataque in lu- 
cememittenda. Veriimcum a longo 
tempore notus mihi fucrit foetus is 
Viri Clariflimi , ipfeque faepius de eo 
mecum confiha iniverit , immo & e- 
mendandi plenam facultatem concef- 
ierit; eoaudentiuslaboremhunc ag- 
greffus fum. Et quam vivo incorri- 
gendisaugendifquenon paucis , ope- 
ram navavi , eandem defunflo ami- 
cifque ejus^denegare nequaquam po- 
tui. Antequam igitur ad libri hujus 
ledionem accedas le61:or benevole , 
paucis hcentiam noftram qua in edi- 
cione ejus ufi fumus , accipe. Oper^ 
pretium me fafturum duxi , fi quos 
idhuc hujus generis noffem auftores , 
i noftro Auftore praetermiflbs , in re- 

* 3 li- 



liquorum cenfum rcferrem : quoruji 
fere feptuaginra colleftos, hic inf- 
rui. Simul etiam in id incubui, utnci 
tantum exaftum nativitatis ac obitis 
cunaorumpquantum fieri potuit,ter- 
pus notarem ; fcd etiam nnde orti fu- 
rint, ubi vixerint, quid egerint, qul- 
ve docuerint, ac denique ubivitai 
hnierint, hac oblata occafione i 
nuerem Multoruminfuperhbrorui 
titulos , prxfcrtim vero manufcript- 
rum (quorum plurimos videre mii 
contigit) in lucem protraxi, auft- 
ribus eorum honorem debitum vim- 
cavi. Quem etiam afferui his , qui o 
modeftiam fcripta fuafuppreffo n- 
mine ediderant. Inter coetera qu - 
que, quac haud obfutura fore ratv 
fum , adcodiccmhuncaugendum,»:: 
illud efl: ; quod cunftos titulos hbr • 
rum ahis hnguis cxaratorum y La 
nitate etiam donaverim. P<*-* 



Porro qualifcunque tandcm in his 
labor meus fit , nequaquameumcum 
au£ioris lucubrationibus comparari 
volo. Neque enim me latet facilius 
efle inventis addere : & via jam tri- 
ta aliorum premere veftigia. Jdeo- 
que opus hoc , magno ipfius nomini 
confecrare minime dubitamus. Uti- 
mam diutius ipfo frui potuiflcmus, 
utnon tantum hunc, fed & alios quos 
inchoavitvel inchoare in animo fta- 
tuerat, ad finem perduxiflet labore«. 
Quid tamen cffecerit , per tam brevc, 
quo inter mortales commoratus eft 
temporis fpatium , fuo dabimus loco. 
In animo etenim eft & noftrum auSo- 
rem , in horum virorum cenfum refer- 
re : quamvis haud defuerint qui adhuc 
viventem , erafum inde cupiebant. 
Jamquebrcvianteobitumipfius, fi- 
niftra fparfa fucrat fama , ab his qui id 

li. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



libenter vidiffent , eum prioribus fuis ? 
opinionibusnunciomiflb, inadverfa 
caftra tranfiifle. Verum de his non i 
eft hic multis agendi locus. I 

Tu vero , quifquis es 6 Leftor, ne 
dcdigneris laborem hunc , eo quo tibi j| 
oifernir fufcipere animo. Si igitur aU- 
quid fecus ac oportuit exaratum re- 
peries, benignecorrigeacmone: fin 
vero omiflum quidpiam animadver- ^ 
tes, &plurahisquxadnotitiam no- r 
ftram pervenere fcias, enixe rogamus^ « 
ne ea (prout nos fecifle vidcsj orbi :: 
literatocommunicaregraveris. Deu5 ( 
vero providentia fua tefemper pro 
tegat actueatur, largiaturque tibi ut 
quam optime valeas ! 




1 



I 



S E 



Early European Books, Copyrigfit © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reprocluced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



#1 



S E R I E S 

TRACTATUUM 

hoc voliimine contentorum. 

g ibliotheca Anti -Trinitariorum. P^^. i 
Joh. Stoinii Epitome Hi(^orU Originis .Vnu 
tariorHm in Poloni a, 1 8 1 

GeorgiiSchonianni Teftamentumultima volunta^ 
tis: continens vitdipfiusy nec non variorum Ac^ 
tuum Ecclepafticorum JuccinBam htftoriam. i S9 
De Typographiis Vnitariorum in Polonia. 1 9^ 
Brcvis Relatio cie]o\\. Tyfcovicii martyrio. 205 
Andr. Wiflbwatii narratio compendtofa quomodo 
in "Polonia k Trinitariis Reformatis feparatiftnt 
Chrifliani Vnitarii. 207 
Accedit Htdorta de Spiritu Belga. 2 1 6 

Anonymi Epiftola exhtbens vtt<& ac mortis An» 
drea Wt(fowatii , nec non Eccleftarum Vnita^ 
riarum ejus tempore brevem hifioriam. 1 19 
Vindicia; pro Vmtartorum in Polonia Religionis li^ 
bertateab Equitc Polong confcripta. 16^ 




Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproducecl by courJesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



BIBLIOTHECA 

ANTI-T R I N 1 T AR I O R UM. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



I N D E X 

ALPHABETICUS 

Nominum propriorum, qu^ in 

Bihliotheca Anti-Trinitariorum 
ordine Chronologico 
rccenfentur. 



B. 



ADamus Roreel. 144 
Adamus Francus. 14.1 
AdamusGonavius. 108 
Adamus Neufnerus. 6 1 
Adamus Paftoris. 38 
AlbertusCalinins. 94 
AlfonfusLincurius. 40 
Alexander Vitrelinus. 46 
Andreas Chraftovius. 1 08 
Andreas Dudicius. 61 
Andreas Fricius Modre- 
vius. ^ ^ 

AndieasLubieniecius. 89 
Andreas Voidovius. 92 
Andreas Wiflbwatius. 145 
Anna Princeps Radzivilia. 

Auaores Anonymi, 17I 



B 



EnedidusArcofi. ,5^ 
Bernardinus Ochidus. 



Hriftianus Franken 8(J 
'ChriftophorusCrellius. 

Chriflophorus Dinderfh! 
dius. 

ChriftophorusEous, % 
Chrjftophorus Lubienie- 
ciusStan.F. 

Chriftophorus Lubienie- 
ciusChr.F. 

ChriftophorusMorftinius. 
Chriftophorus Oftorodus. 
Chriftophorus SandiusP^i! 

Chri- 



r ' 

Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



I N D E X 

Cln iftophorus SandiusChr. 

F. 169 
Chriftophorus Stegman- 

nus. 1 3 5 

Conradus Graferus. 86 
Conradus Vorftius. 98 
Cornehus Moorraan. 143 



DAniel Brenins. i j 5 
Daniel Zwickerus.if i 
DemeCriiisHuniades. 86 

E. 

ELias Arciflevius Se- 
nior. 95 
Elias Arciflevius Junior. 

141 

Erafmus Johannis. 87 
ErafmusOtvinovius. 8.; 
ErneftusSonerus. 96 
Everardus Spangenber- 
gius. 88 
Euftachius Gizelius. 1 4 3 



G. 

GEorgius Blandrata. 18 
Georgius Enjedinus. 

95 

Georgius Niemiricius» 145 
GeorgiusOtvinovius. 84 
GeorgiusSchomanus. 47 
Gret»,orius Pauli. 45 
Guihelmus Henricus Vor- 
ftius. 145 

H. 

HErmanus Montanus. 
M4 

Herman van Vleckwijck. 

60 

Hieronyiiius Mofcoro- 
vius. »05 



I. 



FAuftus Socinvls. 
FlorianusCrufius. 
Horianus Morftin. 
Francifcus Bethlen. 
Francifcus Davidis. 



64 

140 

85 
M5 
55 



_ .^vv^ ^ — ■ ' • } J 

Francifcus Lifmaniuus. 34 



I 



r Acobus Oftens. i6ii 
J Jacobus Palseologus. s 8 
Jacobus Rynievicius 

Trembecius. 14^ 
JacobusSieninius. 97 
Jan Pictersfoon Beeldliou- 

wer, 

Jeremias Felbingerus. 157 
Joachimus Paftorius ab 
Hirtensberg. M9 
Joachimus Rupnovius. 

I i2 

Joa- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reprocluced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



A L P H A B 

Joacbimus Stegmannus Se- 
nior. , j i 

Joachimus Stegmannusju- 



i6i 
164 

49 

54 



nior. 
Johannes Becius. 
Johannes Bidellius. 
Johannes Campaiius. 
Johannes Cazanovius 
JohannesCrellius. 
Johannes Falconius. ,^ 
Johannes Geifteranus. 1 1 j 
TohannesGlirius. 60 
Johannes Hartigvcld. 161 
Johannes Kifzka de Cie- 

chanowiecz. 
Johannes Licinius, 94 
Johannes Ludovicus Wol- 
zogenius. j^y 
Johannes Niemojovius.49 
'Johannes Paulus Alciatus. 

Johannes Preuflius. 
TohannesSomerus. 
Johannes Stoinius. 
fohannesSylvanus. 
Johannes Valdefius. 
johannes Valentinus Gen- 
tilis, 

JohannesVolkelius. g6 
JonasSlichtingius. 1^6 

K. 

Klfciana Palatina Vi- 
tepfcenfis. ^4 



»7 
163 

57 
i2i 

60 



E T I C U S. 



L. 



Li^^lius Socinus. ^9 
Lancelottus a Brede- 

r "■"'^^- '34 
LaurentiusCrifcovius. 54 

Laurentius Stegmannus , 

al. Tribander. , 
LudovicusHetzerus. 16 

M. 

MArcellus Squarcialu- 

Martinus Cellarius. , . 
MartinusCrovicius. 4^ 

MartinusCzediovicius.fo 
MartinusRuarus. ,,4 

MatthxusGribaldus. 17 
Matthajus Radecius. 84 
MatthiasGlirius. 
Mclchior SchafTerus. ,4, 
Michael Gittichius Vene- 
cianus. j^g 
Michae'! Serretus. 6 

N. 

Athanael Stuckey. 

Nicolaus Cochanovius.^gz 
Nicolaus Paruta. 
Nicolaus Sienicius. 



15 

49 



P. 



pEtrusGeifteranus. 1T4 
i Petrus Gonefius. 40 
retrusMaczynski. 8» 

Pc- 



INDEX ALPHABETICUS. 



Petrus Morfcovius. 1 4 ^ 
PetrusStatorius. 47 
Petrus Statorius Stoinski. 

oz 

Philippus Cofmius, vtde 
Theodorus Simonis. 1 4 3 



Aphael Ritterus. 84 
Jtv Remiaius Chelmius. 

- - - Reychehus. 134 

S. 

SAmuel Jarai. 1 3 1 
Samuel Przipcovius. 

1Z3 

S. Dominici Montanus. 

Simon BudnjEUs. h 
Siraon Bonembergius. 8 3 
Simon Piftorius. 107 
Sophia Siemichovia. 83 
StaniOaus Budzinius. 55 
StaniOausCicovius. 48 
Staniflaus Farnovius. ■ 51 
Staniflaus Lubieniecius 

Stan.F. 89 
StaniflausLubi^ieciusChr. 

F. 165 
St.^.niflaus Lucomirfius. 41 
StaniflausPaclefius. 53 
StaniflausTafzycki. 8z 



Staniflaus Wifnovius. 5 3 
Stephanus Bahus. 90 
Stephanus Curcellieus. 1 09 
Stephanus PauU. i68 



THeodorus Raphaelis 
Camphuyfius. iir 
Theodorus Simoni» , ah 
PhihppusCofmius. 145 
Theodofius Schimbergius. 

86 

Thomas Falconius. 54 
Thomas Pifccius. 107 

V. 

VAIentinus Baumgar- 
tus. 1 44 

Valentinus Radecius Mat- 

thiEiF. 
Valentinus Radecius Val. 

F. i5<> 
Valentinus Smalcius. 99 

W. 

Wlllem Davidfz. Re- 
doch. . 168 
Wolfgangus Fabricius Ca- 
pito. * 
Wolfgangus Schhchtin- 

gius. 



BIBLIO- jll 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



foJ; li 



et5 



BIBLIOTHECA 



A NTI-TRliNlTARlORtJM. 



^OLiGANCUS FABRICIL7S 
^ '^^ > Argentinenfis eccle/ia; mi- 
r< V^A*V '""'-''^ ' '^^"'^ 148 1 • Dcnatiis a. 1 541. 
^ De eo Miiuftn & fcmores Tranfilvanix , 

(fi^sW^'i libiodc Me<iiaroris hominis Tefii Chri- 
Iti divinicate , ha-c fcnbunt : Fabricius Ca- 
pitovir pietate eruditione injignis , pofhuam Cellarii fui 
comwiiltonis cxcellentes animi dotcs , lihelli [ nnnirum 
de opcribus Dei ] utilitatem deprxdicavit , enumerat aliquot 
religioms capita , de quihus cum Cellario prSvatim difTerue" 
rut ; deco^nitione fcilicetunius Dei Cr ChrijU , de Spiritn 
Sanao , &c. Opcra ejus hxc func : 

Epiftola praeliminaris , feu prxfiitiuncula , fcripta Ar- 
centina: a. 1 5 17 , 1 1. Julii , & praefixa D. Martmi Cellaru 
icripto de Operibus Dei, edito a mcmoratis Miniftris 
Tranlylvama: Albae JuJix a. 1 568. in 4«. 
Inftitutiones Hebraicae. 
Commentarii in aliquot prophctas; 

fin^f^^^V^u^ modo allcgata prxfatione, deoperibus 
Ims hxc habet: Qum hoc opus Cellarii de operibus Dei 
(quamltbet egre^ium) Cr Buceri Matthsus , qut multa fiwer 
•vulgi judicmmfobrie docet: item Hofeas , Malachias , & 
lonas nofler, inquibus pro mediocritate noflra , quceDeiCT 
l^'*f"^Pf*'^ M^i^^e^^^rnur , non alieno nimium in^enio i 
phrafi Cel arn, opera inquam noflra cum fuis authoribus , 
*^(elt fnbifimi Ht ejllominum cotuHtio, omnia cadent a^ 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



^ BlBLXOTHECA 

interihmt ' nohis nolentihm. Hocfcimus , O-fcrihimuf ] ta^ 
meninprafentemduntaxat ufum, dum majora Domtms reve- 

''^OHANNES VALDESIUS, Nobilis Hifpanus, }uris con- 
fuitus Secrecarius Regis Neapolitani. Fertur ex Germaiiia 
fecum NeapoUm adduxifle (cripta Luthen , Buceri & Ana- 
bapciftarum. Ab eo Bernardiiius Ochiiius fentcntum fuam 
contra receptam de Trinitate opinionem imbibifle perhibe- 
tur. Floruit a. 1 54^- De eo Miniftri ecdefiarum confen- 
tientium in Sarmatia & Tranfylvinia lib. i .cap. 3 .dc talla & 
vera umus D?i Patris , Filii& Spiritus Sandi cogmtione, 
haec fcribunt: De loanne etiam Valdefio.genere Cr ftetate 
darifTmo , quid diccndum} ^ifcriptisPublicis fuxeriditims 
fpecimina nolis relinquens , fcrihit fe de Deo ejufqtie F.Uo 
itihilaliudfcire, quam auod unus ftt Deus altifjimus Chrtjii 
Pater : & untcus Dominus nojler lefus Chrtftus ejus jiltus , 
qui concepttts efl de Spiritu SanSio in utero virginis : unus CSr 
amhorum Spiritus. rr t v ^ 

Dialogi Charon& Mercurius imprelU ItaUce. 

ConfSerationes pias & dodlae. 

InPfalmos aliquot. 

In Evangelium Matthaei. 

In Evangelium Jolianms. 

Commentarius in epiftolam Pauli ad Romanos. a. 1556, 
Comentario breve,6 declaracion compendiofa,y femiliar, 
fobre la primera epiftola de (an Pablo a los Corinthios , 
muy util para todos los amadores de la piedad Chri- 
ftiana. id eji; Commentarius brevis , feu declaratio com- 
pendio^ & amiliaris, fuper primam epiftolam fandi PauL 
ad Corinthios , valdeutilis pro amatoribus pietatis Chri- 
ftianae. Liber is prohibetur in indice expurgatorio Hil- 
panico , cum & fine nomine audtoris. 

BERNARDINUS OCHINUSSenenfisItalus. FuitMa- 
ximo Romanorum Pontifici { ut quidam memoriac pro- 
diderant) a (acris confelfionibus : immo & Generalis « 
caput ordinis Capucinorum, proutZachariasBovenus in 
Annalibus Capucinorum, tefte Bzovio an. 1541- > §»54» 
refert. Monafterium a. 1541. rcliqoit. Bzovius d.l.pro- 
ptcr«a eum Italia cxccffilTc ait quod Romam citams fiicnt, 

ideo 



I 



AMri-TRXHtTARiOR UM f 

dco quod pro concione quadam fecus ejfudijfet. Nimiruiii 
( prout alii Wto confignarunt; quod in Dominica pal- 
marum , faftum Papa: Romanj m ipfius prjcfentia ex hig- 
gdtu aaiter perftrmxerit rfkda compararione Dommi 
Jlelu , in paupen ftatu Hierofolymam mgredientis ; 
Sc Pontihcum Romanorum vitam. Qua concione finita » 
unus Cardmalium Papam offenfum effe ipfi fiemficat » 
atque ut protmus pra^fenti periculo fuga fefe eripiat fuadet- 
Moxiraquemnerifecommifit, ac Venetias conceffit. Fu- 
gam qus Duaffa Ferrarienfis , veftes & alia neceffaria et 
luppeditando , adjuvit; prout Bzovius d. I. teftatur. Ma- 
gna etemm ipfius , tunc temporis m illis oris , dodtrina , fa- 
cundia, acpotiirunummorum integritate, parta, zuCto* 
ritas fmt. Prout idvelex unico ipflus Bzovii , quod haud 
dubitavit ipfiperhibere, patetelogio: fic enim\idem dc 
uchmo diat; Intanta tum erat exifiimatione , ut unus o- 
pttmustottusItalUconcionatorhaberetur, ut gui admirabiU 
quadam quum aaione , tum lingu^ ficufulia, auhorum ayumoi 
^uocunque^^lletraperet ac tammagis , quod Vita doOrin^ 
^Wf/. Huc etiam fecit teftimomum , quod ipfi dat Ful- 
riaMorata, hb. II. epiftolarumad Vi(ftorum Moratant 
lororem , m hteris foiptis 7. Id. Aug. anni Cut ex proxim^ 
pra.cedentibus epiftolis colligo; 1 5 5 ^^ubi h Jc referS' 
Bernardnmm Ocellum [id Oclinus hngua Italica fonat 
fem,ytrumjncere Chrijiianum,ex ^ngUa Genn^am Profm/Te. 
^deo uhtque ferenda crux ei . 5«/ v./;V effe C%riMl. 
Anno 1 563 .natus annos y^.rtefte Petro Perna m epAola ad 
Czechovicium) a Tigurims pulfus eft:afperrima hfeme viis 
ommbus mve &glaae impeditis,ut refert Bzovius ex Dudi- 
ai ad Bezani epifrola.j/./.§z8.Undein Poloniam fe contuUc. 
De obim ipfius varu diver/imode faibunt. Budzimus tefta- 
tur Hilton^E Ecclefiarum Polonicarum fui tempons MS. 
^m.^ .ejimmandatis contra peregnnos , qui diverfara i 
communide Trmitate opinionem fevebant, aimo iT?^ 
latis,PoIoma exaaum^anuffis pefte graflknteduobus fili^s,&: 
^natu mapre, in Moravi^am (Sncefriire , ibidemnue 
^i^vcovi^elapfis tribus hebdomadis deceffiffe. Qui~uc 

t^/r»^^"^"^" Zarnovecu^m hbro con- 

t» faultmnSocumm,Ioco , putarunt cuiu UluSocini 



i 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courJesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 




4 



BlBtlOTHECA 



mafflftram fuiflb : verum de Fauflo Zarnovecius d. 1. 
aflbnt , qua in re fallitur , nequc enmi F. Socmus (nili torrc 
Lxliumpatruumj uUum habuit iii Theologicis pra:ccpto- 

rem. , 

Prediche , id cjl , Conciones , quatuor volumini.^*.^ o 
Deindc denuo tomis duobus , quorum prior y • P»' 
fterior 65. fermones comple^itur , Italice , liaiilco: cxcu- 
ditlfingrinius. 

Libellus de Bcneficio Chrifti. , 
Expofitio epiftolx Pauli ad Romanos , Itahcc. 
Eadem Latmc cx verfione Sebaftiaui Caftalionis, Gcnev.t : 
& Auffufta: Vinddicorum apud Ph^li.ppum Uihirdum 8*. 
Ex cums prsefatione haudobfcur» colhgi poreltCaihihom m 
interprctationis auaorem eflb: Uc enim illictypograplius 
ledlorem alloqiiitur. Nolo te ignorare , Unor hasex - 
pofttiones ab Ochino frimum Laiine jiupas non fnijje Jed 
Jtalice. Dcindcab erudito atque pio quodam\iro I atimjjime 
redditas micleganti^ {Itdio fcriftur.f. f^e pi rajrs Latmo 
inducens habitu , Theolc^i^ rem obfcuram feat , C^c. 
Sermonestres de ofEicio Principis Itahce. 
Quinque Declamationes Cicxx : eadcm hngua. Uterque 
horum librorum a Ca-ho Horatio Curione , Calu fccuiidi 
fiho, inLatinum verfus, prodiit Bafileae a. 1 5 50. ^ 
Commentarius in epiltolam ad Galatas. Itahce. 
Idem Germanice. ^ 
Centum apol6gi (acn , Itahce & Latine , Genevx. 
lidem ex Italico verfl Germanice. 
lidem exGermanico verfi Belgice. Dordraci 1607. 80. 
Depurgatorio Dialogus Italicus & Latinus Ihaddxo 
Duno interprete. TiguriapudGefneros. ^o- 

Idem Galhce : fub hoc titulo ; Dialogue de M. Ber* M 
tiardOchini Senois touchant le purgatoire. i<)6i. |j| 
Idem Belgice. ^ 
De cocna Domini contra }oachimum Weftphalum ItaU- W 
ce & Latine , Duno interprete. Bafilea:. nifi forte 
Homihae de coena Domini , ibi funt imprcflae, 
Labyrinthi de prxdeftinadone & libcro arbitrio. Ba- 
fUcjf. 8. 

Libe« 



ANTI-TRINITARIORUM. f 

Liber de Polygaaija , in Polonia conkriptus , & Si- 
gismuiido II. Regi Polonix dedicatus : tcfte Bzovio fub 
an. ,1541 , §. 50. 

Dialogi triginta in duos libros divifi , quorum primus 
cft de Mellia, continetque Dialogos xviii. Secundus 
eft, ciim derebus variis , tumpotiflimum de Trinitate. 
Italice. Prior Iiber dedicatus cft Comiti Bethfordise : al- 
ter vero Principi Nicolao Radzivilio in Olicha & Nie- 
fuvis Duci , Palatino Vilnenii, Ducatus Litvanix Archi- 
Cancellario , & fupremo Marefchalco , ac railitia; Impe- 
ratori. ^ 

lidem Latine Bafilex per Petrum Pernam a. i^^f^.in- 
terpretc Caftalione. BuIIingerus tamen a. 1568. men/c 
Augiifto , fcnbit 5 Ochimm cUncularia adjuttm , halorum 
quorundam , quemadmodum ipfe Italus erat , opera, fu^ 
os illos lingua Italica fcripfiffe Dialogos quos converfos in lin^u^ 
am Latinam, opera ItaIorum«r aju^it quorundam,infciis Titu^ 
rin:eecclefixmini(iris,Bafdece,perTtaIum quendam iff admc^ 
dumfamiliarem&amicum excudi f«mv/>. Verum conftantcm 
femam de verfione Caftalionis, pra:ter Thuanum hb. 3 5, & 
Bzovium a. 1 541, §. 30, confirmat Dudicius notis Ms.' in 
hos Dialogos Ochini , ( quas mihi videre contigit ) quan- 
4o ad hscvcrba dialogi i8. pag. 13, Te Spiritus Sanaus 
irtvadet, Cr fupremi vis inumbrabit : itaque fanClus ijle par- 
tus dicetur, hoc e(l , erit Dei flius : hxcm margine an- 
notat ; yel hinc apparet Cafialionis ejfe interpretationem. Ideo 
videhcet quod memorata verba ex Caftalioms verfione 
lint allegata. Verum clarifllmeid demonftratur, ex ipfi- 
us CaftaUonis confeflione, qua; legitur in ejus epiftola ad 
Confulem & Seiutum Bafilienfem,cujus exordium tale eft : 
Ejt mihiymci clementijjmi Domini , a Magnijico Domino Re^ 
aore , cr cxteris Ecclcfix Do^oribus , CT Pajloribus demon^ 
firatum, quemadmodum vobis fcripta fuerint literx , inqui^ 
bus ego gravijjme accufarer : cujus accufatioms partes funt 
du^c : Unaexlibro Theodori Befx fumta , altera fuper mea 
dtahgorum Bcrnhardini Ochini tranjUtione. Ad qiiam po^ 
fteriorem acculationem in calce epiftolx , hoc pado re- 
fpondet: ^od ad accufttionis partem fecundam ahinet vi- 
d^licet quod Bernhardini Ochini Diahgos tranjhiUrim', nan 

A 5 . |JMto 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



^ BlBLlOtHlCA 

j>uto id mihifraudi effe debere. Tranjluli enim ( ficut a- 
lia ejus ofera tranjiuleram ) non ut iudex , fed ut tranjh- 
tor ^ & ex ejusmodi opera , ad alendam jamiliam qujcjtum 
facere folitus : ^ typoi^raphus librum fe dixit obtulijje, cum^ 
^ue fecwidum Bafileenfia injUtuta , fuifje ccnfura avprobatum. 
Huc etiam facit , quod eodem amio , quo ifti Dialogi 
Bafdese evulgati funt , ibidem Caftalio vixerit : quo etiam 
amio die 19. Dccembns defun£his eft , aunos natus qua- 
draginta & odo. Horum Dialogorum excmpla , in loco 
admodum celebri concremata elle . refert liuUuigerus 

d.l 

lidcm Belgice, 

Fuerunt prxrerea Dialogi ifti in varias alias linguas con- 
verfi , prout airerit Bzovius in loco memorato. Ubi poft- 
quam (Uxit Ocliinum Cracovia in Tranfylvaniam aufugere* 
coadtum fiii(re,fubjungit ; ibi dialogos quoflam fcripjit , qui 
po(ha in va^ias linguas , a Caflellione yero inlatinam tranf 
iati funf. Idem teftatur Hornbecckius , SocuuaniCmi 
cjonfutati tomo primo. 

Catechifmus , qucm a. 1 591 , recufum fiiilTej memorat 
Bzovius a. 1542.. §• 

Dialogus ratioms & hominis : quem quidam ex fer- 
jnonibus ejus excerpfit, & Germanice edidit. 

MICHAEL SERVETUS> aliasReves, feu Re- 
ncs , vel Rennes : ( 'Reves imprelTum eft in prim^ 
Iibrorum ejus de Trinitate & Dialogorum editio- 
nc > [ quod per anagramma eflet Serve ] de I{cnes legi- 
tur in editione fecurida : ^ J^wwf x vero in Alfcnfo Luicu- 
rio : ) ab Arragonia , Villanovani quoque nomine notus , 
Tarracbnenfis Hifpanus , profeflione Medicus. Innotuit 
cjus fentcntia de Trinitate circiter anno 1513* cum fcri- 
bat Bcza prsef. in Ada Gcntilis , eum periifle , pofi tri- 
ginta amwrum blajphcmias : & m vita Calvini y pojlquam 
totos annos triginta , tum voce , tum fcripto , coclum ac ter- 
ram infecerat. Calvinus tamcn ipfe dicit eum a viginti an-» 
nis ante obitum dogmata fua iparfifle , in epiftola N\ 
156, ad Sultxerum a. 1553, exarata: ubi fic a;t j Quum 
jkichaU Scrvetus , jam ante annos viginti , Chriflianum 
^rbem yirulentis fuis ac pejliferis dogmatibHS infecerit ; no- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninlcliike Bibliotfieek, Den Haag. 



ANri-TRINlTARIORUM, f 

men tibi non ignotum effe arbitror. Quod fi librum non le- 
gijfi , fi^ri tamen vix potejl , quin de ipfo genere dofirin<t 
aliquid audieris. Is ejl de quo fidelis Cbrijti mintjler , 
Jana<£ memorix D. Bucerus , cum alioqui manfueto effet 
ingenio , pro fuggejlu pronunciavit , dignim ejfe qui aVulfis 
vifceribus difcerjeretur. Sicuti ab eo tempore non defiit 
venenum fuum Jpar^ere : nuper Vtenn^ majus volumen , fed 
ex iijdem erroribus conjarcinatum excudi clanculum cura- 
vit. J<f vero patefa6la , in carcercm ejl conje6ius. Unde 
nefcio quomodo elapfus , per Italiam erravit fere quatuor 
menfes. Tandem huc malis aufpiciis appulfum , unus ex 
fyndicis , mc au6iore tn carcerem duci jujjit. Neque enim 
dijjimulo quin officii mei duxerim , hominem plufquam 
obflimtum O' indomitum , qttoad in me erat compejcere , 
ne longius manaret contagio. Videmus quam licentiose paf. 
ftm graffetur impietas , ut fubinde novi errores fcaturiant , 
qtrnnta ftt eorum ignavia, quos Deus gladio armavit , ad 
vindicandam nominis fui ^loriam. &c. Forfaii tali pa<5lo 
« Beza cum Calvino condliari poterit j ut is ab eo demimi 
tempore iiiitium horum annoram arcellat cjuo Servetu» 
iententiam fium typis evulgavit : anno etenim 1 5 5 1 , pri- 
ma librorum ejus de Trinitatis erroribus editio , in lucem 
prodiit. Commoratus eft potifTunum Lugduni Gallonmi, 
prout refert Petrus Hyperphrogcnus Gandavus in Hifto- 
ria M S. de Serveto & ejus morte. Illic inter Pontificios 
iatis quiete vixit : quod etiam Daniel Chamierus Delfinas 
ceftatur , Panftratiae cathohcrtomo 11. hb. i. cap. V. 
$. 4. ubi haec (cribit : Hanc doBrinx [ fcilicet de Trini- 
tate] veritatem noluit Deus in Papifmo cum aliis multis 
articulis fujfocari. Hanc ijjfam non tantum confejfus ejl CaU 
vinus , fed etiam conjiantijjme tutatus contra novos kere^ 
• Hcos , etiam jlertentibus Papijiis, apud quos Servetus , quam 
diu vixit , tuto vixit : tum demum Cr vim vcritatis ex- 
pertus in Calvino , <ir inpio Magijiratu fanSiam fevcritatem^ 
cum Genevam venit , &c. IlHc Genevae in tranfitu , dum 
Italiam petit , interccptus in carcerem conjicitur , at^yic 
poft aliquot hebdomadas , ad rogum damnatur. Ad 
quem dum dudtur , fubinde clamalle fertur ; O Deus 
ferva animam meam i O lefn FiliDei ^erni miferere mei I 

A 4 " Strucs 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



$ BlBtlOTHECA 

Strues lignorum erat ex fafciculis quernis viridibus , ad- 
huc frondofis , admiftis Ugiiis taleis. Capiti ejus impo 
nitur ftraminca corona , &: ea fulphure confpcrfa. Cor- 
pus palo alligatum ferrca catena , collum autem fune 
cralTo quadruplici aut quintuplici laxo , liber eti^m fe- 
mori alligatur. • Memoratus Petrus Hyperphrogcnus , 
hxc intcr alia dc exitu cjus memoripe prodidit : ^tqne ita 
demum Scrvetus eduflus i^abreptus ejl^atque lento ij^ne uflu^ 
latus totus concrematur. In quo igne , cum horas tantiim non 
duas aut tres circumcurfitans ^ ac vehementiore vento fuhorto 
3, eoque flamma depulfi , emori non pofjet , pofhemo (lcjicien- 
3, tibus ligyiis , ejulare exclamare cocpit ; Hcu nie mi- 
3, (erum qui vitam hoc rogo finire nequeo ! Annc duccn- 
ti coronati aurei mihi capto abrepti & non exiifti lege 
3, reclamante , torquisque aurcus de collo dependens, fuf- 
„ ficiebant , quibus affatmi hgnormii coemi , & huc con- 
3, geri potuifict , milii mifcrando confumcndo ? ^derat 
^^bic Guilhelmus Farellus Ecclefite Genevenfis Senior Mi-^ 
nifler , Cahini vicarius , qui non ceffahat Scrveto in extre- 
jymis acclamare; Crcde iu ceternum Dci Filium Jcfum 
jy Chriftum : cui conjlanter Servetus ^ Ego credo Clui-. 
ftum e(fe verum Dei fihum , fed non aeternum. fic 
tandem exuflulatus exfpirans peremtus ejl , in manus Dei 
Patris commendato fpiritu. &c. Combuftus eft Servetus 
Genevac anno 155^. diciy. Odobris ; prout id clarc pa- 
tet ex Calvini epiftola, No. 161, ad Farellum , Genevx, 
a6. Odobris anni memorati fcript^ : ubi interalia hxc 
refcrt 5 Cxfar Comicus fimulato per triduum morbo in curi^. 
am tandem afccndit , ut fceleratum iflum [ vidclicet Serve- 
^um ] pooui eximerct. Neque enim erubuit petere , ut co- 
gnitio ad ducentos veniret : fine controverfia tamen damnatus 
efl, Cras ad fupplicium ducetur. FaUitur itaque ac fallit 
hos qui audloritatem ejus hac in re fequuntur, Bellar- 
jninus , in proefatione controverfise de Chrifto : & qui 
cum co Servetum anno 1555. exufhim efle pcrhibcnt. 
Ea c\\ix ex Calvino produximus , confirmat Fauftus So- 
cinus lib. contra Vujekum & Bellarminum , cap. 1. ubi 
dicit > fe ex teftimonio eorum qui pra^fentes adcrant,ciim 
^crvetus fiippliao afficeretur, accepiffc mei^fe Odobri ^i- 

no 



A N r r-T R I N I T A R I O R U M. ^ 

no 1 5 5 5 > accidifTe. Huc eciam fadt , quod anno i < «4, 
a Calvino emiflus fitm lucem liber , in quode morte SeT 
veti narratio habetiur: fub hoc titulo ; Fidelis expontio er^ 
rorum Michaelis Serveti , brcvis eorundem refutatio : 
ubi docetur jure gladii cohcendos ejfe kcreticos. Quot an- 
norum fUerit Servetus cum mortem oppeteret, nondum 
aliequi potui. Socinus d. I. didt ; Certijjimum efi Serve^ 
tum cum fufflicio UffeSlus ejl.fcnem fuiffe , O- CaLvino 
multo grandiorem ndtu , &c. 

Fuit Servetus ejufdem fcre opinionis quam olim Pau- 
lus Samolatenus , Photmus & corum allecl^e ac homo. 
doxi ( ut Patres nonnullos qui eadem docuerunt mit- 
tam) foveruntimmirum , quod diftmdlionem fece- 
nt , mter Jefum Chriftum Filium Dei , & Verbum 
Jllud de quo S. Johannes in EvangeUi fui uimo aeir 
Atque liac m re poti/nmum a ca-tcrorum Unitariorum, qui 
nunc Socmianorum nomine plerumque audiunt , doarina 
difcrepavit. Quod ctiam ipfe Fauftus Socms miiuit , m Iib 
contra Wujekum cap. i . Non abs re itaque fore duxi , 
exhbns e,us nonnulla, ii, quibus hac de re opnuonem 
^^y/''^^'^''^ hucproducerem. Primo x^iuk 

hbrodeTnnitatiserroribus, pag.6&7, ficinquit: W 
non dicit illam virtutem Filium vocari fed id quc i \,b HU yir 
■tute genitumejl Filius Deiideovocabitur , quui iUa Dcl vir.. 
tus eji vtce femtnis viri Nec animadvertunt , quanta & 
quam lata ftnt htijus Verbi feminis arcarta, ad \ujus ftmi^ 
litudtnem dtcttur , ^md femen femimntis efl Verburr Dei • 
^uta ftcut Verbo genitus natus efl Chrijlus . , Verbo 
Dei nos renafctmur I{enati , inc^uit Petrus , per Cermor.nt 
Detvtventts, ^ hoc femen immortale appeiiat & V 'nuZ 
nos , Sermorteveritatis. MaVe er^o philofop.ati fu,tXmii 
nem Ftltum effe negantes , utde Verbo FiiiumftcL. Tamen 
ahterfe habet ret veritas , er hhannes aptt J Ptttavit dicTrT 
Ferbum quam Fi ius , im6 rati.ne Verbi cJdicitur FtVu/ 
rtam lefu artfh fervemus , Scc. Eodcm Iibro paa & it 

ptuL '^'.^''^^'"''''^'f^f^f^^erbo^dico univerfas fcri^ 
mas . apnma uf^ue ^ ultimam , lo^ui de hoLeipro 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninkliike Bibliotheek, Den Ha 



,0 BlBtlOTHECA 

Chrijio. Et Verhum illud lohannis non loquitur de eo qui efl , 
fed de eo qui erat , errorque latet in non intelligendo, quid illud 
fuerit, erquomodofit caro faSium. Nec te feducant ima- 
trinationes tu<£ : /ed hoc in yifceribus cordis tui reponas , quod 
in univerfts Jcripturis Homo ipfe Chrijlus loquitur : CT in 
illum femper dirigantur cogitationes tu£. Deumorout tibi det 
hilarem animum ad audiendum , ego reddam tibi (feclufa om-. 
ni calumnia , diftin^lione .^quivocatione) fcripturas planif-. 
fimas , O' Dcum ipfum tibi ante oculos ponam , modo in 
faciemChrijlifemper refpicias.Votto in libro fecundo P-48-<*e 
Evangelu Johannis imtio agens,ha:c dicit : hi principio, id ejt 
ante omnia. Et dicitur ante omniafacla. ejje Sapientia: quia 
antequam homo loquitur , pr^trequiritur meditatio cordis. Et 
quia Dei Sermo eji ipfamet Sapientia : nam Deus non po^ 
teji infipienter loqui. Et ita Ecclefuijlicus fe declarat 
cap. I. ^am pojiquam dixit Primo omnium creata 
eji 'Sapientia : adjecit jiatim ; Fons Sapientia Verbum 
Dei. Et cap. 14. Ego ex ore ^ltifjmi prodivi , primo^ 
gentta ante omnem creatiiram. Modo id quod ex orepro^ 
liit , Sermo eji. &c. Et ibidem mox : Ferbum ergo in 
Deo proferente eft ipfemet Deus loquens. Poji prolationem 
ejl ipfa caro feu Verhum Dei. ^ntequam fermo iUecaro 
fieret , intcIUgebatur ipfum Dei oraculum , intra nubis cali- 
ginem nondum manifejiatum , quia Deus erat ille Sermo, 
Et pojiquamVcrbum homo faSlum eji , per Verbum intetli- 
gimus ipfum Chriflum , qui ep Verbum Dei CjT vox Dei, 
Nam quemadmodum vox eji ex ore Dei prolatus. Et 
quod ipfe nunc fit Verbum , eji textus clarus cJpoc xix, 
II. Ipfe eji enim quem fedentem fupcr equo albo vidit 
lohannes , cujus nomen eji Verbum Dei. FaEio ergo trans- 
itu de Verbo in carnem , caro dicitur Verbum. Nam de 
quo fcrviret nobis , quod Vcrbiim fa6ium fit caro , fi caro 
nunc non dicitur Verbum. lohames enim Verbum vit£ v/- 
dit O' manibus contreiiavit. Ihidcm fequenti fol. 49. Po- 
tttit potentijjxmum Dei Vcrbum fine itto rerum coagulo in 
carnis tranftre materiam , & propterea Chrijius ipfe nunc 
dicitur Vcrbum Homoy Verhum caro. Poteji etiam intetligi 
Vcrbum caro faElum , fecundum quod de Chrijlo dicitur : 
fonam V^ha. mea in ore ejns , in meo nomine loque-^ 



AnTI-TRINXTARIORum. jf 

twr. Et Chrijhs ipfe ^ me i^fo , ;>^«/f , ^„ 
5«or, Jedjicutdocuit me Pater , /fa ioquor. Propterea 
dicitur ipfe Sermo Patris , quia Patris mentem enunciat 
cr ejus cogmtionemfacit. &c. Jam verolibrum certium , 
hoc pado orditur: Verbum caro fa^um efl , lohannise} 
tUujtre pr<£conium , quod in fcrutandis Qhrijli arcanis fem- 
fer eji pr^mittendum. Ex quo facile inteUigimus : 'Jinte^ 
^uam ^braham nafceretur , ego fum. Ego enim fum iU 
lud Dei oraculum qucd ante ^braham Prolatum Cr ma.. 
mfejiatum , ab ipfo ^braham eji auditum O- yifum n 
ce emm vifibili ante ^braham , imo ante ^dam proUta" 
f^brtjtus jam ab initio egreditur ex ore Dei. De guo ater * 
nitatisexitu Mich. 5. &c. Hsc hifque fimilia pairim 
bris ejus leguiitur : ex quibus fpecmmu h^c idJo vifum 
produeere, quod opera h;Ec ( utpote ab adverfanis 
cjus pleraque flammis aboHta) non adeo fmt obvu &• 
quidam miras ipfi tribuant hac de re opimones. Hauddif- 
Hteor quidem , nomiulla talia in eis contineri quxacon- 
tradiaioms miplicatione vix excuEri po/rmt T attamen 
b^fphemias tafes, quaies ipfi i quibifdam objiartS 
ob quas merueritutmcmeresredigcretur, non potuiil 
li^reperire. Hi autem funt libri ^uos o^ifa^pfill^^^^^^ 

Thejaurus animar , <ive Thefaurus anim^ ChrifW 
ctj "^^^' " ^^P-- 

t^rTt ^ ^^^^'J"^ ^"S^ ^^^^"^ ' & %e pKC- 

ter^o & hoc feculo imprelfus. Latine primum prodiic 
a. 1674 Ho- Roterodami: & adjundus Compendio Theo- 

bcUo hoc fuDpIementum BibHothecx Gefnerianx , inter 
anonymos, W habet Defiderius diaiogus deexpedita ^ 
^et amorcmy, ex Hijpanico in Italicum , Galticum 
^ermamcum fermonem com>erjus , i <fo. DiUin^^ w g ; ' ' 

Ro^J'^^'^' ^^^'^^^M btt Zitlt : miprfus 
Rotterodamia. 1 590,80. Harlemi , 1^46. Dordraa 1^54, 

'' i^o'A^^^t^'''''^.' Haga.Comitum i^ 

Uuiw2 ^^'''''^^' «l^eltnovaverfiofigari; 
iluftrata, Et ahas , ^uam f^piflune , typis eft evulgatus. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



If 



(X BlBtlOTHECA 

Item rhytmis Belgicis Roterodami a. 1679, 8". 

De Triiutatis erronbus librifeptem. Bafilea: a. 1 5 31, 
8<». Habui codicem hunc, a viro ClarilTimo , proxime 
praeterito 1681. anno, mecum communicatum , etypis 
exprelTo ex(!mplari a quopiam ( ob cxemplarium penuri- 
am) calamo de'criptum': in cujus limmeintalem mcidi 
„ aniiotationem ; Poireflbr exemplaris ejus , undc hos 
„ libros Michaelis Serveti defcripfimus, fucrat Petrus Med- 
„ mannys , ifque prima: paginx ejufdem exemplaris in- 
„ icnpferat tale elogium auftoris j Quj: intellexi froha, 
funt , credo O" qua non intellexi. Porro typis expreirum 
cxcrnplar , fiut nupcr adhuc m Bibliothcca Ampliirmii vi- 
ri Dn. Johannis Pclferi Confulis Roterodamenfis , qui 
anno. 1(578, evivis excelfit. 

lidem Belgice redditi per R. T. i. e, Renier Telle , al, Rc- 
encrum VitcUium , a. i6io. 40. ^ 

Dialogorum dc Trinitatc libri duo.DeTuftitia RegmChri- 
fti capitulaquatuor.Pcr MichaelemScrvctum alias RcYcs,ab 
Arra^Tonia Hifpanum.Anno M.D.xxxii.Hunc titulum de- 
fcripli ex cxemplari typis impreffo in 80. a viro Nobiliflmio 
hoc currcntc i68i. anno, miWexhibito. In cujus fronte ta- 
lem reperi prx&tionem : LECTORJ S LVTE 
Qux nuper contra receptam de Trinitate fententiam fcptem li- 
hris fcripfi , omnia nunc candide Mior retroBo. Non quia. 
falfa funt , fed quia imperfeEla , tanquam a parvulo par-- 
yulis /cripta. Precor tamen ut ex illis ea tencas , qu£ ad di- 
cemlorum intclli^entiam te poterunt juvare. Quod autem ita. 
harbarus , confufus O' incorre^usprior liber prodierit , im- 
peritiit me<s , O' typographi incurix , adfcrihendum cft. Nec 
■vellcm qnod proptcrea Chrijlianus aliquis ojfendcrctur , cum 
flcat aUqucndo Deus , pcr flulta mundi organa fuam fapi- 
entium proferrc. Ohferva igitur ohfecro rem ipfam , nam h 
mentem advertes , non te impedicnt impcdita mea vcrha. Fale. 
In Dialogis his Miehael & Petrucms colloauentes mtro- 
ducuntur : quibus adjiuidum opufculum , de fuftitia Re- 
gui Cbrifti ad juftitiam legis coIlata& de Charitate , in 
quatuor partcs diviht : hoc niminim pado , prout ipfe 
in frontc cjus loquitur , Prxfcntem traBatum quatuor cap!- 
tidis diiinzuam , In primo Paulinas fcntentias , qms de I.up 
J -^- ' fcationc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 

300 H 4 



, ANrr.TRiNtr ARioRuM. fj 

''tam>tepi'otul!t , cxa^^crabo : infccundo de B^gno Chrifll 
yrba foiiam : in tcrtio legcm Evangelio conferam : in quarta 
'.haritatis vias eHurraho. 

5f"^.^y"Po™ > l^arifus 1557. &Vcnetus lu^. 

Chnftianinin Rdtirutio , hoc ejl , cotius Ecclefi^ A- 
poitolicx ad fua Imiuia vocatio , in inteerum reftituta 
cognmo.ie Dei , fidci Chrifti , juftificationis noftra; , re- 
-encrationis , baptifim &c(xnx Domini manducationis • 
rdbtuto dcnique nobis recno calefti , Babyloms impiae' 
captivitate foluta , & Antichrifto cum fuis peiutus deft^u- 
to Codcxis in fex tomos feu partes difpefatur, hoc 
uc fequitur modo : ^ 

De Trinitare divma, quod in ea non fit indivifibilium 
Trium rei-um illufio , fed vera fubftanti;^ Dei maX 
Itatio tn Verbo & communicatio in fpiriru. libris 7 
■ ■Ltber primus a^it , De hominc Tefu Chrifto & fimu- 
lacris falfis : /e« contmet tria de Chrifto axiomata , tres 
Phari(a:orum , totidem Sophiftarum rationes & imDro- 
bationes, cum abfurdi/Tunis invifibilium lUationibus 

Secundus viginti (cripturaj locos exponit. 

Tertius de perfonx Chrifti in verbo * prxfiguratione 
de vifione Dei & Verbi hypoftafi. ^ ^"gurationc , 

^rtus Nomina Dei ejufque efrentiam omniformem ma- 
nitdtat , & rerum ommum pruidpia. 

Quintus de Spiritu SanAo, Deinde fequuntur Dia- 
^c^duo , qui conftituunt fextum & heptimum \ 

Primus ^it de legis umbris , & Chrifti comple- 
mcnto , angclorum , ammarum , & infbmi fubfSn- 

Secundus modum generationis Chrifli docet , quod ipfe 

-i^^^^i^fhSl^^^J^^^^^^^g^ ^"P- 

clf^r ^^^'^''^?' De fidei dfentia, 

Cap. 5. De Juftificanone. Cap. 4. Dc R^o Chri- 

Ub. n. De Lcgis ac £yangelii , ac Jud«i & Chriftiani 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninkliike Bibliotheek, Den Ha 



BlBtlOTHfiCA 

differentiis. Cap. i. Quod Jiidaeum excellat CKu 
ftianus , cap. x. Quod in Lege fuerit juftitia carnis > 
cum in Evangelio fit juftitia fpiritus. Cap. ?. Quod 
in Lege fucrit juftitia fadtorum > cum in Evangelio fit jufti- 

Lib. IIL Ce Charitate cum fide collata , & operibus 
bonis. cap. i. De mercede & gloriae difFerentia. Cap. i. 
De Charitatis illuftribus tituhs. Cap. 5. Quid fidesef- 
fidat, quidCharitas & opera. Cap. 4. De faflorum ori- 
gine& efficacia. Cap. 5. De Charitatis & fidei coUationc 
ipliufque charitatis excellentia. 

IIL De regeneratione ac manduatione fupema , & dc 
regno Antichrifti hb. 4 , propofita. 

Lib. I.Deorbisperditione&Chriftireparatione. fecun' 
dalibripars, decalefti> terreftri, acinfernali fatanae & 
Antichrifti poteftate , & de noftra vidtoria. 

Lib. 11. De circumcifione vera, cumreliquis Chrifti 
&Antichrifti myfteriis, omnibus jam completis : induas 

partes divifus. ^ 

Lib. m.DeminifteriisEcclefiac Chrifti & corum etti- 
cacia : in quo continentur •, Dc praediationis Evangelii etti- 
cacia, de Baptifmi efficacia , de Cccna Domini. 

Lib. IV. De ordine myfteriorum regenerationis. 

rV.Epiftola; triginta ad loannem Calvinum Genevenfium 
concionatorem. 

V. Signa fexaginta Regni Antichrifti & revelatio qu$ 
iarti nunc prxlens. 

VL De myfterio Trinitatis ex vcterum difciplina ad 
PhiUppum Melanchthonem & ejus coUegas apologia. O- 
mnia ha:c impreffa funt a. 1 5 5 ) Viennac Allobrogum in 8«. 
paginis 754. Aflervatur unum ejus cxemplar in Bibliotheca 
IUuftrifruni Principis Hafliae , quae cft Caflelis. Vocanir li- 
ber is a quibusdam , fccunda editio Ubrorum de Trinita- 
lis crroribus : verum multa in eo audor immutavit ,au:at, 
& emendavit ; prout mihi pawit , aim utrofque codices 
inter fe contulifrem. Huic lecundi cditioni librorum fuo- 
rum in frontc jpraepofuit Scrvctus hanc cx Apodypfeot 
cap. XII. 7. lentcntiam: FaSlum eji in coelo frdium ma^ 
gnm; MichaSl CT tJngtUtjns fu^nanta cHmDracone. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 

300 H 4 



ANTr-TRlNtTARrORnM. 

Inde videtur 'manafle , quod fcribitur , eum fe di- 
ufle efle Michaeiem Archangelum. Hos libros fertur Cal- 
vinus curafleflammis aboleri. 

Notandaliicetiamveniunt Alfonfi Lincurii pr^f quin- 
que iibrorum Declarationis Tefu Chnfti Filii Dd , verba 
hxc: Servetus alias J^mes diaus , multa in Gallia Cr Ger^ 
mama paffus , Venetias abite cogitabat , ut univerfum Vetus 
Teftamentum commentariis illufraret , nifiGeneviin trans- 
tu ex.fus fuiffet Sermones multos editurus erat, fub iis 
n fallor,utulis ; de vera fcripturarum intelli^entia /de ori^ 
nne defe^us ab ^poftolica do6irina , de fotenti.t vcritatis, de 
^era umus Dei cognitione,de errore Triadis,dc Verbo OSpiritu 
Mo,de exaltatione hominis lefu ,de natura Crminifterio anze^ 
orum , de xelo Cr fcientia , de efficacia fidei, de ^n charitafis 
Zr^Zi' ^ jpritu, denatis & regenitis , de vo^ 

.attoneO- ele^ione , ^efr^cienti^ O pr^de%natio„e de 
humams cperibus O- ceremoniis , de baptifmo aqua 0- fpiri^ 
tus de cccmDomini, de peccato O Jatisfaafone y de jufti- 

ITJ^U 'T'^ T'' ' "'^^ ecclefJ de 
apite er membris , de dormitione far£orum , de refurre^ 

f r ^ortforum O viventium immutatione , de die iudicii 
le beatitudine eleBorum Oc , »^ »i^jumctt , 

CELLARIUS , nui poftea BORRHA- 
JS vocatus elTe iatur , Stuggarc/ianus GermanusTna- 
Zny^' > Ottob. Innotdt ab 

TV^aI^C^I''' ^^"^^^ & Tranfylvania: 

ib. 1. de&lfi& vera Dci cognitione, cap. i hicfc^ 

Jus alios pr.cipuos ^gZZ ttLf^OaZi^^^ 

l^^re t"7 ^''r.^f^W^^ ''^ reformatis elclefut 
^pme, out tamenDei Verbo deflituti , propcdiem unacum 

T£L f h '-/"P- ^'rP^'^ ^^'^^'^«^ Cellarlufnc^ 
De' "ilf' f^^H^''^^ aperiret ? ejus fcripta 
SS^ium^n i /""'^"n.^^"^ Socinusai l4triia 

«tonum LucUnenfeni paftQrcm a. 1590 , 15. OOo- 



BIBLIOTHECA. 

bris t Mitto ad te Borrhai tuntum tejlimonia , oi:m u UUo 
patruo meo colUaa , tamet[t fcio multo plura ex dlo ejus hbro 
collizi Potuiffe , fed eum Uhrum ,wn habeo , nec plHra ad- 
fcribcJa curare, fr^ temporis angujha , fotut, ahas,fod, 
utfpcro fatis intempore ertt , aliorim] tejltmonta mtttam, 
InterL eaau^ Zuinglti habes , 0- hac Borrhat , fatts tt^ 

bi elle deuemnt . &c. 'n - r - r - 

Scnprille eum cum adhuc cumAnabapaftis fcutirct,refert 

Hornbeeck infumma controverharum. Cxterum edidit 
Scriptum de operibus Dci, Argentuiae, a. i s^l- ex quo 

homiham de reflauratione Ecclefiae ediderunt Mimftri& 

Seniores ecclefiarum confenuentium m Tranflylvania , 

Albx luha: 1568, 4*. , ^ 

Prxterca ciufdem funti( ut practeream opera e)us Philoto- 
phica, cujusmodi funt , In Cofoographix elementacom- 
Lntltio Altronomica, Geographica.Bahle^, 8». De cenfu- 
S veri & libri 3- Bafile^E. 1541. 1« Ariftotehs 

Pohf hbros 0^0, annotationes , Balil. 1545- «■«'^*'* 
Mathematica, Parif. 1550. Commentaru in tresbbros 
AriftoteUs de arte dicendi, Bahleae , a. 1551. j 
Commentarii m Ecclefiaften , Bafilcae a. 1 5 5 9 ^ 
De veteris & novi hommis ortu atque natura , axioma- 

ta, Bafil. 1548- -r-r • t 9p 

De ufu quem defperabimdi Francifci Spirx cxemplum 5f 
dodrina adfcrat, judicium: excufum cum Spurx hiftora 

Bafileaca. 1550. vr • • • u: 

De ortu, natma , ufu atque difcnmine eorum jubi- 
leorum , quos Deus inftituit , qiudque mter hos & tal- 
fos ab adverfario confidos mterlit. Parif. 1550. 

Commentaria in quinque libros Mofis. Balile» 

'^ti^ hbros Jofux , Judicum , Ruth , Samuelis &Rc- 

^^S'Efaiam& Apocalypfin, injobum, in Ecdefiaftem 
commentariirecogniti: fingulaBafil. fol. r^r 

LUDOVICUS HEIZERUS Bavarus>tmtefo- 
cietate AnabaptiftariuTi ( ut vulgo audiunf ) M..Tavarum. 
Docuit folum Patrem efle fummmn Deum : Chriltuni 
non elTe «quakm Deo Patri , fedeolong^ infenorem , 

tlCG 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 

300 H 4 



ANTI- TRINITARIORUM I7 

iiec eJufHem cum co dlentdae: In uno Deo non elle tres per- 
ionas} Deum enim nec efTe perfonam , nec eirentiam, ncc 
quiccjuam eorum qux nominantur : venerationem imagi- 
numexiltimavit idololatriam & fornicationcm.Prout id pa- 
^t ex Ciuonico M S. Fratrum Moravorum , & Sebi- 
Itiano Franck. Ob hxc dogmata dccolhtus eft anno.i < 19 . 
<ue 4 Februarii. ' 

Liber contra Chrifti Deitatem a Zuinglio fuppreffus* 
iit quanquam alius liujus nominis fUent , credo tamen 
hunc pcrtmere , quod fub nomine Ludovici Hezer in 
^hotheca Geliiero-Scinlcro-Fnfiana lego , ut fcqui- 

Scripfit iibcllum contia ulujn imaginum in templis , 
Latinc , verum ablquc auaoris nomine cditum. 

Idem prophetas majorcs atque minorcs ex Hcbra:a iit 
vjermaiiicam hnguam tranftulit. 

I TOHANNES C AxMPANUS , vci CHvienfls , 
vel Juliaccnfis , Wittcberga: docuit , floruitque a. i uo & 
1551. ^ 

Scnp/it contramvfterium Trinitatis, & Spiritus San- 
ai ajternitatem : vel , ut ajunt , eum non elle perfonam 
aiihndam a Patre. . 

MATTH^US GRlBALDUSItaius , Turis- 
^nfiiJtus Patavmus , pagi Foigiarum Dommus. Deeo 
Beza fciibit: Fuit quoque i» haccohorte [ Alciati nimirum , 
bentihs,& Blandrat.-e.a"». 1558.] pen^ \ctcranus Gribaldus- 
misconjultus.Utm in vita Calvini teftatur,eum fupplicium. 
^od ipfi propter religionem prxparatum erat , mortc 
prajvcmfTe. Mortuus eft ante annum 1 5^7 , prout pa- 
^tex %ius memorato hbro Miniftrorum Sarmatiie&: 
rranfylvams , qui hoc anno in lucem prodiit, ubi lib. 
II. cap. I. ha:c Jeguntur ; Lcge Calviniin Servetum 
Lajialioncm , O- irancifcum Baldyinum coyf\>icia : Bez^ 
quoque ineundem malediaa Udwias , in Efhufium 
prxtcrca in ^lciatwn Blandratam : Cr pojhemd in 
demortiws etiam plurimos , frafcrtim in Origenem incom^ 
parabilem , atque in Erafmum nojlri Jeculi ornamentum , 
•Jt Ochmum yirum optimum , Lifmaninum, Matthxum Gri^ 
mdum , Falentimm Gentilem , CT* L<elim So\\inum. &c. 

B Imo 



arly European Books, Copyright © 20 11 ProQuest LLC. 

Tiages reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Ha 



1$ B I & t I O B H B C A 

Imo tnorfiuus eft ai^iteqaam Valentinus Getitili* in' SabiU- 
diaitt aniio 1-566. Fcdirct , qm tuiic ciiiii adhu€ vivcte ^uta- 
batt 

Met4\odij4 & ratio ftadeadnfl civil*. li^. Lu^iuiu 
ft. 1544. , ^ . . , . 

Commcnt. in lcgcm , dc rcrum miftm;a.,.& dc j«re fifci , 
•xcuf. in Italia. . 

Hiftoria Francifci Spir« , ( cui. a. 1 54*. fajB^to* a<k>- 
tsJL > fccundum qu<« ipfe Vidit atque audivie. RalilfeJC a. 
15 50. 

Recentiores Jurisconfulti finguUs djjlbciuv com^ rchew , 

$afilefl&4e. n c ■ 

Coramencftrii in alk|uoc prsecipups Digefti mtort«ti. Nd- 
Itt , & Godicis "Mbnianei, citult3S^«^a teges, , utiliftimis 
conclufiombus illuftrati 5 nuiK pEimuWi; fuiguiari opcM. 
ac indufbia Gonr.i<i.i abOffcnbach, ttni c^v a<iiiotatv>- 
gibus qufdciH.cditt. FEaiKofilrtifol. 

Scriptum , in quo ait , fe tres aeccrnos Spiritus , noii con- 
fiifos Spir-iue, fed gradu numeroque djlnn<aos pia men- 
t» comple(fti ; Deum Filium Sc Spiritum- Sanct«m , uni 
fummo Deo & Patri rerum omnium auchopi ica. (iibor- 
diiiace , ucomiiis ratio Deitatis., & Filii & Spir-itvK San^li, 
aliocumcjue^e&lfeftium SpiiitiHti»., admiUn» iUUm folum 
Deum PatreiH origiiie carencem & i foipfo Daum , tan- 
<juam ad miic«m fontem & caput omius ofltutiae Sc divir 
ttitjM:ifrraeHC<> r«fcrat«r. 

Mariani Sociw junioris filius. Natufra, ^^»5. Ci«a an>« 
num 1 5 4^.inltat«crat ciun focii» fius icidfemi Italis, auoruia 
uumerus quadtAgeiwium eKce-dcbac, iij^Vefteta ditiontt , 
cpllegia colloquiaquede reli^wc , in.tjuibus poci(5mum 
dogmaca vulgaria de Trinicate ac Chrifls Sacis&tftione ,bis- 
que fimilia , in dubium revocabanc. Memocanair autent 
in hac fodetate fuifle , Leonardu» Abbas- Bufalis , (qui^ 
prouc Miniitri Sarnwtia? & TrjuifiluaiiijB lib. I-. cap% 3. ca^ 
Ibntui , patriaobreligionem ejiadtiis, vic^w» arcefiucina- 
toria Damafci cr<iduc€ndo,fintre coadus eft )L.T;lius Sociinis, 
jBarnardittUfi Ochinus , NiCblaus Paruta , Yalcncuius Gen- 

tilis , 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuesf LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



AMTI-THrMlTARtORaM* if 
Hif , J^sitm Treri&nK , Francifois <!c Ru^ ♦ Jjcobof 
ie Ooxti , FrandfetB Niger , Dariiw Sodnus , Pado* 
^idaras Hacre palaam fiftfta , gravi obrnd font pcr- 
iieciatpiit-, & c^uibtildam capitis %plido aflfec^hs , cro> 
4 .(^^^^vjj^ piraefenalTimopcricafo fobducentcy > pa- 
1' iiere , ac m cfrrerla* oras fccontuKre. Er hii& 
«emoratus Larfius Sbcmus fnni i gaipatna rdi<f!ji, Hci- 
^etid, Gallia , Briranm^, Belgio , Gcrmaiira , PofofW i 
peragriitis , non painri* , m hts re^ionibus , doxfhims re- 
:epfi^ ab^rmatibus conrrariaj , ferafen inflillant. Qwr it 
flc Zaiichias in pfti^^ioBe fi&h ffc- oribus Efolui» > eafe 
pcfli»*ct teftimonianr : Q^m reptmem in^air , laiB 
Socm hrtfiatn hitnfrrraxwnejifk^kftmtf/tpmtEiay^efn^ 
rundim Mamem : iddfco fubticm ejus msmen , C?" ne§»-* 
i«mm ttatnm yovmfi: prapnetrai jnodnvqut crfta fiieiam , 
hmte fuiffeiSius cum m nt an clr J ir Sh i vm , «pg»c' fum FfTe:^ 
^am ejus nomen in libris advei^:iarum nate^. tStm 
pti^x rer ejf nims mttniffjh „ iBwr Serwnani. m rm- 
merum fnbrrtm fanEkrttm pivrrsmi^ (' Jcilicet ) S^nnt 
fetulcrunt : Em ^ofueid ti&i , Le^r, nomm faeio. Fmf 
T IteiritT nobiti haneJ^apt^farrHiia; rattus : Benf Gr^e 
'fMraic^do6hts; ^fitdejue etiam extern^ incnl^x: cj^aTHmife-* 
^'y^J^^ ftotjnrintcrvefjerat cum Ulb nonyuigaris a»m- 
iirir;Jnf homv fititpienus- tiiverjarum herefmm'.qttas tamen mi- 
9Pnmt^am^oponeBat,nifidiputmdicaufazer femper interro* 
f»iy , quaji cutferet doceri^Hdncytro Samrji teniOnam inpft^ 
'nrr annos miilttrsJhvitr.O' qttojcitnque^orrd ptuit in emdent 
fertraxir errorem. Pertraccit' atttem non paucos. Jtd^eqUts^ 
fue , dherfis , ut Sxr, tvntavit rationihus , fi eodcmpo^f 
arrore Jhnul Qr atemtr etirio , ficum invohcre : quemaiU 
'^f^trr ' - ctiam antea Matthxur GriSaldus CT alff, 
ifec Z.u.LiiiUs d. L Haud abludunt noiiruilla qvtx hie 
»roftruntur , ab clogio quod ipfi Miniftri Sarmati» ^ 
Tlairfirvaniar hoc pa<rto-mbumit: Quid dlcemus de Lalit» 
fo^aw- Shienfi , Hebraici Jermonis feritijjimo , cujus fcrU 
«tt fcr manus piorum mnc voiitanr^ yiro irreprclienfihili , 
^ <iui diu yerfatus ffterat Viteberg^, Ge-ievx , <T Ti" 
(tm*; cum- omnium aSnirationc, LiBrcr r< dc J&lla dc rask 
mius Du Patris , Pilii- , & Spiritus Sm&i «ogmtioar , 

B 1 ' ^ cap.J^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



4.0 BlBtlOTHfiCA 

cap. 3. Porro Hornbecckius in Summa Controverfiamm 
fcribit y Philippum Mclanchthonem pro co apud Maxi- 
millanum II. Impcratorcm & SigiJSnundum Rcgcm Pc- 
5, loniae intercelTifTc , ut eorum nomine Legati vicem 
5> Vcnetiis obire , caque ratione paternam hxrcdiratem , 1 
^> fibi y oh confucmdincm cum Proteftantibus in Gcrma- 
nia interclufam , tutius adirc liccret. Is primus fuit , 
5, qui hoc a:vo , lentaitiam de pcrfona Chrifti , quam fra- i 
>, trcs Poloni , qui Sodnianorum nomine audiuut , pro- 
5, pagnant luccm protuUt : prout teftatur Fauftus So- ; 
^jcinus contra Eutropium cap. 4. & alibi. Qui plura i 
dc vita adifque cjus cognofcere avct, adcat Faufti Socini , 1 
cx fratre cjus nepotis, vitam , a Samuclc Przypcovio con- 
cinnatam. Dcccllit Tiguri anno 1 561 > die 1 6 Maji. 

Contra libcllum Calvini , in quo olkndcre conatur liar- 
reticos jurc gladii coercendos clle: per dialogos inter Cal- 
vinum & Vaticanum. a. 1 5 54. 
. Idcm tradatus , in HoIIandia denuo eft impreflus. 
f6ii. 8°. Adjundtis nonnulhs ^d Hiftoriam Serveti fpe- f 
^antibus , ut & aliquot Caftalionis cpiftohs* 

Idem Belgicc, ibidcm a. 161 3. In 40. Scriptum id 
yulgo Caftalioni tribuitur , prout etiam in proef atione hu- 
jus pofterioris cditioms fit j Cloppenburgius tamcn allerit 
Lelimn Socinum cfTc audorcm , in CompendioH Socimar 
iiifini confutati pra:fatione , in qua de origine & pro- 
grcflu Sociniaiiifmi ( ut vocatur) agit : ubi poftquamdc 
Servcti nece ^ egit > ha^c fubjungit 3 Quod adco L,tlhm - 
Socinum rnalc hahuit ut ab ipfo prodicrit , ( pojl cditam 
CJino 1554, a CapcUionc farragincm illam , qux prxfcfcrt ' 
Martini BcUii frxfatloncm dc Hxrcticis an fint pcrfcqucn- I 
di , ) codcm anno cxcufum , libro Cahini ( pojl Scrvcti i 
mortcm dc Scrvctano ncgotio cdito ) oppofitum , accrbijjimum 1 
fcriptum^ , forma Diafogi intcr Vaticanum Calvinum : 
^uod ( in HoUandia Latinc rccufum , ncc non vcrnaculc cdi^ ( 
tum , anno i6ii) vulgo tribuitur Cajlcllioni. Hornbeeckins 
ctiam Laehum Socinum audlorcm hujus opufculi cflcar- 1 
bitratur : in fumma Controv. ! 

De Sacramentis diflcrtatio ad TiguiinoS & CcncYCiifes; \ 
faiptaa^ 15^0. cdita 1^54. 

Pe j 



A N T I-T RINITARIORUM. 



De refurredione corporum , MS. Anno 1(^54, ii9. 
Imprefrum cii Laclii Sociiii de refiirredione delcriptimi ok 
D. Curcellaci excerptis , qui cx ipfo La-lii Socini autographo 
!ia?cdelcrip{erat. 




o: BanbeopftanbmgebeefeBiicljaamem 

Idem Germanice. Vbnder auffcYjkhmg dcr Leiber. 
De Ha:reticis capitali fupplicio non affiaendis,Iiib nominc 
Mini Cel/i Senenhs : quod opus quidam adfcribunt Faufto 
Socino ; fcd ionge verifimilius eft La-Iu ellc. Sccunda hu- 
jus libri cditio prodiit a. 1 5 8 4.80. opera Valentis Titi Ugii, 
:ura cjuflcm cpiftola dedicatoria ad Chriftophorum Cni- 
pium Saxonem. Adjundx funthuic libro ejuldem argu- 
mcnti , Thcodori Bczx & Andrcje Dudicii epiltola: dua: 
contraxix : quarum prior fcripta Gencvx 1 8 Jiuiii 1 570. 
poilcrior Cal. Aug. 1570, 

Rhapfbdiain Elaiam prophetam. Citatur hoc fcriptum a 
rollcchorc lyllogcs locorum dc Trinitate. 

Paraphrafis in initium Evangelu S. Johannis, fcripta a. 
(561 .prout tefbtur Fauftus Socmus libri contra Eutropium 
,,cap. 4. ubi hxc leguntur : Itaque cum yel nojiri hmi^ 
, nesycl qiii nojlri effe exiftimantur, ipfum lahannem loquentem. 
ftciunt,erparaphrafi utu>jtur,yocem liii reticcnt.Quemadmo^ 
,, dum in ea paraphraf facium cf, qux amo 1 561?^^ eo ipfo 
[in margine appolitum cil,Uliuf Socinus]fcripta fuit , qui 
., jentcntiam,quarn de lefu Chrijli perfona amplexifumus 'pri^ 
amus omnium hac xtate noflra (quod fciamus) ex facris literis 
'„ docuit. Sic enim in ea legitur ; Li Evangclii prmcipio crar 
„Dcifermo, CTc. Cr in fcripto illo , ubi adverfarius legit 
,, eam intcrpretationem verborum , & Dcus erat Vcrbum 
,, quam , ut noflram tantopere vituperat, paulo ante hxc Vfr- 
baexta::t; Dicit ergo Johaimes , In principio Evangclii 
ratSfrmo^CiT-cHx-cF.Socinusd.l. Anpraeter hanc pa- 
rsphiafin (quam ha<5tenus nondum mihi videre contigit) 
Lxlius 5ocinus exphcationcm in primum caput Evanaehi S. 



iiam fit aufbor hujus lcripri,cx quo Fauftus Soanns ultima 




B 3 Pro 



t& BXBllCTHICA 

Prodicrunt autcm circa memoranim tcmpus , dvtx cxpU- 
cacioncs m ixuuum Evangdii S. Joixaanis : quonim alcciius 
Cinrdiam cft ule ; Cum flcriqM^ AhmUrtur hoc loanm^ ^a- 
^itc ad homintim commcnta jidhilicrJ.i , de FiiU) HciCkrr^o^ 
i^urm fnguftt dctcrmcmylns gemtum , djuirum -sau^fdrum , in- . 
farnatumj hocque cofttra omnem tnritatem faciaHt ^ fuo non 
tantum topa S^cripttcrAde Chrijio FiUo Dei t^pruratur , cor- 
runfir^r , Mft$f per^crtiiur - fed etiam iilr Chrifhis Dei Fi- 
Ims a Mofe , Pro^hetis , (y in tato vetcri tejlamcnto ^r^esw^ 
ciatus , k piis ommbus femfer ante ex fpe^i^tMS ^ ^ui fo^e^i 
4e $firitu (kntio conceftuf , ex Maria Tuttus , fro mbit f^]ks 1 
€T m^rtuHs , funditus exfiirfatur. 'Q^m Jecu^dus Dcm 
introducitur , ad abolendum , joium , ycrum , ^^' '■''"'^•'Hmquc 
Deum Patreffi Chrijii. Quare ne fiifatiavtur , ...ui ah 
illo uno , foloque Deo Patre , i ChrijiD etiam , ujucb efus ' 
lilio , quem nobis Pater de ccclo commendavit brevitcr Jum--. 
ntns p$ntum reru^ in hoc cajt^ite controyerfxrum artingam^ r , 
Porro altera cxplicat» , uc iiicipxt ^ ^oniam ( ut in epiji&ln 
0Ldle(hrem momimus) qu£ dicenda funt ^ utmajjre cx fart^ i 
noVA , nojiro fccnlo inaudita , Jujfecla fijrtajfc frimu j^-m- 
te videbwTtur , faucula ^u^edam fr^dari vifiim ejt , <jux fci" 
iicct , CT fujfuiotiem toUcrc , fimui ad ea i^itclirgctida non 
mediocriter conferrefofjint. 8cc. Harum cxpiicatioiuun pnor 
rcperitur in libro Miniftrorum Sarmatise & Traii!ilyaui« 
<lc fiilla & vcra Dd cognitionc, aiuio 1 567. Albac cx- 
cufb , ubi conftiriut Iibri lecundi caput undecunim^ Polte- 
fior vcro cum alias > tum m Bibliotlicca fratrum i^^ono- 
yom Unitariorum , inter lauiti Sodni opera , imprdia cft, 
Utraniqyc earum f raiKiicus }uniu$ , tertio: inx dcfcnfioni 
Tnmtatis , inicruit, Ycrum non tara aux^bc ac cmeudata: , 
prout in memoratis codiabus lcguntur , iii manus ejus 
pcrYcnere. Earum priorcm typis imprdlam , pGfteriorcni : 
vcro C2Uitum Ms. ( quam tamen accuratius cxaratara diat 
cflcy^idcptus cft, Hxc pofticnor, m Polomcam iuiguara 
tranflata cft prout id patct cx Foufti Sociru vcrbrs , quac lc- j 
^mtur i» hbro contra Eurropium cap, 4. hoc pado: Krc ! 
„ tUitem qudf hic de left Chrijli Evangeiii frim:ifio diximus ^ 
^yfotuii ^dvcrfariiis in fcriftis lcgere no^rorum hominum 
.,$intf aijnQS flurimos edixis ^ fi ita in iffis vcrfatus efl , u^ 



^. fkiiul Evah^ttfSii \>wbum ad^ttum. In ea yidcitcct ricp/r- 
^cationefrifketfAHis^Yithici^. loh. ^Hietthrios iih hiftccir- 
,, citcr -w^/^v" iluds Lalittc conjcrifta^x:^ fojlmoduyh cdtta mo% 
,^ Polohicc quo^ut fiw^^^rtxof conv&fa atqttc cdrht fttit. 
i> Stc enimlhH tcNytufn cli: In principio crat VcrbumjHoc cft 
„ Chriftus Dei Fikiis iA ^nihapio Evanjgetii fut,co himiriifn 
)tcfnpore, quo Johikrines Baptifta ad trugem llraeliticuM 
^opulura revocait coepit , &c. Hajcomma inexplrcationc 
Ua cujus initium e(l > ^ottiam qujt diccnda furit , &c. ad 
v^erbum rcpcriuntur : excepto quod partiaila fid , non ie- 

rtur !« pdtrcrtia 'editione-jW vero rdeo,quod iii ea ftoft nul- 
ab audWfc imfnutata (iht. Interpres Pblonicac vier^ionis 
Gregorius Pauh fuiflc perhibetto: cujus cxphcationis tuhc 
temporisPoloni LaeUum Socihum audQrem eflt airbitraban- 
tOr.QHod CT^am fex Budzinio patet^cpii operis iiii Hittofico- 
Ghron6logiei eap.3 1 .foribit^aliatam fuiirc fti Polortiam an- 
16 drdtcr 1 565. Intcrpretationem primi capitis Evancchi 
i. Joiiannrs, deijuadicit fenoh dubitare, iqiunfueritLa:- 
' Socini : alle^t Vero ex ca rabnnuila , tjuj^ ih pioXimc 
...^moWtUm feriptum oprim^ quadrant. Porro Fauftu* 
Sidnus , hujui expiicatioiii^ , qiia: in Polonicum fii- 
* trinflata , atque a PolohiS , ut & a Bc7a prxfat. in A- 
:£ltt Vaientihi Ge»trili« a. 15^7. ^Zanchio prj^fet. inlib, 
tetribus Eiohim k. 1^71. L*liopatruo luo triblieba- 
■yix s fe audoirem efleail^ritt fic ehun ipfe ad Moifbni- 
um epiftola £. fcribit : lahcrcs ifici hmcms tditi fiint 
ifii. Vc. EiC^imi^ ihitii E-Uii^clii lohdnnis fti Poionic^ 
fto^we fmt tditA , imi^um httc ttd\^nirctfi. Ad Dii- 
lithiam aUtcm anho \ Nvicid in^mt , ti« un^m 0- 
ckiii tuis dUtJl /Ff , btevit ^timm tic^iicatio iftitiiprimi 
vifiitis IdhiHnis i ti ZttHchtii & Bf t«t , eic ^arte i 

P^m ifiii > 14^» m^fna : H -m^ fm nm ft»^ 

m nMecim V ftt ti^ciU 'ntjin. prddHt. Clopbeiiburgi- 
m mm\ ill^im, mAm Minirtri Sairmati* & TtanfylVa- 
lii» edidefUht , tefte S^AJichld ditit tllb Lajlii SddiU ; 
*l«?tam tfero ( hAHt i^imiirilm de qiia ttiodd e^imiis ) ^ 
lUhiiG) ^hori idjUhttaffi, Faufti. Sitailitet Hotrtb^tckiui 
m^m\ clfe ^aam 2:aiichim rtkmi cumfeiqiiaiii 

B 4 dicU 



a4 BlBLIOTHBCA 

dicH ^liiiiftriinlucem einiferunt.InfiimmaControv. Sed 
hallucinantur atcjue diftinguunt non diftingucnda : eadeni 
cnim eft quam Zancliius iib.^.de thbus Elohim cap.i.iefu- 
tat,cum ilJa quam Junius lccundo loco poruit:illaniuiiruni, 
cjun: incipit, ^omam ^u^ diceiida funt , C^c. quam, non 
immerito , ( prout vidimus ) Cloppenburgius Faufto ad- 
(cribit. Porro Fetrus Mchusin fecunda mfputatione 
bana a. 1 568 , Lxlio Socino ( quem dicit (e novillc cuni 
cflet Witcmberga: ) adicribit has fcquentes cxplicaiioncs i 
l . Principiutn , pro initio prasdicationis. z. Haijvre gloriam 
apud Deum ante mundum conditum , pro dektelccie 
jn mundo. j. Deus erat Verbiim , i. e. pra;fcicnria aut 
irnaginatione, ficuti crcaturx. 4. Verbum caro faclum 
cft , ita dia pofTe , ut illud : Qui ciim eliet dives , fa- 
i^lus eft pauper. 5. Unigenitum , i. e. obumbratione vir- 
tutis Alcillimi , per Spiritum Sanctum conceptum. Pri- 
ma iiiutramque memorararum explicationum coiivcmt.. 
Porro fccunda , tertia , & quinta , xard ro f^rl, m neu- 
tram. Quarta in folam illam qua: incipit , Cum flcri- 
^ue abutantur , Ex his , ur & exillisqiia; fupra cx 
faufto Socmo allegavimus , patet, nos Jicdic Larlii 
Socini opcre, in S, Tohannis Evangclii initiiim , ca- 
rcre. Quod , quo pacbo interciderit , ^aut ubinam adluic 
Jateat,penerrare nondum potuimus. Prout etiam,qujsium 
ht audor hujus expIicationis,qu.x Minjftrorum Sarmatuc 
&Trajifylvanice Iibro de falfa & vera uniusDei &:c.coi^nitio- 
iie,iniqru eft.Nam non efle Lxlii Socini fotum argmt cum 
ftyh ab ahis ejus fcriptis diverlitas,tum etiam,quod in ca ta- 
les opinioncs,& quorundam facice fcriptura: locorum c.TpIi- 
cationes proponuntur, qux difcrepant a La:Iii fentcntiis, & 
ab niterpretationibus quas ei proprias fuilfe , immc) ab i- 
fo adinventas , Fauftus Socinus teftatur. Koni^us in Bi- 
hothcca Vcteri & Nova , tiibuit Blandratce Commcn- 
carium in cap. i. Johannis; qui an idem fit, cum eo, 
<k quo nunc agimiis , certo affirmare non aufim ; quam- 
vis certum fit , Blandratam primarium audtorcm eifc 
jnemorati hbri de falfx & vera unius Dei cogiutionc. 
Prodiit etiam anno 1615 , 40. lingua Belgica , qua;dam 
bxcvis wphat^oiiiiw £yAngcliiJo£«uu5 j <iu« incipit 5 



An T I -T R IN I T A R I O R U M. 15 

i^aabcmaalkft/ alsf oacft anbete^pofieren tnWtU 
peien €^2iiti fleDaan tjebben / &c. id eft Quomam czo 

proiit a- cxteri ^pojioli ac difcipuli Chrijii fecerunt , &c. 
Hu;us ctum qms auaor (ic , nondum milii conftat : naru 
Jla Belgica qiLE edita eft, anno 1664, fubnommc 
FauIbSocmii eft ilia cujus exordium eft, Quoniam au^ 
dicendd funt, Quam a Faufto Sodno confijrmtam efc. 
nos et^am , ob fupenus aUegatas rationcs , non dubita- 
mus. 

Emiin funt etiam in lucem , ab ftalis ilHs , quos in 
diaone Veneta colleeia , ad facr^E fcriptui-^E fenfum 
indagandum , inftituille memoravimus , fequentes trafta. 
tus. Quos hic fub UlioSocmo , qui dictorunx Italo- 
rum magna pars fuit , vifum efl coUocarc. 

Articuii Fidei. 

Thcfes de Deo trino & uno , al. de Trinitate ; pro^ 
d erunt «i lucem circa a. 156^. ni!i forte c^dem fm; The- 
lcs qu^.NzcoIao Parutx tribuuntux , qui etum uiius fiiit 
ex memorata cohorte. Nefcio vcro an hi-fmtThefes 
quanmprdla^fuiit a 15^8, m fii.e difputationis Alban^ ' 

Voces ambigux- in Sacra Scriptura 5 quarum prardpua: 
Me feruntur. Pr/.a^^-,. creare' ^facer^ ^^^fS^^ 
Deus , omnux , &c. Budzmio tefte. Kr non dubito 
qum fint, qnx m calce hbri Miiuftrorum Sair^a 2 
& T anlylvani^reperiuntur : Blandrata ( ut .am dixmi^ ) 
potilhmimi audore condimati ^ aiimius ) 

NICOLAUS PARUTA Italus. Fuit inter eo, 
^ curca annum 154^ m agro Veneto prope ViiTcenti^n 
congregatioiies dc rebus faar« habcbant , pe 

T^TC'''"' : prout fub L.I10 Sicino I^ZT 
Eultomm f r^"^^^^^"^ ?• Socmus fcribcns rnt^a 
i:-uiropium,& Beza ut con icio) fupprclTo Jicet nom; 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijlce Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Bartcirmi a, 1 5 7 4. M S. Qua in re fententiam PjimtJt hajtc 
fuille rcfcrt Budzimas ; nimirum, h^ti^aitdos ejfe ud ec^ 
ritfufn cnredcrovs , rvitandafmatla propm ceremo- 
wiiam, nonin^firctuioiBnim:rciit^*l»tio^ f(c<e.fjkri-Aid <Oi^ 
dMUvndiimfaUaem. ^ 

'^IOHANNES VALENTlNyS <SENTI. 
J. I*S Conlcrttaio-Campanus cx rcgno >toipohtijtfiC>. 
aanios cap. icfcrt cum Senfem )am iui<K , cum a G«- 
n-vcnfibus pcrfcqueretur. Quorum opera captus , m tjf^- 
jidononuncGajumincarcetem conjfGtitt: unde cum €- 
TadeK jion poflct , quod eflet p«ttj>e , i fecio Tuo Pattlo 
Alciato r<3dimitar. Qaem , utpotckcupletcJti, pticmrea 
▼croiiobilicawttortum, immo&militem, iimiU mo- 
do non audcbant agg^. Ambo hi cxrox annum ) , m 
Poloniam venerunt. Unde poftea GentiUs ift Sji)ait<tiftm 
remcavk : ubi itemm caiptus , cxijiiiiutur Aft adliut iu opi- 
monefuapcrlcTcrarcc? illoisttentc, dccoliatur, Bernajftn* 
no 1-^66. Scntenua cjos , <ju3im iu Poloma in S^noAo Vm- 
cioYue anno i^t»!, die 4 NoTcmbris ccletoata, propo- 
foerat^iiAX fuit \ Deum trrMvijje in Utitudiw ^ttrfutati} , Spi^ 
ritum qHmkm exjeeHetaijjimm , ipti fXijiea in piemtudifte 
temporis incarnatus ejl. Prout idem Budzmiusd. 1. tdk' 
tur. 

CoufcffioilluftrifHmis Dominis Gencvcufibus obUti ft, 
1558. 

Itcm altcra confcflio , iuffu illulkium DDminorum exi- 
rata , &c, a. 1 5 5 $ . quar cxtaiu in^prdr* in A^is Gttttilil ♦ 

fol. 5 • M-^' 15^7- 4«» 

AntidoraMS,' 

Confellio de Trinitate , cui praefijfa cft pfxfiitio , lub 
typographi Theophili nomine ad filios ecclefias : illi addit* 
protheks , ( quArum hiceft titulus in Aais Gentilis 5 Pf* 

thefes VAlentiM Gentilis, < ^i4 tame» at^utidui fihi v/^ 

fts eji earum Author , fi\e Gribaidut , Cm alius qHijfiim ji- 
milis , &c. ) criminationca iii Athanafiuni i imprefla 
tugduni lic^t Antverpiam pra:fe«mt, Buditiiiius 4 K mfr 
morat cum Confeflionem brevem cum aiiiiotationibu? ift 
fymbolum Athanafii , Luj^duai editam,dcdiaflb Pr^tcao 
mcmoiati oppidiGaji, 4quo, operiAldaJi, i carcefee- 



j 



Early European Boolcs, Copyrighf © 201 1 ProQuesf LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliofheek, Den Hoag. 

300 H 4 



AM TI-miMf T AHIORUM 17 

miffiis fuit. Quamobrera Pr^feftum iuuic Beniartl>tts &- 
ipeclunj jfiiille : Klcoque dum purgareie oupit , Gciiiaiem jxi 
Sabaidum rcducem , icerumaxmpreheaduie, atcjuc Ber- 
aaahvs .( c|U<ifl:um jurisdidiQm fubjacebat ) pofceiitibtB , 
adeoseummi/ifle. Ubi, praeter Prjcliai hujus opuiKK 
nem ( t^ui x^d fecebat^um ia Sabaudiam xcduljc ) canh 
tis •fiippiicio arficitur. 

Liber propria inaiiu icriptm , 'dcdicamique Poionis Rm 
ii Sigi imuiido , una cum prolaa pracfauoiic ad euiidem. hi 
,» hoc iibjo uiiiveria ejus tlodrina cft compr ' \,guamvis 
„ dicerct iocupieaorem haberi dcin.ipcam a >..^.^aca. Poft 
„pr«iatiouem ivpctit fuas conlcfliouesGenevae exhibitas an- 
jy tmuam revocaiTcttex quibus coufcHianibus quiim ulcim» 
.> ^tcoofiicatit i <kncveiifibus,iqi)jecic ipfe coniucationi 
>. hujc iibdlum Ancidotorujn, qucm Lti^duni pndcm com- 
,7 pohicrw. Inde refuut oif .1 jiib.i Jiirticunciium Ciiyini, 
„ qiM» ioco uegpdum Tcinita£is,ut haaeiuis in omnibus ec- 
„ dc&s tradinain tft, ai foJidum dajnnat. His fubjecic pro- 
„ thcfcscxAt^*uftMio4>rarlcrtim ex ciuindccim hbris dcTri- 
„ nicacc , -quas uni cuni au<aorc opcimo rcjicit , ac calum- 
„ niofi^ craduac. Adjedt novacoiledaneaex Scnptnra^Pacri- 
„ iHis , Alcorauo , profaaftabilicada icnccncia. Dcmum 
„ annocationcs fuas in Athanafium adcaicem hbri addidic. 
wHrccxccrphcx Jbiftoria Vaicnciiu Gencihs. Mcmorata; 
prochcfcs cx Auguftino , vidcatur dlc liix qux iraprcfli 
him in opcrc Miniftrorum Sarnotiae Sc TranfdYanw; dc 
falU & ifcra oognitionc Dci , lib, n. 04».^« 
Carmina ipfius manu {cripcade Trinicace, 

itaiicusctiaiii. &fimihs]Latine compofitus dc 
Umltiincarnationc, icpcrti funt intcr fcripca , quzpcncs 
fc habmt : an vcro ndcra cum agnoiiant auftorcm , mihi 
incompernim cft 

lOHANNES PAULUS ALCIATUS No- 
bilis Italus , c Pedemontio , aliis Mcdioianenfis. f mc c So- 
actaiciUororaltaltsnim, acquibusfob LarhoSodno egi- 
nMB : poiica Valcntmi Gentihs (qucra c caicere redcmeSc) 
curcaan. i^&a, in Poiouiam comes. Undeptihsiin Mo- 
riviam codcm comice oonccffit. Obiit Gedam. prour ttfta- 
Miutmus Biiccnjs in «piftoia ad AbrahamumCalovium^ 

fcript^ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



l8 ElBIIOTMBCA 

fcripra Gcdaiio a. 1640. & imprcfra in priori centiiria fck- 
^ftarum cpiftolarum Buari, Amrtclod. 1677, ubi hxc rcfcrt; 
Tu noris f^lciatum in hac urbe , \itam pcr aliquot annos ^ 
Chrijlianoritu^finTularicum fictate exegij[e yO' moriturum 
animam Chriflo fervatori commoidajfe. Qnod porro teftimo- 
n is confirmat,& nonnuUa alia dc eo ibidem narrat. 

Epiftolx ad Gregorium Pauli anno 1 564 > & 1565. Hu- 
ftcrliczii data::quibus eum ab hac fententia abftrahere cona- 
tur^quod Chriftois cxtitcrit antcquam cx Maria nafceretur, 

Porr6rcrip{iirecumpra:tcr hxc plurade fimili materia, 
imuiit, ciim Budzinius cap. 17. tum Andreas Dudithius 
iii epiftola ad Bezam : cujus rerba cum ad ipium Dudithiui 
vcnrum fiicnt> rcfcrcmus. 

GEORGIUS BLANDRATA Salucicnfis Italus, Tici^ 
no clapfus venit Genevam , & Geneva , anno 1558. Calvi- 
iii iram ob religioms diTcrfitatem fugiens in Poloniam fe 
contuUt.Ubi factus eft (enior ecclefiarum djftridus Craco- 
vicnfis.Verum cum ncc liic quicte degere PolTct , Calvino 
Jfcriptis fuis cum periequcntCjalohaiineSigilmundoPrincipc, 
circaan.i 565,cvocatus>conceflit in Tranlylvaniam atque il- 
lic c?it ipfius , hinc Srephani & Chriftophori Bathoreoruni 
Tranfylvanio: principum-, immo & Stepnani ad regnumPo- 
lonia: jam evcdli arcliiatrum &confihariiun intimum.Senex 
vocatur tempore contentionis quam habuit cumFr.Davidis 
a. 1 679. Superftes adhuc crat , quando Bellarminus fcribe- 
bai de Chrilto , i. e. anno circiter 1585. Mortuus jam erat 
a. I <i92. ) quando Socinus refcllcbat Wujekum , Sc fortat 
lcjamanno 1586. 

Commenrarius in I. Caput Evangelii S.Jolunnis. Hunc ci 
KoingiiLS tribuit:fcd forte intelligit iJIumjqui in Iibro dc fal- 
Ci & vcra Dei cognitione infertus cft: cujus libri I ut mox di- 
ccmus ) Blandrata potiirmiiim audlor fuit, 

Qa3eftiones , ad quas refpondit Calvinus , m Adis Va- 
lentini Gentilis. fol. 50 5^. 

„ Epiiftola ad Gregorium Pauli , in qua eum fuo qiiodam 
,^ jure , non tantum de illa Pardobaptifmi controverlia, non 

(atis opportune mota , increpat ^ veriijji etiam apertc il- 
^ lom a Tritheifmo ad Samofatcni dogma rcvocare nititur: 
,>Prouc JBczii rcttrrt, quicpiftokm hanc M. S-^'". fe ha-- 

bcrc 



Anti-trinitariorum. 
^ercdidr. ^Jon dubito quin epiftola hxcy eadcm /Ir, cum 
lla, cujus mcminit Martmus Ruarus m Excerptorum libro 
vlS qua diat Blandratam a. 1 5^ 5 , ultima Novembris Al- 
'aJuJiaGregorioPauli refcripriflc , cumquc docerccona-- 
um elle , nos Myct FiJuim Dci fccundum fcnpturas , nifi 
n pra-ddhnationc , appellare non polle. 

EpiftolaadeccldiasminonsPoIoniieSegefvaria,a i<6i 17 
aiiuaru MS.quam Budzmius cap. 5 z. Hiftonx fuarexhiber! 

Catcdief^ quam mediante Parutha , in pubiica feu ec- 
uravit ^^"o^h"" celcbrata,pronundari &publi(5ri 

Thefes IX. de Deo & Filio ejus Jcfu Chnfto. Infcrtc func 

fe4iS. ' '^'''^'^ ^-^^ 

Alia: Thefes fcrme XXX,tribus thcfibus Fr. Davidis op. 
pofatae , a. 1578, ^ 

rnl^lf^T^i^^Sn"' «fcripmri.sSanais, provera & 
loIida JefuChriftimvocationeaflbrenda, candid^ deprom- 
a. Tradatus isadjunaus eft, Tudido ecdc/iarum Polo- 
mcarumdccaufa Francifd Davidis , ab AJexandro Vitrdi- 
ao coiifcripro , a. 1519, codemque amio prrniiim , poft 

i:^So-T ^"^'^ coiAtanoirm 
Ob/ecbioncs ad F. Socini RefUtationem Thefium Fr. Da- 
ridis.Ina^rt^ ftuu cum Faufti Socuu refponfioncDifputatio- 
ai c;uldcm Socuii,contra FrandfcumDavidis de Tcfu Chrifti 
mvo^tione,confcript;Ea.i:,79.inlucem emifli a. i^f 
^^EjiftoIaadJacobumPal.ologum. a.1578.3. Aug.^il: 

adcundema. 1579 , 18. Martii, Aibajuha. 

V.^i. "^^^""^' ]58o, lojanuani , Alba Julia. 
Epiftol^E hx ex partc cdit;E funtm memorata palarologi 
Confutationcjudicii Ecclcfiarmn Polonicarum a.1580.^ 

Epiftola ad Rcvercndifrmios Dominos, Grcgorium Pau- 
i,Georgium Schumamium,Martmum Czechoviaum,& A- 

n?r^ rTiy^a'^"'''"^'^ ^^^«5 Ecclcfia: Polo- 

nicx Jefu Chrifti cruciJixi,aGeorgio Blandrata & Faufto Sol 
cino nommc Eccld^^ TranfylvaSic^ ejufdem c^So^S 
icripta, M7^ , Inca de«egotioFr» Davjidis agitur, 

Hic 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



)o BtntiarttttA 

Hk fublrtaftciratacollocai^ daxmjms, imptten» 
itt Tranfylvaiiia mluceni crmfla ftoQr: is<enim fenteiHnam 
de uno Dco unico qus Filio^ primus^ i«. iHos. ocai 
intukire videtur : caaaniqujc fiiLb pa^ o Tokuwis Sigil^ 
npasidi^ Pimica^p»qai can& ^ opmiDuc dc Tri^ 

tiirate repiuliara ) ainplexus foerai: > ibiden^ fate ^ropagaviti 
PjcaKd^us edamincerlDcucoi frytr > cuot Franako Da^idis 
Ecclcliarum Tranfyivauicr.niTn Superincendente^in difpuc»- 
tioiiibusqua? ibidcm fimrhabicar. Hiij^^r Mi^r libii^ g^i 
c Traofylvauia. illo cemporeui luccmproc. . : 

Difpucacio prima Albana feu Albenlis , habica a. t^tf^* 
X4. Feb, imprclla Claiidiopolr eo(fem anno. 

Dcmonftiacio fiil/itacis dod:rma: retn McEi , & reliqno- 
rum fophiftarum^pcr Antithcles y una cun> rcfutationc An- 
utlicfoHT veri & Tucdci Chrifti r nuuc primum Debrccni 
impreirarum* Albse JuJia:. 4®. In fecundar Antitheft ^ hset 
Jkgunnir : Scd hdcc fufuts in di/putatione , in eo , qttf rmx 
^^uitnr , lihro de ycra Cr fai/a-Deipatris^ , fUi & Spitiiur 
SmSJ^i cxmtitiont y tra£iabuntuin. 

Dc bSz 8c Ycra , uniu^ Dei Fatris , Filii ^ 5t Spiricus Sm^ 
^ cogitctionc^ libri duo ; Authoribus Minilmfir ecefefia-^ 
runi conimticntixmi in Sarmana & Traidyivsttiia. AIb«' }u-^ 
lia: 4°. SereniJ}mo ac Pietate ClariJJmo Principi yBD. loitn^ 
nkfecundo ckBO' JR^egL U)^ari^^ Dalmatia , Cr^atisr^ f!Tc* 
iSnijhi Rcrlcfiarim confcnticntiim.^ gratiam G7' pacem prt^ 
cantwt. Varia^hiec viroriint infgrnuni fra^enta- , ahomni*- 
hus tantopere. expetita ^ Jam tandemanuiu^s co>igefta Ubellcr , 
da uniue Deipatris^ rj^^y ^ Spiritus- Sandlfaija^ ^ yera cth- 
gnitione , injlar Silencrum f^lcibiadis ^ Majejlati 'vejlnt' 
SereniJJim^j aBjque uUisyerhorumlcnociniis^ hmniliteT ccmr 
fecramusL Stc. Scnpca eft liarc dedicatio j Albac Juiia* 7. Au- 
gofti , 15^6.7- Cui liibjungitur cale carmen ad^Icd«rcm:: 

Jslilfucatajuvant^ qtucjuid fi:' i wfatfa 
Extitity inducem ^m-^^ a^.CLd irahmtt^ 

Ignis fuccenfus , jh, ^imet inaves , 

Tslulia Dei curjitm , 'vas cohiberepotejl. 

^Huifapit expe6iat y ycrbi myflfrra fcrutuyfS', 
ludicio prdccefs , mtfitapericla lithit, 

PrxxxK) lib03 codic;&hu)u$ ^ i^ntmantttii; 



Early European Bcxiks, Copyright© 201 1 ProQuesf LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



AelTt-rttHlT A|LXO ft.UM. 

Cip, iPfamionkk>Bes;Cjbifti& Apoftobrum, deabo- 
iido vcro Chrulo pcr Antichiiftum. 

Cap* ttQuonaBipa<aaA«ticJuriftus ecddlaai Det , & 
erfei Jj^ni fijtnpJicicac?» ^ imSm cojff upenc. 

Cap. m.Deorigme&progrcflU TriacUsi deque iokio 
jfWttcftir 9tt.yaavs ifedaraatonbus. 

Caf . IV. Db houeodia fimnjacns , Dcum trinnm Sc 

Cap. V. Qyidfummatim doccant Sopiuft»^ & qvios 
ifeL aiacuJbs proponanf. 

Capv VI. Compemtaj fibjpmm Auguftmi ik Trinitaee 
iijusopufciiliValcQanuni GiBtteiie0ia&Qrcm «^fejwbitr»-* 
mr: proutltipsajoBmnjua. 
Cap. VII. Qiiam varii feecinc, itinconfliaiKcs int)ert>r«> 
, *:fctiptuc»ad vt^oiMmdmtx&wit y e*>annoiiacini- 
*m Mmxiii Roteoodtnai. 

Cap. VIII.Dcvocibus&phrafibus portemofis ,. <iuibu« 
lacogumur Tmcic». Inhuiuscaj»iasfii»eft ^mmibus 
vcritnus. atyiiuc> adhoriatio qux fic mcipir ^ 
Mentt^^ti jrmtsf , I>Qmim jid^fmtChrifh 

Peitora, dileiUaue animx , qms fanmne^ful^ 
FiUus ipfe Dei m(Uedi£bxXmor^ redemit: 

Excelfum Chrijli Patrem cognofciteyerum 
linum iUumeffe Dwm , qui condidi^ omtua.y0rhci 

Umusque Dei veri cogmfcite Chrijhm, &c. 
HoccarmetteftGi?egoni PauiL: pr^nt «olhgo ex conibr 
KWtia cuiTi qufdem carmuiibus fimUis genens 

chS* ^^•^"'^^«^Sofhiftatum d^.DeiTriaiutcdo* 

Ubrtfendi tituJuff taJijeft: De-veraunius Dei Patris 
mks DomtmmfhilefuChrijli, quemmifit jiUi. er ambo^. 
u»uSpiuuu< ccgnitione. Li cjuo hac coiicmenttir • 
Cap. t QuoniodQ Chnftus fuam inftaiiret eccleffam. 

■I^^'?^'- , rupecilli» vccbis , 

Cap 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



|X B I B L 1 O T H S C A 

Cap. VI. Secunda expliatio de \mo Dco Patre CbrilH , 
Juxta Fatrum fententiam. 

Cap VII. AliadeFilioDeiexpliatio, quac nullum epi- 
theton noftro.ChrUto inditum, FiHo iUi aeterno competerc 

poireprobat. , ^,. ,• • 

Cap. VIII. Tertia de codem Piho exphatio : contra umo- 
nem & inarnationem Sophillarum, & quod nullus fit Dei 
Fihus prxter iUum qui conceptus eft de Spiritu Sando m u- 

tero virginis. . 

Cap.lX.Locorum fermeomnmm , ei utroque lcMa- 
mcnto feledorum, quibus Sophiftx- ad vocum prophana- 
rum inaiutatem rctiiiendam , ad unitatem eflentiae & perfo- 
mrum Trmitatcm , filiique xternam generaaonem allercn- 
dam , abuti folcnt ; brevis cxphcatio. 

Cap. X. Sophifl^um teftimonia de aiterna hhi genera- 
tione , divinitate , & ante carnem exiftentia , ex vetcri & no- 

XD Teflamento. . • , • r>i 

Cap. XI. Brcvis cxphatio in primum Joanms caput : C?ux 
Cic incipit- Cum plerique ahutantur hoc loarmis capite , 6cc. 
Vide quid de ea fub Lx\io Sociiio ( cui a qmbufdam tribui- 
tur ) annotavcrimus. ^ , /r r • 

Cap. Xn, Brevis expUatio m primum Cololicnlmm a- 

^"cap. XIII. Brcvis exphatio iii primum apur ad He- 

Cap. XIV. Phrafes xquipollentcs de Chrifto. 

Cap'. XV. Voccs ambiguac quae palfmi in Scripmris rcpe- 
xinntur. Vide qiuc de his fub La;ho Socino diximus. 

Hucufque ofus Minijhorum Sarmatix O' Tranfyhanix.^ 

Brevis enarratio difputatidnis Albanae [ fecund<£ nimi' 
vum ] de Deo trino & Clirifto duphci , coram Se- 
renilumo Principe, & tota Ecciefu , decem diebus habita , 
annoDomuii5<58. 8 Martii. Excu^i Albx Juha:,apud vi- 
duam Raphachs Hofthalteji, a. 1 568. 4". Praefationis lub- 
feriptio hxc eft , Seniores Ecclefmrum Cr Miniftu Chrijtt 
Ktuckxi, confentientes inTranfylyania. In Difputatione hac 
ex parte Umtariorum coUocutores flierunt ; Francifcus 
Davidis Supcrintendens, Dodlor Blandrata , Bafihus Paftor 
C^iidiopoUtapus > Dciijetwus HugnAdinus al. Huiiiadcs , 



4 



Early European Bcxiks, Copyright© 201 1 ProQuesf LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



ANTt-TRlNlTAHloRUM. 

'^Ui Fraiicifco Davidis iii epifcopatu fiiccclTit aimo 1 579.; & 
Paulus Juienlis. Amanucnfcs vero, quorum nomina in cal- 
:e Difputationis exprimunturjhi fuerunt-,Joannes Synnino- 
Marolmus paftor ecclefii- Dei cjua: eftin Kercftur SicuJo- 
um , Martmus Albanus minilitr eccle(ia; Dei in oppido 
L)hes, Benedidus Ovari Rcdor fchola: Albanx,Gregorius 
Wagncrus Scliola! Albanx collega. In fine adjundx fuhr, 

Antithefcs interprctationis Meliana; in caput primum 
oaiuns. Hinc poft Errata typographica hxc leguntur , 

c^ttexuimus in calce difputationis,Thc/cs ^ntagonijHs pro^ 
ofitas , ut leSiores totius controverfi.t cardines apertius intel- 
gerent , O' de pxdobaptifmo quid tencndum fit jolidius judi- 
irent : Hic enim adeo acriter nojira hac tempejtate impetitur, 
truimmnon obfcure minari videatur. Thelcs fimt kptem- 
ecim: Argumenta vero cjuibus Pxdobaptifmus impetitur, 
friginta & iex. Sub finem pra'fationis hxc addunt : yeriim 
hfecramus Lettorcm, ne aded fit jollicitus de hac dijputatione, 
m pTopcdiem nojlram evulgaturi fimus fententiam , exquifi-' 
:(s tejlimoniis fcriptuTiC conjirmatam , qud eruditiores pojjint 
T docere , C ecclefiis confulcre. 

Antithefis Pfeudo-Chrifti cum vero illo tx Maria nato. 
i cujus fronte ha:c Icguntur Luc^ z. Hodie (non ante fecula) 
itus rjl vobis [non incarnatus) Saivator Chrijlus Dominus in 
beDavidis [nonin coelo ex effentia Dei) Mhx Julise a. 

iEquipollentes ex Scripmra phiaics , Dc Clirifto Filio 
'ei ex Maria nato figurata; , quas li tjuis intellexerit, & in 
imerato habuerit , ad multa intclligenda in fcripturis , 
ivari poterit. Alba: Julia: a. 1 5 6 8 . 4 . 

De Mediatoris Jefu Chrifti homiiijs , divinitate , jequa- 
rateque Iibellus. Item de reftauratione ecclefix , CeHarii; 
im eoiftola pr^eliminari Fabricii Capitonis. Hoc opus edi- 
imeft Albx Julia: a.i 568,40. Mimftn & Seniores ccclefia- 
im confcnticntium in Tranfylvania, infcriplerunt Gafcart 
ehes Comiu in Fogaras , aconfihis fcremfT. Prindpis , 

Refutatdo fcripti Petfi Melii , quo nomine Synodi De- 
rccuwf, docetJchoYalitatem&Trinitanum Deum, oa- 

C triwcnis 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



J4 B I 6 L I O T H S C A 

S:iarchi35 prophctis & apoftolis incognitum. In liiccm emif»^ 
^a.circaan* 1 568. 

, Refucatio faiptiGeorgii Majoris>in quo Deum tjinum in 
perfonis & unum cllcnua,unicum dcindc cjus filium in pcr- 
£baa , & duphccm in naiiiris , ex lacums Anticlirifti pro- 
barc conatus eft- Audoribus Francifco Dayidis & Geor- 
gio Blandrata 1 Albx Julix ( nifi admodum fallor ) im- 
prcffum a. 1569. Opus per difputationcs adorna- 
tum. 

Refutatio Confefrionis Pctri Mclii dc Dco trino > fadla a 
Miniftris Tranfyivamx j tribus partibus abfolura. Quar- 
ta partc > Stancari dc Mcdiatorc lcntentia rcfutatur. 

Difputatio Blandrat^c , vcl qua^ Albse Julia: acla fuut co- 
tam Principc Tranfylvanias Chriftophoro Bathorco. 

Fragmaitum prxtcrea aUquod vidi , quod Albae }u- 
li^ imprellum vidcbatur , ob ryporum cum typis Difputa- 
tionis fccmida: Albanx convemei^tiam, quodquc in codem 
volumine poft didam Difoutationem compadum inveni* 
Eft iIlud,ncfcio cujus opcr£s,liber fecmidusjpars prmia,ina- 
piens a Ht.K. & finicns in lit. O. contincns Explicationcm 
primicapitis S.Joiiamiis,qux poft prxfationcm niapitigwo- 
miim ( uP in epijhla ad lehorem monuimus ) qu^e J/- 
cenda funt, &cc. quamquc ( ut fupra fub Lxlio Socino dixi- 
mus ) Francifcus Junius > tantum manu cxaratam na- 
Oius fuerat. Necdum verorefcifcerc potui , quajia fcript» 
fiflt qux huic operi defint , vcl quid id praecedcrc , quid 
feqoi dcbeat. Ulud tamcn moncndum , quod iiji finc 
Addatur« 

Antithefisinprimum johanniscaput , juxta dodrinam 
Sopfaiftarum , quo oppofita jiixta fc pofita magi$ clucc- 

FRANCISCUS LISMANINUS Corcyrcnfis,Thcologi» 
Po6lor,monachus Francifcantis.Circiter ajiino 1 546)jam c- 
rat Bonx Rcgin3C(matri SigifinundiAugufti Rcgis)a conci- 
onibus Icalias & confcfiSonibus (acris : nec non Franci- 
lcanorum feu Minoritarum in Polonia Provincialis , & o- 
innium ccenobiorum moniaJium rcgul3:CIaraeEphorus,qui 
Tulgo CommilTarius dicitur : atquc Parochus Chovicnfis. 
L«£oSodiio au^torc ( quem pactia profiigum j holpitio 



A 14 t I-T R I N 1 1 A R. 1 d R U j j 

^oinPoIoniaexcepit; cucullum dcpofuit. Regiomonti* 
ibi a^ud Ducem Boruflu: dcgebat , in phrenelm lapfu$ , 
cui a ;uventute obnoxius erat; in putcum decidit, atquc ita 
ubmeilus eft, circa annum ut colligo i ^^??. Budzimus cap. 
6 y hmic cafum narrans, dicit , cum ca de re fcrutaretur , 
elatiim fibi cllc y uxorcm ejus ( qux jam antea adulterio 
ilpedta erat ; hujus intcritus caufam fuifle. 
Epifbla ad convrcntum Pinczovicnfem , data a. i«<<« 
I Novembris. M S. '■'^ 
I Litera: ad Gencrofum Dominum Staniflaum ivanum 
^armnlcium , data: Pinczovia: die lo Septembris a. 
5<fi. M S. m (^uibus fententiam Stancari oppugnat I 
- multis teftimoniis Patrum , probat, Patrem el^ cau- 
m ac origmem Filii , eoque majorem : poirofe ipfum 
5 Ariaiuimo fibi objedo purgat : Srancaro autem SabcIIia- 
Imum inputat. Ab hoc tcmporc anfa cx hac epifto- 
arrepta, capit Grcgorius Pauh , inecclcfia Cracovicnfi* 
'rtms urgcreemincnfiam Dci Patris: prout rcfertBud- 
5""^infc1IIit'^'''^^ epiftobm opcris fiu iuftorici cap. 

Brevis explicatio Dodilnx de fandiflima Trinitate,quam 
ancaro & ahis quibufdam oppoliiit , pracmifla ad Reeem 

^fmundum Auguftum epil^ola apologctica Kal. funii 
6^y Cracovix fcnpta. Subfcripfcrunt ci cumipfo,Fe- 
Cruciger Supermtendcns ccclefiarum in minori Polo- 

Ji, aluque circiter triginta Seniores & Miniftri : intcr 

'.oserat, Grcgonus PauIiSenior inditione Gracovienil. 
Jologia liarc , cxcufa eft typis , a. i < ^ c . 
Pervencratm manus mcas , Calvmi dommentariorUm 
-mplar , quod ex Georgii Schomani Bibliotheca prodie- 

J , ipfi a Lifmaninodonatum,cum nonnuJiis notis ma- 

^A^IT''^^? ^^^"^P"^ = interquas reperi, 
^ Aaonim XX. ig, ub, Calvinus Servetum vocat HifpJ. 
^ m canem , cjufitiodi diftichon Lifinanini manu appofi- 

Cur tihi fum Cdlvine canis ? tuus efficit ardor , 
^IS^TJ"* ^''''^' fidmiferandacinis. 
<r.^.n^ .-r™$^'^^^P^^^US Eques Polonat, 
^ retariusSigifinUndi AUgufti RegisPoIonS? Florwt circi 
'>4*« C i 




Early European Books, Copyrigfif © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



|# B I E L I O T H E C A 

DcRcpublica cmcndanda libri quinquc , quorumi.eft 
At moribus. i. de legibus. 3 . de bcllo ad Regem . 4. dc cc- 
clcfia. ^.dcfchola. Cracovix 1 551. Bafilca: 8^. & fol.i 554. 

Dialogi duo dc utraquc fpccie cuchariftix a laicis rumcn- 
da. 

£xphcatio vcrborum VII. Capitis. i. ad Corintluos , 
& quxdam alia imprcira funt cmii libris dc rcpublica cmcn- 
danda. 

Libri trcs , quorum primus dc pcccato originis. ^..deli- 
bcro hommis arbitrio. j . de providcntia & pra:dcftinationc 
Dci aeterna. 

De Mcdiatorc Iibri trcs : quibus acceflit , Narratio fim- 
plcx rei novx & cjufdcm peflimi cxcmpli : fimul & quc- 
rcla dc mjuriis , &cxpoftuIatio cum Staniflao Orichovia 
Roxolano , BafJcx a. 1 561. 

Syhx quatuor. 

I. De tnbus pcrfonis & una cffcntia Dci : ad Sigifmun- 
dum Auguftum Regcm Polonia:. Scripta a. 1 5 6 5 . mcnfc 
Dcccmbri, Volborii. 

II. Dc neccffitate convcntus habcndi ad (edandas rcli- 
gionis controverfias : ad cuiidcm Rcgcm 5 ibidcm , eo- 
ciem anno & mcnfc (cripta. 

III. De Jcfu Chrifto Filio Dci & hominis > codcmquc 
Deo & Domino noftro: ad Pium Papam V. fcripta a. 1 568^ 
mcnfc Juiiio , Trcphicii. 

IV. Dc Homoulio , & dc iis quar huc pcrtinent : ad Ja- 
cobum Uchanium Archiepifcopum Gncfiienfcm , Legatum. 
natum & Primatem Regni Polonix. Scripta a.i 569 > men- 
£c Junio , cx acuto prato Poticaniorum. Ex ipfius auclo- 
ris autographo cxprcflar. Adje^flacft, 

Quxftio Theologica non diflimiUs argumenti ab codem 
au6tore examinata : In qua qu^ritur , quomodo unio divifue 
humandc naturx Chrijli fa6la fit inperfona , non in natura ; 
€um tamen exdemfro^fus res fint , natura ferfona in Do^ 
mino Deo noflro ? Omnia Iiarc in luccm cdita fuiit a. 1 590 
mcnfejuho. in 

- Conciiuiavit opus hoc Tricius , julTu Regis Augufti, co 
linCjUt hi qui in Polonia circa dogma dc Trinitate difrcntTc- 
bant , in concordi^un rcducercmw: ; prout ipfc rcfcrt in 

prs- 



1 



ANTl-TRINlTAlilORUM. '^^ 

prarfetionc ad Rcgem Sylvar primx prarfixa. Veriim dum 
Regi morcm gerit , indignationem aliorum incurrit , in- 
primis vcro ipluis Pontificis Maximi Pii V. quem ni prife- 
nouc filvx tcrti£ fic alloqmtur; Non abs re mihifacere yifis 
jum , Ji ipfe ad te has controverfias deferrem,tibique hunc li^ 
brum dicarem, qui occafionem prxberet tibi eas dijudicandi : 
jtmulque jiudia mea exiiia tibi commendarct. De quibus tu yi^ 
lieris finijlram opinionem concepijje: ac proptcrea iis , penes- 
quos ejlpotejlas , edixiffe , ut me de pojfejjiunculis meis /ejice^ 
rent : fortunis everterent : ac extorrem facerent domo foro 
fcnattbus con^ejju hominum. Hoccine eji prxmium bene 
meritorum > Hoccine humanum fa^um fandijjime Pater ? 
^ Ex eadem pr^eatione Iiquet,fibrum cjus in Germanicam , 
(oaiiicam ac Hifpamcam Imguam tranllatum fuiilc : h^c 
cmmilliculterius habentur; Quamobrem ejt qui laudando 
Ubrummeum, dicat , nullum opus fupramille annos exiiffe i^ 
lucem prxclarius. ^Uus , a condito orbe nullum aliud in 
hocqutdcmgenere, vel veterum , vel recentiortm fimile illi 
haaenus cditum efje , contendit, Quidam etiam citans qux- 
dam ex 1'brtsmeis , ait me evangelicorum omnium fere acutif- 
fimum Cr doaifjimum. Ejl qui , fcribendo ad me , Tanti L 
qmttefacio, er tuafcripta Frici , ut »e fyllabam quidem 
■ ^"^crjrevelim, Nonnemo etiamftc : Tanti ego tua omnia . 
Cr jeci haelenus , er etiamnum jacio,ut nullo cujujquam prx- 
judtcio illamihivilefcerepatiar. Hxc illi : ver? an fecus 
H>ji vidcrtnt. Quid autem opus verbis , cum liber ftt in mant- 
bus. Lcgitur enim non tantum Latine ,utame fcriptus e(l • fed 
C7- Germanic? , Cr GaUic? , Hifpanice. ^ ^ ^ 

Memorandum etiam hic vcnit , audtorcm , Ivlvaruni 
carum harum miprefhonem,&pms tcntafleifcd malevoios- 
^remoratosefle , atque penc opus hoc fupprefllfle, 
Quodiple, mpra:fetioncIyIv:equartx, indicat • ubiharc 
fcribit : Itaque inter me O- lohanncm Oporinum conjlitutum 
juerat , ut , cum Sylvas nojlras typis excudijfet jitis eas ex 
emporto Francojordienji- { quo ex omni fere orbe Chrilitano 
jolent convenireplurimi ) transmitteret , cum ad viros quofque 
doatjjmos timad^cadcmias, quxctuique Chrijhm aZf. 
^nt , feu H^manis , jeu Lutheranis Cru ficrammniJ ( L- 

^5 " ^'fly^ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



M 



^% BlBLIOTHlCA 

iQY appellationibus ufitatis ) addiEias , &c. Sed quominuf ] 
qua dixi, excuderet^ remor£ quxdam intercefferant. c^ccejfe^ 
rat C2r fludium popularis cujufdam meiipium fortaffe illud, fed, 
ut cxijlimo , parum prudens. Is quibufdam technis , ne quid 
dkam aliud , ufus , librum meum Bafdea ablatum ajporta-- 
vit ^ quo volcbat. Neque verd doleo , in manus Tigurinorum 
TbcologOYum fumma eruditio>ie pr^fiantium eum perveniffe ,&cc. 
Scquens igitur primam animi indu6iionem, Sylvas priores duas^ 
nomullo au6iario locupletatas , fub incudem dedi : ut typis 
cvulgat(£ , ad omnes omnium nationum viros eruditos perjeranr^ 
(ur : occafionemque doU eis de re longe omnium maxima cen^ 
foidi , Cr judicium jcrendi. &c. lufidiarum huic libro 
flxudarum , machuwor fuit Trecius , prout refert Eraf- 
mus Otvmovius, in vita Andrtx Fncii Modrcvii , quam rc- 
liquis Heroum Chnftiauorum vitis carmiiic Polonico de- 
icriptis uiferuit, Ubi memorat , cum fedlum hoc imio- 
tuiifet j talc diftichum exaratum fuifle ; 

J{ex ^uguflus /ujfit , FricK fripfit , Trecius ajlu , 
Sub prjclofcripta Lec , bis niger impediit. 

Budxiuius candem hiftca:iam , Hiftoria! fua: M S. cap, 
5 6 5 refercns , dicit poft hoc Trecii fa6lum , Fncium fylvas 
fijas , ex advcrfariis fuis, ac fcre rejecSlanci^ chartis, iterum 
concinnalfe , atque librorum Tranfylvanicorum ( qui 
tcrim in luccm prodicrant ) admuiiculo > eas auxilFe. 

Editio hujus opcris prout memoravimus anno 1590 in 
lucem prodiit , mda eft Racovix , ficut ex majorum re- 
fationc acccpi, Bibhothcca Gefiieriana a, 1^85 , edita 
mcminit trium Sylvarum , dicitque eas tum nondum im^ 
prcflas fiiifre : Prima inquit , dc tribus perfonis O' una effen- 
tia Dei : Sccunda de necejjitate conventus habendiad jedandas 
reli^fonis coHtrovcrfias : tcrtia dc baptifmo injantum. Verum 
feUitur , niliil emm in tertia Sylva , immo nec in reliquis , 
dcinfontum baptifino habetur. Fficio etiam adfcribun- 
tur. 

De bello contra infidcles confilia prudcntia , e Latino 
Hifpanicum tranflata. MS. in BibL Impcrat. 
ADAMUS PASTORIS, anteadidus Rudolphus 
Martini j prout inter alios Bullingerus teftatur Lib. III, 
«joutra Anabapciftafi. ; ubi rcfcrt , /c^ara cjus cxortam clfe 



A N T I-T R r li I T A R I O R U M. 

circt aiinum 1 54(J. habuifTe eum difputationem cum Tlic- 
doro Phiiippirvulo;6 ^irh jptjillpJBf) m oppido Goch , de 
{umma Chrifti divinitate, quam oppugnabat.-quamobrem 
Menno Simonis cjulque (equaccs acriter eum mfedaban- 
tur. Eum tamen pcrftitifk in opinionc fua , quam potif^ 
(imum teftimoniis ipfius Chrifti , Joh. XVII. 3, & 
XIV. z8. ftabiiiebat. Tandemque ideo a Mennonc 
cxterifque Anabaptiftis excommunicatum , parum id 
curafle, habuifTcquc non paucos fedatores : cjuorum difFc- 
rcntia a rehquis Anabaptiftis ahas vix uila , nifi quod qui- 
dam eorum , licitum putent ertc interdum coram Magi- 
ftratujurare. Hxc hifquc fimilia refert Bulhngerus d. 1. 
Porroopiiiio cjusdeperfonaChnfti, acdeVerbo,dc quo 
S. Tohaiuies in EvangeUi initio agit ( prout ex libris ejus , 
quorum titulos ecce lubjunximus , comgere potui; eadem 
rcre fuit , quam M. Servetum urfifle , fupra docui- 
iiinus. 

Hntierfcrjeit tuffcjien recBtc leecunbe balfcfie leer 
5er tiuiltigenarticulen. i. e. DiiFerenria inter veram 

& falfam dodlrinam articulorum dc quibus controvcrtitur, 
in 80. lingua Saxonica : Locus & tempus imprefTionis non 
Cmt addita, Continentur autem in libello hoc hacc lequai- 
tia capita : 

I, DifFcrentia uiter unicum , setemum, immenfum , vc* 
rum Deum : 3c inter falfbs Deos. 

1. Diflerentia inter veram & falfam dodrinam dc incar- 
nationeJcliiChrifti. 

3 . Differcntia inter verum recondliatorem, rcdemtorcm 
(eu fervatorem : & inter falfos rcconcilutorcs , redemtorcs 
ftu fervatorcs. 

4. DifFerentia inter verum mcdiatorcm (cu advocatum , 
8c Kil(bs mediatores. 

5. Differentia inter veram & falfam dodtrinam tcmpo-^ 
ris gratix. 

6. Differcntia inter concionatorcs qui a Dco miffifunr, 
& falfbs qui fpontcTua circUmcunt : item quinam audiai- 
di fint. 

7. DifFcrcntia inter vcram & £al(am pbcnitcntiam. 

8. DifFereatia inter vcram & fallam hdcm : intcr vcrara 

C 4 



B t B L I O T H 1 C A 

U falfam reecnerationem cx Dco : inter vcram & falfam 
«cckfiam Chrifti. 

9. Difterentia mter vcrum & l^alfiim Baptilina. 

10. DifFcrentia mtcr veram & fallam coenam Domini. 
Ti*. DxfFercntia inter Dci & hominum mftitiita. 

11. DifFerentia mter dodrinam de veris &c faliis fra- 
tribus : ubi agitur de magiftratus gcftatione , de poly2;a- 
jnia, acalusadfalfamlibcrtatempertinentibus. 

15. DifFerentiainterveros &f^fos Ubros, Huic codn.i 

adjungitur , 

Dijputatiort yon der Godtheit des Vaders , des Sdns md dcf 
hilligcn Geijles , So P. mit (Ijnen vor^vanten in yorya- 
renWQ Lubccl{^Muntlicl{^Hnd Schriftlick^vehandclt hejft: mit 
M. $. md finen vor^vanten. I. e. Dilputatio dc divimtatc 
Patris , Filii & Spiritus fandli, quam Adanius Paftoris cum 
fuis affeclis habuit Lubeca; ore & fcripto ; contra MeiuiQ- 
pem SuBonis & cjus artcclas. Ejufdem rjt. 

Wputationmitt <©irhpjiUpiS. i c. Difpmatio 

cum Thcodoro Philippi. 

A L F O N SU S L 1 N G UR. I U S Tarraconeiifis Hi- 

(panus 

Libn tjuuKiuc iXxKuuiiunis lefu ChriftiFilii Dei : five, 
dc unico Dco , & unico Fiho ejus. Hujus hbri memine- 
runt ctiam Mjmftri Sarmatia: & Tranfylvania: , de falfa 
& vera unius Dci Patris &c. cognitione , hb. i . ap. j. 
Ubipoftquamdixcrunt i Quid Martinus Ccllarius non ejl 
molitus : ut ijlas fores pofleritati aperiret, ejus fcrifta legito : 
fubjungunt j Cr eJlphonfus Tarraconenfis qui quinque 
libellis de uno Pco , O' unico ejus Filio , contra communent 
& receptam do^lrinamyzyirijhrchorum docentium , tyranm- 
dm O' fuperbiam egrcgie perf^rinxit. 

PETRUS GONESIUS a Goniadz Podlachi 
£ius primam mentionem facit Adrianus Rcgenvolfcius 
raiias AndreasWcngcrfcius) in fyftematc Hiftorix Slavo.- 
nicx, lib. j.cap. 15, his vcvbis: Maciejovius [Epifcopus 
Cracovicnfis] Francifcum Stancarum Mantuanum Italunkf 
virum doElum , Vtllaco evocat, initio anni 1 5 <;o 'ad profejjio- 
■nem Utcrarum Hcbraicarum in i^cademia CracoUenfi. Stan- 
ifaro id ali(ji(Midiu fucicntc , CT* Hcl^rjiri^ fut>cr Pfalmos Da^ 

yiciii 




ANTI-TRINlTAR.rORUM. 

tdis le^lionibus , dogniata evangelica , prcefertim contra in^ 
ocationem fa>',6lorum mifcente ofponit fe in turha aliorum 
^etrus Gunefius. Hunc Epifcopus Vilncnfis cum liio clcro . 
ludiorum gratia , Witembergam ablegavcrat : verum ille 
1 Germama , Helvetia , Sabau(iia,Moraviaquc perctyriiu- 
is contrarias vulgo reccpus opuuonibus mibibit, fccum- 
jue m patriam atmlit : atque primus fuit , qui palam Tri- 
utatisdogma, in Poloma oppugnavit. Quod primum 
ecit a. 1 5 56 , %i Januarii , in Synodo Secemmcnfi : mqua 
\xc propofuifle fcrtur: (c quidcm probare fymlxjlum Apo- 
tohcum, fedcxtera,utNicenum , Athana(ii&c. rcjicere. 
tem , Trinitatcm non eflb Dcum , & Filmm Dei eflfe qui- 
len» Dcum,fcd minorem Patre, Prxtcrca affirmabat , quod 
fihus Dei fcmpcr cxhibuerit Patri honorem , 6c probabac 
Chriltum omnia accepifl^e a Patre, illam fententiam Ccpius 
repetcns , dcdit mihi Pater. Itcm , Sicut Pater hahet v/- 
^aminfcmetip/o , ita dedit Filio, &c. Item aflcrebat, 
Deum Patrem tantum elle folum verum Deum , ex Joh. 
XVII. 3, AaV"» i. e. Verbum inviflbile, immortale", \i\ 
:cmpore convcrfum in carncm in utcro vurainis : & iJiud 
Verbum invifibile , efle femen Filii uicarnatt Poiro neeans 
»mmunicationem idiomatum,aflerebat unam tantiim eflc 
.ubftantiam fcu naturam in Chrifto. Spccialiter autem im- 
^ugnabat confubftantialitatem Filii cum Patre. Ad hxc di- 
xbat , Chriftum hominem converfum efle m Deum , & 
[)eum fivc Verbum in hominem , &c. Hx-c leeuntur iii 
Adis Synodorum PoIonicarumMS.unde hxc defcripfimus 
In dodrinam etiam dc Pxdobaptifmo invedus eft. Item 
iocuit homini Chriftiiano non iicerc magiftratum ecrere ,* 
|icqucgIadio uti: quam icntentiama 'fratribus Moravis 
mmhaufiircdiatBudzmius: rcfcrtque ipfum ligneo tan- 
||, ^ jm accinaum enfc, e pcrcgrinarionc in patriam rcmcafl^e. 
W Hiftonx fux M S. cap. XX. Has cjus fententias, multi 
W. poitea amplexi, acriter urferunt, 

Libri contra Pxdobaptifnium : qui in Synodo Breftia: a. 
1 5 58 > 15. Dea-mbns pubUce Icdli & examinati funt 
■ip icriptumadLaiurentium Orifcovium , contra Pxdoba- 
ptillimum,^. 15^1, poftndie Johannis Baptiftx, exaratum. 
5crip(it etiam Goneluis non pauca coutra K.acovien(l's,feu 
■||. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

imoges reproduced by courtesy of Koninkiijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



4i 



BlBLlOTHECA 



cjuiFilium Dci ante matrem fuam eititiflc negabant: 
prouc teftatur Budzinius cap. 51. 

STANISLAUS LUTOMIRSCIUS Eques Polonus,Sc- 
cretarius Regis Sigismundi Augufti , Superintendcns 
( poft Feliccm Crucigerum ) cccleliarum minoris Poloniae. 
Olim Sacerdos PontihciusjComminenfis at TuirmcnfisPlc- 
banus &c. Rnmo & Archiepifcopus Gnelhenfis defignatus. 
Unus ex praecipuis fuit,qui lignum contraRomanac Ecclefa: 
dogmata in Polonia fuftulerunt. Cum Crgo haerefeos ci cri- 
menobjeaum clTct , anno 1 5 5 5 . ab Archiepifcopo Gnc- 
fnerifi,Regni primatc,Lovicium cicatur. Ubi cum facris Bi- 
bliis ,' & magnaj>ropmquorum ac magnatum aterva fti- 
patus comparuillet , ab Archiepifcopd ad judidum non ad- 
mittitur : prout rcferr BzoTius an. 1 5 5 5, §. 48. & \Venger- 
fcius hb. III. cap.i 5. Ciim ergo domum reverfus eflct, fcri- 
pto confignata cft ab co . 

Confeflio Rchgionis fua: : quam Rcgi , Archicpifcopo, 
aUifque Regni magnatibus obtuht , ac poft typis cvulga- 
vit. 

Epiftolaadmagnatcs& fratrcs quoldam , mquacosdc- 
terrcre conatur a fchifmate , quod Staniflaus Sarnicius cum 
fuis mohebatur.fimulque Gregorium Pauli a criminatiom- 
bus quibus impetebatur pur^t. Scripta Cracovix in Sy- 
nodo anno 1563, diciy. Maji cclebrata : & prxter ipfum 
Lutomirfcium a viginti duobus fenioribus & mmiftris lub- 
fimiata. 

Altera epiftola , ad mimftros & fratrcs Lithvaniac & 
Podlachix fcripta , dc eadcm materia , itidem nominc Sy- 
nodi, Cracovix anno i^^^, ly.Maji. Utriufque harum 
cpiftolarum exemplum, Badziiuus operi fui inferuit : iUms 
( qux Hngua Polonica cxarata eft ) cap. 14. hujus ver6(qux 
Latina hngua fcripta eft } Cap. 15. . 

Conclufio Synodi Wegrovienfis in articulo ven Bapti- 
fmi , jam decreti , confirmati.ac conclufi , penultmia De- 
ctmbris a. 1565, ab codem Lutomirfcio taiiquam Superm- 
dente , confcntiente Synodo exarata. Pol. MS. Budzinius 
cam exhibet , Hiftoriae Cax cap. 41. 

Epiftola data parva: Cazimirfcia: a. i ^66 , 15. }uhi , MS. 
qua confiho & cohortatu fratnira , M. Czechovium » 

tvim 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hacg. 

300 H 4 



Anti-tmnitariorum. 4) 

rr -> ipudjohaunem NicmojeviumTudicem Vladiflaricufem 
c ;entem , cum aliis invitat ad iynodum Brzezinienfcm 
i IX tamcn poftea certu; de caufis diJata fiiit ) in oua et- 
MdefihoDci, colloquium inlhtuendum erat c^m aJi- 
c bus fratnbus , quinegabant ante Chrdlum hominenl 
urnihufle, nccagnofcebantduasinipfonaturas, Quo- 
. r n lententiam Lutomirfaus etiam poft multas fluauatio^ 
tn tandem amplexus ac profcllus cft. 

I icriptum de quarftiombus tunc temporis in tcckCi:!^ mo- 

II m mmirum homim Chriftiano hceat Magiftratum Po&4 
nmiataucarma gercre: exaratiuna. 1574. 

-.mftoIaadNicoraum Parutum a.1574, fcnpta, luper 
c dhone de Baptifiiio, m qua Paruta: hoc pa^b relpondct- 
^ ^ue ut ccemm Domini , ita & Baptifmum , in ccctu tmorum 
a mmj rart debcrc,non ncgant cordati pictatis amantcs : fcimus 
t*KnlocisO-tempcrribusnQncj[eam^atos, Faccffat fupcrfti- 
^l^niajeryiant ^difcationi , paci Cr tranquillitati ecclcCix 
'REGOHIUS PAULI Brdincnfi., pLms,a i7 t' 
c t ,am Magiftcr & cccle/ia: m Wola prope Cracovum Mi- 
r tcr,poft vcro ecdcfix Cracovicnfis Paftor ac Scnior Hoc 
citravuigare Trimtatisdogma , Cracoviara, i <6i con- 
JP^die S. Trimtatis curca mcndicm , folmen , 
t iplum S. Trmitatis didum , percufrit , globumque m 
^oeejus fitum , dejeat. Cracovia ob relfgionemHfus 
ctuht fe iUcoviam ubi grandaruus obiit Srca a. iT^x 
vnfSm^^ Scliomaiium focium ac coV 

rabula de Tnnitate , quam au<ftor iplc citat,iii mox me 

l>Vh7s ' ^^T'^"^' f^ ^«'^'^ mcrit6\os 

I^^!!^> ""^T^ hisvcrbis, Tabulamnuper in 

l rc Dcos facit , nonfinc accrbijjmo mccrore irJpexi &c 
I c urns Babcl. 8». Francforti iaurus ^ 

tr Lni.c T' c "^'^ Antidotum con- 

ir^ones dccrctoruiii Swmai. 80. Niei^iiU Damcl Lan. 




Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



BlBLIOTHECA 

Epiftola monitoria , ad Tigurinos miniftros & Catvi- 
nuni : ubi ctiam confcflioncm mam de Deo , & de Dci Fi- 
lio , tum de Spiritu Sando cdit , advcrfus calummatores. 
in 8». Cui fubneSluntur ; Teftimonia virorum piorum , qui 
cum Apoftolis,vel ftatmi poft illos vixcrunt, dc hac funplici 
Apoftolicaque fide , qua illi contenti erant. Teftimonia 
hrc profcruntur , cx Ignatio , Irenxo , Juftino , & Tcr- 
tulliano. 

Carmen ad Joanncm Calvinum & pios fratrcs, 8». Quo4 
ficincipitj 

Maximus erronm. quot funt , auotque ante fuerunt 
^ot vel erunt , Calvine tuus deprenditur error 
^i tamPrxcifiticalamo, dcfcribis , inuno 
Tres rejidcre Deo , Patrem , Vcrbum , & ParacUuon. 
&c. 

De Antichrifti Deo elTentia pcrfonato , feipfum cxpu- 
gnantc , brcvis dcmonftratio. 8*. 

Explicatio difficihum S. Scriptura: locorum. Pmcio- 
via:. 

Epiftola ad Bullingcrum , in qua fcntentiam fuam , de 
prjerogativa Dci Patris contra Stancaiimi proponit : fcripu 

a. 1 561. M. S. 

Explicatio mitii Evangelii Johannis a (Laelio , ut tunc pu- 
tabatur i vcrum rcvera , prout monftravimus atcjuc mon- 
itrabimus , a Fauflo ; Socmo confcripta ; ab co lingua Po- 
lonica eft reddita. 

Catechefis Racovienfis prima , quod ipfo andtorc ■ 4111 
Racovianorum tuiic antelignanus crat ; potilfimilm con 
cimiaufit, nullus dubito. Cujus rcformand^ cura Fau~ 
Ito Socino & Pctro Statorio dcmandata fuit: ut infra vidcbi 
mus. Porrocodiccm hunc , cundemcflc arbitror, cum 
i!lo,cujus Wifiwvius m Ubro fuo a. 1575» '^'^lf^" 
fo , fol. XI » meminit ; ubi crimini Racovienfibus obji- 
cit, quod m 50 refponfionc locum iUum Phil. ii. 6. 
tranftulerint , Noluit hanc rapinam . 

Epiftolje ad Staiuflaum Budzmium fuper quxftionc dc 
Maciftratu & ufu armorum. a. 1 574. M S. 

Contra hos qui prxexilkntiam Filii Dei propugnabaiv- 
Scr iptum , iii lucem cmilfinn circa a. 1 5 7 8 • ^^^^ 



ANTI-TRrNlTA.RlORUM. 

Judicitim de iiivocaiido Jefu Chriftd. circa a. i <7fl , cxa* 
itum. j/7>»-Art 

Advcrfus Tacobi Palarologi fcriptum c]uo,docuit Chriftum 
^n lu tuhllemagiftratumpoliticum, &c. Nomine Ra- 
>vienhum , inter^uos , pr^eter ipliim Gregorium Pauh , 
ninebant Siekirimus, Czechovicms, Calmovius Schomal 
w , Nicmojovius , &c. Qui omnes urgebant, nonhcere 
omim Chriftiano magiftratum pohticum gerere. Scri» 
rusis hbercfta. 1575. ^ 

Tradatus de Rcgno Chrifti millenario : circa a. i coo 
raratus. MS. • M9o » 

Interprctatio verborum Pauli I. Cor. YIlLUmis e(l Dcus 
ater ex quo o;jz«M,&c.Lingua Polomca a Pinczoviis confcn- 
taeft: ut tcitatur A. Fricius Modrcvms , cap. i trad r 
.f l ^"f.^^^arata eft a. i ^^^.Hmic hbrum fub Greaorio 
auhhiccoUocandumeflbdu^mus, ideo , cuod iUe^^m" - 
na pars fuerit Pmc2oviorum:prxterca vero , quod in eo 
aduntur taha, <]uar pianc conveniunt cum ipfius opinione* 
iiam tunc temporis fovebat. F""one, 

MARTINUS CROVICIUS Eques Polonus 
oftor ecclefix Pinczovienfis , poft Piafecenf?s pmpe Lubh- 
'um , ubi etiam vita fiin(ftus eft a. 1 575 , me^ife Decemb 

]|tus, patroni fui vm dluftris Nicolai Olefiiicii Pinczovix 
V^h^ dextentate hberatus, cum a memorato EpSd 
qm ei ahas,am nocere non poterat) acerbis impeSr 

ObromjluroKytneypra^vdvycey naukiChrKescianskicy na 
TKecnvkofalky^vy vo-xvy nauce B^ymsl^ey , %orey l^altZ 
^te^ismem hroni ^ndr^ey BisiupKrako-fvsl^^^^^^ 

Jfut^^ w Budzinium fqui cam Hiftori-c fu« 

^ermt;mPiaskia.i57j, cxarata. M S. Li qua incuS 
^covienfes quod Magiftratum cx ecclefia exclurt: doc^ 
onromagiftratumeile nccefrarimn & pofTe Qdmm X 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



BlBtlOtHfiCA 

Teftamcntum ultima; fuae voluntatis,inquo<5uia Ggerit,& 
quaecumeo aaafmt cnarrat. M S. Cujus autographum 
parentum noftrorum aetate , hnt paies Jacobum Milium 
Paftorem Reformatorum eccledx Beizicenfis m Poloma : 
apudquem memoratum Tcftamentum fe vidilleac legilFc 
Andrcas Winbwatuis milii retuht. 

ScripfiHe eum prarter memorata,contra vulgarem deTti- 
nitate ac pcrfonaChrifti opinioncm haud oblcure innuitAn- 
dreas Dudicius in epiftola ad Thcodorum Bezam Vcze^ 
iium , dum fic inquit ; Hoc tamen tantum ahc(i , ut infaatH- 
fus unquam ftm , ut ctiam libcnter frojitcar, totam hanc ccde- 
ftcm doctrinam fecundum Dcum , clarilJmis illis magnaquc 
doShina , ingcnio, judicio , pietate prMs viris ^potijjimum 
dchcri: iyicujus glorix focietatem , jure fuo-\>emunt, ^l- 
ciatus ; Cr Gre^orius Schomanus , & Kroyicius, Soa- 
ms O' AliiPr£\lantijf\miViri , qui tum jcrihcndo , tumdo- 
cendo, flurimum operx ad hanc illufirandam do6h inampofue^ 

ALEXANDER VITRELINUS, m pfimot- 
diis rcformationis in Polonia , anno videhcet M j 5. ' ^^" 
ftor Pincxovije , lUb protcaione memorati Nicolai Ole- 
fiiicii : poftea Wegroviae in Podlachia , fub patrocuuo Jo- 
hannis Kiszka: Generalis Prxfidis Samogitix , &c. 

Tudicium Ecclefiarum Polonicarum , de eaufa Franalci 
Davidis , de vera hominis Jefu Chnfti , FUii Dei viventis 
invocatione: Georj»io Blandratae & c^etcris m Tranfyivama 
fratribus tranfmiaum fcriptum in lynodo celebrata m Beb- 
zyce a. 1 579. die 14 Aug. & ab Alexandro Vitrehno omni- 
um Miniftrorum nomine fubfignatum.ImprelTum Clao- 
diopoh in officma reh(fbe Cafpans Helti a. i^T^.habens 
allcriptum in prima pagina dictum Mat. X. 5^. 35. * 
praefixam prxiationem Miniftrorum Claudiopohtanorum: 
in ^ujus calce haec ieguntur \ 2«^ vr ro Polonifratrcs, de Bd~ 
ftifmo O" nonnitllis aliis , qtut ad prcecipuum qu^flionis injti- 
tukejeopum non faciunt, huic fcripto obiter injperfa attigerunt^ 
copjulto , ne non mijcenda mijcerentur , nfve longior imprejjior^ 
tontingeret mora, prxtermifimus . r ' 

Idem cum conhjtatione a facobo Paiarologo fadta j it^' 
l^tciTum m libro cujus mn\\iS',Defenfio fr. Davidif innegotia 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



47 



. nonmocando lefu Chriflo infrecibus. 1 580. 8*. 
Ue BaptifmocontraFauftumSocinum. MS. 
bpiltolaadChriftiaiiumFrankenconcra opinioncm cjus 

8^ Pol^Ts.^^^ Jolmms«.ia,pt« 

^^'il^^^Pa^^rp' ^CHOMANUS Rauboncnfi, 
E xlf^i P^^czovi^., ub patroonio Nicolai Olefiiicii, 
m^n^^* Chmielnicia: apud Johamicm OJefm- 
m,indc Cracovu: ufquc ad cverfioncm hujus ccclcfia', ac 
dem Luclaviais , undc Chmielnioam remieravit ac 
; ^r^a/cnjauscft^circaa. M9..rubidcm"i;;u quo 
gonus PauJj , co«taneus ejus , decefllt. ^ ^ 

/«ip^JohannisNiemojeviicontraexcerptum ex difpu- 
^ Jjne Fauft, Soaiu dc Jefii Chnfto Scrvatorc, La3- 

^ccjufinus, quemprolibensfiiis, cx S. Saiptura col- 

• ""^"5^ ^-ec^^fet , ufque ad amium 1 590. ^s. 

Fttet verbis iJlis Dudicu , qux fuprafub Martmo Crovi^ 

> F T?S^i* c^"' ^ > "^^nioravmius. 

d-^TRUS STATORIUSThonviJJaxiusGallus 
dipulus Bezx, venit m Poloniam a.i < 59. ubimluW 
/'•choI^PmczovienlisOrfiaofuccefrit. "»^«"0^** 
ly ' f Stancari dogma a. 1 5 , Pinczo- 

vpiftola ad Remieium Chehnium , qui ipfi juflu Svno- 
-^^^ p^^-^oncmdcSpiLsLlSr 

tSa^^^K^?"^^^.^^?^"^ Polonicam tmns- 
curafQmabufq^PrmapisNTcoIai Radzivrlii Palarini 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



,6 tranna,,om no.unaam 

SSV H^S^es. LiCn..mus. s™,Och,. 
S^st Blandrata , Alcams ; Crov.cms , Thcnaudu. , Vltrc. 

liniK , Brelius , Greg;orius Pauli , &c. , , . t>/- t 4 

REMIGIUS"( EraGBO Otvmovio MARCIA- 
NUS)CHELM1US, Eques Polonus , Vexillifer Pa- 

nodo I^niov>en(i die Novemb. anni memorati oblata . 
? Waudoris- inquaquxftionemmovetdeSpiritus 

SMocl^^ quai n.Viur.. vocabat, ea ratione , 
'u^uSrficorandiVl^, vuaPatreper^^^^^^ 
adeoaue ipfum Spuitum Sanaum petamus , &c. Hanc 
ipSem ldo^memoratus PetrusStatonus Chelmio pn- 

"^S^^r^TT^s' yi^O V lU S i Woyslawi., 
Tmies Polonus , Archiameranus Cracovieiifis , port Ca- 
Ks fcenfrs & Dux exercituum Regm. Pnmus E ■ 
cS Cracovienfis , in qua Gregorms Pauh a. 1561, pa 
ft^em eeit , patronus. Is typis imprimi curavit, 
^da S&i CoUoqunque Scrymcenhsanno 1567 . cele 
br^ aim ommbus iefpinfiombus , eorum qm negaban 
Ve^«rrfeu Fihum Dei mundum hmic viltbdem cum Dec 
rreafre S aficrebant initium fuum habmile tempore Jo 
banmsBaptiilx &1ohaiims Evan-ehftar : ob)e6hoiie 
paSs Erint autem m dilputatione hac collocuto 
!l IbSuidem parte Georgius SchomanuS , Grego 
^Sspluli Brdinenfis , lohannes Securinus , Matthias A^ 
CusTlohannesBaptiftae Lkhvama , Maitinus Crovic 
^s S mon BudnJs, lacobus Cahnovius : fcnba: vero 
Siendus Kofcienski & Stamfiaus Budzynfla feu Budxir^ 
Z Porro ab hac parte , ( qm mmimm Dominum lefur 
cirmumante raatrem fuam cxtiuirc aireverabaiit ) loha^ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courJesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Anti-trinitahiohum* 4f 

:!5 Cazanorius j Staiiiflaus Farnovius , loliaiincs Niemo- 
•vius ludex Inovlodiflavieniis , Nicolaus Zytno , lohaii- 
Falconius , Martiniis Czcchovicius , Daniel Bilinius : 
..riba: autcm , Laurcntius Cnfcovius & Thom.is Stviecho - 
is. 

lOHANNES CAZANOVIUS Eques Polonus. Fuit Go- 
'fio lere homodoxus , atque ejus opinionis horainum 
xlcliaftes i poft: vcro liibjudex Lucovienlis. 
Contra Calviiu cpiitoias ad iiatrcs Polonos. 
Tnbmtur ipii etiam , ab Andrca Tricio Modrevio, li- 
r contra Trinitaiios confcriptus, dum Sylvx i . cap. 6. ilc 
quit ; Hsc , & plura alia. , coUmtnt ex Jcripturis tejlinio- 
i, qui loiitatctn efjentix Vutris FiLiidcmottjirare nitmtur. 
IX quidem tejlimonia. , Bcrmrdimis Ochinus Italus , O' lo- 
.<nes K^at^anovius nojlras, fingillatim CT accurate , mea fcn- 
itia , conf utarunt , in fuis libris. ^^lias etiam colloquium , 
no Chrifti 1565. Petricoyui: hahir:»- . clucidavit. Nos bre^ 
:res erimus. &c. 

NICOLAUS SIENICIUS Equcs Polonus > 
Igo Demofthencs Polonicus dkl^us , Archicamcrarius 
lelmcn/Is : in Comitijs Petricovienlibiis aiuii 1565 , 
««Marlchalcus fcuDircdlor delegatorum ordinis equd^rist 
I dcmque in colloquio cum Triiutariis habito , iiuerlocu- 
TcxparteUnitariorum. Fuitejufdem teie fcntentix dc 
] rfoiu Chrifti , cum Goncfio & Cazanovio. 
Omnia acla tam Regni quam Ecclefue , dihgcnter in u- 
I m collcgit : qui codex M S. poft cjus obitum Zamofcium 
« latus & illic allcrvatus fuit. 

JOHANNES NIEMOIOVIUS Equcs Po- 
hus, ludex terrx Inovladillavienfis : quod munus, Um- 
«ionimlkraampiexus, fponte liu abdicavit. Diiputavit 
1 er pra^cipuos , contra Truutarios , in mcmorato coilo- 

• Jo Pctncovienfi a.i 565. Obiic Lubliiii a. 1 598,^1^ ^xMaji. 
Pnus Chnfti aiite narivitatem prxexiftentiam urfit, poft 

• ro in Racovienlium feu Sodni fcntcnriam conccirit. 
Demonftratio Eccleliam Pontificiam , non circ Apoftoli • 

i -n , neque fan(ftam , neque unam , neque Catholicam : 
1 lul & rcfponfiun ad calumnias Doaoris WiIcQvii. Pclo • 



i;c. 



Coatrt 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



5 I B 1, I O t W fi 6 A 

ContraEmmanuelemVcgam, decoena pomini. Pol 
Contra Povodovium Cauonicum Pofnanicn eni. quod 

faiptum citatur a Czechovick) in Dialogis Chnftianis a. 

icyc , inlucem emilTis. 

Difputatio cum Icfuita LubUm habita , a. 1 5 8 1 . 

EpiftolaadF. Socinum , contra ejus exphcationcm ap. 

VII. adRomanos: data.a. is^Ij n.Febr. 
Eadem Belcncc a. 166^. 8». • « r 

Epiftoli' a3 F. Socmum de Sacrificio & Invocationc 

Chrifti : quarum prima fcripta eft a 1 587. ulc. Pebr altcra 

codcm anno z 5 ApnUs. Utraquc infcrta cft mtcr Mifcella- 

nca facra Socini. . . •. ■ 1 

Scriptum contra partem quandam Difputationis Socmi dc 
IcfuChriftofovatore. Pol. a Georgio Schomamio Latmc 

redditum. , r o c ^ 

Epiftola ad Georgium Schomanum, dc ufu & hnc cceiiac 

Domini , Polonice.^dataa. 1 588. 8 Martu. 

Eadem Latme adjuBaaF.Socinide Cocna Domim trada- 
mi , cum ciufdem refponfionc. 

OratioadReffcmSigismundum III. In qua cxpoftular 
ac qucntur, de ccclcfe Cracovienfis everhouc : qux hor- 
rcndo ac inaudito modo , anno 1 5 9 1 acadit. 

MARTINUS CZECHOVICIUS Polonu. 
velLithvanus. Prarceptor& Minifter ecclcfia: V.hicnlis , 
poft Paftor hi Cujavia , & tandcm Lubhni. Vixic adhuc a. 
1608 , quo videtur obiifle. Opinione d^ Truutate rcjc- 
az , Chrifti praecxillcntiam fecundum Gonchi placita, cum 
Niemoiovip propugn^vit:verum poftea cum eodem ahilque 
non paucis , circa an. 1 570. Racovienfium ac Socuu (cntcn- 
tiapi amplexus cft. 

Dc P^iobaptiftarum origine, &dc ea opmipne , qua 
infantcs baptizandos c(k in primo nativrtati^ cowun exortu 
creditur. Typis Theophih Adamidis. In 4«. Iirimptus 11- 
luftri ac magnifico Dno. lohanm Kiszkae a Ciechanowiec 
Gcncrah Prlfi^ Samoijitiac,& in M. Lithvaruo: DucacuS.K. 
M. Pincernse , &c. Lublini 7 . Idus Apr . a. 1 5 7 5 • 

TrzcchdniRozmowa, &c. I. e. TrHtm dicrum col- 
loquium [niquo Chrijliams , Ev^y^elicm , & J^ontihafjS 
mtfodu<;mitur loquentes ] de quibuiaam wucuUs fideii ,. 



ANTI-TRINIT ARrORUM. 5t 

'rafcipue vcro dc Pacdob^tifnio. Conicnpmm in Nics» 
viez , & dicatum Prinapi Nicolao Radivilio, Duci in Oly- 
a & Nies wicz, Palatino Viinenfi , a. 1565 , die 6 Tanuarii. 
^.dditum eil ejulHcm monitum fuper fufFragio Nicolai We- 

rogovii xMiniltri coetus Vilnenlis , de pxdobaptifmo. I- 
.*m , ( ejufdem ut reor ) Brevis relatio originis contentio- 
um circa Baptifmum , primum in Lithvania , poftea in 
bloiiia motarum. Omnia li^ec typis imprefla funt, LoC- 
i in typographia Dn. Kiszka- Incilons M. D. Lithvanii : 
cr lohannem Karcanum e Velicia , a. 1 578 , 40. Pol. 

Rozmowy Chriftiankie , &c. I. c. Dialogi XIII. dc 
inisRdigioiiis articulis^&iinpnmis contra ludaicas febulas, 
uibus Cluiftum & ejus EvangeUum calummantur. Apud 
^lexium Rodecki , a. 1575. m 4«. AdjmK>a cft ejuldem 

Appendix de vita & monbus pnmitivac ccdef\x Cliriftd : 
ic]uademonftraEnon liccre Chnltianis , Politico Magi- 
rratu fungi , gladiumve gererc. Latine. 

Novum Tefiamentum'c Graxo in Polonicum tranfla- 
im, cum nonnullis annocationibus. a. 1 577. 4"». apud Ale- 
ium Bodecki cxcufum. Racoviac : <juod :amcn in titulo 
on additur. 

Reljjons na Ikript Staniflawa Farnowfkicgo , ktorym 
;ode Liclawlkac rozcrwac utihijc. I. c. Keijjonlio ad 
nptum Staniflai Farnovii , quo «oncordiam Luckvicicn- 
m fubvertcre nititur : infcripta Dn. Floriano Morftinio 0- 
larumVehcenfmm prxfcao. Scnpta a. 1579, dic 17 , 
tniijfcddemuma. (580 , adjunclra lequenti operi , iniu- 
:m emifla eft. in 4». 

Rozfadek na wyklad Katechizmu Kliedza Pawla Gilow- 
iiego , lego Milolci Panu Sraniflawowi Taszylaemuz 
clawicz uczymony. i. e. ludicmm fuper Catechefl Pau- 
Gilovii Miniftri [EvangeUei] adDominum Stamflaum 
iliciuin deLucIawice. lcriptaa. 15&0, loknuarii: 8C 
quenti 1581 aimo impreflk 4°. Excudcbat Alexander 
urotHnczyk. Huic libro adjunaa cft , memorata Refpon- 
) ad fcriptum Staniflai Farnovii. 

Vindiciae fuorrnn dialogonim contra lacobumTudaeum dc 
.•izitz.a. 1581. PoL 

Diijniutio lohannis Niemojovu & Martini Czcchoridi , 



w 

Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

300 H 4 



j^^ BlBLlOTMXCA 

tublini in templo Jefiutarum , cum Saccrdotibus Warszy^ 
ao & Jodoco , ut & cum Scvenno Domuiicaiio , babita a. 
I < 8 1. ab ipfo Czecboviao Polonico defcripta. M S. 

Obiecliones in Paufti Sccim cxplicanoncm mitn Evangc- 
lii lobannis : quas protuiit ottenius cxphcatione flatrum in 
illa vcrba Erat npud Deum iUe Xayei hotno Chriftus , id eit , 
Soli Deo notiis. Scriptum hoc Czechovicio rccitar.tc , exa- 
picbatlohaimes Voidovius: reperitur anto- < • memo- 
ratac Explicatioms Soani. . , 

ExpUcatioVlIcap. Epiftolx ad Rom.ar.os. quam primo 
fratribusGedanenfibus, poftea vero Synodo a. 1584» Wc- 
urovix congregata: , propofuit. . 
Exphcatio m prmmm caput Evangehi lohaimis. i ol. 
STANISLAUS F ARNO VIU SicuF ARKE- 
SIUS Polonus. Circaaimum m68 a am-ns Unitarus 
( qui primo Pinczovii , poft Racovienles , a prxcipms com- 
moratioms fux loas nuucupabantur ) lchifjr^a leat, ac San- 
deciam ad Dn. Stanillaum Mezvk Satrapam Sandcciae ic 
contuht: fubcujustutela, eccleham ac rcholara celebrem 
illic liabmt. Fuit Gonelio homodoxus m dodrma de pcr- 
fonaFilii Dei, cujus prarexiftentiam ferc fecundum Arii 
placitum aaiter propugnavit, & ob eam maiioratmii ichU- 
inafeat. An Spirituln Sandum , pro pcrlcma cum luis 
aflcchsduxerit, necne, non adeo certum eft ^ poltcrius 1 
camen verifimUms eft nullam emm hac dc re cum Soam 
fcquaabus difceptationem liabuerunt : vcrum id ccrtum dt 
cos credidiirc , nefiis elTe Spiritum S. invocare prccelve ad. 
cum ftmdere. Baptifmum adultormn , idque per immcr- 1 
lioncm, prout&cxteriUmtarii, Farnefmsmtcr fuos in- j 
ilituit. Duravit is Farnovianorum catus m Polpma aU- j 
cuamdiu, &ipfeFarnoviusa. i6i4> adhuc m vms erat i j 
poit cujus obitmn plcrique cjus fequaaum carteris ilhs Um- 
cariis, Socino homodoxis , fe adjunxerunt. 

Opus Polonicum in 40. quod ohm vidi , titulum vero cx- 1 
fcnbere neglexi. WiQiovms in mox memorando codjce, a- , 
lat hbrorum Farnovii prxtoncm adPolonos:qua: an dido 
operi, an vcrdaJjis ejus fcriptis , praefixa fit certo alle- . 
xere haud poflum : Budzinius cnim cap. 52. rekrt , Far- 
^ovium ahquothbrosin lucem emifiile, contrahos qui 



Anti-trinitariorum. 



55 



'(hovius firpius ■ " ' iibro;; liib hoc titiilo ; 

Okazaaic zr. . ania, y wy-naiiie jprawdziwcy nauki. 
1. c. DeiTiondratio falCidoiiis & confclho vcra; dodlrinx. 
Dicit autcm libios hos nuper (fcribit ha;c a. 1 57 5) in iucem 
^rodiiife: ciratquc hbri deDeoPaue cap. primi folium 
i(>6. lib. dc Fijio Dei cap. 17, folium 447. (Sccap. 41, 
ol. 597. & lib. deSpiiku Saiicto cap. 14. fol, 704. b. fcu 
?ag. 1408. Oiiis horum liborum aiidor fuerit , an Gone- 
lus vel Farnovius , an ipfe WiHiovius , an vero omncs jun- 
:l:im , non habco coinpertum. Ca:tcrum hoc fequcns , 
•arnovii opus : 

Libri contra pacificationem Ludavicenfem: Staniflao Sza- 
i anccio GiftcUano Scndomirienli mfcripti. In his (cnten- 
lam corum qui Filium Dei antc matrem fiiam extitilTc infi- 
iabantur , oppugiut. Ad hoc fcriptum Martinus Czecho- 
•iciusa. 1579, refponfum dcdit. 

Libcr Prccum Polomcarum, a vidua Zabawsldi,matrona 
lobiU , e Farnovii ccctu , in hicem emirtus cfc. 

STANISLAUS WISNOVIUS PoIonus,Far- 
lovii fbcius cique homodoxus : Paftorem epir m Luc- 
pcwice fub patrocinio Stamflai Tafzycii, qui pollea paftorc 
jo Wifiiovio rchclo , cxteris illis Unitariis , qui Pvaco- 
iani cognominabantur ^feadjunxit. 

Rozmowa <) fzozcreg znajomofci Boaa Oyca, fyna jego, 
Ducha Swictego , &c. 1. e.Diaiogus de hnccra cogniuo- 
c Dei Patris, Filii ejus, & Spiritm fandi, uiprimis de Filio 
)ci & advcrlario cjus : de vera & falia ecclcfla , & certis ea- 
im lignis : icem dc prxcipius dodrinis & inflitutis vers 
xclefia: Domini. &c. Prxhxa cil Prxfatio ad lidelcs , a, 
^75, diei^Fcbr. Luclaviciis fcripta. Conunet hber is 
ol. 91, lcTi pag. 181. 4°. 

STANISLAUS PACLESIUS Polonus. Unusfuitm- 
sr primoseorum , qui m dogmatade Trinitate ac l^xdo- 
'aptifmo invcd1:i iiint. Paftorem cgit Lubhai fub patrocinio 
renczynii Palatini Bdfenfis & Satrapx Lubliiicnfis. Ibidem 
>biit a. I <;(j ^ , pollqium prius fcnpro confignaflet , 

Tellamcntuin ultimx voluntatis liuc : quod laudarur ui 
Lipra fub Martino Czechovicio mcmorata KeUtione dc ori- 
?ne coutcntioawn circa Baptifmum» 

D 3 10- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



BlBLIOTHECA 

lOHANNES FALCONIUS Polonus vcl Lith- 
vanus. Catechifta & pracceptor Scholx in Biala Podlachix, 
deindc ecclelia: Mordentis in Podlaclua muiiftcr. Diverlus 
hicvidetiuralohannePalcomo Phyfico & Mcdico Hame- 
lcnfi, qui obiit a. 1 586, 16. Nov.Fuit homodoxus Goneho, 
fluieum a Tnmtariorum m iuam pertraxit lentcnriam: 
prout tcftatur Wengcrlbus, SlavoiiLE Rcformacx hb.i.cap. 
1 6, fcripfit prout idem ibidem refcrt. 
De Ecclefiis Lithvanicis. 

THOMAS EALCONIUS Polonus aut Lithvanus , 
Geor<^io Blandrata audore aTruiitariorum (kcnsabftradus 
cft Kfte Weneerlcio d.i. Fuic primo Eccleiia: Cathedralis 
LubUmmyfta/demdeeccleliaftes Prmcipis Nicolai Kadi- 
vihi Ducis Olyae ac Nielvifii^Palatini Viincnhs, &c. 
Harmoiua exquatuor Evangeliftis. Pol. 
Domina K i s c i a N a Palatma Viteplcenhs, lohanms 
KiszkxaCicchanowiccmater. 

EpiilolaM.S.ad Synodum Brcfinenfem i ^fi^.cclebratam, 
fuper quxftione de Bapiirmo , prout refert Budz.cap.4i. 
Prmccps AN N A R A D Z l V I L I A. 
Epiftolaad eandcm Synodmn dc eadem matcna. MS. 
LAURENTIUS CRISCOVIUS Eques Lith- 
vuuis. Pallor cccldix NielVicfenfis m Lithva-ua , poftea 
aliarum in cadcm regionc. 

De vero ac fundamentali ufu ccrtx falutis, ui pacata con- 
fcientia hommis, Dialogus quatuor Fratrum Legis Chrifh; 
ab ipfo e Bohcmico ui Polonicum verfus eit , & nnprcslus 
Szamotuliis in Majori Polomaa. 1558. . 

SIMON BUDNiEUS Mazovius(ut opuior ) Mim- 
fter Eccle(iac Kleccnfis fub Principis Nicolai Radzivilu Vil- 
ncnfisPalanmproteaionc: poftLofcenhs, (ubpatrocmio 
lohannis Kiszke Caftellam Vilnenfis , &c. Deiapius dt 
inopmionemdeChnltoDominodivmocultu non hono- 
rando, &nonnulla alia Semiiudaizannum dogmata : ac 
ejuiaem fe£t^ hommum in Polonia hypcralpiltcs hnt , ha- 
buitque aliquamdju (iios aHcdas m Lithvania & Ru lia: 1 o^ 
lohicx Provinciis. Veriini a cxtcris Polonicis ac Lithvamcis 
Umtariorum ecdefiis , idtoc minifteno dcpohtus ac ex- 
^mmumwtusdt, a Poftea wmea opiwones luas 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



ANTt-tAlVaiTARlORUM. 

rrac1afIe,atquecumfi-Atribus in cratiam redii(Tl* perhibcturj 
Libelius dc duabus iwturis inOiriilo,cum quo cdidu bre- 
fcriptum , cui titulus, 

Brevis dcmonilratio , quod Cliriftus non fit ip(e Deus 
li ell pater : & cur iii lacris literis appellatus fiietit & pot- 
Deus fit. 

Apologia Polonica. 

Biblia Yeteris & Nori Tcftamenti Polonica,ad fontcs He- 
aros & Grxcos cxaminata , eicula typis ZaOawii in Lith- 
nia in rypographia Matthix Kaviezmii rrxfedi Nicfvi- 
ifis, ejuldcmque ac fratns iplius fiimui pubhcata a. 
71. apud Daniclcm de Leczyca. iii 4^. 
Refutatio argumehtorum Martini Czeciiovicii , quxpro 
itcntia fuA,quod homini Chriftiano non hccat Magiftra- 
! n Pohticum geitre, in Diaiogis fuis propofuit. Lofcia. 
74- 

Novum Teftamentum Polonice. 80. 

STANISLAUS BUDZINIUS Polonus. Operam fuam 
Jvavit Johanni aLafco & Francifco Lifmanino , tanquam 
' :rctarius : hinc Hieronvmo Philipovio Palatinatus Cra- 
«vienfis Quxftori , in teloniis exigendis. Fuit cjuldcm o- 
Iiionis cum mcmorato Budnxo, & his quos mox mcmo- 
i>imus. Verum anno 1588, poft duodeam annorum ex- 
c Timuiiicationem , reconciJiatus eft Ecclcfix. 

Miftoria £ccle(iaftica,eorum qux ili Polonia, eiquc con- 
tminisregionibus.iprimordiisrefotmationis , Miipe ad 
2 lumi 5 9 5 ,in negOfiorciigioniscorttigcrunt.MS.Polonice, 
J ifmusOtvinoviusreftatur in vita ipfius,partem hiijuS ope- 
1 in mambu5 cujuidaiH infidelis (quem non nomiiiat ) pe- 

jiftola ad Synodufii Racovianam , a. 1574, eiara- 
m qua fratrc^ ad concordiam cohoftatur , ac ufum ar- 
"a ^'^^^^^^'^^'^«^ue ofiicium defendit. MS. Pol. 
*^piftolaad Greg6rium Paulimqua itidcm , Magiftra- 
t T pohticum St at ma, homim Chtiftiano licitum efle ^e- 
! propugnat: fcripta a. ^5-74. M S. 

3ertgii6Chriftimilieiiario traftdtus , C6hfciiptus citca 
at59o. MS. *^ 

RANCISCUS DAVIDIS Hwigarus. Supcr- 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



■^^ BlBtlOTHECA 

hitcndcns fcu Epircopus Umtariorum in Tranfylvania.Anno 
\666. & fequentibus , una cum Gcorgio Blandrata , fub 
patroamo a^ prx-fidio lohanms Sigilmundi Prmcipis, con- 
L Trinitarios acriter difputavit : atcjue eodem blandrata 
potimmum audore ac focio, contra eos non paucos libros , 
fquosfupra fub Blaiadrata recenfmmus)in lucememii,t Pcft- 
Viodumin fcmi;udaizaiitium dogmata delapfus,dum dodn- 
nam dc Chrifto Domino non invocando fpargit ; tanquam 
imiovator , a Chriftophoro Bathoreo Tranlyivan,a; Piin- 
iipe, condcmnamr, atque Dcva: m carcc-icm con|ic.tur : 
xxk iuio 1 579 , die 1 5 Novembris , ,am fcncx , viu fun- 

Epiftola ad Ecclcfias Polomcas , fupcr qiucftionc dc regno 
inillcnai-ioIcfuChriftiliicmterris. Albaluhaa- 
ScDualitatctrac^atus, in tria capita diftuidus. C/« aJ- 

''"Saatiis fccundus, Quod mius folus Dcus Ifraclis Patcr 
Chri{H,& nuUus alius invocandus fit; conuneiis thclcs XV. 
in gencrali fynodo Thordaiia propofitas. /trm , 

Traatatus tcrtiusi Obfervationcs m thcles Georgu Blan- 

*^'Thdcs trcs: quibusfermctrigintathefes Blandratam 
oppofmn-e, teftis dt Pala:ologus,Conf.Iud.Eccl.Pol.p. 151, 
Tibcllusparvus,.XXXTlie(lbus Blandratx oppofims, 
inquodilleritui Xcfum Chruftum vocari nunc non poflc 
li?um, camnonfitverusDcus: lcfum mvocari non pofle 
inprccibus: luftificationcm & prxdcftuutionem , a Lu- 
thcro & Calvino malc fmflb intelleaas: De regno qus Mef. I 
fia: , quem forc propheta: divinarunt , qm eflct lelus Clm- , 
ftu«:. Anno 1^78 iulucemcmiflus. ^ ^ .„ , i 
Thcfcs fcdccim , tribmt ipli Poirevinus Se<a.m. caj). 7. . 
in q-oRrum prima diat eum Dominumlefm ex lofc^hjcmnc 
conccpnm e|r aflcvcrare. Porro in XI. (^'^'^^^P^f^^^ 
(hdejcrcndum , nif, quem ejiis frxcepta fcn>ando ,,f d.fcr^v 
Lis Has thcfcs (quas mihi videre non coritigit) necefle elt 
cum non longc an:c vitx fu^ finem exarafle ; nicmora- 
t^s pmm obfervationibus ad Blaudxat^ I^^^^lV^^'"' 
Chrifium leflmi conccptum de Sfiritu Sanao.Qmvi, m \ ne- 

(ijill, dcliUp Dci. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courJesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Anti-trinitar.ior.um. 57 

Dc non invocandvo Icfu Chriilo ixi prccibus (acris > thefes 
/ . propoficjc Faiilio Socino. 

Confutatio rc(pon(ionis Fauflin^E. i. e. corum, c[ux Fau- 
:us Socinus clidtis thelibus opporuit. Liber is , una cum 
roximc praeccdcnti opulculo, miprcllus tfl: in Dcfenfioiie 
rancifci Davidis iii negotio de non invocando lefu Chrifto 
1 prccibus i opera lacobi Palxologi , MatthuE Ghru & 
)avidis Francifci Davidis filii , in lucem emifik a. i ^So.S». 
^'ftiones nonnulla: : extant editic cum F. Socini ad eas 
efponfione, inter ipfius Fragmenu , Difputationi contra 
.hrilhianum Franken adjimtta. 

lOHANNES SOMERUS Pirnenfis Mifiiicus, 
,ector Claudiopohtanus : adquod munus pcragendum a 
Jlandrata & Francifco Davidis e Gcrmama cvocatus cft- 
nout tdtatur Poacviuus Secl:. III. cap. 7. Ubi poftquW 
u-xit , Blandratn deinceps CT Francifcus Davidis criflas eri^ 
■ottes/pc concepta,fcre ut hrnnquoquo verfus ea impietas fer- 
■'Cret,aliquot dcligunt juvenes.quos ea pravitate imhutos Patavi- 
im mittjint^ut comParata majore literaturaji quem ca in ^Jca^ 
^madecipcrcpofjint, idfaciant; mox lubjungir ExGer- 
nma itcm acccrfitum loannem Somerum hominem loafacem 
cdqui Grxccnojre videretur , ciim a Lutherams dcfeciffet* 
MiopoUtan^fchoUpr^ciunt: inhujus locum , quod unS 
umuxorcQr focrupellilentiacorreptus , diemnon multS po(i 
but , Matthium quoulam Polomm , tanquam Hcbraicx lin- 
u^pcritum, ficfujficiunt , ut tamcn ei prxeffct lacobus qui 
Tlalxologum vocabat , 0- in Grxcia natus fue^-at. Huic 
Mondant , tanquam Grxcas litcras , uti Grxco , callenti , ut 
Jf^i^^ corri^at. ^c. Florcbat Somcrus amio i t^a Fuij. 
rancifco Davidis in dogmatc de Domino lefu non invocan- 
o nomodoxus. 
Rcges Hungaricos cirminc elcgiaco dccantavit 
Thefcs de Dco Papano Trino , uno in efibntia', trmo in 
'crlonis , ex cjus fundamentis defumpta; & pubhcate a. 

RefUtatio fcripti , quod Petrus Carohus fub titulo Explf. 
'^ationishdciorthodoxa., dcunovero Dco , Pa:rc, Fmo 
-SpurituSandlo, contraG. Blandrata:& Fr. Davidis cr 
.>res a. 1 571 , cdidxt. Adjcdi fuut traOatus variis de rc- 

^ 5 bus 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



^ BlBLIOTHBCA 

bL- prjefiraeftUbrohmccpiftoLicujurdam, quHc voa- 
ba^rhLdorium Schimbergmm.ls cmm curavit ut refutano 

SctdmbSaius > pr^fi^^ fua prxfiuonc edidtt , qiuli In- 
vX^Hii ''^ i J^ 8'. Inopcrcilbcontmentur, 

Contotifobjeknum l quarum foaa mnu.o m 

, jul&cationc homims coram Deo , loanms Som- 
meri Itcm propofitioncs de cadem cxhibitx Semonbus 

rum exhibita Claudiopoh , 19 Scpt. a. 57^- « con 
fotTtio refponfioms , s Od^obt. audorc lohannc Sommc- 

'""^. Scopus fcptum capui. ad Romanos , Adami Ncufc- 
"4. Dcclamatiuneula contra pr^Edeftinationcm neotcrico- 
'7.' Dcclamauo contia u^ptifmum adultorum , loannis 

'7 TtfesdeDeo THno in perfom. , uno in cfe^ 
ex funaamentis eju. dcfumptx , loanms Somm"^^^^ 
nondubito qumacdemfint ,eum W^J^^, f 

T I oubUcatis. 1 Typl videntur Alexii Rodccu. 
"M'c S B U S ^ A L^^ O L O G U S Grarcus ex mfula 
Ch o oriundus . e. Imperatorum Coni^---P^?^^ 
profapia fatus. Reaor pnmarius kho ^ a mc 

poft obicum Tohatmis Sommcri . FranCifco Davidis ac me 
ZrL Som'cro flut homodo.us. Sencx Romar combuftus 

elt ob docmata fua , a. 1 58 S ' - ,^^f . ^ ^„,;mn- 
De Ripctano judiao Romx , & de damnationc optuno- 
rum& LocenWimorum hommum, temporibus PauU 

'yi>eBaptifmo. Hune librum ipfe Pakoloj^s m Confu- 
tationc .Tudicn Ecdcfiarum Polomcamm p. 36«. ^o ^ 

t Z§^ntipf^U^apemf5, quorUm melims hic mc 
^Hl^^\arri^mLB^.x4n '^eritatem , ahbt iocu..y 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courJesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Anti-trinitariojium. 

j Cr hdptifma cle qno loquuntur Eva>,gelia , ad nof fUos tefia- 
; 'itoruM O- prdcris Dci non fcrtincre.docet liUr noihr de ar^ 
; nento hoc. Hic tiuorum {uoruin operum facit meimoncm, 
ura neutrum nobis vidcrc coiitigit , idcotiuc non pollU- 
J is atulos eorum cxade tradere. 

3eMaaiih-atuPolitico: LofciinLithvanua. 1 571. pro- 
t rante cditionem Simone Budnaeo. Hunc librum rcfSita^ 
r it Racovienfes Gregorii Pauli potilllmiim opera. Cui 
«^to PaI.EoIogus iterum oppofmt librum fiib hoc titu- 

pefenfiovcrarfentcntixdc ' .cu Politico: Itjdcm 
ila,budiixiopcraa. in^ . .a. Ad hunc Iibrum 

_ponUun dedit pro Racovienfibus 1 . Soanus a. i < 8 1 
..ju^dom Pab.;oIogi,ut & Mattliix GhrU ac,David,s,Fran^ 
» ;i Uavidis hlii,opera , emiftus cft iniuccm a. i <8o. 8° li- 
' r Uib hoc Utulo. 

pefeufjo Franafci Davidis , in ncgotio de non mvocando 
' cntur ^"1"° ^^^^^'c^uentia con- 

rhclcs ly. Fr. Davidis dc non invocando Jcfu Clurifto 
J prcabus facris , propohta: F. Socmo. 
<elponiio F. Socuii , ad diftas thefes. 
Francilci Davidis confutatio rcfponfionis Fauftinx 
udiaum Ecdeliarum Polonicarum , dc cauli Francifci 
! i vidis , m qiLxftionc de vcra homiius Jeili Chrifti, hhi Dci 
( ^ cntis invocauonc. "iii^c* 

id Z^^TvTr ^^"^T^'^" ecclcfiarum Polonicarum, 

t m. , r L ^^^^^^'^"fis invocationc. Authorc ciarifll- 
C ^^Thcob^^^ Dodorelacobo PalxoWo 

. F^^i^adt pra^fatio, adomnes fratres & Miiuftros 

; inf ^^"'^i ' ^^""^ ^^^»"^' eft lolus P^cr , pro: 
itis. Huic confutationi inlertum eft, 

Ib Tranfyiva.iorum ad N. N. In ouo ha- 

Il^/;!^''''"^'^' mcmorata: controvcrfia: cauli , m 
h "ntur n r ^V'' "^^'^«^^«^ Dcfenfione coT- 

t .n^lf f^f .«^^"«^adMoenum excufa,poftc^ 

J^tca ut & proptcraliacjufdcmgeuensin carccrem con. 

jcclmu 



W 

Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Maag. 

300 H 4 



B I S t I o T :t r c A 

jediim fuiiTe , refert F. Sociuus cp. jo. ad Radc* 
cium. 

MATTHIAS GLIRIUS Medicus. Praiicilci Da- 
vidis , Sommeri ac Pahiologi (bcius . Huiic videtur uinuc- 
re Poircvinus in verbis illis cjua: fub loliantie Sommero alle- 
gavimus : dum dicit Marthiam Polonum Sommcro m regi- 
mine fcholx Claudiopohtan* fucccifillc : verumPolonum 
eum fuilfe dubito : fuit enim loliannis Sylvani & Adami 
Neufneri ( de quibus mox ) focius , ac pcrlecutioms corum 
ia Palatinatu particeps. 

De eo (criDit Martinus Ruarus cpiftoU ad Abrahamum 
Calovium : Dietrichus Dorfchiu: , qui idem CiT NathanaU 

Manus Matthania, ataue eti.im Matthias Glirius , derej^m 
Chriflipiin^ judaiKat. Opus iftud Nathanaehs Ahani 
Marthania , hnjrua Germanica editum ellc dicitur a. 1 578,^ 
fcmijudaizante 'contrarehgionem Chnftianam. 

Idem Latine M S. 

lOHANNES GLIRIUS. 

Tra^at. de Vcteri & Novo Fccderc. . 

HERMAN van VLECKWYCK Bclga. Difpu^ 
tatio de vulffo reccptaTnnitatis opinione,quam tcmpore in- 
GuifitiomsinBelgiohabuit cum Eratrc Corneho Adriam 
Fla^rellatorc , (vulgoBroer Cornehs dido) cujus opcra, 
di(putationchacpera£ta, ob fentcntum fuam , Brugis in 
Fl.-uidria ijTnecxufhiseft, annoi^^^» die loluiui. Lc; 
cinurDifpScatiohjEc, Bclgicahngua conlcripu, mvetul- 
timmo M.arcyrologio McnnonitaL-um , in quo intcr mar- 
tv-cs eft rclarus : verilm reccntioraexcmplariacaitrata luiit.. 
Editatamcn cftitcrum Iborfim. Exhibet etiam eani Gt- 
rardus Brantius Ecclefiaftes RcmonftrantiumAmfte xdami, 
lib. X. Hiftoria: Reformationis quie m Bekio accidic. 

lOHANNES SYLVANUS Infpeaor Ladcn- 
hurfrcnfis , & (utquidam pcrhibent) Supcnntendens Ecclc- 
fi-arum Palatinatus Rlicm. Pra:ccptor quondam Frideua 
Elcctoris. Ob rehgioncm capite muiclatus c-lt a. 1 5 7 2- 

ContraEutvch.^^crroremGermamce, 80. 

Advcrfus lohannis Marpach hbros (m fallor , m kribit 
Bihhothcca Gefueriaiia;duos. Poftea ubi dcfeccrat ad Samo- 
lacenianos > 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



AWTI-TRINIT ARl OR UM. 

In aefenfionemhxrereos Samorarcniana: rcii Scrvetarue 
•:ipfilleferr.ir : qaxtamennon fumcaira * 

Ibergciilis. Qui cum per dcceniHum miniftraHcr , ob re- 
;ioncmiTnacummcmoratoSyIva!,o, in Pdatinatu infe- 
^n, annoigyi. m carccrcm conjicir-r ; unde mirabiH 
odo elaplus prour Bud.inius cap rcfot , m "S- 
Ivamamlccontulit. Vcnim cum ^ ,ii,c i perScuW 
rranrqueira, mmime tutus cflct, ncccirelLbu^ Con- 
mtmopohm concedcrc 

EpiftoJa M S, ad liluftrcm Dn. Belcerium , Johanris 

an 11. Iniperatorem: fcripra Hc.dclbcrga a ic^r 
iaepiftoIaC^far mtcrcepta ,^procuiavit , m (prout S* 
us) cum Sylvano in vmcula cofijiccrctur. 
Scopus feptimi capitis ad Romanos , fcriptus a i C7i 
atus quafi IngoHbdn , a i c8 ^ , 8„. ^"''^ M7t. & 
ANDREAS DUDICIUS ab Horecoviza Sbir 
•IIatus,Hungarus: primo Epifcopus TimenrL^pXcho^^^^^ 
enfis , actandemQumqueeccIefienfis: S. Cr W 
onfiharius & ad Rcgcm Polo.u^ legatus.Ouo^^irnomi ' 
• clcri Regni Hungarici ad Conciliam TridciiWnm^J ? 
s. Ubi vihs RomJti^ Ecclcfia: arc^l f,?" r 'p^' 
rpl.cui/rcr Rcformatis rctpSr? kJ^^^iS^^^^g^.t^ 
r Rcgni indigcnas m Comittis PerticovieAlIbus .nn w c?; 
oputus,uxoremexnobihStr^^^^^^ 
ortua Zborovu Caftellam Cracovicn/is fihL , C 1^^^^^ 

ilum Regmam nomine , Hieronvmi Mofcorovh lonif, 
m, procreavit. ^lmc, ami aibirmrcrur & Refo^^^^^ 
Ivim fequaces , m multis adhuc reformatiSifeicr; 
mns verocernenseorum acerbitarcm erarc^tuS ' 'i^ 

XT ' ^^umquc patronus extitit. icnoiam 
Natus eft Buda: in Pannonia a ic, . vu t> 

Vic» 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reprcxiuced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



BlBtlOTHECA 

Vitacius, fcriptoconfignata, cxtat. 

Scntentiam Umtanorum de Deo ac Filio e,us lefii 
Chrifto, potiliimumexTranfylvanorum fcnptis , a (.e- 
oreio Blanclrata & Francifco Davidis m lucem cmill.s , hau- 
dc fe atetur m epiftola ad Thcodoruin Bezam: m qua hxc 
inter alia fcnbit j Sed ut quid tamen de dupbus cUr.jJims tlhs 
yiris G. BUridratci Francifco Davidis dicam , proftcor co-^ 
ram Deo ataue ejus ^ngelis, non me cuicQuam horum auaori- 
ZpcrmotlmM^.utereccpa pajfm cle Trmtate opmme 
difccderer,,. Ilbl etiam fanae ajfirmare fcfum , me neutrum 
hLmunr.^mvidiffe. Quarenullacum illis tam ciraa mU 
' cmicitia hucrcedcrepotuit, nullum beneficium ab dUsfrojcElum 
1 quod oculorum nnhi acicm fcrjlrtngere queat. Itaque non 
Ltuitillorum mihigratia atque auflcritas jucum facere , « 
tufairoconiicis. Ncqueullaomnino ullius hommts auaoritas 
taL c^cPojfit, qux meayera petate abducat. Hoc tamcn 
tZuJaieL utinficiaturus unquam fm, ut ettam Ubenter 
vrofitcar totam hmc ccclelkm doeirinam fecundum Deum , 
clarijjmisilUsmagnaquedochrini, ing^enio pfcia, pietatc 
IJtis viris fot^nmn debcri : in cujus glon^actetatemf^e 
%o -vcmunt , Cr ^kiatus^O- Gregorms Ubomanus,Cr J^o^ 
yicius , Cr Soeinus , CT aUi pr^antijjim viri qui tum jcrt' 
' bendo,tum decendo , pluritnum oferx ad hanc tlUi\lrandam do^ 
arimmpcfuerunt. lUi frimi , qHodfciam dU tnquam duo 
pr^iantUmyiriBlandrata O' DaxU^s , Lattne cdittshac 
^de re Ubris , Qhrijlum e jcfulchro nobis cruerunt ; tn quod eum 

trufumatcJ oppeffum, circumpfitis fiidUtibus , detiy- 
Zlt Ouic ■ ■ ' r , qu^d himihi ad EvangcUi do- 

Vi^m quafi digito iMeyderics , demor^rarunt. 
cJnmeHanolusaeCom.eraxumfignificanonc, &diaer- 

utionesnovxdeComctis. Bafilexa. i ',-9; 4°- 

Epiftol^. mcdicmaies m Laurenm Scholtzu epiftola^um 
philolbpfcicarum , inedicmalium ac cl^yimcaEum volumi- 

Poemata tomo X. Deiic. Germ. * 
HilfaaicQ expurgatorio perniittuiirur . Oetera p roliibentur. 
Qiia:v4ir6pr;Ktereafcripht, luntha:c: 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



AMTI-TRINIT ARIORUM. 

Orationcs dua: nomine Epifcoporum Hungariae in Con- 
lo Tndentino habita: , & ibidem imprellx. 
*?a:dcm dcnuo , quibus adjiuida funt , 
Wonita Politica , imprefla Offcnbacliia. i^io, a!> 
VitaCardinalisPoJi. 

iftoJa apologetica ad Maximilianimi 11. Imperatorem. 
tpiltoJa: ejus quardam mtcr IVlanutii [m fallor , fcribitur 
- 1 Bibliotlicca GeJjKriana] epiftoJas Jeguntur. 

[temut audio,[pergit dida BibJiotJicca a. 1 5 8 ? ,editalqu3e- 
c n lcnp/it de Trimtate , cjuar nondum in pubJicum edidic 
t^nyJii HaJicarnanki ad Q,^Jium Tuberoncm dcTliu- 
cadis hiftonajudiaum, Latme rcddidit : impreflTumeft 
Tietiis ab AJdo. 

Vot^duphces in Faufti Sodni difputationem de BaptiJko 
a la» : ditputationi huic annexae 
EpiftoJa ad loannem VoIfHum Tigurina: ecclefi^ mini- 
r\ ^^*^^''^ a. 1 5 69 , die Pcntecoftcs fcnpta. 
r :l '^h^^^^'""^ Bczam,fcripta Cracovi^ a. 1 570, 

U ^ Aug. in (jua difputatur , an EccJcf iar nomen foli Retor- 
" titx convemat. HeidcJbergx a. 1 5^3 . 8= 
c fP^oJaadlohannem Laficium Eqmtem PoJonum , in 
.-'adedivnuTnadcdifputaturi fcnpta Cracoviar a. 1 571, 

r A r 1' VI '' 'y^"- S^b^ot^cca Goman ; Sc poftea cunJ 
L. A rione iVlarem. ^ 

' EademBcIgicea. 1668. 40, 
^piftoIaadPetrum Mehum Paftorem Dcbrecincnfem in 
i^?,"a.Cracovia a. 1 5 7 1 . die j o lanuarii. 

' b • ^ d^ ^^^"^ '^''^^™' ^ ^ 

•piftoJa ad lofiam SimJcrum & loamiem VoJflium Theo. 
ICDs Tiguriiios. Cracovia a. 1 57^ , 7 lulu. 
-pdtolaad Petrum Carohum conaonatorem Varadien- 
■ ^'^"^^i^ ^ y Calendis fextilis. 

P ol^ tlT '^"rf ' ^^^^^ ^ Spiritu San<fto , 

: ReSr '''tS^'^"' Confelfione mentioncmt 
^eteionisIohaiui^sSommenqu;. P^odiita. 158Z. 

cpi- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



- BIBLIOTHECA 

emftolximprc(ra:funt m B.bliotheca fratrum Polonomm 
Unitariorum , ad)una-^: epiltohs F. SocirtV. 

Epiftol^ ad Jrauftum Sccumm : knptx a. 1 580 , 1 581 » 

^EpMaadlu^amLiri^um , Brella H ^ ^H' 

Drima mter cmltolas clarorum vuorum ad Liphuiv . 
^ EpSadehxnetiasnonpcrfequendis Sc capitoli fapph- 

00 afficiendis. Chriltung:^ > » ^ ^ CelfiSc- 

tror clfe qux cum Bczx epiftola adjunda V , : ' 
Sis (?abcuiusnom.nc'LxUus Socmus Seneiihs latcre 
pSS^emr) di cadcm matcna Ubro : Scnpta Aug. a. 
1570. edita 1 584. 8^. 

bUotlKcrAmpUlV. v^n iohaiims ^^0- ^«^^^^^^^^^^ 
Confulis fqmtaliumUbrorum amator hut ) prod uant 
i^ts Dudiciusmaiiufuanotas fcnpfcrat. Quod idcm 
"XmLcra.It , in codcm codice V— Gcnnbs & 

Gcorgius Blandrata : ^^^«•^^^^/^"P^"^^,^^^^^^^^ l 
n^mc fuomitiolibn, ceu polTeilons f '"^^' X 
at , fubfcribcndo iis ntanus V. Gentd.s Bcrru. dccollau . i 
tem Blandratee manus. 

P A U S T U S S O C 1 N U S Scncnfis Italus. Alcxan- 
droSoanolc o. patncioScncnfi,LxlU ecrmano,& Agnc^ 

fB^ge^Jetruii Scnarum Prmcip.s ^^-^^^ 
iiide plunriiis Italix prmcipibus ac magnatibus , ut& T o 
II&II ncrnonPauloV , maxmiis Komanorum Ponti- 
fia^" fii2mncimi6-lus. Confumtis duodccim anms m au- r 
ratlorcSMie^^^ grana iplms cxtcro H 

fvombusfuis (V-^ ci poftmc^um , 1^1^^^ : \ 

Pontificis Maxmii dccrcto prorlas ablatx ^^^JJ^^^^^J^^^ , 

U6tis , e patna anno M74 m -ol"»^^'^"-^^^^^^^^^ 
Arnuevarusperaeratisoris anno M79 > loionum vc 
^i? ilSiuc^conrmoraii^ Natus cft Scnis a. 

^^cV^. SDccembris, horis fcre antc folis exortum. . 
TVnatusa.i6o4, dic 3 Martii , in pago nomine Luclawn- : 
omPalaJmama^^^^^^ ^'^'^T^^nT^rxfpco: " 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courJesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Cl 

2I( 



JLNTr-TRlNrTARroRUM 4T 

Equcs Poloniis > quje ciini alias , runiopcribus qiis > 
M [jibjbochcca IiJR um Polonorum Unitarioruai , pr.vfixa 
1 1 >eritur, 

Audor ipft de fuis opcribus ^ in cpiflola ad ChriftopJio- 
Ir n Morfrinium Phiiipovix Sarrapam arifincm luum 5 Cra- 
U 'ia a. 1 59 5 , 3 Febr. i:a fcribir ; 1 Jocrcs ?^:ei hademis cdi- 
t nifuUcr , funt iJH : 
l{c!pOKfo ad PaUolo^upi^ pro }{acovienfthus. 
^li/putdtio dc loco yil , cap, ad }{om. 
^^nir/7udvcrfiGncs in Thcjes Collcgii Pofnanicnfis. 
^if^ututio udvcrfus VclarMm. 

^x^minatio urgumcntipro Trino O* \Jm Dco , una cum re^ 
\i fionc ^crhrcvi aii quafdum thcfcs. 

y>iopj!s luilifcationis nujtr^pcr Chriffum. 
^c pde CT operihus ^ qAod aitinct ad jufli^.c^^ioncrf: j 

\ uudoriidtc S . ScriptUTdC. 
<efpon(io pricr Tl . ' ' unci^a uc n^n iv ■ 

• <,tndo Chrijlo. 

ixfiicatio initii £\ar^clii lohannis. 
IkUi^vujcliiis Polonicus^ nupcr 
Wff ututio dc lefu Chrifh Scrvatcre. 
\utinus ^ntiyujekiis inq^mt , cft adhuc fub prjelo. Hrc 
Soanusd. L C^teruni hacc ipfa & alia ejus opera > 
:i)ta limc ( quaiitum iudagare pocuimus ) hocordi- 
« 

rcvis cxpHcatio initii primi capiris Evangelii Tohajuus ^ 
: incipit;Q£io>z/^w ^ujc dicenda junt : cum pr^elacionc pra:- 

• Coiifaipca eft circiter anno 1561, prout id cx ip(b So^ 
) patct: fic cnim ad Dudirhium a. 1 5 8c, j Non;Deeeiub. 
covia, dc fcripris liiis agcns fcribic. Ncfcio an unquam 
is tuis ohlata fit brevis (juxdam cxplicatio initii primi cupi- 
""^vangciiilohannis ^ aZanchioC^ Bc^^a ^ & ex parte 
^nis ijHs , .Lalio adfcripta: eavcro jam ante annos o6lo-^ 
m ex ofjicina nofhuprodiit. Er in Hbro conrra Eurropiunie 
a a. 1584) confcnpto, cap. 4. mcmorar exphcario- 
i primaeparrisprimicap. S. Joh. qux anre anaos arci- 
^iginri duos confcripra , & poftmodum . edira > mox 
onicc quoque im^<p^^ixi^i converla «quc edita,fuerif 

£ Porro 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courJesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



BlBLlOTHECA 

porro falfo opus hoc Laelio adfcriptum effcfufius fuDra dc^ 
monftravimus fub La:lio Socino:quem p!feter Parapluafui, 
cujus d.l.libn contra EutropiumFauftus Socuius facit men- 
tionem , in primam partem primi cap. S. loh. Evangelii , 
aliqiud fcnpfi(fe , non liquet. Memoratam cxplicatioucm 
inveni impredam in opere quodam Tranlylvanorum, quod 
in primordiis reformationis ab cis in lucem emiflum,inquo 
conftituebat hbri fecundi partem primam,pra:fixam habens 
prxfationem. Francifcus Junius quoquceandem fuie pr«- 
fatione & in reliquis minus audlam , prout M S,. ad cum 
pcrvenerat, edidif ! Eadcm a Hieronymo Mofcorovio in lu- 
cem eminaeft,Racovia: a. 1618. 8°. adjedas,cap. IX. 
ad Romanos & aliorum quorundam S. Scriptura: locorum 
cxplicationibus. Eidem adduntur , ad Martini Czechovicii 
contra hanc explicationem obieda, Sodni rcfponfiones. 

Eadem in Polonicum tranflata cft , prout iofe Socinus d. 
1. hbricontraEutropium&inmemorata epiftolaad Mor- 
ftinium,docet: ubi poftquam dixityLabores mci haElcms editi 
funtijli, &c. fubjungitj Explicatio initii Eyangclii lohan- 
nis , ^«i Polonice quoqueftiit edita , multo antequam huc ad- 
■venirem. Hujus tranflationis Gregorius Pauli Brcfmenfis 
audlor fiiifle perhibetur. 

Eadcm Belgice a. 1^64. 80. ^ 
De Audloritatc Sacrse Scriptura: liber, Italice circaa.i 570, 
confcriptus in gratiaiti viri cujufdam magm , & editus non 
prarfiio audoris nominc. 

Idem Latinc, ab audore converfus: editus Hifpali a.i 588. 
1 1». apud Lazarum Ferrerium cum permiflii fuperiorum , 
fubnomincR. P. Dominici Lopezii Societatis Jcfu, 'qui 
videtur opufculum hoc fibi vindjcare voluifle : vcrum , m 
frajfetione contrarium Iaudatur,his quae iii iplb libro legun- 
tur : itaque fe ipfe prodit. Cloppenburgius vero putat, au- 
aoris , loci & typo^raphi nomina fiOa efle : diatque fiulfc, 
qui ex typorum indicio aflererent Amftckcdamcnli typo- 
grapho , fatis celcbri olim bibliopolaB , Cornclio Nicdai, 
Venim prxter haac , nullam aliam qua dida deftruat,affcrt 
rationcm.' 
idem, Racoviaea. 1611. April.inS»* 
Idcm , eodem Uii anno , procuiantc^c exornantacm- 

u- 



I 4J 



Anti-trinitariorum. ^7 

onem Conrado Vorftio : fub hoc tituJo j De auSlorttate 
Scripturx opufculum his temporibus mjlris utilijjimum . 
lemadmodum intelligipotejl , cx pr^cipuis rerum , qux in 
^troBantur capitibus. Pjfacfixa eft Vorftii ad leclorem prr- 
5o , in qua rationem hujus editionis expo:iit : fubjundla 
ro in fine libn , cea(iira icu notje Tlieologorum Bafilien- 
• im ad tria loca paulo obfcuriora , uiide crrandi occafio 
jti pofTct. 

idemBeigic^,fub hoc tituJo,ban bc3(lut(iort>eiit ber 

mftmt/ boo? mvcu mmm mmmmn 

5tljct3tatpni)crtaalt/ cn mct geiecrCic antcccliE^ 

ingenWCrCICrt. i. c. interprete Thcodoro Raphaelis 
imphuho , ejufque notis adonutus. a . 1 3 . 4, 

Ejufdem {ccundacditio, jDan bt ffcIoaf\uaarMfrDep5 

^coriftuur: mct litoenraab ?^o:ftm^ 
iitiuao^DelijchE^aor-reDenuerrnciit-KcxunConra- 

1 - Vorltu pracfationc apologctica. Inhonic coJiocatacit, 
edicatio Jacobj Sienmii Sigifn.undo III Rcgi roJonia.-,&c. 
■nptaRacotit:E ioNovemb- 1608. qua: alias Smalcii ifbro 
< DivinitatcJefuChri/liprxfigilblet.a. 1666. - . 
IdemGallicefubhoctituIoi Livrc de L" A horite dc 
ll>ain(5te Ecnturc, traducit par NicoJas Bcrnaudgentii- 
.'mmepaulphinois, avec L' advertiflenicnt de Meflieurs 
J Theologiens deBafle,furqucIquesendroits duditefcrit 
J 91. 1. e. LiberdeAuaontateS. Scriptura: , tianflatus 
• irNicoIaum Bernaudum Nobilcm Dclphiiutem,unacum 
ciIuraD.D. Theologorum Bafilienfium in quardam loca 
i ipti hujus. ^ 

Summa Religionis Cliriftdanx, qua: indpit, Rcli^io Chri^ 
\ imefldoarinacccleflis, Italic^ confcripta , pofte^verb m 
Jtmumtranflata. Adjunfta cft modo memorato hbrodc 
. idtoritate S Scnptur^, Racovi^. 1611 , m SMmprcilo. 

utaetiam eft a. 1654. n. ^ 

Scriptum breve , compreJiendens fcntentiam ejus de tota 
3 lone falutis noftrx per Chriftum: circa annum i < 74 exa- 

. Difputauo de lefu Chrifto Senratore, cum Jacobo Coveto 
■nfienfi, Paftore EccJcfia: GaUica: BafiJicnfis, a. log. 
'tttoipt». EjunElus Arciirevius , auftoris nommc prs- 

E * iixo 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



<g BlBLIOTHlCA 

fixo ( ouod tunc primum fadum eft) unacum fuaprjffiu 
tione ediciit , typis Alcxii Rodccii , a. 1594-4 • Adjunda 
«ft & ipiius audoris ad kdorem prxfatio , a. 1 s 9 4 ' ^al. 

Odob. cxarara. ■. , ,• 1 . • 

Eadem Difputatio, cum rchitationcSibrandiLubbcrr! SS. 
Thcol. rrorcfibns. Franekcrae. a. 161 1 , 4". 

Eadcm Bcigicc , 3Danb?g£|"alftc l^^cr.lanb. i654-v«- 

Pars Difputationis hujus , in qua agitiu- dc lidc m Chri- 
ftum qua juftificamuri tvpis mandata efta. i<:r~. Dc 
traftatu hoc ipfc Socmus ad Bclcerovicimn a. 1 5 9 ~ > ^ t^^' 
cembris , Cracovia , harc fcribit : Mitto ad te tptav^ 
emfkria , cujufdam fcripti exccrpti cx lihro ac dijj>u:jfiuic 
mea de Chrijh Servatore , quod amicus meus , me infcio excu- 
dendum curavit , procul hinc quodam in loco , uli td palam fa- 
cere non licebat. Et mox : Dices autem illi [ nimirurn Nir- 
mojovio ] hoc ejje illud ipfum fcrtptum , quod in initio mea in 
hoc regno com.mcrationis , ad ipfum hinc amici mijrrmt ,ab ipfit 
tunc temporis minime probatum , quipfe qui cor.ti a iHud Polo- 
■nice nonpauca fcripferit , qua Dn. Schorr.ams ncjler pi<.e me- 
morije , ipfo rogante Latinc reddidit , ac mihi tradidit. &c. . 

Difputatio dc ftatu primi hominis , fcu m-.mcrralitat» 
aiite lapfum , contra Francifcum Pucfiiun lloantuuiiii. 
In quft pnmo habetur , Refpoi^io ad dcccm ar.i;umcnta 
Pucci , fcripta Bafilcae 1 1 }una a. 1 577- icquitur , 

Defenfionis horum argunicntorum copioia Rciiit.rao , kn- 
pta Tigun die zy Tanuarii a. 1 5 7 3 , una cum Dcdiationc 
Hieronymi Mofcbrovii , fada Principi Mauntio Land- 
gravio HalTia: , a. 1610 , Cal. Martii. cdita a. 1610.40. 

Sebaftiani Caftalionis Dialogos poftliumoi; , de Pricddh- 
nationc, Eledione , Libero axbitrio , & Pidc , cdidic,fub 
iiomine Fa;Iias Turpionis Urbcretani , cum prarfixa lua 
pra-fatione , Arcsdorfii , a. 1578. Altcra eorum cditio 
prodiitGaudaea. 1613. typis Caipari'Iburna;i. lu t». Iii 
pra:fatione mcmorata promittit liium aliquando fpialc- 
gmra, poft mortem CalhHoms, immaturamortc pracvcnti. 

lidem tranflati funt in Belgicum a Theodoro Kunp & 
Thcodoro Kornhcrr , & cditi a. 1 58 1 , & 1 61 5 . 4«. 

Rcfponfio ad Thefcs Francifci Daridis faipta a. 1 571 > j.' 
1 09, & cditaa. i s8o , iaDefenfionc rrawcifa P»vid]s 



{ 



I 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Ha 

300 H 4 



A M»t I - T R 1 N I T A R r O «. U M. 4^ 

cujus aiidor cft Pdarologus cum fms fociis ) una cum Fr 
'avidis lcnpto ei oppolito , cui tituJus j Confutatio rejpon- 
onis Fdujlituc. 

Eadem Huui;ancc , kJmuciIata. a. i ^-j^). 

Eadem , una cum Refponfione jtd G. BlaiKjratre objcdio- 
:s , & ad modo didam F. Davidis contiitjrioncm rc- 
onfioms Faultina: : fub hoc tituJo ; Dc Jcfii Chrifti invo- 
.tiouc Di (j)utatio,c]uam Fauftus Socinus per fcripta habuir 
im Francilco Davidis a. 1 578 , &: 1 579 , paulloantc ipfi- 
; Francilci obitiun. Confaipta a. 1 579 , ied.poftmodum 
uJtis auda. cdita typis Valentini Radeku a. 1 59 5 . 8«. Ab- 
iuta cfc hxc Difputatio CJaucUopoli menJe IVlajo a. 1579. 
xfixacrtci Socinicpiftolaadomnes verbi Dci miniftros 
n in TraiiiiJvania , unum liJum Dcum , Patrem taiitum 
oniiiu noj>ri Jefu Chrifti eJTe , docent ac prolitentur : 
u & tardirarcm fux' hujus edendx Rclponiionis excufat , 
calumnias adverfum fe , quibus fcriptum , cjiiod iiib no- 
inq J-iratrum Tranlyivanorum ad N. N. jam diu editum 
it , ejufcjue quoddam quaii proocmium relpcrfiTm d\ , ac- 
^ratc reJcJiit. Sciiptahacc epiftoJa Cracovix dic 14 Julii 
595. Ad Jibrum hunc t)'pis mandandum fumtus fiippcdi- 
nt llMb:. Dn. Johannes ICiszlca Pra:les «^cneraJis Samo- 
■tiaf , &c. 

De Baptifmo aqure difpuratio , fcripta Cracovije 1 5 Apri- 
a. 1580. Accclfcrunt ei , Rcfponliones ad priorcs & 
>ftcriorcs noras Andrea: Dudithii , m diiputarionc dc Ba- 
limo. Itcm RciponJio ad Marani Czecliovicu notas , m 
pcndicchbri ipiius dc Paedobaptiimo. ut & dux cpilto- 
; dc Bapufmi ncgotio ad quoklam. Racoviara. 1613.8,. 
Eadcm Dif.^utatio BeJgicc. a. 1 6u > 8". & 4.,. 
Rcfpontio ad Paiacnefiii Andica: Volani dcJcJii Chrifti filii 
natur^ Jcu efTendia , & expiaaonc pcccatorum pcr i- 
um? quam Tumultuariam inicripfit, idco qucxl temporis 
iguftia lcpto , recenfcre cam non licuciit. Primuii ipfius 
bor poft(|uam in Poloniam venillct : quod accidita. 1 579. 
fd recogmia & in paucis locis emcadata , cdita demuni a. 
588 , 8„. cum dcdicatione ad lohannem Kiszlcam a Cicc- 
anowiccz Samogitix' pnrlidcm gcncralcm,{aipta a. 1588, 
t Tiinii. Huic adjuucUcft , 

E J Atera 



1 



BlBLIOTHECA 

Altera Refponfio ad ea omnia c^ux Volanus fupcriori rc- 
fpoafioni objecit. Scnptaanno 1 58} , mcnfe Septembrc. 
Prodiit in lucem ( prout & prior ; aucloris nominc 
non praefixo , a. 1 588- 8^- Dedicata fuit Gcorgio Blan- 
ilrat^ 5 ad quem ea de re extat Soani epirtola, 
ItemBelgicc , a. 1664, 405&8^. 
Explicatio VIL cap. adRomanos, fub nomincProfpc-' 
riDyfkkei: confcriptarogatu Joh. Niemojevii anno circi- 
teri^So, cui adjunda dt Niemojevii de icnpto hoc , ad 
Socinum epiftola : & ad hanc epiftolam Socini rcfponfum > 
Icriptuma.i58i,Z4Martii.Impre(fa ha:c funtCracoviae a. 
1 58 5.8^.& Racovia; a.i6i x,8^>. In Difputationchac id ^rac- 
cipue qu^ruur,utrurn Ap(>(tolus iUic fub fua ip(ius pcrlbna, 
defeiplo jam perChriftiSpiritum regeneratOjnecnejloquatur . 
Itcm Beigicc , a. 1664 > ^o. 

ApologiafcuRefponlio pro Racovicnfibus , contra Pa- 
l^ologi librum , cui titulus ^ Defenfto ver^ fententi^ de Ma- 
gijrratu politico , CTc". Prjrfixa eft ci auftoris pra:fatio adi- 
pfum PaLisoIogum:edita dl harc apolo^ia a. 1 5 8 1 , 80. 

Animadvcrliones , in Aifertiones Tneologicas de Trino 
& Uno Deo , advcrfus novos Samolatcnicos , ex pr;rle£liO' 
nibus Collcgii Pofnanienlis excerptas. Confcripta: ac pri- 
niiim in luccm emilla: circa a. 1 5 8 3 . poftea vero fccunda e« 
ditio a, 1 6 1 1 . & tcrtia a. 1 6 1 8 5 Racoviae , 8^. 

Brcvcs dc divcrfis materiis , ad RcUgionem Chriftianam' 
f ertmentibus , tradlatus : nimirum ^ 

I . Locorum ad Spiritus Sandi pcrfonam probandam , 
nobiliflimo quodam viro allatorum , explanationcs. 

1. Ammadvcrfiones cjuaedam cxtemporalcs , in D. 
hannis Niemojcvii fcriptum , adverfus partcm quandam^ 
Di(puutionis De Icfu Chriflo fervatcre. 

5 . Nota^ m fcriptum N. N. Polonicum , de Chriftu Rc- 
gno in tcrra. 

4. Notae in Ebcrhardi Spangcnbergii fcriptum 5 de dua-, 
bus beftiis Apocalypticis. . . « 

5. Objectioncs lcu articuU Johannis Cuttcni Miniftn 
Evangthci. 

Brcvi^ difcurfus de caufa , ob quam crcditur aut non 
crcditiuEvangchoJcfuChiifti; &decQ, ^uod, qui crc- 

dit ) 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Anti-trinitariorum. 7J 

c prjemio; qui non credit^pocna a Deo afficiatur.ex Italico 
] V. Smalcium in Latmum tranllatus. Idcra tiaclatus im- 
f irusa.i6ii.& a.1654, izo. ItemBelgicea. 1^49 , 4^, 
\ Contra Chiliaftas, de regno Chrifti terreno per annos 
fcriptus Cracovia^ 17 feptcmb. a. 1589. 
Difputatio breviirima > de Chrifti carne , adverfus 
Atmonitas. 
. Ad Objedliones Cutteni refponfio. 
0. Joannis Niemojcvii epiftola: duac , dc Sacrificio &; 
L^cationc Chiifti.Et ad cas F. Socinircfponfioncs,'fcriptx 
M^z Martii 5 & 10. Maji. a. 1587. 

^efenfio Animadverfionum in Aflertiones Theologicas 
\c egiiPofiianienhs,de Trino & Uno Dco: advetfusGabrie- 
Eutropium Sadecmm Canonicum Pofnanicnlem. In 
h ejus nonnulla delidcrantur cjiia^ au£lor non abfblvit, 
S( pta eft circa a. 1 5 84. edita vero , cum prxfatione Hiero- 
n ni Mofcorovii , Racovia: a. 1 6 1 8 . 8*^. 

)ilputatio nitcr F, Socmum & Chriftianum Frankcn de 
h lorc Chrifti : id cft , utrum Chriftus , cum ipife pcrfc- 
i cHlima rationcDeus non fit,reIigiofa tamcfl adoratione co- 
ie lus fit , nec ne ? habita 1 4 Martii a. 1584. in aula Dn. 
C iftophori Morftinii Paulicovii : 5c edita a. 1 6 1 8 .m 8*. 
>< qua^ abipfo Franken defcripta fuit , prout illi vifum 
non autem ut vere fuit habita. Falliis eft enim ipfc 
^Crnielnicict coram Dn. Georgio Schomaimo, Dn .Simone 
lembergio , & aliis j fe in ca defcribenda, non tam fpe- 
Ifl fe qui4 Socinus dixerit , quam c|uid fuis principiis conT 
leaneum dicercdebuexit.Cuj additx funt notx non paucc 
& e(ponfioncs > ad ea qua: Frankai dicit > nec non corrc- 
c\ nes quxdam eorum, qiur idem Socinum dicctitem facit^ 
ragmcnta Rcftonfionis fufioris quam Fauftus Socinus 
p ibat,ad Franciici Davidis dcChrifto non invocando (cri- 
p m.Rcftant hu}us fragmenti VI capita, cetcra pcrierunt, 
^ 'ragm^ntum quoddam Animadverfioiium F. Socini , ii^ 
lc ptiim cujufdam de difFcrcntia Vctcris & Novi Foedcris. 
^u.Tftiones nonnuUac Fronafci Davidis, &adcasF.So- 
refponfio. 

Vntirhcfes , exdifputationeintcrF. Socinum Senenftm 
r, Davidis habita , ab ipfo Socino coUedl^e. 

Thcfes» 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



BlBLIOTHEGA 

Thercs , quibus Fr. Davidis feHtentia de Chrilti muncrc 
explicatur: mu cum antithelibus Ecclefiae, a Y. Socino coi- 
fcriptis &L illiiflrifrimo Tranfylvanix Principi ChnilopiiorQ 

Bathoraco oblatis . 

QujEdan-». , in difputarione de Invocationc Chrifti ,p; 

cipuc oblcrvanda. 

De hbro Apocalypfcos , tcflinonus qux cxmde , ad- 
vcrfus eos cpu jefu Chrifti iaYccationem prorfus ncgaii , i 
pctuiicur. 

Advcrfus Scmijudaizantcs. 

Martini Scidehi Oiavienfis Silcf i, Epifto^T trcs, in <\\.n- 
buslcntentiacjusdcAkflia, feu P.cgc illo promillo , & * 
dc reh^ionc continoau:: ad ccctum ohm Cracovicnlcm , i 
diauiTTminorem , qui Patrem Doraim noftri fcGi Chrifti h 
cfle Unum ilhun Deum liraths confitctur : cujus uominc i 
F. Socinus cidcm Scidclio refpondit. 

Dc unigeniri riiii Dci exiflciuia , inter Erafmum Johan- ji 
msSi F. Socinum Scncnfcm , Difputatio-. In qua , lUc . 
Chriiluni fuilVc unigcnitum Dci Filium antequam ex vir- , 
ginc nafccretur , affirmans , argumentantis , hic vero 
contrariam fcntentiam allcrcns , rclpondemis , partes ob- 
tinct. Abfoluta cdhi-c di(putatio a. 30 Novemb. | 

impreiravero, a. 1595, Racovix , 8°. PrxfixacftF. So- ; 
cini pra:fatio ad H:eronymum Mofcorovium : addita vero, ' 
cjiisUem argumcnti quaftio , ab eodcm Erafmo Johannis , 
eidem Scclno propofita, & ad eam Socini refponium. 

hifhumentum dodrinviruia Ariftotehcum* , ^in ufum 
Chnftianaium fcholarum , cxemphs Theologicis ilhiitia- 
tum , pcr Giatianum Pn^f- rum. lofci , a. t<S(). 

Item intcr opera Francifci Junii , cum cjuldcm rciuratio- 
iic. Opus hoc Socino tribuunt Frantzius & Calovius c " 
Crclhum <i 47(>. Ipfctamen Socinus non meminit 
in dicta epiftola ad Morftimum: non immcrito potcft du- tl 
bitari an ipfius fitfoctus. 

Tuftificationis noftrx pcr Jcfum Chriftum i)nopi.i qua 
primum in hicem prodiit , fub nomme Gratiani Turpionij | 
(^crapolcnfis , Gerapoh a. 1 5 9 1 . 40. &Racovia:a. 1611. j 
«0. lub Ycro F. S. iioniiiic. Invcnimuur autcm m hoc hbro i 

1. Sy- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



ANXI-TRINIT ARIORUM. 

T. Synopfis prima Tultificationis noftrjc per Chriftum, 
Altcra Spopfis jiiftificationis noftrae coram Dco. 
z. Theles dc Juftificacionc. 

}, Dc Jnftificationc Dialogus , NN, cum f .Socmi no- 
s. 

4. Fragm cnta de Juftificationc. 

5. De Fidc Sc opcnbus , cjuod attinct ad Juftificatio- 
rm noftram : ex Italicis literis ad clariflinium viium 

6. Thcfes de^aufa&fundamcntoin ipfo homijie, eius 
iei in Dcura qua homincs juftificori , Acrx litcrx tcfbn- 
ur. 

ReiuL....o hbelU quem Jacobus Wujekus Tcfuita , a.i <9o 
olomc^ cdidic , dc Divinira^e Filii Da & Spukus Sandi : 
Jieadem operarcfclUtur quicquid Robertus Bellarmuius 
lad-n Jeluica , Difput?.rionum fuarum tomo primo , fe- 
indx controverlia: gcneraUs libro primo , de eadem re 
:np(;t. Scnpta hxc Refponf^o cft a. 1 5 9 1 , & fcquenti a 
595 y prunum edita Poionicc , vcrrciice Petrj Scatono 
mioi\ , in 

rteni Latine, cum aucftoris prxfatione, fcripta 6 Se- 
rembnsa i59c.,mDrdi:ia. M91. 8". fuppredb audloris 
>mine. In cilce hu,u.s iibri promitti: Socmas Cc in luccm 
niliurir-i , Ubrum-contmentem argumeiita contra vuio-a- 
^m de Truniate opnuonem , dum fic inquit : Si Deus %i- 
i^mtammotii&honx-valctudinis dcdcrit , ut quemMmo^ 
■im ammus ejhaliqua yl^ ,'„f,^^ c// Jm.;W 

•^^jttone tpfi fiammus ; fpero , me , eodem ipfo Dso faven^ 
■.c/u/modtprofcntcntia nofhra axgumenta ^ rationes exfacris 
itnispctitas coUcaurum, cafquc eodcm temvorc adverfils om 
ly/^"^]'''-'" ut, fortajfepiiJ homf. 

hus er d>.^n.^.-.er..tatis amore incenfs , fi 'pr/cns^ hic nojler 
bgr. cum^jh^uemfuturumfpcramus , con/un^aturfpa^ 
m admodum ad plcnamhu/us rci traeiationem dcftdcrandum 
e vtdcatur. Hxc non vidco an in aliquod Socuu op ^0 uo^ 
3ft hmjchbnun con^ripfit ac m lucem emifit Ta\ta. 
:anpofnnt:forfanergolabor ,s , ab ipfo ^^,« 7^,^"^' 
ftrado nunquam fi:r,ptus eft • vel fi Lp us rft , in^d? 
ptioncbonorum ejus , rqux a. 1598 , Ladfc / ^ent 

^5 Dcl 



BlBLlOTHECA 

Defcnfio Difputationis fuiE^de loco feptimi capitis cpifto- 
Detcnuoi^uf • pi-ofperi Dyfidxi, ante 

teTutvoc^" EtgetTc. /nuper fcr.ptas & ab anu- 
itn ( ut vocani ; 5 a. 1 6 1 8 . 8°. Amicus me- 

Pol ^djunaum eft Cl.r.ma.M: telig.oms IiJbmao.i. . 
"T&fonufaetS homhus Chnft.a„i : five n.- 

obitum typis excufus (l^^l^Ll^^rur..^ 
Oftorodum ac Voulov.um tefte ClopP«.»uig ) 

Bel..ce, fubhoctulo, De «iP^^^rrfXP^^^ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



I 



ANTI-TRINIT A.RrORUM. 

; Vdegiofummi Pontificis <& ^is Catholici cxcufus Irem- 
jt, typis Thcophili ^damidis. a. i6io. HornbeeckiuS 
: ertlibrum huncper Conradi Vorftu dilapulos, Henri- 
. Xi Vclfingmm , Bernardum Forkenbecaum, & Jacobum 

nphaiium , Franeker^ evuJgatum ciTe. Socin. Confiit 
; no I. Verum hanc editionem vigilantia D. D. Sibrandi 
. berci & Paftorum LeovardenTium nommatim Bernhardi 

illemi&Joh. Bogermanni , fuppreflam ellb , teftiseft 
> oppenburgius. 

Idem Racoviae typis Sebaftiani Sternacii a. \6ii in 80 
IdemdenuoprimaverfioneBelgica fupprelfa, ^ Latinci 
: Belgicum tranllatus , & impreifus m Belgio a. 16x0 ±0 
uc editiomlntcrpretesadjecerimt, Summam dodrinx 

lecreber^oanmuen. i-e. compendwium doarfn^soci 

; quem traclatum Conradus Vorftius cx Unita 
: )rum fcriptis concmnalle perhibetur. 
Commentarius in i . epiltolam D. Johannis , fcriptus a 
.05 , iub iiomine Urbevetani:editus a Smalao cum pra ' 
ladedicacione ad Senatores Argcntoratenfes , lo No' 
'mbr.a. 1614,111 8^ ^ imo- 

PrjElediones ThcoIogiGr,. quas ecclefiarum fuarum no 
• "'^ * K '^?"''* Heidclbergenli mforiplit a. 1 609 ,calend 
t . Jtcmbr.yalentirmsSmalaus,impre(rxRacovix a.i 609 7* 

itemBeigice , Cfjeologiff Ije EeHen, ^'^^^^.^o. 
f .fliS^.fel"^^^ ^l^^^" ^^^^^ ^^^^ bermeerbert/en onoe^ 

[f^^^ttbtttZtU 1. e. Piu/quam tcrtia parte 
' cS^Smr- ' a. 1 61 1 in 80. in quibus harc 

J mmc tutan polTc : & qu^eftioncm de Ecclefia , qu^SS 
^ i c apud quos fit , non efle neceflkriam. ^ 
i.EvangeIicisrutvocant; verbiDci miniftris, mmiftcrii 

rSnr f ? "/7'" T P^^brcvis demonftratio. 
^ l._ SaupuhdeEccIefia, ab cxcellcnti quodam viro pro> 

f. Ad fcrupulos F. Sodni rcfponfio 
^ ExpliutiOYcrborumChriftii Thcs PetrMs , Cr fn: 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



BIBLIOTHICA 

pcr hanc Petram , &c. Mat. XYI. 1 8. . 

6. De Ecclefia nounulla , e:c quldem r. Socmi lcnptis 

cxcerpca. ^ 

7 Adverfus eos , qui rerum ad lalutcm fuam araaam 
pei-tinentmm , cogmtioncm, dil.-n mht C- non in- 

^^T^^^iepiftolis F. Socini deEccldia -, Item dclnvoa- 

tioneChrifti. ^ „ , • ^ ^ . 

Iidcm tradUtus de Ecclefia , Belgicc a. 16^9 > 4 • 
Miicellanca, hoc eft Scnpta Theologica,ieu tradatus brc- 
Tesdediverlismateriis. Racovixa. 1611. 8-. Vcrumhos 
;racbatus fuora jam rccenfumius : iunt autcm ilti. 

1. EfilloU tres Martini Seidelii de MeJJia CT ad easF.So- 

cini refp^>tfio- , , ,/ 

3. ContraChiliajlas, dr regno Chri^h tarcno per mtlk 

Mnos . Scriptuma. if^Z<) , 17. Sept. 

4. Difputatio brevijjima deChriJli carne adverfus Men- 

nonitas. ^ 

c ^dOhjcaionesCuttenireffonJio. ^ ^ 

6. JohannisNicmojcyiiepifloUdu^, de faxnjicio O 

vocattonc Chrifii , eradcasf. «^f , ..^ p . 

7. De Ecclcfia O" Invocatione Chrijh, cx epijtolts t. bo- 

^%ia^msdcDco., Chrifto&SpintuSando: fivc, Ar- 
gumenti pro trmo & uno Dco ommum V^f^^^f;^'''''; 
ulitanmmi , exammaao, Cm adjuncljc lunt Thefcs dc 
Chnfto a vaa dmmtata cxcludendo, inli fit creatox coch & 
terra;- cum rcfponiiombus. R,acovia:.a, i^ii , 8*. Vc,rum 
Kxcopufoxla, ^antchacluccmvidi!le, patct cx memo- 
rataei)iftolaad Modtinmm. 

Ev^igdLmCap.V. VI.&V1I.8-. 0,p»s ad finem no» 

'"fc£on« & paupbrafa variotum^Ocrx Sclipturx 
locortmt Xnte Mofcorovio, cum eju,(aem pra=fat.one. 

^E?rS£ad'ii;cos -. <^,tx '.-'r" ^'-r 



h ^mix quatuor ad Dudithium , de Italico in Latinum 
U. Racovixa. 1618. 8». 
Plxdem BeJjricc , a. i^66, 4^. 

Ledioncs Sacrae quibus auctorir^ SacrarumLiterarum , 
elertim novi frrdcns , afTeritur. a. U18. go. opus ab 
itore non abloJutum. ^ 

Eardcm Belgice , inrerprerc TI,. Camphuvr?o qufdem- 
• cnotisiJJuflrratx. ^C^f(3nftmiCli)CHc Wn \3tt* 

Eleiiciu.SopIua.c. a Mi^ go. LTplicatio duplcr eft - 
crabrcv,or. altevahifior: quam pofteriorcm audoj 
cfcnptoanncisdidavit: verum ncc ablblvit , nec rS^ 

'mjfr^r ^ r'^''"' ";^irutio,per intcrroga^ 

nes6.rdpon(iones, quam Catcchifmum ^nJ«> vocS 
uctor eam morte pr.cventus non ab/blvit 
Dc Crsna Don.im, feii ad Caa-^ Dommi fincm 8c ufum 
<^epcicmicndum,brcvis introduc^o.Racovi^ a. i^^ g g? 
Ad cpiftoJani Johannis Niemoievn ad D G4ra;„m 
homannun., ubi de F. Socini /cripto agitiu ^n 

■^ltete"'''^^ ^^"^^- ^ 

SeJedliores qo^dam notarcx ammadvcrJTombus F Socinf 
■^rum J. Niemojcvii contra Immanuclcm V gam ^ 
j am , m quo dc co^na Domini difbutatur ^ ' 
Themata dc Officio Chrifb. 

Difcurfusbrevisdcrationefalutis noftrx . cx V Sn^nl 
^ rmonibus cxceptus & concinnacus. 
Dc officio bominis Chriftiani . " 
Dc hbcro hominjs arbitrio , deque ^tcma Dei pr^dfi. 
nationc fcriptum Joh.mm Jacobo Grynaro obJatSn^ 
Oeconvenientu&chiFcrcnoa, Vct^ ScN^TcR^. 

SCTiptimquofententiamcorum, qui Tefum Chriftrm* 
cemr^ «^«"^illum & altimium I)cuS e^J^ 
ccm antcquam cx Maria nafceretur , rc mfaTrriS^ ' J 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 



BlBtroTHBCA 

Deieflcntia pcrfona: adftriu folent , rcfpondere infti- 

^^Tn^^Thefes deTrmitate Claudii Alberii Triuncuriani , 
Kotx : faiptae in gratiam N. N. Regis Galliaium ad Prin- 
dpes Germanix legati. ♦ > • 

Adverfus Philippi Buccellae M.D. fm^hS:tMS.cn]ns tra- 
£latu8 mcntionem facit in epiftola ad Valentuium Smal- 
cium , data a. 1597- io Maji. 

Catechefeos Racovianaj rcformationis provmcia , ipli una 
cum Petro Statoi io demandata fuit : prout ipfe teftatur in 
cpiftola ad Valentinum Radecium , 13 Novembr. anni 
1^05, fcripta. Sed videntur hanc reformationem non pcr- 
duxiire ad hnem , non longe enim poft uterque extindus 
cft. Itaque labor is , per Valentinum Smalcium & Hie- 
roiiymum Mofcorovium , potifnmum continuatus cft. 
qua de re vide fub V. Smalcio. Nonliquet mihi, an huic 
hni Socinus cxaraverit , fupra memoratam Religionis Chri- 
ftian^c Inftitutionem, quam morte praeventus non abfolvit. 

Defcnfio Voidovii adverfus Miniftrum quendamGallura. 
MS. Mentioncm hujus fcripti fecit in memorata cpiftola 

adRadefcium. 

Epiftolaad Mr. CorneUum Daems,(5oudam. Data Cra- 
«oviiea. 15R8. 15 Aprilis. Italice. MS^,'ut& 

Ali« Epiftolae pra:krtim lingua Itahca. MS. 

Prsecipuariun cnumeratio caulfarum , cur Chriftiani , 
cura in multis Rehgionis doftrinis mobiles fint & varii , 
inTriiiitatis tamen rctinendo dogmate, fmt conftantiffimi. 
Fr. Junius tradatum huncinteroperafiiacxhibet ac refii- 
tat. A fluibusdam adfcribitur F. Socino : fed forfitan Lae- 
lii cft, Itylus cnima ca:teris cperibus Faufti videtur cffc di- 

verfus. r -u 

Allegatam etiam inveni Soam , vanam «nc viriDUJ 

iram Miiiiftrorum Evangelicorum. 

Collo^uia ]{acoyienfni; quorum tpfe haud poflrema fuit p4rs , 

recenfchimus fub ^uhoribus t^nonymis. 
InBibiiothecaFratrumPoIonorum quos Umtarios vo- 

eint i qux inftruda eft operibus omnibus Faufti Socini Se- 

nenfisnobihfrimiItali,}ohannisCreIliiFranci,.Tona.'Slichtingn 

aBucowiccEquitisPoloni, cxegeticis, & Johannis tudo- 
^ YXtt 



Anti-trinitariorum. 7^ 

• i Wolzogenii Baronis Auftriad , qux omnia fimul imr 
( y totius Novi Teftamenti explicationem compledlun- 
t > cdita IrenopolipoftannumDomini 1^5^. fol i 
. iftetedamx a. 1668.. mfi quod Crelhi & Shchtinrii cxe- 
5 ica opera,duobus fereannis prius lucem viderint j Soci- 
n fera imprefla funt hoc ordine. 

. Tomus primus contuiet opera Exegetica & Didadica • 
r q Jus haec fequentia prsfixa iiint. 

Pr^atiu»cula, inquade opnibus hifcc ncceffaria fu^dam 
iituexf Uc^ntur: continens narrationem de origine GT pro- 
lu Ecclejiarum Unitariarum in Polonia. ^udor eius e(i 
9^ m-eas JVijfo^vatius. ■' ' * 

yijfertatio fuferhifce [i. e:.Sotvcii\o^erihus xauSlwe Samuele 
ypcovio. 

"ita auaoris confcriPta ab Equite Polono : i. e. eodem S 
■ypcovio. Poft hxc lequuntur , 

:oncionisChriftiqua:habeturcap. v. vi, & vin,apu<J 
^ tthxum j exphcatio. ^ 

|^P^ca"o P"maj partis primi capitis S. Evangehftae Jo* 

ci^iir^^'^ ApoftoIi mepiftoIaadRomanoscap.Vn. 
CMjoh. Niemojevio Difputatio. ^ 

)efcnfiodifputatiomsfu^dcloco VII. cap. cpiftoljB ad 

K nanos: adverfus reprehenfiones N.N. Mjm(&i (ut vo- 
<itj Evangeha. ^ 

Kphcatio variorum Sacrae Scripturse looorum 
^mmentarius in epiftolam Johannis Apoftoh primam. 
)e Sacr^ Scriptura: Auaoritatc: cui addita eft Summa 
. gioms Chriftianae : item, Argumenti pro trino & uno 
^ T^^^^"^^' autccrt^ ufitaalTmii, cxami- 
&ThcfesdeChrifto avcra divinitatc crdud^; 
fit creator cceh & cerr^ ; cum rcfponfionibus. 
K eftioncs Sacra:. 

raiIe(ftiones Theologic2c. 

»raiUcusdcjuftifiatto„c;inquocatfq»ttfcuk, qu» 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hacg. 

300 H 4 



BlBLlOTHiCA 

iupraenumcravitnus, continennir. 

Eknchi Sophift^ci. . 
ChrifbanxP.cligionisbreviflimainftitutiOi per interro- ; 

gationcs '& rerpoufiones , quam O ' ' rum vulgo vo- ; 

^nt: acccirit poftericri Cateche.i , F: a . . -um C arcchilmi I 

prioris , qui periit in Cracovitnfi rf rum iphus diiepuonc ; i 

nunquamantehac editurn. 

Quod Reeni Polonuc &M^ni Duc:.ais Lidv. iuix homi- 
nes, vul<Tf> EvangeUcidicli , qii foUda^ pieratis lunt Itudiori, 
omnmo^cVbcrcut Cc illorum ccctui adjuntrere , qui m nsdem 
locis lahb atquc immerito Anani atque Ebiomtx vocaaitur. 

De Baptirmo aqux DiCputario : aii accelleriuic , Relpon- 
fiones ad Dudithii & Czechovicii notas. 

Dc ccEua Domuu traaatus brcvis:una cum ejufdem advcr- 
fus fcriptura Dn. Johannis Niemojevii defenlione. Adjcdta 
funt priterca aha quxdam cjulclem auctoris de hoc argu- 
mcn» . Acceflerunt Fragmenta duorum fcriptorum,ui quo- 
rum pnore fentcntiam corum , qui Jcfum Cluiltum D« 
fiUum , unum lUum & altilTimum Dcum cfTe , vel faltem 
antequam ex Maria nafcerctur , reipfa extitifle aifirmant , 
♦nmruentis aUatis rcfcUerc-, m poftenore ad rationes advcr- 
fanorum , quibus trcs m muca Dei cikntia pcrlonas ad- 
ftruere conantur , refpondere inftitucrat. Hic fubjunguntur 

^nimadyerjione^ N. N. [i. e. F. C.] in loca quxdam iaufli 
Socini in quibus adyerfmorim fuorum ar^umenta jaus Jolide 
refutaffe vel verum quorundam Sacr^ Scripturx locorumfen' 
fm , nonjatis retie ajfccutus ejfe videtur , Cr in eundem jinem 
^xplicatio brevis cap. Efai^e. 

Tomus altcr continet ejusdem fcripta Polemica : no 

eidinc •, . ■ , n. ■n, r r 

AdTacobiPakeolosri Ubrum, cm titukis eft, Defcnh* 

yerxfententi^deMaiijkatuPolitico, flic. pro Racovienli- 

bus refponfio. 

De lefu Girifto Servatore,Difputatio cum lacoboCovcto. 

luftificatioms noftr t per Chnftum Synopi^s , ubi potd- 
fimumdeipfms Chrifti mortis vi& cUc(ftis atjitur. Ad 
iunaacft, dc hde & opcribus quod atmet ad jultihca- 
tionemnoftram, ex Italias litcrisad clanflimum virum 
^ qu*tui>r cxpUcaw qu^eftiombus , DifpuEauo. tix^ 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Anti-trinitariorum. 8f 

< lcm Rmt qux fupra tomo primo inter tradlatus de luftifi- 
; lone repciiuntur. 

Dc ftatu primi hominis ante lapfum Difputatio , cuitl 
ancifto Puccio Florentino : in qua habctui- Relponfio 

* Dcfcnfioncm Fr, Puccii fuorum argumcntoriun , de 
J mortalitatc hominis & omnium rerurn antc lapfum. 

i3e Jcfii Chrifti Filii Dei natura iivc cfrentia > ncc iion de 
Y catorum per ipfum cxpiarione Difputatjo , adverfus 
/ drcam Volanum : in qua & prior ad Paramefim cjuldcra 
\ lani , & ad ea 5 qux iplc huic objccit, plenior altcra re- 
ijn/io habctur. 

Iflcrtioncs Theologicx de Trino & Uno Deo , adverfus 
t ^os Samolatcnicos, cx prarlcdtionibus collegii Polhanicn- 
excerptx: una cum Ajnmadvcrfionibus F. Socini > cjuae: 
:ix refponfionis loco cfle poflbnt. Nec non brcves de di* 
^is materiis ad religioncm Chriftianam pertjjicntibus 
::latus, lo. quorum catalogum fupra cxhjbuimus. 
3cUjiigcniti FihiDei exiftcntia, inter Erafmum lo- 
~* mis & F. Socinum Difputatio. 

lcfponfjo ad Jjbellujn lacobi Wujcki lefuitas Polonicc 

* :um , dc Divjmtate Filii Dei & Spiritus Sand:i : ubi ca- 
1 opcra refcllitur 5 quicquidRob. Bcllarminus , itidcin 

< uta, Difputanonum fuarum tomo primo, lecundx coji- 
ti/erfiae ^encralis libro primo , dc cadem re fcripflt. 

^efenfio Animadverfionum F. Socini , m Airertiojies 
-ologicas collcgii Pofiianienfis , de Trino &l nno Dco , 
.a crfus Gabrielcm Eutropium Canonicum Pofiianicnfcm. 
)e Jefu Chnfti invocatione Di/putatio quam F. Socinus 
fcripta habuit cum Franafco Davidis a. 1 5 7 8 & 1579. 
)jfputatio intcr F. Socinura &c Chriftiajium Franken de 
lorc Chrifti , id eft , utrum Chrjftus , cum ipfe pcr- 

< iflTjma rationc Deus non fit , rcligiola tamcn adoratione 
; mdus fit^nec ne: habita 14 Martii'a. 1584. in aula Chri- 
' ^hori Morftijiii Paulicovii. Adjccfli funt nonnulli breves 
^atus &: fragmcnta qua:dam qua: fiipra rcccnhiimus. 
'tinuationcm hujus Bihliothect fratrum Polonorum XJyuta-^ 
um dabimus infra fub lohanne Crellio. 
^ARCELLUS SQU ARCIALUPUS Italus. 

Adidjias Doilor^Gcorgii Blandrata: & Faufti Sodi^iSocius. 

E Epifto- 



BlBtlOTHECA 

Epiftola ad Fauftum Socinum, ex urbe Tranrylvanoruiii 
primaria fcripta a. 1 58 1 , die 1 5 feptembris. edita ert cum 
¥ Sociniepiftolis, qujbuseftpraJhxa. 

lOHAN^ KISZKA a CIECHANOWIECZ , Eques 
Polonus \ vel potms Lithvanus : Dilcipulus Caftalionis , 
cui etiam mortuo ni exteris oris monumentum erexit. 
Primo Incifor Regius m Magno Ducatu Lithvaiua: , poft^ 
Pr^fes creneraUs S^iogitiae , hmc CaftcUanus Vilnenfts & 
Satrapa^^Breftenfis , &c. Conftantnu Ducis Oftrogienfis 
cener. Comphirium ecclefiarum Umtariarum , m Lith- 
vania ac Podlachia , patronus. Ferturemm lcptuagmta 
urbium ac oppidorum , quadringentorum vero arcitcr 
paeorum, hires aeToparchahuflc. Harum pollefliomim, 
ipfe fmc hberis decedentc, Principes Radzivfla ha;reditatem 

crevcrunt. , • j c 

Literje ad Ecceflas Polonicas qmbus cos invitat ad Syno- 

dum , controverfiarum dc Magiftratu ac armorum u(u ter- 

minandarum gratia. a. 1 58 1 . M S. 
ConfeflTio Fidei fux , MS. PoL quama. i s9i> d^e 6 

Tulii morti vicinus fcripto confignavit , ne de rcligionc qus, 

(prout nonnuUis feaum; fmiftra poft obitun^ ip(u.s fpar- 

^?T AlTl *S LAUS TASZUCKIde Luclawice , ; 
Eques Polonus : quondam auhcus CaroU V. Imperatoris. 1 
Sclefia: Luclavicenfis patronus. Prius Famovu ac Wilnovu 
aflecla poftca vero cum coetu fuo , umonem feat cum ca:- 
terisUnitariis^qmtuncRacovienfcs nuncupabantur) prar- 
cxiftentiam Chrifti ante matrem negantibus. 

Praefatio ad Staniflaum Szafranecium, Caftellanum Sen- 
domirienfem , in M. Czechovicii Judiaum fuper Catechdi 
Pauh Gclovii, Scripta Luclawiciis die lo Januaru: a. 1 581., 
& codem anno edita. Pol. 4«. „ , .. 

OratioadStephanumRegemPolonue, incaula Alexii 
Rodecii typographi incarcerati. a. 1 58 5. Adjunita elt Ke- 
fpc> /vo Rcais quam die 1 x Septembris , anm memorati, 
Tafzyciod?dit. In quaintcr alianotatu digna, hjec tatus 
cft Rex Stephanusi E^o quantum ad meatmet, Jiperipojjet 
utunafoUvigcret ^ligio Catholica , ita Deum tejior , td 
mni mca. (iS}ibita opera, optarem , imn}<* <^ ^^"-^"""^^^ 



A N Tr-THNI TA JlroRtiM. 



■jfuf) redimcrcm. Scd quia id fim per hxc ultima infclicia 
rmporanonfitpojjibilcydonccidaliqua ratione Dl-us pcrfciat ■ 
'gonunquampeYfcutioneautSanguine ^ligiowm prapagan- 
■tm ejjc ccnfeo. Et ctiamfi non jurajjbm , ipja ratio , RFipn. 
ic£ conjlitutio , O-cxcmpla Gaflicame id luculcntcr docc- 
•nt Quocircanonejhquodhicfcrupulmvobis a qttoquamad 
rbandas hominwn mentes injkiatur. Quod enlm dixijii ,bene 
nftdcramus ; Nunquam humanas confcientias co?i pofje 
huhus didis , captivura c carcere julTit liberare * 
FLORIANUS MORSTIN Eques Polonus , 
.(inamm Vcliccnfium prrfedus > [qui BachmifhK vuJgo 

Prxfatio , ad Staniflaum Szafranccium Caftellanum Seri- 
•mirienfcm: ni M. Czechovicu Relponfionem ad fcriptum 
irnovn auo concordiam Luclavicienfem (ubvcrtere mtitur 
nptaVeIicia,dicioMaji,a. 1 5 8 1 .&codcmannocdita.Poi * 
SIMON RONEMBERGIUS Polonus , civis 
racovienfis, & ccclefix quar ibidcm fuit Scnior. 
Epiftola ad Fauftum Socinum de Baptifmo , Sociiu 
Jtolis inlcrta. 

p I A S I E M I C H O V I A Nobilis Polona. 
EpiItolaadFauftumSocinumde BaptiCno aqux MS 
■ quam Socinus rcfcriplit. ^ 

NICOLAUS KOCHANOVIUS Equcs Po- 
I ms , Vice-prsfedus Radomienlis. 
Kotuly , contincntcs admonitioncs ad filios fuos rhyth- 
^is Polomcis: primiim a. 1584. poftcavero a. 1/19. 
tifacovix, cum operibus Johannis Kochanovii , Poeta- 
iin Polomcorum principis , fui ex fiatrc nepotis:edita:.40 
P " ^ U S M A C Z Y N S K I Eques Polonus GeiV 
iis^fcuSynodicus Diaconus Ecclefiarum Polonicarum > 
' mm Deum &c. confitentium. 
Calcpinus lingua Polonica. 

ERASMUS OTVINOVIUS Eques PoW 
Jjruitcircaannum 1564. Quando natus fit vcl obierit 
«-^mihinonhqucc: ,d fcio anno i6c8 adhUck vivw 
JiHc , & plulquam nonagenarium obiifle 
• )mnw parabola: Domim noftrijdi, Chrilti,carmine Polo- 
^reddits,dicatacqueDuciOitrogienfiPaIatinoKijovienfi. 

^ ^ Omnes 



Early European Books, Copyright © 20 11 ProQuest LLC. 

imoges reproduced by courtesy of Koninkiijke Bibliotheek, Den fiaag. 



9^ 



BlBlIOTHECA. 

Omnes foemiiix vcteris & novi fccderis, tam bonjc quim 
malaj, carminc Polonico dclcriptx. 

Heroes Cliriftiam , ideft, prxftantes & mdyti vm & 
bcllatores Chrifti , pcr quos Deus in regno Polotua: & ma- 
<rno ducatu Lithvania: , noftro a:vo , vcritatcm S. Lvau- 
oclii , pcr Filmm fuum tradin , primum revclarc & pro- 
Sagarc^ rrorcs'vcr6 Antichrifti deftrucrc , a>gnatus cft : cx 
vanis ordinibus ac conditiombushujus mundi eos lcl.gcndo. 
Carmine Polonico Defcripti. M S. Catalogus eorum , 
cerptis cx eodcm hbello nonnulUs rebus notatu digiiis , 
Bencdiao WilFowatio Latmitate donatus , ad)unctus elt 
Andrex Wengerfcii Slavoniae Reformatae : Amftekdami 

CoiSnti^ piftoris cum pidlore de Diis fuis , cujufnam fit 

prjeftantior > rhythmis Polomcis. M S. 
^^-GEORGIUS OTVINOVIUS Equcs Polo- 

nus , Erafmi fratcr. • i r 

Liber fentcntiarum , ex facris htens & antiquis ecdchx 
Doaonbus colleilarum , exemitc fupenore fxculo. M b. 
Autographum ejus olmi polTedit Stamflaus Lubiemecms )u- 

^""m ATTHiEUS RADECIUSGedanenfisBoru{- i 
fus- Reipubhca: Gcdancnfis Sccretarius, poftUmtariorum i 
{icra amplexus , paftor ^oTum Smiglx , & hmc Gcdani. ! 

Scriptum contra Erafmum Johannis : in quo iententia c- ? 
ius de Chrifti ante mundum cxiftentia oppugnatuj:. M S. : 

Epiftolx ad Fauftum Socinum , fcriptae a. 1584^16 30 
Auc. 9 Deccmb. &c. in quibus de Ecdefia hoc tcmporc 
inlfiuranda, de Chniti adoratione & aliis quaeftiomuus a- 

gitur. MS. r. I 

Epiftola ad Andream Voidovium , fcripta cx agro Bulco- J 
viano dic xo lanuarii anno Juliano 1 598 > P^ft nativitatcm | 
D T C. i<97.adjun(5kaFauftiSociniepiftohs. Scnptum ) 
de regno Cluifti miUenario, exaratum aratcr a. i<^90-\ 

"^R APH AEL RITTERUS Londinenfis Anglus 

Brcvis demonftratio, quod Chnftus non fit ipfe Deus «ju 
Patcr, iiecei «quaUs. Huicopufculo , y^igwdus op|o 




Early European BcxjIcs, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



Anti-trinitariorum. 85 

itlibrum , fub hoc titulo : NebuU^runx , per D. I{a- 
(iklem RJtterum Londinenfem Jparfe : luce veritatis diyirue 
rujfe , per D. lohamem Wigandum Epifcopum Pome^ianien^ 
n. K^giomonti Borujjxe per Bonifacium Daubmannum 4, 
75. 8 . Inhoc codice, di(5tus Rittcri hbclius , totus 
itinetur. Porro non Ano , fed potius Socino , llitterum 
iic liomodoxum fuide , patct cx verbis ipfius , qux pag, 
: ^ ^'l- memorati hbn leguntur : dum in calce fcripti 
ui , fic inqmt Sed mc illud dijjimulandum ejl , (juod ple~ 
: -ifque magmm crra-di occafioi^em pr ebet : id ejl , (^uod dum 
, -hrijius filius Dei appeU.itux , f/us nominis cauftm multi i- 
, ■riorafit. Putdnt ipfum ex Dei ejfcntia feu fubflantia genitum , 
ic ideo Filium Dci dici. Hic crror invetcratus ejl quidem ' 
ai non ideo ferendus. Neque enim ob id , Deus lefus , Dei 
, '^ilius cjl & dicitur quod ex Dei fubjhintia mtus fuijfct : So- 
, 'hijlarum funt h^ nuga. Pius le6lor potius ex Evangclio dif 
. atcaufam cjus rei , cur fcilicet lejus Chrijlus dicatur Dei 
j , 'ilius , Nam ihi cyingelus Mariam virginem , de modo 
1 , nirabilis conccptionis Mejfia injlruens otl eum alloquitur mo- 
|, 'um : Spiritus Sandlus fupcrvcnict fupcr te , & virtus altif- 
imi obumbrabit tibi,ideoque & quod nafcetur cx tc /an- 
lum, vocabitur filius Dci. Hic manifejlijjme caufa tan- 
i Nomims indicatur , utjcilicet Mcjfias dicatur FiliHs Dei, 
i, umirum , quodcitra viri complexum fucrit conccptus C de*-, 
■idenatus. Ideo inquit Gabriel , illtid SanStum yocabi- 
•irFilius Dei, quod Spiritu San6lo jiiper^eniente , virtiite 
Itijjuni obumbrante , injans fanClijjlmus erat concipicndus. 
:>bjer\ctur autem , non dixijje ^ngclum dc Chrifh , jam o~ 
,ifnmvocatumeff, aut fuifje Filium Dei , fed vocandum 
■ , emum jcre , ubi natus efjct. Proinde non ille Spiritus qui 
,ie c .tlis dcfccnderat , /cd ille homo , qui mtus ejl ex Maria. 
\, 'irzine , Filius Dei cjl appellatus , iileo quia contra natur.£ 
\, rdi>ian, au6iore Deo eji conceptus O" editus. Hinc ejl ,^ 
^,]uod licet omnes Prophetx venturum prxdixerint , multaque 
,ieeoLoquutifint , mjquam tamen ab eis Filius Dei cjl ap~ 
l,^ellatus, quou/quc toiidem apparuit , in lordam tinaus 
„it. flomo enim cjl Ie/'us Chrijhis , prout ipfum vocant 
,^ojtoli , quia Crjilius hominis , ( prout fe ipfe fubinde vo- 
. at ) mhilmims tmen Cr Deus. Sed modo quo fupra di- 

? 3 ^^irmi^ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



4 



BIBLIOTHECA 



^mus. Faceffant itaqueJabuU ^ commenta Sophijlarum , 
" dc Trino Deo , de ChrijFo ante fecula ex Patre nato , de dua- 

bus naturis in ipfo , Cr fimilibus mgis. Unus ejl Deiis , 
^^qucmncmounquamyidit. Orril^us ejl Dcus ^ quia im.tgo 
" Dei. Sed hic Deus efl homo gcrmanus , anima O' curnr 
" conjlans , ex Maria natus : fer qucm Deo Patrifempcr /.;;- 

0" honor fit , e^men. 

DEMETRIUS HUNIADES feu Hugna- 
r I N u s ( prout vocatur in Difputatione Albana a. 1 568 , 
in qua cum ca:teris Unitanis contra Trinitarios dilputavit ) 
Hungarus , Superiiitendem icu Epifcopus Unitariorum in 
Tranfylvania : ui quo rauncre Francifco Davidis fuccelTit , 
aimo 1 579. 

Scripram in quo Pa:dobaptifmus &c. ab ecclcfia intermil- 
fa , recipi & ob(crvari jubentur. Ex Blandratx confilio col- 
lcdum , & ClaudiopoU in confiftorio a.i 579 , die 14 Scp- 
temb.coramSenatu prarledum.Prout rcfertur in fcnpto fra- 
trum Tranfylvanorum ad N. N. Dcfenfioni Francilci Davi- 

dis inferto , pae. 177. 

THEODOSIUS SCHIMBERGIUS. 

Dc erroribus Trinitatis . 

Prxfatio in libros Sommcri contra Carolium a. 1 581. 
Praefatio in traclatus aliquot Chriltiana: rcligionis cdita 
quali Inwlftadii , a. 1 58; , 8,. 

CONRADUS GRASERUS. 
Commcntarius in Daniclem. 

Nefcio autem an hic Ut , idcm ille de quo ita fcribit K5- 
nigius in Bibliothcca vctcri & nova: GR^yiSEB^US 
{Corn.) Frafurus , natus ejl anno 1557. ohiit anno 161^. 
Thorunii ecclefis fimul atquegymmifio frxfuit. Condidit com- 
ment. in Danielem , nec non in ^focalyfftn lohannis. ( 4. ) 
^junt eum etiam R^. lofcph ^lbo librum Iccarim vel funda- 
fuer.torum ex Hebr. Latine tranfluUjfc. 

CHRISTIANUS FRANKEN Gcrmanus,o- 
Jim fcfuita Roma: , poft Rcftor fcholae Chmiclmccnfis in 
Polonia. Docuit Chriftum divino cultu non cfle honoran- 
dum , quam opinioncm poftea retradalle fertur. Concci- 
lit poftea in Tranfylvaniaiii , ibiquc Claudiopoh Lcctoris 
miMicrc ftn^^us , ad iuiiium ufquc 1590. 

Rc- 



I 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



Anti-trinitariorum. 



«7 



Rc(ponfio ad trcs orationcs Warkawicii Jeliiitas , quibus 
gem Stcphanum & Senatores ad Proteftantcs perfecjucn- 
incitat ^ fub nomine Nicolai Regii. 
Difputatio cum Faufto Socino dc Jefu Chrifti cultu rcli- 
: ifo : habitaa. 1 584. 

Epiftola ad Synodum Fratrum Polonorum Wcgrovix cc- 
J rafam : agcns de cadcm matcru : lcripta mcmorato 
1 ^anno. M S. 
^ibri contra Trinitatem : apud Alcxium Rodccki. Pro- 
' r quos Frankcn pcrfccutionem, Redcki vcro r)^pograpliiac 
ifnoncni & vincula paflTus cft. 

BRASMUS JOHANNIS, Redor fcholx Ant- 
pianx : Ubi ciim ci ob dogmau a vulgo receptis diverfa, 
t ) degcrc non liceret,in Poloniam le contulit 5 ac inde in 
mlylvaniam , ubi Claudiopoli paftoris munus ci ab Uni- 
t. is comnuttitur , cum hac conditione , nc pro fuggeftu 
1 4-cret Chnftum Fiiium Dei ante matrcm fuam rcipfa cxti- 
tib. Docuit cnim cum prifcis Arianis > Filium Dci cx ni- 
h) ante omni^ a Deo Patre crcatum ellc, atque pcr cum 
d num , lummum Deum cxtera^ creatiu*as produxiflc : 
: 9 1 de re cura F. Socino m Polonia dilpuravit. 

"um adhuc cllet fchola: Anrvcrpianx Redcr , libruin 
c] -ndam opinioms fua^ clam emifit : icd cjus conatus Gui- 
i I Tius Prmceps Auriacus in hcrba ftitit: ut ait Henricus 
Aroniiin Prxfat. Syftcm. Thcol. 

Uitithcfis dodlrinx Clirifti & Antichrifti de uno vero 
Id, a. 1585 5 8^. tyois Alexii Radccu , prout tcftarur 
p' ilus Socinus in 5 cpiftola ad M. Radecium , ex qua di- 
ipfum hujus opufculi efle audorcm , nomcn enim noa 
• cl ^rxfixum.Idem liber prodiit cum rcfutationcHieronymi 
2ichii, Ncoftadii,a. 1586.4^, Repcritur ctiaminejuf- 
- d m Zanchii opcribus qua: fimul in luccm cmifla lunt. 
>criptu:Ti ad Fauftum Socinum , pro Jefu Chrifti prx- 
e ftcntia antefeculari , editum cum F. Socini refponflone ^ 
ab!utacftdilputatioha:ca. 1584, 30 Novembris. Ad- 
I cla eit ci 

^u;Kftio cjufdcm argumaitiab Erafmo Johannis F. Sq 
3 propofita. 

icriptHm cju© caufas proptcr quas viu xt^im contingat 

F 4 c^ra- 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hacg. 

300 H 4 



gj^ BlBLIOTHECA 

compleiVitur , & iii quo de tiiplici juftitia filiorum Dei tra- 
»^tat. 

Epiftola ad pauftum Socinum , m qiu )udicmm e)us dc 
juodo diito fcripto petit. ImprelFa eft mter F. Socini epifto- 
ks:ad ciuam Socinus refponlum dedit,a.i 590, 10. Aprilis. 

Dc quatuor Monarchiis Uber. 

Commentarius m Apocalypiin : opcrolus ac diffufus. 

Vcrfioncm Bibliormn junii & TremeIIii,qaoadProphctas 
corrcxit: ftiitenim Hcbi?aica: lingux pcrinUimus , quo 
elogio cum & ipfc Bcza ornat. 

E^VERARDUS S P AN G ENB E RG lU S Ant- 
vcrpianus , Ecclefiaftes Reforraatorum, Eralino Johannis 
audliorc opinioncm de Trimtatc in dubium revocavit , pro- 
pterea patna necelle habuit cedere : Unde in Poloniam fic 
Tranfylvaniam fc contulit. Habmt pcculiarcm {ententiam 
de propinqua rcrum omnium rcflaurationc. 

Thefes de duabus beftiis Apocalyplis : ad quas P. Socmns 

noras fecit. 

Difputatio habita apud Frifios, 

Thefes de intcxitu imperii Romanae Ecclcfias. 

Epiftolx ad Fauftum Socinum M S. Ad quas F. S. rc^ 

fpondira. 1593 > & ^^q- , ^ r ,1 

Scriptum contmens narrationcm dc Lraimo Johan- 

nis. M S. ^ . 

Epiftola , ad Sororcm quandam , coctus corum qm 
Fratrcs Poloni vocantur , Iingua Gcrmanica M S. fub tali 
titulo ^EMcrhards S^^angenhergs Brieffyo n^ntorjf,gefchriehen 
m eincr Sch^veflcr der gemcin die man nennet (le Pohiifchen 
Brudern.ln cpiftola hac (cujus autographum in Batavia apud ; 
Tirum quendnm Clariflimum , hoc currentc i68i anno , 
videremihi coritigit; Iixccontincntur: prout id m fronte 

iplius cxprimitur. ^ ^ , . 

I. Sua & Fratrum rolouoium Confcflio de humamtatc 

& divinitate Chrifti, de SaccrdotaU & Rcgio ipfius munere. 

z. ConfeffiocjusdeexcellcntuChrifti, ciim tradiderit 
jcgnum Dco Patri fuo. 

5. Rationes cur a Fratribus Polonis excommmucatus 
jfic , una cum ipfius apologia. 

4, M^iiifcftatio qimiaiii cjiis accuiatores xueiiiit. 



Early European Bcx>ks, Copyright © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 




A N T l-T R I N I T A R I O R U M. $ j 

5. De negotio excommunicanonis fu2E a. Fratribus Po- 
nis fi&x. 

6. Brevis relatio de fcripto , quodante duodecim annos 
ncinnaverat , coatinente nonnullas AfTertiones de Ecclc- 
. Romana, & de tempore in quo vivimus. 

7. Et ultimo j Lamentatio iplius fuper miferabili ftatu 
rlefiae Fratrum Polonorum. Scriptaell epiftola hxc Ra- 
yix 18 Majianno 1610. 

AN JRE AS LUBIENIECIUS dc Lubicmec, 
.]ues Polonus. Prius aulicus Rcgius , poftaula grattaquc 
egis rehais , Chriftianorum Unitariorum Sacra {u(cepit, 
que apud eos pnmo Synodici feu gencralis diaconi , poft 
•ro paftons munus (idque proprio fumtu) variis in locis 
:fllt 5 ut Smiglj: , Hofia: , &c.Obiita. 1615, Siedlifais 
opc Lublmum , in ardibus generi fui Joachimi Pvupnovii, 
Mios latus 71 aut yx. 

De regno Chrifti milleiurio. M S, quod fcriptum poftea, 
xini do hac controverlia fentcntiam an^plcxus , ipfe rc- 
udiavit, ^ 

Commentarinn Apocalypfin S. Johannis, MS.PoI. 
Poloneutychia. MS. 

Chronicon fcu Defcriptio Rcgni Dci , initium fumcnsi 
itivitate Regis Domini noftn Jcfa Chrifti. M S. Pol. 

Catalogus Difputationum quas fratres Poloni Unitaru 
im adverlariis fuis habuerunt. M S. 

ObfervationesHiftoricxdcrebusnotatudigius. in nejro- 
o religionis. ° 

Liber contincns A^ra & Conclufiones Synodoram a pri- 
lordiis reformationis in Polonia celebratarum : a cmus 
Jitucontinuara Iiarc funt a gcncro ejus Joachimo Ru- 
lovio , crterilque Synodorum fcribis. M S. Pol 

STANISLAUS LUBIENIECIUS dc Lubie- 

ec, Eaues Polonus , fratris Andreac exemplo ac duau, 
ilaeStcphaniRegiscujusgratia pollebat , valcdiifto , pa- 
orem apud Unitarios egit , primiim Tropix , hinc Ra- 
JVMC, ac tandem Luclaviciis. Exceffit e vivis a. i6xx 
inorum 74 aut 7 ^ . feptennio fratrc Andrca Jimior. ' 

\ana:cantiIen.-cPoIonicje, interqueeas Carmen erpcr- 
iicum Polomce Hf^w/ infcrt» libro Pfalmoruni 5c 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag, 

300 H 4 



rnticorum quo fratres Poioni Unitarii utantur , impreff^ 

Racoviae. a. i^io, & 162.5 ' 
PraerervativacSpiritualcs. Pol. 
I>rodromusulamiJudicuDommi. P0I.& 

C^^HrTsTOPHORUS LUBlENlECIUSdc 
Lubicuiec , Equcs Polonus Eralmi Otyinovu gencr.Itidem 
aS atrcalaoreaulam Rcgis ^^1'^^^' ?f 
Hiunus apud Umtarios m fcfufcepit : ouod primum Lu- 
W,ni,^(f Racovia: obivit.ubictiam vita ^unaus cft,a.i6x4. 
mcn(c Fcbruario. 

Conciones facrx. M S. ^^rpme 
Sermo, qucmmortivicmus, ad fiUos fuos cartcros- 

aurqrprxfcntesadcrant, habuit: ajona Scbichtmg.. 

H'?E^i9ANuf BALIUS Eques Polonus. 

Cantioncs cx facr a fcnptura pctit^. ^^^^,,.^. 

r RU TSTOPHORUS OST ORODU btaol- 
laricSs Saxo , films Paftoris Luthcram,oIim RcAor fcholx 
"icX 

cum Sacra corum , in dubium vocarc cccPillct , pnvatur. 
S ?n Polomam anno. 158 5 > conf.tt , ubi primum 
SmiffljE, poftGcdaniPaftorem egit. • r 

SutaSo cum Povodorco Canonico Poinamenfc : dc 
?DTquod is folus fit Pater:dc Chrifto Dommo Fdio 
DcT & dc Blptifmo , quod crcdcntibus non autcm Infan- 

^uTurul Syndicuni ::u ^ufpurs. K^c^au bcy ^lcx^u^^ 
Rodcdi 4^. innusnoneftadclitus. Ibid. S-.a 1. 
C^rD^^^^^^^^ & Smntus Sandi contra Tradclium 

1 U D. & Syndicum Augsburgcnfcm. Hoc opus M S. 
pfV in BclgtJ ablatum flut iu^u Magiftratus , a. M9«- 
Konirius Biblioth. Vct & nov. ait Tradchum , qm obut a. 
f.Tinbrum quendam Oftorodo Photmiano oppofml^. 
Urtc Jhunc Ubrum Oftorodus , memorato fcnpto, Tra- 

iicl^Zi^^m fin y^clchc hcgriffcn .Jlfafidic^annc Lcn^on 



B I B L 



I O T H E C A 



Early European Books, Copyright © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



ANTI-TRlNlTARieRUM, 

© r he{entnifs dcrgemeine in K^nigretche Polen.Scc. I{achau 

i-c. Iiiflitutioprarcipuorumarriai- 
lc im Chriltianx Religioms,in quibus comprchcnla dl to- 
t «nfe/ho ccddiarum Rcgni Polcuuae , &c. 
demBdgice. a. 1649. 
)e Satisfadione Chrifti. 

^otata m aliquot locos diffidliorcs Novi Tcftamenti, 
k S. Qux m Bdgio a. 1 5 9 8 , loii ablata funt, & cum ipfo 
■ VI toedcns codice, in quo hxc notavcrat , una cum 
ubns combulb limt. 

inimadverhonesinPhiJofophiam, quatcnus fcilicct in 
I eologiae fines irrupit , &c. M S. 
Vlctaphylica. MS. 

ipiftolaadD.Bernaudum. MS.cujus meminitF. So^ 
rusmepiftolaad ValcntmumRadecium, fcriptaa. i6ot. 
■'^"^"Hutfenanosjfeu Moravienfes Comjnuniftas iibd- 
S Poit obitum ipfius a Johanne Franco polfidebatur. 
r^clequentiaetiam opufcula, daboravit ac in lucem 
_'uit , una cum Andrea Voidovio : cum quo aiuio i <q8 
"3dgiummi/Tiis dt. Sed non muJto poft mdc dccreto 
■^imum Generaiium , ex fententia Faculcatis Theologica: 
-dcnhsrquxdodrinameorum blafphemam , imniam , 
juercTurcicam dfe pronunciavit ) hbris quos fecum habe - 
*it ad rogum damiuus , exadi; Jadtis ilhs dodrinas 
»- itariorum iemuiariis , difceflerunt. 
ompcndiolum dodtrinx ecclefia: Chriftianx nunc in Po- 
^iapotiflimum florcntis. Ereptum eis fuit , tefte CIop- 
l^burchio, in Belgio cuin coeteris libris: poft vero a. i < - o, 
um. Id Compendiolum eft quod memoratus lolianiies 
^ ppenburdi S. Theologis Do^or & Profdfor in Friiio- 
i'iAcademia, confiitat, 

^ereber^ocmianen. i. e. <:ompendiSiun doctrmx 

inianorum. AIu tamen haud immerito Conradum Vor- 
11 m opufculi hujus autorem , ab coque tradatum hunc ex 
J< :manorum ( ut audiunt) fcriptis , concmnatum dlb, per- 
Ji-^ntrincujus MS.UbcIIusistalemhabet prxfirum tiPi, 
" ; '^ifmma.doElrin<e Sarmatarum. 
pologia, ad deerctum Illuftrimn & AmpUfrunorum 




Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



^35, BIBLIOTHE C""A 

Oidinum provinciarum fed«ratarum Belgii , cditum con- 
tra Chiiftopliorum Oilorodum , & Andream Voidovium, 
die 5 Septcmb. a. 1598. Scriptaa. 1599 , menfc Augulto, 
cdita vero (in Frifu uc refert Cloppenburgius) prumim BcU 
eice 40. poft Latine , 4- a. 1600 , menfc Februario. 

ANDREAS VOIDOVIUS Polonus , Paftor 
coetus Lublmenfis , poft Racovienfis. Floruit jam anno 
jtg^, quoF. Socinusadeum fcripfit. Anno U97 iu)n- 
nullos Nobdes Polonos ftudiorum gratia Lugdunum Ba- 
tavorum dcduxit : ad quos vifitandos , dum kquenti aiuic) 
cum ChrHtophoro Qltorodo (prout modo memoravmius) 
prohcifcitur , Ubriquos fecum habebant ipfis adimuntur , 
ic publice comburuntur , ipliqueprofinus Belgio difcederc 

coffuntur. , j r 

Sent^ntiafiadc Deo ^ Chnfto , ncc non quardam aba 
ad relitfionem Chriftiaium pertinentia m gratiam cujul- 
damfuiamici, (prout ipli tuiic homo ille vidcbatur) ut 
Bclgio a. 1 597 , fcnpta. M S, Scr-pti hujus mcntio fit , m 
m£io memorata Apolo^^ia. 

Dcvifionibus Apocalypticis , ap.. 15. & 17. lub no- 
mine Roberti Janflbnu Campenfis. ClaudiopoU a. 161^%". 

&. ahbi itidcm 80. , r tj n. 

Not^ M S. in Petri Hyperphrogem Gandavenfis HUto- 
fiam de mortc Micltaelisr^ervcti, 

Elenchus locorum S. S/ripturx' N. Tcftamenti , qux 
pro aflercnda S. S, Trinita/c & xtcrna Filu Dci Dcitate ad- 
tcruntur , pcr contrarias Patrum & Dodtorum tam Roma- 
nx quam Auguftanx & Rcformata; ecclefix mterprctano- 
nes Opus Vbidovii & variorum ahorum , M S. Credo 
hocopus circ idem cum Ulo , cui talis tribuitiu: tKulus,: 
, 4n lret Voidoyii Triado-machU , in qua. ex yanis aitaoribus 
Tri»ita.rioriim , ^ eorm intcrpretationibus locornm facr^ 
Scriptiirjeinfpecicmhuiccrrorifjyentium, verum jenjum 
hJpretationemcollegit. M S, Idcm ctiam fcnptum rcor 
cllc cum Ulo, quod , SyMe loccrum de Trinitate nomuutur^ 

Scripta qux una cum Chnftopha de Oftorodo concuuu- 
vic, fupra fub Oftorodo coUocavimus. 

PETRUS STATORIUS alias STOINSKJ, 

fluod uomen cum j'4j:e Nobiliuus Poiomg^ a^l^^F^iis^^^;- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



AnTI-TRINTT AHfORUM. 

I cri StatoriiThonviUani filius : Gregorii Fauli Brcfinenfis 
: icr. Coetus Luclavicicnfis ; & hinc Racovicnfis Paftor. 
[ )iit a. 1 6o 5 , vix quadragcnarius. 
Di/putatio, quam a. 1591, Lublmi aim Radziminio 
lifque lefuitis, in eorum tcmplo, prxfentibus fummi 
' ibunahs Regm Polonia: ludicibus , pcr biduum habuit. 
f Colloquia cum Farnovio & Wisnovio , dc cxiflcntia 
ixiib. Domini ante matrem fuam , a. 1595 , habica, 
I J'l. M S. 

Ajiti-Wujckum Faufti Socini in Poloniaim tranftuht , a. 
9 i ) quo etiam anno a Socino conicnptus fuit. Memo- 
1 us Polonicus a. 1 59 3 , in 8", Latinus vero demum bicn- 
' 3 poft , anno nimirum 1595, in luccm prodiif. 
Dcfenfiofcntentiar F. Socini dc Jcfii Chrilto Servato- 
^ 1^"^" ^nptum Gregorii Zarnovecii Evanj^clicorum mi- 
•Jtri, cuititulus ^pocatafiafis : cui adjunfta cft,Pra:fatio 
; lediorcm , in cjua fummatim fit confeffio , de unico 
;o , & de Filio ejus , & dc Spiritu Sand:o ; inprimis vc- 
, quonam pado per mortcm Chrifti Domini , pec- 
ta noftra fint expiata. Pol. 40« 
^ Refponfio ad iibrum Manini Smiglccii Jefuitae , inquo 
• obarc conatui- prxa^ternitatem divimtatis Chrifti. Pol. 
9ratio fcu Concio , qua Faufto Socmo a. i «04 , parc»- 
m. Pol. M S. J ^ > f 

Eadem Latine reddita. M S. 

Concioncs in varia loca Sacrar Scriprurx,prxfertim in ma- 
:am partcm Evangclii S. fohannis. Pol. M S. 
GEORGIUS ENIEDINUS Hungarus , Supcr- 
:cndens eccMarum Unitanarum in Tranfylvania , & 
ymnafii Claudiopohtani moderator. Iimotmt a. 1587, 
biit a. 1 5 9 7 , die 1 8 Novemb. in ipfo xtatis florc. 
Exphcatio locorum Scriptura: vetcris & novi Teftamcnti 
■ ^bus Trimtatis dogma ftabiluri folct. Excufa primuia 
Tranfylvania 40. ac ibidcm prohibita , muluquc cjus 
ccmplaria publice combufta : poftea denuo imprefTa ia 
^o, 40. ncutri edidoni locus tcmpufve addira funt. 
DeDivinitate Chrifti opus quoddam ei tribuitSchcizeruff. 
» •■laem quoque adfcribuntiir 

fixphcatio lowrum Catcchcfis lUcoYietifis. Item, 

Vsx 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



BlBtlOTHECA 

Pracfatio iii Novum Teftamentum Yerrionis RacoViaiuc 
Veriim mortuus eft EnjedfHUS, antequam Catechelis Raco- 
viana qua: nunc extat, Valentmi Smalcii & Hieronymi Mol- 
corovii potinimum opera concinnata , in luccm prodirct : 
nifi forte intellic^atur prima illa Catechefis Racovienfium , 
de qua fub Gregorio Pauli & Faufto Socino egimus. Por - 
ro verfionem novi Tcftamenti Racovianam , prxter Smalcii 
Polonicam , & Crellii ac Stegmanni'Germanicam , (juoruiT; 
utraaue poft Enjedini obitum fadla eft , aliam extitiflc , mc 
prorliis latct. Dubito ii;itur valde , an memoratorum fcri- 
ptorum , inprimis vero pofterioris , jure audor efle afTc- 
ratur. 

JOHANNES LICINIUS Namyflovienlis Silc- 
fius , Redor fcholarum Dn. Kiszka; Caftcllani Vilnenfis , 
&c. & Paft:or Novogrodenlis in Lithvania. 

Anatomia & OEconomia hominis Chriftiani , Viinx 

a. 1 PoJ« 

Difputatio Novogrodienfis , cum Martino Smiglecio Ic- 
fuitahabitaa. i ^^^.confcriptaper lofephum Domanicwsk; 
imprcfla apud Bolemowski. 

Brevis tradatus de Difputationc Vilnenu habita cum 

Tefuitis. 40- . . 

Objediones contra Georgu Zranovecii dypeum veritatis 

de arternitate Filii Dei. 
PoftillaPolonica. M.S. 

ALBERTUS CALISSIUS Redor Gymnafu 

Levarcovicnfis. . . 

Difputatio Levartoviac a. 1 591, habita, cum Radzimino 
lefuita : qui propofucrat Thefes contra Ebionitas , Samo- 
fateniauos & Arianos,probans Icfum Chriftum non tantum 
vcrum hommcm , (ed ctiam verum cfle Dcum : item con- 
tra Sacramentarios , de {^cramento corporis & Sajigumis 
Chnfti : quas oppugnarunt Albcrtus Califlius Rettor Le- 
vartovienfis , Gregorius Minifter Lcvartovieufiis , Francif- 
cus Kurowfki & lohannes Nicmojovius 

WOLFGANGUS SCHLICHTINGIUSui 
Bukowietx, Eques Polonus , Pater lonx Schhchtingu. In 
lucem emifit hbrum fub hoc titulo : 

o^wnvorc/f (leriemeine de^ Herren left Chrijti Schmi-' 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



1 



A H T I - T R I N 1 T A R I O R u M. 



95 



• y^ff^nbtweis, yerpand, und erklcrun^ , des ^po- 
lifchenglaubens , des Edlen nnd Erenfejien Hernn Simund 
i Schlichtig auffStarpel , fo fein E. kegen die felbe gemein 
ver/chienenen 1591 lahre offentlich in druc{ yorfertigot 
^'«. 1 69 3 . 80. I. c. Rerponftim ccclefiae Domiiii Icfii 
irilh^meeltSmigla:, ad probationcm , opinioncm , Sc 
i ^licationem fymboh Apoftolia , Generofi Dn. Sigifinun- 
« ^lichtinguin Starpel, quam contra didam ccclefiam , 
9ianno, publicc imprimi curavit. Prxfixa eft coctus 
i -morati prxfetio ad ledorem. Quam lcqmtur alia , feu 
i.iptum Wolfgangi Schlichtmgu , ad mcmoratum fuum 
C|natum,Generoi«m Dn. Sigifmundum Sclilichtingium . 
u&^ad ca;teros iuos conl^gumcos ejufdem &milia: & no- 

ELIAS ARCISSEVIUS EqucsPoIonus, Do- 
nius Smiglx , & ecclefiac qu^ ibidem colligebatux Paftor 
rarhtiomF.Socinihbrum de lelii Chrifto Seryatore- 
> em m lucem emifit a. 1 5 94. 

3HRISTOPHORUS MORSTINIUS E- 
^ts PoIonus, Satrapa(Capitanus Vulgo didtur) PhJip- 

, ^-^"^""^ matrimonio habuir. 

EpiftoIa. adFauftumSocinum, MS.adquas Sodni re- 
f'nfionesinteripfius epifblas rcperiunturl quarum pri- 
1 fcriptaeft, 5lunii, a.1595. ^ 
uterasadSenatumGedanenlbm: datarin conrenm Bic- 
c ii , cumfrequentenobihtate, lUuftris & Maenificus 
It^^^^^^-^o^cMki. Pr^fcdluram BieceSS! 
tH^, iMart 1^39. L.quibus interceditur prorM^^^i^ 
Baro,neurbccorumob religionem fuam exiStur sZ 
|%ioearumtafis eft, refffis ^^p!^,'lf^^^^^ 
. ' - .bus debu. amiciti. ac benc^olentf, fludiis offiSsaue dU 

' ^rki pr/^T''''^ ^''''"''^ '■ Chriftophorus 

'^' ity-^i ^''P''''^»' Philippovienfs / Lmtet 

C tf'" JjTn^ ^^f^''' ^ ^''S^^fi" ^^rtini Zboro^U 

L l^ r^. /2 ^^reaskBebelnoGoflla^vfh' 

rJZ^fsTl^^^^^^^ ^^^^^^ 
'^<<>^fia S,era{o^v: loannes Tafjicius de Luclayvice- 

-^*'nesOioy,ski4em;Jlay,ice: VenceflL Pripiois^d^L,^ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 

300 H 4 



^6 BrBtrofHECA 

fla^vlcr. FenceflaHS Pnpkpyvski de Pripkpivice-.Ioanm Tripko- 
-wskj^de Pripkoyince-.StephanusPripko-Vfski de PnHonv/ff.Ex- 
cmplum hamm litcrarum,impi-eftum eft, m M. Ruari epi- 
ftolarum felecl:arum ceuturia altera: Amltelodami a. 1 6 8 1 . 

lOHANNES VOLKELIUS Grmimmcnfis 
MiGucus Ecclefix PhilippoYienfis , poft Smiglenfis Paftor, 
Exrant ad eum epiftolx r.Socuii,quarum prmia lcnpta cft , 

< Aprilis a. , , , c ■ i • t r • 

DilTolutio Nodi Gordii , a Martnio Smigleao lefmta 

ncxi. Racoviaca. > 8«. , /r . kt 

Pefponfio ad vanam returationem diflolutionis Nodi 

GordiiaSmielecionexi. Racoviaea, 161 ; ,8=. 

DeVeraRclicrionelibri qumque -, qmbus prxhxus elt 

lohannisCrelhiFranci, hbcr de Deo & ejus attnbuns, 

iu utunumcumilhsopusconftituat. Racovia: typisSeba- 

/haniStcrnacii. a. i6^o. 4*. 

Item , Amftelodami apud Blau. 4^ Ubi Magiftrams 

iuniiexemplanahujuscodicis, typoo;rapho ablata, & 10 

lanuarii aniio 1 64^. , pubhce combufta lunt. 

Iidem cum refutatione Marefu. Gromngx a. 164^. 4 
Itcm Bclgice, Rotterdam i649.4'*- Rclatum mihi eft a h- 
dc dienis vuis,m Galhis pro mio exemplai;i horum libro- 

rum, ob penuriam corum , perfolutos tuifle 15 num^ 

mos Hungaricos aurcos. 

Locicommunes. ,.r r ■ x* c 

Concioncs quxdam , earumque difpofitiones. MS. 
De Difciplina Eccleiiaftica hbrum quendam ei tnbuit 

^'^eTnE S TUS SONERUS Norimbergenfis,Pro- 
fedbrPhyficx&Medicinx Altorfii. lohaiuus CrcUii prx- 
eeptor Floruit anno 160^ : obiitanno 16 ii. 

DifputatiocontraMatthxum Radecium de immortah- 

tateanimx. MS ., ^ 1 j 

Demonftratio Thcologica & Philofophia , quod xterna 
impiorum fupphcia non arguant Dei juftitiam , led mjulU- 
tiama.i6<4. ii'»' ^ ^ .^^,. 

idem Bcigice. ^»at tie fftaffen ber bettioem^ 
ben'ntetonepnbisfunen?tjn. ^ , 

Argumenta ad probandum , folum Deum Patrem dleu- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



A N T I-T K 1 N I T A R r O u M. 

mDcumlfraelis- 

f Di (putatio de prxdeftiiiatione. 
Tria problemata. 
Explicatio verf- 6 Ador. xxvk 

«Dc unitate aiiimarum &c de iiitcliigcnti*s. 
Appendix ad quarftioncm de uniuce aiuraarum poft fcpa- 
n lioncm a corpore. M S. 
De cocna Domini. M S. 
Contra Albcrtum Graverum de Satisfadione. 
DifnuMrioiic^ &: cornmcntarius in Mcraphvficam Arifto- 

V'ide plura dc iioc auclore apud Konigmm , m Bibliotlic- 
c V^eten & Nova. 
CHRISTOPHORUS DINDERSTADI- 

)epromiflb lefu adverfus Iud;ros. 

t:HRISTOPHORUS LOUS. 
der KJrchen Chrijli. M S. L c. De Ecclcfia 
rifti. 
ACOBUS SIENINIUS a Sienno , Eques Po- 
Lis ) Palatiiiidcs Podolix , Toparcha Racovix. Anno 
)0 , inftituit difputationcm intcr Reformaios { in 
q .rum rcligionc educatus fuit ) & Chriftianos Uni- 
taos: quorum rationcs cum ei prxpondcrare vide- 
rc:ur > iplbrum lacra amplexus eft. Atque iu eorum.- 
iif n > Racovix gymnafium bonarum artium crexit : quod 
pcjnodum admvidiam ufquc floruit : ita ut plcrunque 
Ji: enarinm xquaret numcrus juvcntutis iihc ftudiis ope- 
xa dantis. Fuit jam Icptuagenarius , cimi didla Ichola > 
lu cum ecclclia ac typographia Racovicnfi anno i^^8, 
( ( ftudioforum quorundam cjulclem fcholx pcmlantiam ) 
n !retur. Cui fad:o ^num adhuc fupcrvixit annum. Poft 
h« cafus , Racovia adeo dccrevit , ut tantum nil rcmaneat , 
m magni nominis umbra. Dominium cjus pencs viduam 
C iftophori WiHbwatii ^ memorati Palatiiuda: Podohen- 
ii* :Iio genitam , nunc eflb fcrtur : qua: poft mariti obitum, 
ir -^ta avita & paterna religione , atque Pontiliaorum fa- 

«amplcxa , Racoviam hxreditario jme occupavit. 
:dicatio Iibri Valentim Smalcu dc Divinitatc lefu Chrifti, 

G S> 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reprociuced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Siairmundo III. RegiPolomx, &c. Racovia-a. USd. t 

^%^r5i^xaeftctiamDcclicatiohxc, libro Faufti Socini Hc 
Auaoritate facrx fcriptura: per T. R. Campkulmni m 

Bckicum tranflato. 

OrationesmCommisRepiihabita..MS^ 

Epiftola ad Rembertum tpik-opium ( Simonis EpiicopU 
gcrmanum} Gcrmanicc. M S.Autographum cuv^c.tmK-. 

T"rDU?VO^^^ Colomenl.. Pro 

fcObrSteinftirti, undc Lugclunum Batavorum a. 1610 ad 
[Lm munm^erendum, evocatus eft ac lacobo Armimo 
fuccenor dcli^natus. Natus Coloma: A^ippmx a , 
i9luhi. obntToimmori i6iu 19 al. ^ «J^^tobris. 
Diu dubius tUi num litum audorem, huic catalogo noftro 
meritoinferercm. Vcrum dubitationem haiic , prartcr a- 
lia, fuftuUt, cum legillem confelUoncm fidei maim iphus 
moriLda e'xaratamSi qua haud obfcure prcxJ^. ™ 
dc Deo ac Chrifto Dommo fucrit lententia Huu cuam ta^ 
cit , quod m concluliombus fynodahbus Pratrum Pobno- 
horum habeatm,Vorftium ab ipiis in Synodo Lubimenh a. 
1600 celebrata congrcgatis , vocatum tudfe ad gymnalmm 
luda^cVanm,. regendum. Infuper mciuanam xftu..atioii« 
Vorftius Sarmatamm Unitanorum kripta habucnt, palam 

''^ Difput'ationcs.deDco, fcu de natura & attnbutis Dci, 

Steinforti.a. i6oi. 4"- ^ tt ^ 

TelParadecas Anti-Piftonana* Hanov.a. 1607. 8«. 
Antapodixis detribus prmus fideiarticuhs.Huicw. t^o^, 

8°. Ibidem 166 <, ,8'. 

Anti-Bellarminus contradus. Hanpv. a. 16 10. 4«. 

Traclatus de Deo. Steinfiirti , a. 1 6 1 o , 4". I^cm Hanov. 
«, 1 6 1 o , 4'. In Angha juflu Regis lacobi a. 1 6 1 1 , pubhcc 

ApoIogctiactegcfisprotraclatudeDco. Haiiov. 1610. 
4". 

Eadcm Bclgice. " , • 

Prxfatio m hbrum Faufti Socim , de Auaorita e S. Scr 
ptiir»: quiipfiuscuraui iucem produt, fubjWKU dtm 



( 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



alcelibri cenfurafeu notsTheologorumBafilienfiuni tria 
0« paulo oblcuriora unde errand» occalio peti potlet Steui- 
orti a.i6ii , 8". 

Notr in F. Socmi Difputationem de Icfu Chrifto Scrva* 
3re. 

SchoUa Alexicaca ad Comm, Sib; Lubberti, cum cataloeo 
fcorum cjuldem. SteinHirti. ui i. kem Lueduni Batavo- 

a^aacfcljouiuinge. l e. Admoiutio. a8m|leri>am a. 

I > 40. 

De caufis dcferendi Papatus. Steinfurti. 1611.4«. 
Re ponlio ad Mattha:i iiladi Schombam dileeputioncm 
iouda\a. 1615.40. 

Am.icaauplicatiocontraPifcatoremj Goudjc, 3. 16 17. 

In Novum Teftamcntum. Herb. a. 1 6n . 4«. 

Inononcs Epiftolas ApoftoIicas,(cxceptis 1. adTimorh 
l Titum ,ad Philemoncm , & ad Hcbrxos ; Amltela:d a" 
9 j 1.40. 

Epiftolica diatribc & antapodi xcs. Hanovix 1 6 < < g 
Sumniadoannx Sarmatarum:quod opulculum fub hoc 
■Uio ; CompeMum dofirin^ eccicft. Chrijliancennnc in Po^ 
na^ouijimHmjioreHtis; aimoi6',o editumcft: idemquc 
agice in lucem emiirmn cft liib taU titulo; Jtort facttr m 

anbeEecreberi&ocmianeni i. c. b^^fSPi 

■in£ iociniunorum. Sub quo titulo libellus is a aoppen 
Tgio refutatur : qui eum , prout liipradiximus Oftorodo 
Voidovio tribuit VorftiiMS. hunc quem primo loco 
'Uoavimus praefixum habet titulum: quodab iplb cx 
•cmianorum ( utvocanturj hbris,concmnatum ellepcrhi- 

RdciipfiusCoiifemodeDeo& Filio ejus, rtuam fupra 

* "^^" ^P^^^s mori bunda fubfianata. 
VALENTINUS SMALCIUSGot?hanusThu. 

miglx, dcmdePaftorRacovix, poftLublim. &tandcm 
rtusRacdvia:, ubi vitafunaus cit a. i6iz, dic 4 Dc 
mbris , prout quidam rcfermit : Crellius tamcn , oda- 
uiidiemDcccmbrismorticjusamgnat, mepiftola M S, 

G ^ a4 



Early European Books, Copyrigfif © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



leo BiBtioTHficA 

adM. Ruarum, a. 1615 . die i8 laiiuarii cxarata, uBi 
fic lcribit ; Creilo te ex itincrereycrjum , ctiam ar.tequ^m has 
accepiffes literas , de morte Kcy.viri Dni.- Valentnu Smaktt 
mM: itemquede ohitu Dni Bcned.ai Wf^uttu mo- 
Yum hic e viyis excejjit 4 Decembris '^rim JuPeu^^^^^^^ uic ccU- 
hocei}M,eejus<iuaknohisd,fcc jhs. Lras jummo 
tnmc , Deivoiente , ego cum Statorio nojho , ad fcpdtuxam 
X). mro^vatiiP. m. profcijcar. Conjlitut.m, erat a fratn^ 
bus, tlii tma D. Jmalciip. m. corpus humo mandaretur ; 
fcd uxor ipfms vid,m , adfnmam qtu Kjuov s fithahcnda con- 
^re^aticHcmremdillulit.Scc. Extat vita iphus M -V 
^ Warhafftige exkj^hrun^. a.(fgr,mdder H. •5^'^'-';^;"« 
des Herrcn lefu Chrijli Gotthcit. Rackau. 1593 
IX. ue. Verideclarino, c fundamcnto S Scnpturx,de 
Dommilefu Clirifti divuutate. Kelc.o an hic libcr diver- 
fus fit ab eo, qui latme prodiit lub titulo : 

De Dmnitate Chrifti a. 1608. 4"- 1^';^^-;^,' ;- 
cobo Sicnmio Paliiimdc Podohje , SigUmunao 111. Kcgi 

Polonix. ^ , 

Idcm Polonice , ab audore ipfo cx Latnm rcdd tus. 
Racovia:i6o8. 40. Pixfixam habens memoratam Dcdi- 

Idem Germamce fub hoc titulo : Ko» t^rr Gotthchen Ho^ 
heit I. Chrijti zrundlicher hericht. a. 1617. ^"-'^' ^ 
divinitate Icfu Chnfti foHda mformatio. 

IdemEelgiceverfusa. i6zv 4°- • • r 

Concio nuam habuit Racovuc a. 1 60 5 , dic 1 9 Ma)', in tu- 
«erc Pctri Statorii lujiions coctus Pvacovienhs I altons , 
& ChriftophoriBrokaji,fcholx Racovianae Rcaoris,cx loh. 

X. zi— i8.Pol. MS. r 

CatcchefivulgoRacovienfidicTro, complectente conlcs- 
fionem fratrum Polonorum Unitanormn, ipfe cum Kie- 
ronymo Mofcorovio , poft Fauftum Soanum & 1 etrum 
Statorium juniorcm , (proutfupra fub Socino mnmmus) 
infudavit: &fic prodiit , . , 

Katechizm, mRakowie, 1(^05, ii^ - 
Eadem in Latinum tranllata a Hicronymo Moicoiovio 
ab eodemquc lacobo Magni Britannice.Regi dcdicaia : edita 
z,i6o^, li.. tuuluin ejus fub MofcoroviQ <iabmiu< 



lor 



A \ T ; r R I N I T A K. I O R U M. 

Eadem potlca per vircs alic]uot in Polonia correcta : itc- 
amcjue uiterpofitis conipluubus annis , a loiianne CreJlio 
raiico,tandem a lona Slichtuigio a Bukowiec, rccognita 
: dunidia aniplius parte au^a. Prxfixa eft prxfatio,aL Anl 
rea Wiflowatio & loachimo Stegmanno juniore cxarata 
ibjundx vero Martuii Ruari in Catcchifmum Notic, cuni 
:fponiIonibus ciuibusdam lonse Shchtinoii. IrenopoJi fiim- 
3US Fridcrici Theophdi , poft annum Domini 1 6 < 9. i e 
166:5 circitcr. 8«. • • 

Eadcm ab Andrca WifTowatio rccognita Sc cmcndata 
otifquc cum fiipra memoratorum , tum ipfius & aliorum 
uftrara. Pra:hxumdlpra:ter memoratam prxfationcm 
terius auctons ad lcdorcm alloquium. Stauropoh per 
Jlogetum Philalethem .ai68o. 40. 
Eadem Catechclis prodiit Germanicc , infcripta Acade- 
lar Wittenibcr^enfi. Racovia: , a-i6ix.ii°. 
Eadem Belgice , vcrtente Tohanne Cornelii vulgo KnoII 
H:c Jibrum hunc niutiJavit , omifiis capitibus de Ba- 
:if mo & Cffina Domini , ideoque editionem iianc, Unita- 
i pro fya non agnofcunt. 

Emiffkitacjuecflpleiu ea4w Inigva, cum SliduuKrii 

Ruari noris , a. 1 666. 40. ' * 

Prcxiiic infiiper contracta 

Cateciiefis pro parvulis. a. i6ii. Ho. 

Eadcm Polonice. 1 1©. 

Eadem Germanicc,fub hoc tituio jDer kleine katcchismHs 
ir ubung dcr kinder in dem ChrijHichen Gottes dicnjl xu Ral 
nv, Bey SebajHm StermtKki. 1605. 16»: i. c. Parva 
atechefls ad i<iftruendos pueros in Rchcrione ChrifHa- 
r. Item 

Brcvis Inftitutio Rehgionis Chriftiarue, iCtt). i^o 

EadcmGcrmaniccfiib iioc titulo ^ K^urtxer inhalt der 
hrijtitchen R^ligton , jur dic kindcr imd einfelti^en ^eflellet 
5 5 5 , 1 10. 1. e Breve compcndium Chrifliana;' religioius ' 
ro pucris & rudioribus confcriptum. 

PiKtcfactioPetriScargx Jefuitar, fcu animadvcrfiones ni 
uslibrum, cuititulus; Pudefiiaio Ananorum Racovi^E, 

1606. Pol. 

iYcrfui^uctcrianosfcuMoravicnfcscoiimiunjitas^fcriptum, 

^ i ui gratiani 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reprcxiuced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



tOl B I * t 1 O t H E C A 

cratiam Gcorixii Ho{fma»ni citiJ Smiglenfis. Racovi* a - 
^606 , i8Aiigu(h. MS. Ge'^/^^, , ^ . ^ 
Ext^liatioloaMatthjEi XXVIII. averfu i8 ufquc ad 
finem , in quacomprehciKlitur i-cfutatio concionis Petn 
Scar^ijcfuix, quama. 1604. Cracovia: habuit , dieS, 

Tnnitatis. Racovia;a. i^o?-^^!- r ^ , 

libcrPlalmorum Davidis &Hvmnorum (euCantilenarum, 
mo fratres Poloni ui eccleliis hns utuntur , editus Racovix 
^/Uio, 110, itema. 16x5, ii», ab ipfo rotilhmum 
corjcinnitus eft. 1 _ 

Dedicatio , Faufti Socini Profckaionum Theologicarum, 
AcademiaE Hcidelbergenfi. a. 1 60^. Cal. Septemb. 
Brevis expUcatio imtn Evangclu Johaimis Pol. a. 1607. 

ciufdcm fccunda editio a. 1 6 1 3 .4°. 

Eadcm Gcrmanict^ , fub hoc titulo ; KL«mp 
uber den anfdrtg des Evangelii da H. lohdnnts , i(^4^«, 

EadcmBel^ice. a. i^n. S'» 

Annofatioiies in totum Novum Tcftamentum , ctcepta 
Apocalypfi S. Johaimis : cccptx fcribi a, 1 61 1 , 1 1 Ma)i , 
hora 1 ? . in 4^ M S. Pomdcbat eas Johaimcs Hartig- 
Teldius Rotterodami in Batavia. , ^ • i 

Dcfenfio Anonymi cujufdam , [qut tfl Faftti Soanus\ 
de cccleha & milTione miniltrorum tradatus , advertus 
rcfponfionem Andrex Miedzibozii : fub nommc Theophili 
Nicolaidis. Racovi^a.i6iz.8o. Exfcntentia Stephani & 
G ■dconis CurcellaEorum (patns & fihi) Johamics Volkchus 
iat-t fub nominc Theoplnh Nicolaidis: verum Andreas 
Willbwatius , qui ipfitm Smalcium noverat , narraviu 
mihi fe ccrtb fcue, ipfum hujus hbri audorcm efle , rpa- 
tremquc Nicolaum nomine habuifle : idem Sc aln milu^ 
coftfirmarunt. ^ 

Scriptum , quod fimul cum Hicronymo MolcorovM)» 
Mcnnomcis Dantifci tradidit : in quo eos ad unionem 
cum fracnbus Poloms inemidam folhcitant , modumciuc 
quo id fieri poflit oftcndunt. a. i ^ 1 1 , dic 1 1 Apnhs , M S. 

Refponfio ad libi um Smiglecii Jcfuitae, cm tuulus jiVow 
^onlka noyi ^rian fni, Racovisc, a. 1615. 4*« 



A N r I-T R I N I T A R 1 O R II M, Iftj 

R.t?fotatio di(putationis Aiberti Qraveri dc Spiritu Sajidlo^ 
.".covia:. a, 1615,4^. 

Refponfio ad librum Ravenfpergeri > cui titulus \ Par 
i tm (ofhijmdtiim Socimancrum , ad amujjim ynitatis cx-^ 
i inatorum^ Racovia:, a. 1^14. 4^, 

lefut^tio thcfuim Schopperi de SS. Unitatc divina^ cilen- 
c » &ineademSS, perlonarum Trimtatc. Racovi^c , a, 
1 14. 4^ 

idemBcJgic^, a. 16^4, 8*, 

lcfutatio thefium Gravcri de mcainationc hhi Dei.Raco- 
V . a. 1^14. 40. Ncfcio Ycro certa, aji hic hbcr d^vcr- 
U fit ab lilo quem ira allegatum invem ; I^cfutatio thefium 
tveri j quibus incarnationem (leterni Dei FiUi ab im^ugHA- 
/ bus nojtriiYum cccleftarum vindicdrt voluit. 
vcfponlio ad hbrufti Ravenfpcrgeri , cm titulum fccit ; 

myflcria unitatis cffentijc divins. 
Lefutatio hbelh Sniiglecii , cui titulus Fcrbum car$. 
' um ejl : fiye diyina Verbi incarnati natura, Racovix ^ 
r^i^. 4«, 

i.efutatio the/ium Frantzii de prarcipuis rehgionis Chri- 
Itxcapitibus. Racevia:. a. i^i^. 4^. item m 80, 

iotx h\ Jihellum Simiglecii , c|uem rcfutationcm van^ dif- 
jfo uonis Nodi/ui Cordii appellat : fub nomine A. R. id dl: 
' Ire^ R<nichlini. Racovia: , 1 6 1 45 4''. Schcrzcrus audlo- 
vocat Andiream Radecium 5 quod undc habeat mihi m-. 
ipertiint 3 neque eium dc Aiidrea Radcao quidquaiu 
li^idivi. 

-d naaclim Cafeubonwm para:ncfis , (ub nomiiie An- 
heReuchhni. RacDvi*. 1614. 4". 
Yadarusde Ecclefia & miilionc MiniftrorumR. D. 
' kowLki : Quo Socinum cum Theophilo impugnare, & 
kiboziura dcfcndcrc conatur j Brcvis rcfutatio; Scnpta 
Ptff m Thebphilo Nicolaid \ fr^enfe Mai tio anni 1 6 1 4^ 
ovia: typis Sternacianis , 4 

I^edicatio,GommentariiFaulli Socini in i.cpiftolamS.Jo- 
^ nis,SCnatoribusArgcntoratenfibusa.i6i4.Novcmbr,io. 
licaminatio c<?ntum erroruhi ^ quos Smiglccms ex dua-- 
M hbri adverfus monftra iplius editi | partibus , colle- 
iRacovisc. i$j5,^c. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 

300 H 4 



jQ^ BlBtlOTHECA 

HomiliiE X. Super mitium cap. I. Evangelii S.Tolianni^. 

Racovia;, a. ^*»- ^ , _ ^ 

Exdem Bclgice : rcdcUtae per Camphuylmm : X. ^xm 

caticno^ec Slo^» UecraalD boo? d. r. Caiw 
ijliuijs^em a. u^i.^-" 

'Paiaphrafis initii Evangelii S. Johannis. 
Refutatio ditputationis Graveri de perlona Chrifti, Raco- 

via:. a. 4°- ^ • , • 1 

Refutatio hbrorum duorimi Smigkcn, quos dc crrcribus 

novorum <^riunorum mCcn^dt. K^coyix. 16 i 6. 4o- 
Examinatio 1 57 errorum , quos 

^^^^^ tlllUS C llS 

lefuita , m hbro contra Monftra ab ipfo confccta edito , 
toliegit. a. 4°. . 

De Chrifto vero & naturaU Dei Fdio , hber , oppofitus 
ei , quem fub eodcm titulo M. Smiglecius lehuta cdjdit , 
cuiadjunaaeft, Refutatio Ubri cjddem Smiglccude Sa- 
tiifaaioneChnfti. Racovix. 4**- r ^ . , • 

Reflitatio orationui^n Vogelu & Peufchchi Altorhi habi- 
tarum. Racov;ar.a. 1617.4". 

Odpo^vtedK na Xiaxkc lakuha Zaboro^vjkicgo , ktorcg 
daltvtul, Ogienzwoda -xv l{akp^vie. 161^.4». 1. c.-RC' 
fponfio ad hbrum lacobi Zaborovii , cui titulum dedit , 
hnis cum ^cjua. Dedicatus a Smalcio , Romano Holaa 
Archicamcrano Wlodimiriensi, i Aug. 1619. Liber isin 
lucem emilfus eft, a mcmorato Zaborovio Reformatorura 
concionatorc , temporc quo mutarii eos ad coiicordiam fe- 

cum incundam mvitabant. ^ r r i 

OdpowiedznadwaPatquilufe, &c. 1. e, Rcfponlio ad 
duos Pafquillos, qui nuper emifll funt ab Evangehcis,! 
contra hos qui iniufte Ariam vocantur: fcnptaab uno Sc-i 
niorumhujusEcclcfiarcontraquam fcnpti funt. Racoviac 

31. 1 6 1 9 , 4"' 

Verfio Novi Teflamcnti e Grxco in Polonicum. RacoYix 
2i \C I —^. 

' Contra Scarga; lefuitx pofthumum Iibellum,cui titulus i 
Mej]]as ^rianorum fccundum ^Jlcoranum Turcicum. Pol, 
Si Scherzero credimus , etiam fequentes tres libn Smal- 
cio adfcribendi funt. _ 
Not» in Ubrum Smiglecu dc voci^tionc miuiftrorum ,iut) 

nomuifi 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



1 



AJn T I -T R IN I TA K. I O R U M. loj 

t Tiine Audrx Reuchliui. Veriim id opus idem rcor elle 
1 n fupra mcmoraro , Racovix a. 1 6 1 4 , 4°. edico. 

Difpurat ioncs in Auguftanam confesfionem 

Dclocoloh. VIU. &X. 

Ejuflcm audloris funt etiam hxc fequcntia incdita. 
Exphcatio plcnior & accuratiflima in Matthxi capia tria 
' ima. M S. *■ 

Analyfis & explicatio loh. XVII. MS. 

Analyfis i. Epiftols ad Corinthios. M S. 

Concio in Matth. XVI. i vcrfu zi , ad finem MS. 

Conciones vari:e. M S. 

Nai-ratio geftorum in Synodo Novogrodenfl, fuper con- 
t 'vcrlia dc Chrifti invocaoione. M S. 
Vita autographa. M S. 

Dc A^is Racovienfibus ab co confcriptis , ut & coUo- 
us in ardibus ejus habitis , agcmus fub ^uMus ^no^ 
nts, 

lERONYMUS MOSCOROVIUSaMof- 
m , Ecjucs Polonus , antiqua illuftri profapia Ducum 
:fiorum deSvidua Comitum dc Dobczyce , oriundus • 
dicxDudiai gcncr, ecclefix Czarcovianar fimdator ac 
ronus , ad Comitia Rcgni ex Equeftri ordinc frpius dc- 
atus. Huic Fauftus Socinus a. 1595, hbrum coHtra 
ilmum Johannis infcripfit. Obiit a. 1615 , 19 Julif 
Contrajohanncm Pctricium Miniftrum Evaneelicum 
£ovi2:a. i^oi.Pol. ^ 
Cateclicfis Racovicnfis cditioni,ipn; cumValcntino Smal 
incubuit, candcmque e Polonico Cqu.T «. i6oc edita 
J m Latinum traduxit, ac dedicavir Jacobo Magnx Bri 
ntc Pvegi. Ejufdcm cft prajfktio interpretis ad Ledorcnr 
ulus hujus Catcchefcos talis cft : Catechefts Eccleftarttn '■ 
nnI{egno PolonU O' magno Ducatu LithvanU 0- aliis ad 
d Kfgnumpertinentibusprovinciis^affirmMnt, ncminem ali^ 
pr^terPatrcnDomini nojlri IcfuChrijli , effcUmm iUum 
tm IJrai^lis . hominem autem iUum NaKarenum qui cx vir 
^mtusefi, nec alium , prxtcr aut ante ip/um DE[ Fl 
UM Unigcnitumy & agnofcunt Cr conjitenittr. Racovia: 
1^0% u. Haec Catcchdis a. i^j,, mcnfe Apnh, 

G 5 <kcrc! 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 

300 H 4 



5 j B L I O T H I C A 

Sdcr:S:ctrrsfub3.CKmoo.sH 

Ruaro 8C A.WUtowaao. ^ 
^abl""oVe^S: pud§ii^o,usPctn Scarg.Ute. lU- 

minSapfui . Mau«aaLanagtav.a Hafl.^. Scnptaa, 
i6io , Cal. Martii ^r-- pontifidi faccrdotis , cm 

,6ii.editaa. i6i7-PoJ- ^ , - s^alao exaravit ac 
ficn po'r.t commo,Aa..do. a.^^-;^^^^^^^^ 

^rEt «p^'«^- — > 

''RE!oX"m.glc%^^^ Bapt.f.uo^Racovi., 1M7.4.. 
Pr^-toMak Socm l.brum co.«raEutrop.um.a.i(;<8. 

ContS Hu<.oncm Grotium dc Satisfetoc. M S, 
t,o.itra nUo";> . t ; ca umiuarum dcpUI- 

nollr,3clttCht.m, Wurn u adB.cgcm& Scna- I 

"""Tdct f^bSn .^usv rb.sa,;t,q.,i n^I^u.u [nifnJ 
r C 'v u, Scmpll. quodam fubfcnptum u,vcm> .... 
1 fcrrf 1 Hin J&/for<vv".cd.taa. 1595.4°. , 
l .. c. forte. J tVs u A. D E C 1 U S Matthi-i Gcda- 

ftus Socinus ad eum rcnpfit a. kJoj , i} iNo>'^^ 
'diopolim, Obutcuc^aimumx^jo. jormula 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



AHTI-tRJHltAHroRUM 107 

ormulaadmmiftraiidicGcnamDomiiiicam: cuianncra 
■ti Quaiundam Qurftionum , ad eandem eluadandam 
Mantium, folutio. Item , Ejufdem precatio matutuS 
•Ipertma.Ciaudiopoii typis Hdtaiiis excudcbat Georeiu* 

IMON PISTORIUS Oppohenfis Silcfius • Ec, 
.^c CzarkoVians minifter: Thoms Pifeciifcujus fororem 
'V: i^momohabu,t)affims, Johanms ver6 CrelS foa? 
■ti aliqtian»diu fuperltes fiiit. ' "^*^^* 

_ummar omnium capitum SS. BMorum carminc de^ 

'anncn in Staniflaum Lubieniccium feniorem 
Ja non pauct poemata , ut & alterius Kencri*s M S 
HOMASPISECIUSa MartolStze Nobili, 

iuSimon Piftonusmmatnmomo habuit , ex oua Rnf, 
t ±(wf ^""^"Sem procrcavit.* QuX^ ^s' 
ttttuufveftierit, non certo mihi conftat. Hoc ramen 
^is cjui eum noverant accepi , eum alicjuot anms a a 

V ^^"^^'^r''"' /^^^P^""^Poft refi.tationeH?S 

V Teki, & poftquam fcrip/it Keckermannus , ceu atii 
«'omemoratur, Opus hoc incendio periit. 

-ndoi^rinaTrimtatis fit myfterium a &culis abfconHi 
*U:;^Uod divini verbi pateadUe hominibusVnotSt 

onWn <luideOrigin?Trinitat,s inlcribitur, 

oriptum , a 1605 > 8". 1^08 , & 1^54. 
M fponho ad decem rationes Edmundi Campian. Jefuitr • 
^.us probat Ecclefiam Cathohcam pr^f?rendlm 

lcAntichrifto, fubnomincMarci Camilli libri z 
mhmusoperisauaorem efTe, pr^rer conftantem 
hiqui ipfum noverant atquc genere attineebant 
^ . confirmarant: quidam tamei/jonSn Slichti: 



l 



,08 BIBLIOTHECA 

Manudu^niio in viam pacis ccclefiafticx , per arclucatho- 
licam fidem, lalva lihertace rcligionis , omiiium jurium gc- 
ncrc defenlia.Amftckclami typis johannis & Corndii Blaeu: 
3ua{i Eleuthcropoli typis Godfndi Philadelpl-u, a, 1650. S». 
iub nomme aucloris /0,/?/'/?/ Cajiim , quod peu anagramma 
diy Vdcises ojlium. 
ADAMUS GOSLAVIUS aBcbelno, Eques Polonus. 
Refponlio ad defenfionem concionis Scarg^ c Soc. Jcfu 
dcTrmiratefadainajacoboOftrovio SS. Thcol. D.' & 
Canon.Cracovienfi. Racoviae a. 1 608 . Pol. 

Refutatio eorum , cjUcE Bartholomaeus Keckermannus iu 
libro primo Syftematis fui Theologici difputat , adtcrfufi 
cos-qui folum Patrem Domini noftri jefu Chrifti , eflc U- 
ium Dcum Ifrachs j Iilium vero Dei , nemincm alium 
pra:ter & antc eum qm cx Maria virginc eft natus , confiten- 
cur : Tribus partibus difkinaa. Pra;fixa cft , Dcdicatjo 
Auvftoris Anipliflinio Scnatui Gedanenfi: fcripta m Krailbw 
<.al. Decemb. a. 1607. Editus libcr is dcnuo Racovia: a. 

Diiputatio de Perfona : in oua jacobo Maitini Profeffqri 
Witcmbcrgenfi i ca in libro (ccundo dc tribus Elohim re- 
fcllcre cnitcnti,qua:ab auclorc contra Bartholomxum Kec- 
kcrmanum , pattc tcrtia difputata iiuit , tum dc rationc pcr- 
fonx in gcncre fiimpta:, tum de dehnitionc Divina: perfo- 
, nx , a juttino , ut vulgo. creditur, tradita ; rcipondctur. Ra- 
coviaea. i6io. 8°, 

Contra Mctaphyficam Kcflcn. M S, 

ANDREAS CHRASTQYIUS Eques Polo- 
nus , quondam Aulicus Rcgius . 

Colloquium Nobilis Evangclici , cum Mnuftro Evange- 
lico : addita epiftola ad Evangclicos. a. 1 61 8. Pol . 

MICHAEL. GITTICHIUS VENECIA- 
N US , patrc Italo Venetus orumdo natus. Fuit paftoj: 
NovojrrodeciinLithvania,undca. 161 8 una cum coHcga 
luo jofiannc Licimo , nulla de caufa , mandato Regio cxa- 
<n:us db.Unitariifque ab co tcmporc, liberum rehgioms ex- 
erdtium illic prohibitum eft. Obiit a. 1645» 

Contra Lucium dc Satisf4(ftione» 

Gontra Giavciufla. ^ . 

Loci 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hacg. 

300 H 4 




AnTI-TRIN IT ARIOPaiM. Xo^ 

oci commuiies ex omnibiis fcriptis Unitarionim, or- 
(t; alpiubetico. JVt S. grandc volumen. foJ. 
* cfolutioncs variorum' S. Seripturac locorum &linea- 
ita concionum >in gratiam fludiolorum Thcologisc^du- 
v.t Praefixum eft eis hoc anagramma Ikrfu jugeclementia. 
us. Coeptae funt icnbi , a. 1640, die j.Fcb. & fini- 
r<[. Martiia. 1641. JVIS. 

piftola ad Tohannem Crellium inlerta operum ejus to- 
*i quarto in Bibliotheca fratrum Polonorum ; lcri- 
pt Novogrodeco a. 1 6 1 j , die \6. Novcmbris. 

piftolx ad Marinum Ruarum : inferta; priori centuriatf 
tolarum {eleclarum Ruari. Amftclodami a. 1677 g 
TEPHANUS CURCELL^US GalJus,na^ 
ti Gcneva: a. i586,dic i. Maji, Primiim Rcformato- 
XI 1 Ecclefiaftes in Galliis , polt Amftelxdami SS.Thc- 
Ot »13: apUd Remonitrantcs Profeflor : in ouo ihuncre 
JV Simoni EpiJcopio fuccellit.Obiit Amftehvdami a. i<f 59, 
d; 11. Maji. Vita ipfius continetur in Arnoldi Poelcn- 
gii ( fucceflbris iphus in modo diclo o/Kao ; oratione, 
I ip/i parcntavit : pra:fixa operibus cjus Theologicis. 
./dvis d' un PeYjontui^e dejinterefjc , C^c. Quod (cri- 
pmin luccm cdidit orta inter Amyraldum & Molinjc- 
u- de Pra;deftinatione contentione ': in quo velut mc- 
d)orem fo internonit. a. 1638. 

'indicix , quibus fententia D. Arminii de jure Dei in 
cr turas innocentes defenditur ; contia Moiem Amyrali 
-^i Profeflbrem SS Thcologiae Salinurix. Amftcl. a. 
.5. apud Blavium. 

'rxfatio in primum tomum opcrum Simonis Epifco- 
pJ Amftelxdami a. kJ^o. fol. 
_ xnuam linguarum Comenii in Grxcum tranftulit. 
£ lok ad V. N. Sorberium de abufibus five erroribus Ec- 
cl ^ Romanx. Gallice. Scripta Amftcl. i^.Decemb.i ^ <; 5. 

a ni 8 . nec tempus nec locus addita funt. Adjundlt 
cl ;piftoIamemorati Samuelis Sorbeni ad Alcxandrum. 
V - Pon. Max. 

- 'iflola ad Adrianum Patium Advocatum Roterodamen- 
A a I '"P^^^^ioi^b"* ecclefia; Romanx. Galhcci Scripta 
Altekdami , a.i6^6. edita uiw «um prxcwcaci cpiftola* 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



ilO iJlBtrOTHSCA 

in 8°. Eadem Latine adjuntla Operibus c)us Thcologicis,' 
dc quibus mox. 

Novum Teibuncntum Grxcum, eum vaiiantibus le€\io- 
nibus 5 tam ex M S, quam iuprclTis codicibus coliedit ; 
Amftclodami a. 1 6 8 , i lo. & dcnuo a^ 1 5 7 ^ , i lo. apud 
ElzevirioSi 

Dcfcnfio Davidis Blondclli Hjftoria: EcclefiafticaE ii\ Athe- 
naeo Amftelacdamenfi Prafcflbns , advarlus Marefii cri- 
minationcs.PrxHxaeft Dcfcnfio hxcpraefeiionis viee , D. 
BlondcUi Dilfcrtationi)t]ua vulgatam dc Papifla loanna Hi- 
ftonam>ut fabulofara rcjici dcbcrc dcmonftrat. Amftel. a. 
1657. apud Blaeviumi 
Diatnbadecfu Sanguinis intcr Chnftianoj. Amftclz- 

damia. 1659« 

Eadem Bclgice, iw 

Quatcrnio diflcrtationum Thcologicarum , adverfus Sa- 
muclcm Marcfium : in quo h.Kc tratUntur •, I. De voci 
bus Trinitatis, 'Yir»r»ewi > Pcrfonae , Eflentix y 
& fimihbus : cum Appoviice , de lcnfu quo Veteres Pa- 
trcm,FiImm,& Spintum San^lum, unum cfle Dcum dixc- 
runt , & O';t««*o-iif<inter fc cflc docuerunt. Hmc lequitur » 
Epjftola J. Ainiinii ad J. Uytenbogardum , in qua difj'u- 
tatur , an lcfus Chriftus ttt\t dicatur «ivT*^i«i id cft 4 /(T- 
ipfo Dcus r Scripta 18 Pebr, 1 599. II. De peccato origiiiis. 
III. De ncceflltate eognitionis Chrifti ad falutan. IV. De 
hominis pcr fidcm & per opcra juftilicatione. AdjunCtom 
eft, judicium viii dodi anonymi {nimirnm D. Damelis 
Z^vickcri] De D. Samuelis Marefii Joaixna PapilVa reftituta. 
Imprefla harc funt Amftelxdami a. 1659. 8^ opus poft- 
humum; 

Epiftola ad Martinum Ruarum j delibris Racovienfibus 
Leovardiae combuftis. Scripta Amftclardami a. 9 
Oclobris» 

. ad cundem, in qua Amftelaedami idcm hCtum dolet, 

Amftcl. 1^41. 8 Fcbr. 

i ad eundcm de iltius fadi emendatione. Amitel.i^^i- 

IX Apnlis. Hk tres epiftol» imprelfae funt in prima ccn- 
turia fcle(ftarum epiitQlarmxi M. Ruan, Amftelrdamia. 

Tractatus 




AnTI- t RlNt tARlORUM. Ill 

rra(f}-ams GalUcus dc quxlbone pra'dcfhnationi-j. M S. 
iiaipfius, virgine Maria Curcellaea aflervatur. 
lutium CQmmcntaruprolixiorisin Epiftolam S.Tudje* 
>. Sed vix inchoAcum. 
■ntroducho ad Chronologiam MS. 
\'of3C breves in Franconis Burf^rfdicii Metaphyficam • 
ue ad cap. XXIIl. §.4. ' 
Ubonomiac & Gcographije cncomium. M;S. 
Jjpera ipfius Theologica , quorum partem prafapuam 
.Ibtuit Inftitutio Rchgioius ChDftiana-, prcdierunt 
dtcladami 4.^75. fol. cura PhiHppi a Lmiborcti , 
poft Poc'knburgmm Curcclkto in Profeflbris SS. The-- 
;iae muncrc fuccetlit: pra:fixa eft ejuldcm 
h^sfatiQodLdiorem. Scripta ^mjhlochmi a. 167^ , 9. 
. No\emhi Hanc fequiciir : 

Jrnotdi PoelenbidrgitOrAtiQ funebtii in oiitum S.CurceliM, 
tc fubjundum cft 

2armenOkcri Pefferi ^ inoferis hujus pojlhi^r! rditioncm, 

» tadem Opcra , Cajparis Brantii Ger. Fil. carm: :. 

leligionis Chriftianx Infticutionis Libri VII. Opus hoc 

tor morte prarventus nou abfolvu. 

rfadatus dc Bcdef a JefuChrifti. Opus itidcm ad f^nem 

iperdudum. Adjunda eft huictraaatm 

)iatriba in Jocum ApoftoU PauH , I. Tim. liL 14 , i 

'indici* quibus fcntcntiaD.Arminii de jure Dei incrcatul 

innoccwcsjdefenditiu: , adverfus Mofem Aniyialdum. 

'raefatio in opcra M. Simonis Epifcopii. 

;^uatcrnio Diflertationum Theologicarum advcifus Sjr 

e]em Marelium . 

>iatriba de efu (anguini? inter Chriftianos. 
jnopfisEthices. 

iwftolae : Ad Hugoncm Grotium de Antichrifto» fcripta 
ilteiodanu 10 Junn 1640. Ad Pctrum Cupum V. D 
:uftrum, SDecemb. 1644. Ad Philippum Limbur- 
i^, MDeccmb. 1655. Ad Chriftianum Fkrtfoeke- 

^ 'j^?]^!^" ^^5^- Adiianum Patium Advoca- 
! , de Idololatna Ponrificia, quam ea lit gravis, & quoufl 
damnanda , 14 Martii 16^6. Eaedcm Epiftolar fucrunC 

antea 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



jlj, BlBLIdtHlCA 

anteacditajinEpiftolis Ecclefiafticis & Thcologicis daro- 
rum viromm. Amftcl. a. 1660. 8".apud Johanncm Blaeuv^r, 
liib nominc Henrici Dcndrini.H<2(^f»Kx memoratum volumcn. 

Exhis , ^ • ,-, • V 

Keh^^ionis Chriftianae Inftitutionis UbriV. m BcJgicum 

pgj-n^V. traullad, imprelli funt Lugduni Batavorum a. 

1678. 4". Rchqui hbri operum Theologicorum , fub pra;- 

lo fudant , in cadcm hngua propediem pubhcam luccm vi- 

ruri • excepto QuatcrnioneDilIertationum. 

THEODORUS RAPHAELIS CAMPHUY- 

s I u s, vuigo ZDirh aaptjaclsf Campljuiifen. Batavus. 

NatusGorcomi a. 1 5S6. d.:aacu=; Worcomi a.i6i7. Depo- 
fito ccclcfialtx munere , fuit unus cx prxcipms corum, qui 
Propliccantium feu Collcgiantium nomine audiunt , & li- 
bertatcm loqucndi in cccieiia propugnant , ac Renoburgi in 
BataviaadS. Svnavin celebrandam convenire folcnt. 

(CdcolasifctjeUjerclten. a. i657 > u e. Opcra 

Theologica. 
Itcm , 

item , V nm^txbxxn / a. 1672- 4- fteftaenbe irt 
brte beelcn : i . uaii 't onbet)rieg()l|lch oorOeeU 2. in 
i^rc^icatien. 3» in brieDen en ertraften» 1 e. Ea^ 

^m complcaencia tres partes : i. De mhllibili )udicio. x. 
Concionesfacrar. 5. Epiftolx&cxcerpta. , 

tUutbreibtnfFe ouer be l^falmm ^abib^/ m 

;©UUtfe rpmen. .1 c. Paraphrafis Plahnorum Davidis Bel- 
c^^ - rythmis . fxpe in hicem cmiOa : noviflima qux nunc 
cxtat editio impreira cft Amftclxdami apud Johaimcm Ric- 
wert^z &Pctrum Arcntsz,a. 1679- li**; 

^tif()teIiKhcai)mcn .- baartoan i^ tJ^acljtienbe 
brufhuiWehoamcn 't ^mttcrbam W 3an Hieu. 
toert05^en©ietcr5lrent.^5/ ^.^^^^- ^•"a^'" 

lenx 4crx, cuarum oaodecima editio produt a^ 1 680. 

Item pcr Jofephum Buthlcrum Muhcum Amrtclxda- 
menf^m adprxccpta Mufica redaax.Amftcl.165x.tol. 

(ecnigcbaarijanfnninljoogljbuptfer^^^^^^^^ 
tblO/doo;0abertilobertpn/&c.in pe Pt^uv^cOcf ^^^^^ 

f n,i.c. iK>m)uiix carum m Ci.rmaiucam hngvam iunt trans 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



ANrr-rnrNiT ARioRdM, nj 
•tar , per Robcrtum Robertinium . 

idokknchus uaii Geftranus in ^uptfe ri)men ober^ 

:fen I. e.Idolelenchus Gcftrani Belgico carmine redduus 

De /htu ammarum : banbenfland berbooben/ en 
raffe ber ijerboemben naa bit lctm. a. 1 6 5 1 .4I itcm 
i • 5!^.^*^»^^oo?gertcIbiA)?rw^^ beanjp Dan 
i feercber^ocmianen* 4". i- e. De ftatu nJortuo- 

^ n , & pams reproborum poft hanc vitam : Cui pra:- 

5 im eft , Compendium dochrhx Socimanorum ,uti vocantur 

- ^}}^^^[mm t??ier/ ftcU)Drenbebat fjet treboe^' 
i.Uanbcbcrnietinoe bcr gDbloofcn niet onftichte^ 

IHI.», a. 1666. 40. i.e. Excerptum cx cjus cpiftola, 

- oans opniinem de impiorum in mhilum rcdadlionc aoii 
'-•reardihcatione. 

porbeeIuanFauftiSocini^cI)2irtenin een rflmme 
Jjiticeeijocalen/ ftaanbe boo? f. soam leeiJen m 

Ont^f. 8». i.c. Judicium de Icnptis F. Socini, m di- 
it. 10 quod viiae F. Socim , in BeJgicam Jijieuam tranllatx 
"ifixum cft. * 

aieMundo : ofte/ iiobingc tot bc ftiocberfcfiaij 
nfli/ bc tUiecbe D^ucit uptgcliomen a^l^To^ 

4 1. c. Vaic Mundoj leu inTitatio ad fratcrmutem Chrilli 
oc inda cditio in lucem prodiit 3.1650.4". 

25oec[! ban Fauftus Socinus ban be ^elooftiiaati 
ijepb ber ^cliriftuur i^ boo: ticm nnt l ct Ea. 
Dertaalt/ en metaantechcningcnDerciert/baar 
te? gcftelb ic? be ODpbjactjt lian lacobi, sSu 
sigifmundiii. JHoning Dan Polen i6z^. 4«, & 

.'. 4«' 1- e. Liber Fauiti Sociiu de Audoritatc S. Scri- 
^ e pcr ipfum in Belgicum eft tran/Iatus , & notis ipfius 
aci^ latus. Prarfixa cft jacobi Sieninii dedicatio Sieifmundo 
■M T ^"ipta Racovi.-e a. 1608, rou 

emb. qux ahas hbro V. Smalcii de Diviniratc Jefm 
Cii tiPolomcoprarfigifoIct. Itcm 

H ^clj^iftuurlricfte BlefTen ban f. Sodnus Uer^ 
wit/ enmetaanteeclteningenbcrri)cftt. i c.Lcaio- 

nes>acras F. Socim itidcm e Larmo tranftulit & notis iUu^ 
1666. 40. 

>HANNES GEISTERANUS Batavus , 

H P4ftor 



itet. 



BlBtlOTllficA 

y 4.'' 

Jl momcicaquoddoceictChnft.anis no.i liatum 
:?^iv4'ftStumc,vi?cmautatmagc^^^^ A„„o ,61^.». 

«rlifS«'t ontfrtuan «lchmat/ ecbaan 
^ ? f oaobt 0»« Acior. IX. ,..mu.0caaet.B"t 

Snin -t Conqflot e/ --'-/.t^ 

gtbtUHt a..i«V 4'->- ]r°" octobris, fuocr Ach 
Tr,\ ITS^:^ ¥o ,o,ia.;..e ivcthatai 
Gciftcrano, fado .n Conr.ftov.o a. .6.9, ..«^ M»- 

Wdmchus 'qmtiiunsi folct hymnis Theodori Raph^ 
chsaSi.? qui'carL„hocBclg,c.s ryth.«. tcddit. 
Vetborum (cu draorum diftin&o. 
De Dileaionc. 
Dc Magiftratu. 

^^tRUrGll^ANVSBatavus.Ioha. 

nam paticntiam. 

Reaor Schol Aacovicnfis poft Johanncm Crclhum,poft- 
ca Paftor StralTmi adGcda,mm. | 

rNOtx mv.^ 2 inlucemprodut. Eaedcm m ( 

Catecheh qux a. 1665. s.m mcc .r ,^ • ^ aii- 
fcrta: cditioni unprcfe aimo 1680. lunt ^^«^ > 
demCated.dinUtatior.es , ^^.^ «IJ^^^^j^^^^^ 

Epiftolarum Seleaai-um centuria: .^".q"^"'^"; '^.i^ 
k H. Grotu,M. Merfemu , ^^•.^"^^^"^•^ funt 
umque vuorum dodtorum ad ^K--fP^^;^^^^^ 
Subjunaum eft Scnptum Ruari ^^^"^^^^^^^ 

D.Bremum : ut & R~ 5" Sio^^^^^^ 

noa deberem adeo wfcttfi eflc Umtarus,qvosi . ^^.^^ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



ANTr-TRlNlTAXlOHUM. iij 

runos vocant : itcm M. Gittichii ad Riurum cpiftola , ux 
ja de Grocio eju queopcnbusagit. PrxHxa dthuicco- 
a , ai qusjoachimi Ruari adledorcm prxfatio. Im- 
dlus dfcAmftelodami apudDavidem Ruium a. 

Epiftolarum fdcdamm ^plms , nec non aliorum U!u- 
ium, SpedabiJium , Dodorumque virorum : centu- 
atera^ ultima. Amftelodanu ^a. U8r. 80/'" ^ 
^Hdem Ruarum, audlons hhum , qui libro huic pr4 

^nalyies (eu Concioncs in varia Scripturje lcc 
rtiltaria lui tempons M S, 
Excerprorum liber M S 

fOHANNES CRELLIUS Francus. Natus Hd- 
^ zhemna. 1590, x.Jul.iS. V. Denatusi i^. i 

- c Ku,cjuseft. VitamqusJoaclumusPaftoriueab Hir. 

' bcrgdciineavit : qux m BiWiorheca fbtrum Polonorum 
K itaiiorum openbus ejus pra-hxa eft, item EtS 
>}'asqua!anno 1681 , in lucem prodiit 

aa. i^ p. 40. fub nomine Cirdli & Crcl'ii 
:em Sdenoburgi , liimnbus Aftenorum , ' typis Vene- 
LiuieburgiapudJoh. &Henr. Stern. AIii ta- 
1 putant AmfteLedami hanc editionem m luccm prodiille 
\ i Blaviuin:quod vcrifimilc eft. edita eft m 4,.memorato 
' pinor 15 50 anno; tempus cnim non additJr 
:cm Colinopoii i. e. Amftckdaiiiia. i^si. 40. Cui 
l ^lfTr ? eius,Chriftophon cillu dif- 

lc 1 F \T ^ r/f ^ ^^^^^^^ = ^uiida vcr6 Ca- 
l^is Ecdchaium Polonicarimi , 4 J. Crellio, J. Shdi-' 
M. Ruaro, & A. WiHbwatio recognita & audb 
imquc ut & ahorum notis iUuItrata. ' 
adcm Ethica Gernianice 

em B.ig,cc. C(,rt|biBci« gttbeHoiift/ «ottttbanv 

omioiieadali<juotquift,on«: cojilM.ptaa. Uti. 

" tibel 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Refponfio ad Hugonis Grotii librum de Satisfaaichc , 
quem adverfusrauitum Socinum faipfcrar. R.3coviae a. 

Libet De Deo & attributis e^is : pracfixus quinque Iibris 
johannisVolckeliide Vera Rchgione. ^ ^covia: a. 1650. 

^ Idem AmfteL-cdami apud Blau. 4'. aii"» ^ <4i> F^^out fub 
Volkchomonuimus , combuftu s. 

IdcmBeleice ibidcm , (qvumquam Racoviam prx le tc- 
tat ) cum Cifcriptione quod is fit hber qui ad rogum luvt 

'^TdemTterum Bcigicc. ©an <6obt cn fQn q^GenfcftaP' 

De Uno Dco Patre hbri duo , in cuibus multa ctiam de 
rilii Dci & Spiritus Sandi natura difleruntur. a. 1631.».. 
lidem cum refutationc Bifterfcldii a. 1 6 3 9 • 4" • . . 
Iidem Gcmianice , ex vcrfione J .L. Wolzogcmi.a.i64S- 

lidem Bclgicc. a. 1 668 . 4**- ^ t- 

Novum teftamcntum in Gcrmanicum vcrlum , ad)u- 

tante loachimo Stcgmanno fcniote. Racovix. a. 1650. 8«. 
Coramentarius m cpiftolamad Galatas cx pr.Tlcaioni- 

bus potimmum Crellii confcriptus a lona Slichtmgio , cura 

prxfationeejufdem. Racoviara. i6t%. 8°. 

IdcmBelgice.a. 1660. 4"- n r r • . ,v 

Prima Ethices elementa in gratiam ftudiof^ ,uvcntutis,d- 

pus pofthumum: prarfixa ett Petri Morfcovu prxfatioa. 

Commentanus in utramque epiftolam ad Thcfraloniccn- 
fcs ex prscleaiombus Crellii conceptus a Petro Morlcovio , 
cum ejufdem pra:fetionc,fcripta Racovix die jMa^ a.1636. 

ibidemque impreflus , 80. 

IdemBcIgice. i6<8,4o&i664'8». ^ 
Idcm Anghcc , cum infcriptione , Expiatffr peccato-\ 

TUm, _ ■ ^ „ 

Abaliistamenmihirelatumcft, Commentarium m e 
piftolam ad Hebraros , in Angha impreflum cflc , cum pu 
thca commendatione , quod fit bonus & utdis leclu libcr 

Commwtvius m I. H. UI. lY. ^??- ^ ^^^^^^ 

i 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Anti-tjiinitariorum, lij. 

Evangchi Mattha;i , Sc m cpiaoh ad Romanos tm 
Jlora capita: (jui conkriptus dt ex CrelJa prxkaiomhut 
no,uShcht.n.io^ .Racov,^a.i^3,j. «o. cLprSnc 
lannisStoinn fcnpta Racovka. i^j^f ,die i/Maii 
-.ommentarms in «piftolam ad Hebraros , ipfius ope i 

yHh^o y,ro, Colle^umco def^dcratijfij , ^ ,„e col 
f:us clucubratus , ita ut in nucndiscpijld^ iftiJZ. 
\i' s cmms m^kcum Crcllio fociata fucrit IJcra , idguiL 
\ n / fr....s hc partcs mcrito dcfjc dcbcalt : ouodTc Lcl 
u momum volta , ut tanti viri nominc Commcntarius hic 
e/Jct commcndatior. Racovix. a. 16:4 8» 
lcmEeJgice a. 1^58. 40. 

x)mmcntarius m I. Cor. XV. opus pofthumum,cum 
kp:fati©ne anonymi. a. 1^55. 8". '^"""ium,cum 
lcm Bclgice. 1653. 4°. 

)ecJaratio feiitentix dc cauTis mortis Chnfti a i6zt 

'm^R 1'^^^' ' '^''^^'^' pra^loqmo ^ 

em BeJgicc. 1^49. 4«. ^ -I 

k1''^'47. 8^.'^'^^°'"' ^^^''^'^' Junii 
icmBelgice. 1^49. 4». 

radlatus deSpinm Jianao qui fidelibu« aatur. a. 1^50. 
icm Bclgice. 1 664. 8«. 

Urntn^ Eccleharum Polonicarum Valcntini Smal- 
^i. H.eio«ymi Morcorovii opera in luccm emi/Iim & 
t>c per vjros aliquotin Regno Poloniar corredam • rc- 

h>"i"ru?r shchtingreti::^ 

F idatA i<c audla, imprcfjaeft. a. i^^r . 8» & a i^csn 

^ 3 Expo- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



C A 



Evpofitio fidei. M. S. 

Ep kolx ad Michaelcm Gittichmm Venctianum. 
Item adMavtmum Ruarum , ut & ad ahos , MV 
InBibUotheca Fratrum Polonorum Umuriorum opaa 
cius hoc ordmc fuut miprelU. 

Operaommaexegcnca , iivcm plerofque Novi Tefta- 
^aiu hbros Commentani, m duos Tomos diftmdi : ciuo- 
chuoc ratertneimio prarcelht coeterorum hbrorum 
[::;;re£^^^^ anuo videlrcec 1665. Pra.fixa lunt n,s o- 

rr ^^ caie«. cft cum^ fuperms memorata pr^fanone 
Smmentanum u. Matthx-um : led r^^^^tl^^ 
cpcris in fuuas ^uihufdam locis mutata. Scnpta Racovix 

yita loannis Crellii F^ana l .M. ^i- J , r- 

„10 PaftoriQ Medicm;^ Doctorc] antcflures annosu 'rr. 

^'Commentanus m 1. H. IH. lY- capp- & partem V., 

"^o^^S e^ilolam PauU Apoftol^d l^. ^^^^ 
^vnrileaionibusCrcllnconlcriprasi lona SclilKhtii.gio , 
"r™cvifusa Crellio prxtercjua» 
^cnurii iftius , ante hac ctlitum , ufquc ad vcrlum 4. 

"?SipSin epiftolam Pauli ad Ro.anos i CrelU. 

'^Commc.uar.us mpriorem Paul. ad Connth.os cpifto- 
lam? ufr,uc ad capui U.tonu^.: «tcra aum dd.dc-, 

"'Smmcntatiusmcap. XV. ciuCtem epftolx, a Ctcl- 

"°<Srmcntar.usin cp.ftobm adGalatas, « prA-a.» 
„.lS aelit. i lonaSclkht...s.o contnptusi cum qulda, 

^'p^arteafeincai,demcpiftolam:d.toaa&^^^^^^^ 

Com.i.c..tar.us mepiftolamad Ephcfos : d.aatus. 
Paraphraf.sincandcm cp.ftohm : dictata. 
tonLcmarMSUicpUtolamad PluJ.ppc..lcs : d.a«tts^^ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 




I-TRINITARIORUM. 



119 



Par.ipJuaiis m caudem epiftolam. 
Commcutarius m epiJtoIam ad CoIoJTcnfcs : diclatus 
i arapJirafis in candcm epiftolam : didata. 
Comincntanus in utramcjue epiftolam ad Theflklonicen- 
> ex pra.-Ieaiombus CrcIIii confcriptus a Petro Moricovio 
. 4orlcow , cum ejufdcm prxfatione. 

Jedaratio (cntentia; decauJis mortis Chrifti : cum prarfa- 
f 'leJohannisStoinii. ^ 
TorHus/ecundus operum exe^eticorum. 
^ommcntarius m Epiftolam priorem ad Timothcum 
^^ommcntanus m epiftolam ad Titum. 
ommentarius in cpiftolam ad Pliilcmoncm. Hos proxi- 
prxccdenrcs trcs Commentarios ex Crcllii pr.xlciioni- 
Morfcovius confcripfit. ^ 
>mmcnrarius m epiftolam adHcbraos.cujus auclorlonas 
cbtmgu:scft,e)urc|ue prxfatiocommcntario huicpr.£fixa 
.<i'erumciuodCreiriipotifnmum opcra(ut fupra docui^ 
. 41 ^;eum exaraverit,hic mtcr ipfius opcra coUocatus eft 
! aiaphralis in eandem cpifblam , a CrcIIio diclata ' 
; ommcntai-ius in i . epiftola: Pctri , caput primum & rc 
partem a Crcllio fcriptus : qui mortc prorventus rc- 
«c i non ahiolvir. 

.vplicationcs locorum diiRciIiorum N. Tcftamcnti : qui- 
adjcda; iunt ^ 

i: ^ :JponJiones^ad objeftas quxftiones. 

J mus tcrtius Operum exegeticorumy otHnia haSienu^ in^dita 

iplicatio variorum locorum in Evanadiis Mattha;! 

ctjLucx&Iohannis. * 

: mmentaiius in Magnam partem Adlorum Apoftolico^ 

fw Sc m plurima capita& jdca cpiftolarum PauH Apoftoli 

I agmcnrampnmam cpiftolam ad Timotheum , qux 
P'1'iqeciant. 

)mmcntanus m 1 1. EpiftoJam Pauli ad Timothcum , 
' on ,n aha loca cpift6!arum Apoftolicarum : qmbus in- 
elt, Refponfio ad M. Conidii Marci argumenta , 
w is probarc nititur , Chnftum eflb Deum illum unum, 
^intumS. eflcpcrlonam: ifem , ad qu«ftionem , cut 
c QX naut copiUvV matrimoniales ? 

H 4 Com- 



Early European Books, Copyrighf © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



BlBttOTHtCA 



Commentarius iii maximam partem ApocalYpCeos lo- 
hanms. 

Synopfesnonnullarumconcionum 

Rerponlio ad librum Hugoms Grom quem dc lansfaa o- 
nrClinftiadvcrlUsFauilum Socmum Sencolem kriplvt. 

^tu^nisLtiUd L Crcllnm c^.^ioU , "^f^^S^'";^!^;; 
^^po rcfponfoadfuumlibrum: /cr.pt^ ^^r^ns lo M^pa. 

'^!jUcZjuldem ad cundcm Efijiola : jcnfta xo lum i6^i. 
H.tiUb unais cft , uc oppofita juxta ie pofit-.ehus co^^^ 
ferri po rmt,memoratus Grotu Iiber : cu)us ^"ft ^^^^'1"^ , 

DlfcTFTdci Catholic. dc Satisfaciionc Chr,jh, adycr^ 
nfFau lum Socinum Scncnfcrn :fcripta ab ^^"i--^^^^^^^^ 

Dc Uno Deo Patrc Ubn duo : m quibus multa cuam 
iePilii Dci & Spu-itus Sand^i naturadilkruntur. 

T ihrr de Deociufquc Attributis. , . 

£a EtMccs ckmcnta : m gratum ftudiola: ,uvc»^uus. 

EiiucaAnftoteUca ad iacrarum hterarum normam emcn- 

Eihica Chriftiana , fcu cxplicatio Tirtutum & vitiomm , 
cuorum , inicr^^^ ^ calcc hu)us hbrt 

adiunct3cfant,orationcstres. 

Oratio pnma,dc honcftatis natura& fontc. 

6 atio fccunda cur nec Mofes nec Phdofophi pcrfe 
vuruteni prxfcribcre & conftantcr urgerc potuermt, &, cut 
ouX advirtutispertetbonemfpecVantia, nonita pr^e- , 

S^lSt Dem perd^^^ ^«^* 
pernicielitconjunctum. 

Oratio tertia , dc Amore fui. 

Tractatus de Spiritu Sanc^o qui fidehbus datur. 

Vindicia: pro Rdigioms Ubertate. H<fc fcqucntta nuw 

qucim antc hac funt cdita. , ^ x,- 

^ ProblemataN.eumfohitionibusI.Crclh. 

Solutio trium qu^eftionum a loliannc Stouuo propohta 

rnm. \ 
Fiainnentaepiftolarum. ,. • , •. ' 
Refpoufio ad epiftoiam Michofilis Guuclui ; j 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 




AnTI-TRINI TARIO JIUM. izi 

iviac a. 1 6 1 4 , 1 9 .Oclobris . 

Tradatulus in quo docetur omnibus Pictatem cfTc colcn- 
iiTi . laitio caret noc o^ufculum . 

Difcurfus de FeUcitate : qucm audlor ad finem non pcr- 

uxit. Continuationem hiijus Bibliothecce fratrum Poionorum 

Jnitariorum qusre fuh lona Slichtingio. 

Paraphrafes [ Hptll^eibinjjen ] in Epiftolas ad Roraa- 

os, Galatas, Ephcfios , Philippenfcs , Colollen^e», & 

iebraios , Bclgica etiam lingua editae funt. in poft an- 
um Domini, 1558. 

Brevis tradatus dc Pieute , tranflatus eft in Belgicam 
nguara , a Daniele a Locnen : & cditus Amftrelardami a. 

673 > II». & 1678 , iio. fiib hoc tituio i Ji02t ©er^ 
ao0^aiiiie <0oOfaH0Depi>/ uectaalti Oooj^aniel 
janloencn. 

lOHANNES STOINIUSdiausetiam STA- 
. O R I U S , Eques Polonus , Petro Statorio juniore Sc 
jregorii Pauli Brefiiienris filia gepitus. Paftor cetus Ra- 
ovienfis , quo munere jani anno 1611, fimdus eft : cum 
'eroecclefia haeca. 1^58, tollcretur , infamia teaus ac 
•rofcriptusprimumineitcrasconccintoras, poft vero in 
•atriaexulcmagcbat , ufqueadannum 1^54, quo Czar- 
oviis vita fundus eft, amios natus ^4. Fuit horum qiii So- 
;miani vocantur , ecclefiaftcs facundilTmius. 

Dilpuratio cum lefiiita habita a. i ^ 1 5 . 
_ Relatio Difputationis dc lefu Chrifti divinitate & remif- 
lonc pcccatorum noftrorum per cundcm parta,habitx cum 
iolianne Maria Carmclita Italo , Lublini in a:de Carmelita- 
u praefcnribus ludicibus SummiTribunalis Refnii,a.i6i^. 
lie 1 3 lulii. imprelfa Racoviac a. 161 3. 4». ^ ' 

Diiputatio aliacum eodcm , ineodcm tcmplo habita: 
:dita. a. i^zo. 

CoIIcquium cum cjuodam Gallo nomine Qaudio^dc qu;f- 
none an Chriftus cum non fitSummus Deus adorari polHt: 
habitum a. i6i^. MS. 
Contra Paxillum monachum. M S. 
PrccationumPoIomcarum liber,a.i65 5.8o.pra:fixaeft,Pra;- 
t^"o^lc<n: Jrem, in qua erponit modum orandi Dcum. 
' toi^uo ift lohaanis Crellii Comiucncarium in Mactha:- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



BIBLIOTMECA 

p.rnvia-a i6;6. i6 Maji.' 8». Hrc cft EpiftoU 
llLjrpX-o^tW. r^n m BibUodKa F«mn« 

caurismornsChrifti.Racovia:a.i637- « • &mBibl. ir. 

in qvmbclum Apoftolicum . adjunau'-. Ubro 
rrSm ^"hI™:;^, quo fo.cs Polo,u n, Ecdtfus 

'"'"E;Zl"adcccIc(,a,,PoIo„,c.s. fciptx A.Wvtei i„ 

'1;|jSa Xu^^m^F.a.Kum «tusCIaucl.opUta™ m,- 
niluW dataA,«ftela:dam,a, i6;3, M- Iul".A^^S«^ 

i;tl«;hTm mBelgmm 'cft nuffum a Gcorg,o Racov,o 

""'^^^'U ,,ubuse,c.a..<,u.l,octcmpo 
rcftcnfoleutpc-rtoingunttu : compolita:a,u,o ,6;o. Pol. 

M.S, 

Co,lcio,lcs Sacrl M S. ,„i,.(i;, ;„ Pnlo- 

Chronologiagraauum , quibus -'"'^^^^''f '"p™°, 

nia fcfim acffummmn pervcmt : prifcrum de Deo atre 

P,lio , & Spiriti, Sanao. M S. 
Rclitio de itmcre Trai,fylva,uco M S. Pol. 

fg"rc H m u's R U P N O V I U S de Rupoow,E. 
„„ls Pota", AnJre. Luh.en,ccu gener : Paftor Racovuc. 
poft LrUra , & tandem Berefa , ut, ctiam obut a. , « 4) . 

*"sSs'Lrum Polonorum , feu Clv.onologiam^^^^^^ 
«alLm . ab anno 1618 cont,nuav,t : quod opus po"0 P« 
JynSmn fcrrbas fucceflbres cjus, contmuatum eft ufqu* 
.-kla. 1668. Pol. MS. Tnf^irio Ra- 

Sommum quod habmt ara amium 1 6 3 o- ^^^^^^^^^ . 

HcUgionis mmirum cxercitn , Ecdclu-c , ichol^, ac ly 
^ographix , fublationcm. Pol. M S, 
Conciones M S. ut 5t 



i 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



Ant r- T RI N I T AR I O RU M- jxi 

A!u varii gcncris M S. 

SAMUtL PRZIPCOVIUS dc Przvpcowicc 
lues PoJoiius. Obiit in Boruiria m exilio propcr rdieio ' 
ra , agens Confiliarium Eledoris Brandcbureici , aiino 
70 , die 1 9 luim , aimos oc^uaginta circiter natus 
Aiionymi Diircrtauo dc pace & concordia ecclelix : edita 
. L ^^^^^^'^'^n cum prorfixa ejumem prxfa- 

«•ne adJeaorem r.exqua cditorem hunc Arianis ferc 
>modoxmn fmflTc hcjuet) Subjunaumeftm caJcc Jibelii 

iKr^^f /f'""^'^^ EIeutJ.eropoIi ty^ 
xlfiidi PJuJadcJpJi,. a. 1618.110. Opufculi Jiujus, multi 

Sndffp^^^rr'- ^^''t^''' '^^^ Kemonftrantcs 
HoUandia Profenorem , audorem eflb rebantur 

Itema. i6jo, iio editio fecunda, adipfms AucW 

S. recogmta, rauJtifqucIocisauda. ibidcm apud eun- 
• ra typis mandata. ^ 

Ilem Gcrmanice:ro/i den friede und eintrachtickcit dcr )^/r- 

Pancgyricus Iionori & gJoria: Sercniilimi & Potcnti/nmi 
mcipis ac Domini, Dn. Viadillai Sigiiinundi ReLns Po- 

■ uiE, M, D. LitliYania;, &c. nec non Svecorum ; Got- 
'^aim , VandaJorum Regis h^reditaru : electi Maeni 

■ olcovia' Ducis ; dicatus ab Equite Polono. a. i <J ; ^ 
VitaFauftiSocmi. a. i6j6, 40. 

Eadcm in Bibliothcca fratrum Polonorura , F Socinf 
i -nbus prxfi.Ya. fbl. a. 1 66 8 . 

Kadem Bclgice.4. fincaimo,&a. i663.4o.&a.i664. 8«» 

UiJimatio de Chriftianorum fiunmo bono, quam 
^ -tor Fauf h Socini operibus prxmitti voluit. a. 1 6 ; 6 r 
• ct adjimg, memoratar vita: F. Socini , fuppreflb aucions 
J inne , adjedo tah ad Lcdorem aUoquio f 

y^Ktor dijjimulat nomen : tu noffe laborus : 

uiidimus nemen: nec tamen edidimus. 

^ui^Us''^°'''' S^PISCVMZELO 

"^•^rnfinefiAgrantipura ejl fapientia Kelo ? 
- ^"^^^''O Sdpiens ptrius er^ fapis 

i^fnTnn''^f "^''^ 'c " ^'^^^'^^ F^atrum Polonorum, 
)oaiii openbus pra:fixa. 

ApoI«H> 



BIBLIOTHECA 

AooWcticon advcrfus Satyram Vm Claiimmi T^k\k 
Hcinhi , cul tituUis 5 Cras crcdo, hodie nihiL a 1644. 4. 

Brcvis difquiritio hdci. • , r n.- ] 

AdCiaudiumGiillum dc hommu Icfu CKrifti adoratu> 

""'Bra^crilaDcklaratu&c.i. c. Fratcrna Dcclajatio , ad 
non fraxcrnam commomtioncm , ab auaorcfub nommc 
Equitis Poloni ad DilTidcntcs m rchgione factam. x. 

'^^udicifmrmceri& antiqui majorum moris rcimcntis . 
nec mmus rchgioms quam patri^ fux amantis Cathoha , 
rUbello Ordunbus Rcgm PoW a patrc NicoUo Q- 
chovioSoc. lefu, oblato. M S. 

Iniuria opprertk & proditx iibcrtatis flagitmm , m Co- 
midis Ln 1 647. In trac^atu hoc potiflimuni agitur dc pro- 
S o^^I^^^^ cHjus ncgom Pr— ipfe 

octJ^^tus & auritus tcffis fint , atque faipto hxc conli- 

de jure ChrHHam ^i^. 
ftratus, &c contraloachimumStcgmannumluniorem. 

^^Ejufdem Defenfio ahcra , oppofita D. Danich Zwikero. 

^ Animadvcrfioncsm hbrum Danichs Brcnu dc qualitatc 
RePniChnfti(cudcMagiftratu,&c. a. 1650. MS. 

sf ; liitlo ad Rcgem iS caulk Ditoum m rchgione, 
tempore Comitiorum anni 1651 , facla M S Pol. 

Gratulatoria Prmcipi lanuflio Radzivilio, Satrap.T Samo- 
gitk ac Duci CampciStn M.D.Lithvani^, cxColaccicaexpc 
ditionc reduci. M S. Pol. . . ^,- „ », nn, 

ApoIocTia ejufacm lanuflu RadzivihiDucis m Birze & Du^ 

""tdi;^^ Georgir OfTolau Pro- 

cincellarii Rc<7ni. M S. aj if. •Dprr? 

Carmen dc pa£lis Prufficis cum Guftavo Adolfo Regc 

Suecorum. M S. ut & 
Alu cjufdcm geiiciis atmii». M S, Rcli^ourio 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hacg. 

300 H 4 



ANTI-TRlMIf AHIORIIM. 1^ ' 

lc/ponfioadrcripmm Gcn. Dni. Niemiri«ii Archici. 
t ram J^;ov,enfis , c^m omnes m rcgno Polonix , 8cc l 
} mar^ Eccle/ia pifl,dentcs , hortatu? , ut m gremium Ec^ 
< lae Onentalis (c rccipiant. Pol. M S 

-dem c Polomca Latine reddxtum : fub nomine lulu Ccl- 

Vlonachorum & anachoretarum inftiruta , non elTe viam 
cimam ad /ana,monj.T perfedioncm pervcniendi , (cd 
c :lefix noxiam & pcriculolim. M S 

Cogitauoncs Saax , in Evangelii S. Matthxi VII. capiu 
J 3ra. M S. /criptx lo Maji a. 1 664. ^ 

S. Pauli Epiftolam ad Romanos. M S 
^ utramquc ad ConiKhios. M S. 
- * ad Galatas. M S. 
" ^ ad Ephefios. M S. 

.:~a1&fSMs''"^^^^ ^^^^- 

[<efponf.oadAndrexWiflbwatii notas amicas , in Sa 
c.mEiMftoIamadCoIofl-cHfesCogitationes MS 
^ — - in utramqac ad Theflklomccnfes. M S 

• m utramque ad Timotheum M S 

ad Titum. M S. 

"1 Epiftolam S. lacobi. M S. faipnt. 17 Aprilis 

rirr^ utramquc S.Petri. M S.in pnorcm fcriptar funt 
1 Maju , m poftcriorem vero i6 lunii, aani 1 660 

m fcriptx funt z Septemb. i ^ ^o. "i"^^ pn 

■ * Epiftolam S. ludx. M S 

.r&m&H^m^oir ^P^^^--' adjunauslibro 
•'^ tur. Ws Poloni Umtarii u- 

^dcmGallici.MS. 

iyperafpiftes feu Defenfio Apolopix ab 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



BlBLIOTHECA 

Reliffio vindicata a calumniis Atheifmi , contra epifto- 
lam F. M. Eleutheropoli ( i. e. Amftcla:dami ; apud 
Chrjftianum Ammomum.a.i 671.1 lo.cdente Chnftophoro 

S.uidio iuniorc. , r> r . 

Arcrumcnra contra Athcos , quod Dcus lit , quodque co- 
h dciK.it i lcd co tantum modo quo a Chriftianis coUtur. 

^Eadcm aZ. M. Po.oui^) L.unuiic rcddir.r M S. 

Pcriphrafis Orationis Dominicar. Itew 

Oratio ad Deum Optimum Maximum , carmuie elegia- 
co.«tCr 

Oratio ad Chriftum imnm Da , cjuuicni -cacw . ^armi- 
ne. Adjuncla Andrca: Wiilbwatii Stimulis Vututum , Frae- 
nis Pcccatorum , Amftclxdami a. i68x. ii". 

Ea:dem Elcgix a Z. M. Carmine Polomco redditac.M S. 

Hiftoria Eccleliarum Unitariarum Regni Polonia: &t. 
M S. inccndio pcnit in exiho iplius , in quod rchgionis er- 
|To,"pcrfccutionemgruentc, abire coacVus dt : cujus per- 
fccutionis temporc, haud parvam & ahormn hbronmi pal- 
fus eft jacluram . . 

CoUatio SymboU Apoftohci cum hodicrnis ChrUtiaiio- 

lumSymbohs.MS. ■ r r ni. a- 

Demonftxatio , quod ncquc Domini noltri lelu Chrilti , 
pcr mctaphoram patcr 5 ncque Fihus ejus unigcnitus , pcr 
metaphoram candem , fihus , dici qucat .aut dcbcat. M S. 

De Libertatc Confcientiarum tradatus hi duos hbros d:- 
ftinc^lus : verum unus tantum hbcr abfblutus cft. M S. 

Epiftola ^ Valentinum Radccium Epifcopum Unitaric* 
rum pcr Tranfylvaniam : Claudiopohn. data Caflbvia; pri- 
dieCal. Apr. i(>i4. M S. 

Epiftolx ad lohaniiem Ni'ranum Paftorcm Eccleda; Re- 
monltrantium in Bataviaapud Vcteramiutes. M S. Itcro, 
Alix Epiltolae ad varios. M S. 

jONAS SLICHTINGIUS a Bukovvicc,Equcs 
Polonus. Paftor Racovia: , polt Luclaviciis. Obeditam 
fidci Chriftiana: confeffionem, inftimia tedus , patna pro- 
fcribitur, hbro memorato publice in foro Warlawienfi car- 
iwfias manu combufto , tempore Comitiorum a. 1646. 

Obiitin exilio Zclichovix m Marchia Brandenburgica a. 

l6b X 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



AKfr-TRlNITARloRU^f. 

,1. die prima Novembris , «tatis 59. Hiftoriaiti vitje 
< mortiscjus pertexuit Stamflaus Lubieniecius , incpi- 
1 :a ad virum qucndam magnum , pra:Hxa pofthumis 
I 11$ Commentariis. 

.crmo Chriftophori Lubiciucui Liuons , coctus Jlaco 
V ilis Paftons , quo ammam agcns . fihos (iios ci-terof- 
Q adlfcuites alloquutus eft , Racovix a. 1614, menfeFe- 
o ario, M S. 

(.efponfio ad fcriptum Danichs Clcmentini Concionato- 
n leformatorum , cui titulus : ^ntilo^u Cr abfurda So 
-^morum. Dedicata Palacino Belzenll. Racovix x. i6t<^. 

.efponfload Antapologiam liib nomine Dameiis Cle- 
ir itim editam : feu Conhrmatio Calumniarum Clementi- 
3 lu )bjeetarum. Racoviaj a. i6j i. 4°. Pol. 

• :ommentariusincpiftolam adHebrxoscum pr^fatio- 
- nRacovije ,8". ^ 

:em in Bibhotheca firatrum Polonorum , F Crcllii o 
'i pt bus infertus , ipfo cnim adjuvantc,prout fupra (iib Crel> 
//.ii-docuimus , concinnatus eft. 

• :ommentarius m epiftolam ad Galatas etum potifllmum 
' f ^^nis Crelhi piutoiombus confcnptus eA. Racovix 
• ». »0. Prxhxa eft Shchtingii pra-fatio 
:ommentanusm tria priora capita cpiftolar adRoma- 

■ nc mdem ex Crellii prxleaiombus' ab i^ confcrfpfusTft 
Kovia-. 1^56. 80. Ambohi Commentarii mferti fuiic 
,«^m Bibl.Fr. Pol. inter Creliii opcra. 

iiueftiones dux : Una, Niim m Evangelicorum rehgio^ 

' T'' ^'"^ ^^^'^" permittant , ut 
J!J :a ampledatur , nullo m peccato perfcveret Aitera 
-=r>l a m cadeni rchgionc , qua-dam concedantur Chrifti 
i4>usmconcefla ? contra BalthaOrcm Meihicrum difpu 
Typis PauhSternacii a^ i6j6. 80. Infcriptus" is liber . 
Adani^ & Andre^ Goflarus fratnbus gcrmanis. 
e j>s. Trimtate, de moralibus N. & V Teftamenri 
}-:eptis: item de facns euclunfti:. & bapt feu rSbS^ 
^ utatio adverfus Balthafarem Meifiierum. T i ' 7! - 
' AUcgantur etiam ejus 

res qu^iUgaes dc Trinitate : qua; dubito a» iion ac- 

^<U2 



BlBtlOTHECA 

dem firtt cum modo memoratis opufcuUs. 

Confenio fidci Chriftianx, edita nominc eccleriarum quar 
InPoloniaUnum Deum , &FiUmT. e)us unigenitum le- 
fumChnftum , & Spinium S. F^fi^^/^J^/- ^,^^^ 

Eadcm Polomc^ : Wyzname wiare , &c.I.e. Confenrio fi- 
dci ccclefiarum qu^ m Poloma Chriftianar appcUan amant: 
omnium nomine edita. a. 16^6.4'*. 

iSdemLatifie, fccunda cditio corrediot, coUata cum 
Pobnica cjufdem Authons , ab eodcmque dcnuo rccognita 
& variismlocis audior reddita.a. 1651. 8 . 

Eadem Bclgice. a. 1651. 

Eadem Germanicc. ...... t> a /r • 

Nota: f fub nominc loaanis SimpUcu ] m DoailTimi cu- 
iufdam vin r vidcUcet Hu-oms Grotii] commentationcm 
idtldum caputpoIter\^ns ad Thciralomccnfes epifto- 

^'"Not^ m concionem Vcchncn habitam Lif^x a 1^59. de 
•capite I. Ev.in?eliiS. Johannis. Racovia: a. 1644. & 
1 - „ Cum diriertatione de Vcrbo Dei. 

Eplte-^GJc:,^! tal,™m Theo.os.. Doaorcm 

cum S.R. Maj. a. 164V ^ r.v,. 

^ EpiftoL-eadMatthiam Glofkovmm Camcrarmm Calis- 
ficnfem inmatenadc Satisfoaionc & mcrito Chnfti,dc- 

qucr^^^^^^^^ f ""^afan 

min Confefrione Dominorum Rcformatorum accufati , 

innocentiam. a. 1645. M S. \.r^^„rrv,ir 
Scnptum Domims Doaoribus Regiomomanis tranfinil- 
fum,^a i^4S. M. Novcmb. contmcns rcfponfionem 
StamadloiiD. Doilorc Dreicro mtcr dxlputandum 

allceata. M S. .. ti • 

Oratio ad Icfum Chriftum FiUum Homims. 
EademPolomce reddita. a. 1646. n». 
ExpUcatiofcxpr^cipuorum locorum, qua: pro irim 

tatc afFcruntur. . . fo- 

EadcmBcleice, cum prxfixa pi^^f^"^"^/"^"^"'!' f 
adjunOis duoSusbrevibus'traaatibus CrcUii& Stcgm^im. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hacg. 

300 H 4 



Anti-trinitamoriim. 



129 



tl 



< - anteeftentngeen becftlaaringe oUer De fe^ boor^ 
■I amfle ^[)?iftuer plaetfen / bie men plaiTti te ne= 
f t tnriien tot fteVui).^ uan be b.jieenisjDenb en bc ceuj^ 
'^r ^obtomt Clj?i|Ii* a. 1649. 4"- met een tracli-- 
! i jc ban €reIIiu.£S en ^tegmannu.fi?. 

:-xpiicaaoqiutuoi Jocorum S. Scnpcurx , Divmitatcm 

«1 Chrilb concernaitium , iiimirum Col. 1.15 n 

r-.^r. i.Ioh 8. 5^, & fcqq. loh. i. i— 19. Primiim' 
1 ' anicc conlcri^ta. 

iadcmBclgicca. 1^49.40. acljunv... i.v.u:.iuis aui ic- 
ijinturtradatibus. Sub hoc titulo : iftlaarc UlJtlert^ 

ge Uan Dier plaatfen ber i). ^cii:iftuur^/ dc 
-jDIjeiib f efu mm aanQaanberctJlJ^l?^^^ \ 5 

"^'^^•l-/«^^-VllI. 56, 6.C. loh. i. i-.-%. i„ >t 

jpclfcljbcfcljreeuau <Daan£S bpgeUoectt: umn 
i^ipojfaften ban Cljiifli Doorabrt?Crdiu.) 2" 
:2:(«nteni.^ C»opl)uri Oflorobi. 3. Itort 53e^ 
imp banbe €l)2iflelijcherelcgie/ (fortc f. soani) 
•KitDijcour^Dan De oo^faachcn iuaarom ben 
t ^^" f ^^^^* Gelooft of niet gelooft iuerb^eii 
^^2btDe gciooUige IjeerlijcIiDeloonen/ enbeon^ 
^S^}^^^^^^^^ f^^ 5. mm tecijcn bc 

^eOepO. 6. Matth. XXVIII. vcrs.19. 7. I. loh V 

-7 i. 8.i;to?t onberfoecli tuffcljen tiree/ bie aan^ 
£c nbe be l^ ^^iebulbigtj^pb bifputeeren/ Unen 
W' epnbejocli naa langtiLiilenDeoUcrhiinniaefal 

nJfllJrijUenrioachimiStegmanmlunions. 

•libia Apologetica in qua continctur , Keiatio cau/jc 
1 5a. 1646 , in Comitiis Warfawieniibus agitaca: , & 
« ti contra eum ibidem lati ; lcripta Idibus Julus a. 1 6 5 o. 
' dcm anno in luccm emifla , in 8°. 
nifelTionis Chriftianx' ad rogum damnata; & com- 
- , manium a D. Nicolao Cichovio Soc. Tcfu laccHi- 
> luivindices. a. 1651. 80. 

coJai CichoYu centuria arcnimentorum cxla a 
^ .. 8". 

i m Belfflce 1671 8«. in Latinum tranflata per O. V. 
< :hovmfa Diabel zaklety. in 40. i, c. Rev. Cichovii 
»i Mus m cantatus , feu Rcfponlio ad Ubrum Cichovh in 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



BlBtlOTHICA 

quo fcripfit Arianos (vulgo aiclos) Diabolum pro Dco 

Cichovius Diabla zakletego odklac niemoze. ^\ . 
Cichovms Diabolum incantatum f^^/^o^ P°^^^ ; 

Apoloeia pro ventate accufata ad Illdhillmios & Poten- 
nmmos * HoUandia: & Weft-Frilis Ordrncs , conlcnpta 
ab Equite Polono. a. 1 6 54. 8°. 

^ttamim o^^ btrfrfjeiibcnartiiclafen 

c. Brcvis cxphcaao vanorum arnc..lorum Chrto 
pcrlohanncm Simplic.um. Mu..aacft •. WO?tt mt^ 

felaaciniTOtetllCt IX. cap. btjS bjltf^ tot ot «0- 
m^wnraS«en t«n Vwfe ton ten uan 6e 
Sotenbanfeoolcn. .. f- Brcv.sexphcat.o ix. 

^ZZToZo. . fcr.ptaproptcr u.u.m c U^U^ 
Polonorum. Imptcira lixc funt a. .556. 8°. t.anlUac 

'-trn^rtJSaufa Fratrum U.utar.ora.n ab .pfo a: 
Stamnao Lubiemecio : ScriptumStctuua. i659- ,oA- 

^"ouxftiones de Magiftratu , bcllo , defenfione priva^ , 
&c^n Bibl. fr. Pol. iiSer J. L. Wolzogenu opera nnprelfe, 
cum ejuidcm Annotatiombus. . , , i 

otationes oppofitar mcmoratis }. L. Wolzopm 
Annotatioiubus , in quxftiones dc Magvftratu , bello & 
pnvL dcfenfione. ItidcmmBibl. Fr. Pol. mter Wolzo- 

^"atXefc^^EcclS^^^ Polonicarum cditioncm noTam 
iofe etiam poft T. Crcllium adornavit, eidemquc rcfponlio- 
ncs S Martini Ruan notas adjecit. Prodnt Catechefis harc , 
fuhtdititulo : Catechefis £cclefarum Volonuarum^Vmm 
Deum Patrem illiufque Filium Uni^enitum, una cum SpmtuJ . 
ex racra Scrimr<x confitentium. ^nno 1609,/» lucem pri- 
mim emiffa , CT pojl per yiros aliquot in eodcm F^^ 



'^no carrf- 



eia. Iterumque inferpofitis compluribus anms a I. CrcUio Frar^ 
eo , ac nunctandem a lom Slichtingio a Bucomec rccogmta ac 
dimidiaamplius parte auE{a.lrenopoli fumtthus Fridencj Thc^^ 
fhili, poji mnimDomini l<J59. «ira a. U^V^»^ 



Anti-trinitariorum. rjt 

dcm Belgicc a. 1666. 4». Eadem iterum Latnic pcrAn- 
< :am Willbvvatium cmcndata , cum noiuiuJlis ejufdcm Sc 
, jrum notis. a. 1680. 4«. 

Dc CJno Dco Patrc. M S. 

Dc Libcralitate & Avaritia. M S. 

Sxplicatio Orationis Domiiiicx'. Pol. M S. 

Concioin Pfalmum C X. totum. Pol. M S. 

Eadem Latine rcddita. M S. 

/Vlix complures concioncs lacrar. M S. 

vJota; coatra Hugonis Grotu votum de potcfbtc ccclclu- 
( a. M S. 

lontra Placarum Theologum Salmurienfcm. M S. 
NJotx brevcs , iii ea qiu^us Cornclius Martuu , unum 
I. mDcum,tnnum cire perfonis coiutur dcmonftrarc.MS. 
Contra Comenium. M S. 

3e Lotione pcdum difccptatio contra Joachimum Stccr- 
■nnum Juniorem. M S. ' 
ratio ad Georgium Racocium PiuicipcmTranlvlvaiux. 

Dmnu Vcteris Teftamenti loca , qnx a Trinitariis pro 
J^usdogmatisdcfcnfioneafferunturab orthodoxis ( utau- 
d: volunt ) eodem modo, quo Umtarii , vulgo Sociniani 
d :i ea cxponunt , explicata. Itcm Novi Tcltamcnti loca 
otiua , codem modo coIIea:a : utrumque manu Shchtin- 
^ , Morfcovu , Stcgmanni & aliorum fcriptum. M S. 

c ctiam fequentia lcripta Shchtingio tnbuuntur. 

)e vera fide catholica anonymi , & eiuidem refutatio,pro 
&»ntra. M S. ^ 

3e vero honore B. virginis. M S. 

> articulis fundamentahbus. 

n Bibliothcca Fratrum Polonorum , contjucncur Com- 
nintaria cjus poithuma in plcrofquc novi Teftamcnti li- 
b«: mlucem emida. a. circitcr 16^5, fol. cunda hac- 
t'us inedita, Sunt autem hoc ordine diipofita. 

romo frimo : cui proefixum eft j 

^xemplum epijloU Staniflai Lubieniecii de LuhicnietK, 
5 < V/ro cuidam magno , Hijloriolam Commentariormi', 
< yit£ ac mortis lonx Slichtingiip. m. pertexit. Scriptum i-» 
^i«i66j. '^* 

I 2- Com- 



Early European Books, Copyright © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



Commcntarius in Evangelium Joannis Apofloli. 

Paraphrafis in initiumejufdem Evangelii. 

Commcntanus in cpiftolam Apoftoli Pauli ad Romanos. 

Operum Exe^eticorum poflhumornm Tomo altero. 

Commcntaruis in priorem cpiftolam ApoftoU Pauli ad 
Coriiithios. 

In Poftcriorem 

adCorinthios. 

- Ephcfios. 
_ Coloflenfcs. 

, Philippenfes. 

^ I. ad Theflalonicenfcs. 

. II. idThcflalonicenfcs, 

. I.ad Timotheum. 

II. adTimotheum. 
, adTitum. 

, Philemoncm. 

. I. Pctri Apoftoli. 

II. Pctri 

« I. Johannis Apoftoli. 

L 11. Johannis. 

III. Johannis 



Iragmentum in cpiftobc ludje vcrfum 7. 
Continimtionem hujns Bihliothecje dahimus fuh LL. TT-oht^ 

^^"Smmcntarius in EvangcUum lohannis Bclgice redditus 

prodiitin^o. . 
SAMUELIARAI Hungarur. Plcbanus aaudiopo- 

litanus poft Valentinum Radecium. 

Dc Divortirs. 4*. & aUa. . 

lOACHIMUS STEGMANNUS Marchi- 
«us Gcrmanus. Redor Gymnafii Racovien(is , lu quo 
jnunerc Martino Ruaro fucccfUt : poft Paftor Uiutariac 
Ecdcfix Saxonicjc ClaudiopoU : ubidcccffit arca annum 

Controvcrfiahujus temporis de Ecclclia. a. 1616. 4<»' 
Dc ufu rationis in rcbus facris , Gcrmanicc , Ivi S. aUc- 
satur a. 1619. 
£ttmcD tkliuiB J&crgU, M 5. allcgatur codcro aono.^^^ 



ANTI-TRINITARIORUM. fjj 

Rcfutatio Rcfutationis Catechcfcos. MS.aUcgatur co- 
m auno. 

Nori Tcftamcnti vcrrioni Germanice , ipfc una cum 

iiannc Crellio infiidavit. Prodiit illa Racovia:. a. i6 jo.g*. 

fnftitutionum Mathcmaticarum libri duo , qiiibus ini- 
i AruhmeticE & Geomctriac , pro incipientibus deluddc 
< plicanmr & ad praiin accommodantur: JufTu fupcriorum 
lufum Schola: Racovianx confcripti. a. 1630. 8^ 

Epiftola M S. qua viro cuidam exccilentiiruno > fentcn- 
t m fuam de Satisfa^Honc Chnfti eiponit : fcripta Moc- 
':hiia. 1650, diey. Nov<^mbr. MS. 

Fon dcr \cformAtion dcr gemeinte Chrifli. a. itf j 2. 8®. 

Idem Latinc , De vcra reformationc Ecclcfu: Chrifti 

S. 

Brcvis Difquifitio, an & quomodo vulgo di£li Euangch- 
c Pontifidos, ac nominatim Vkleriani Magnide ^catholi^ 
c um credendi regula judicium , fblidc atque cvidcnter refli- 
t c queant. Eleutheropoli apud Godfridum Philalethium. 
• 1633. ii^. 

Contra Botfaccum , Germanice lub hoc tirulo ^ Prob^ 
' einfdltigen ^varnung Botfacci y furder Ne^v , photini- 
fhen lehr. Rachau z. 16^^. 8^- 

K^nKeichen der faljfen lehrer. a. 1^37. 80. i. c. Not^ 
fe doiftrinx. 

Libri duo de ]udico & Norma controvcrfiarum fidci, 
cutheropoli typis GodfidiPhiladelplii a. 1644. ii^ fcd 
: tantum liber primus : nam auvftor mortc prxventus cx- 
;a abfolvere non potuit. 
Idcm Bclgicc. a. 166%. 8^. 
Idem traclus plcnior , M S. 

Dclincano Thcologix 5 fcu fidci Cliriftianx: Iibris duo- 
is. MS. 

Dc difciplina ccclcfiaftica M S. 

Dc prarcipuis in rcligionc Chriltiana controvcrfiis MS. 

Analccla Mathcmatica. M S. 

Logica. MS. allcgatur ctiam cjufeicm 

Mctahyfica rcformata. 

CHRISTOPHORUSSTEGMANNUS> 
lOdo mcmorati loachimi fratcr junior, 

1 5 Dyas 



BllI-IOTHECA 

Dyas Philofophica. Stetini. 4*». a. 1610. 
Hyperafpiftes Dyadis Philofophicx : contra Yalcntiiium 
rromm. Logknixii a. 1651. 
Mctaphyhca repurgata.M S. 

LAURENTIUS STEGMANNUS , qui 
profcriptus ciim fchola RacoviaRa, cujiu Redorem ^ebat 
a. 1 6 } 7 , everteretur , TRIBANDER appellari vo- 
luit : loachimi & Cluiftophori frater . 

Epiltola ad Dobellaum CiekJinlki fcnpta 1 3 C al. Majas , 
a. 1641. unacumElegiaadcundem, mqua conjugis ip- 
fius obitum deflct. M b. 

Epiltolaadjohanncm Wo)enlki Mcdicuia; Do(5lorem, 

i< CaL ApriL a. 1641. M S. ^ u • 

Carmen ad nobiHilimum juvcncm Stauinaum Lubiemc- 

cium. M S. & 
Alia, MS. 

REYCHELIUS. 

Annotationes in viria S. Scripturae loca. 

LANCELOTTUS a B R E D ER OD E , c no- 
biUirima Batavorum profapia ormndus : Allellor Judicum 
Curix HoUandia:, quo munerc curcaannum i6io , priva- 
tus eft , ideo quod excquiitioncm dccretorum contra Rc- 
monltrantcs latorum , non prout cxteri vcllent , urgc- 
rct. Circaannum 1558 , adhucmvms fuit. 

Apoftafia Chriltianorum : bat beil '^f^^l oet 

Ciriftencn» Poltcrior cditio C nam priorcm non vidi) mi- 
prcliadtmSo. annus nonadditur. Titulo ejus fubjcaum 
Ht, bOO?3l. i3. 25* &tandcm in izo. a i(;^9> 
audoris nommc , cux optima eft editio. Ahi tamen pu- 
tant, hanccircprimamcditioncm, & mcmoratam Iccuii- 
damnonlongcpoftcacditam elTc. Liber is una cum S, 
Curcellari Quatenuonc pubUce ui Bclgio prohibitus elt. 

HERMANUS MONTANUS Bcl^. Alum- 
nus Reformatorum in D. D. Ordinum collegio Lugdum 
Batavorum : poft vero apud Remonltraiitcs perfecutioms 
corumtemporcEcclefiaftcs. 

^ittiQlMt iaan be hinbctboop. 31im|lerbam/ 1 <J47> 

S» .en 1 648 , 8^ i. c. Yanitas Pa:dobaptifmi. ^ ^ 




Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



ANTI- TRrNI TARIORUM, 



S. [ni fallor SIBKANDUS] DOMINICI MONTANUS , 

;§>cIjrifTtuin:!ijcfie^^irputatie aansaanbeljct iueefen 
<aoDljept2ieruC^?i|ti/ tuflcljen IBi: <Dotf 
: mici IBontanujS / en pieter Sanjij CliJiis / na 
icoppetot ^ant^igtj/ a* 1650. 8". begrepen in 
lige bjieben uptir^arlingen naeI^}oo?n gefcij?eben/a. 
j 25-, I (526,en 1 627.baar ac0ter 6p geUocgljt i^^tant^ 
1 oo?b ban "^faM ^ixt/ op 't araument ijan ^lan 
t Wittt 1300? be oppcrfle (Dcbljeyt Cij?i|li» i.e. scn- 

iralis Dilputado de cireutia & divinitatc Idu Chrifti, intcr 
S. D. Montanum & Petrum lohannis Twisck juxta 
-•mplar Dantilcanum a. 1650. 8*». in qua contincntur 
]uot cpillolx Harlinga ( ubi Montanus dcgcbat ) Hor- 
p ad memoratum Twisck Scniorcm fcu Epifcopum 
*cnnonitarum qui Fnfii appcllantur ) (criptx . a. 1 6 2 5 , 
l6, & 1 617. cui adjun(5la cft relponlio Ifaaci Sixti ad ar- 
mcntum lohannis de Witte, pro fumma divinitate Chri- 

t)ANlEL BRENIUS Harlemo Batavus : M. Si 
mis Epifcopii SS. Thcol. Profcllbris, dilcipuIus.Natus a. 
94. Obiita. 1664. 

Examen tradtatus a M. Simone Epifcopio confcripti , 
'cr quxftione , an liceat Chriftiano Magiftratum gcrcrc ? 
iptum a. 1610, circitcr : cditum tomo Iccmido opcrum 
lilbopii. 

Ejufflcm plcmor & perfeclior refutatio Bclgice fcripta , a. 
I40. 

[dem Bcic^ice : |Ban bp j^oebanigliepb besf iHijcItje? 
<}iiiiu ^mflerbama. 1641. 8% ena* 1657.8". 
l tiucebc b2ucl!* baar is bngeVioegOt i 3DerhIaarin== 
j ban be geUiicOtigljenb bes gefcliil^f / of en Ijoe iier^ 
Ujctccn ClJ2iftenpa|l be Xuerelbhjchc DecrfcDapppe 
1 bcbieuen / geflelb in t\mt bjieuen toan ^Daniel Uan 
. reeii .item, een korteiJcrltlaaringoDerljet f / 6 
7 capittel ijan HDattljeujef. itcm uerhlaaringe o? 
■Mr3S.uc. \u berf» 17 totljeteynbebe.0capittel^?* 

e. Dc qualitatc Rcgni Chrifti : Amftclxdami a. 1 641 t 
^^P. 5:a. 1657. t°, Secundacditio. Cui adji.ui<;^a funt; 

l 4 Dcda- 

1 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliofheek, Den Haog. 

300 H 4 



iHit 



156 B I B L I O T H B C A 

Declaratio controverlia: , an & qaomodo Chrifbano liccat 
Magilbatum politi cum gcrererpropofita in duabus epiltolis 
Daniclis Brcnii [ quarum pofterior cft ad Francifcum Ou- 
danum c|Ui* epiltola: loaut 11 annis ante procdiclum tra- 
datum funt conlcriptx ] Itcm , Brevis cxplicatio 5 , 6 , & 
7 capitis Matthxi, Itcm, explicatio Lucac cap. 6. a vcrfu 17 , 
ad nncm capkis. 

^lj?itleli)clie bcugben fpiegel/ ^c. 2[mttcrbam/ 

16^0. 80. I. c. Chriftianarum virtutum fjpcciilum : icu 
<kfcripto caufarum , attributorum, & eflentialium partium, 
Rcligionis Chriftianx : dcmonftrationc unius cujuKjue ne- 
ccllitate & utihtate. Omnia claris teftimoaiis S. Scripturjc 
ijluftrata Sc confirmata. 

Opera Theologica. quibus prar fixa eft , 
Irtincijci Ctiperi j Opcris caitoris ^ commonitio Lc^o- 
rcm : dc truclatu Daniclis Brcniiy opcrum D.S. Epi/copii fccun- 
d(£ parti infcrto. Huic fubjunila: iunt , 

Epiftola: dux fupcr quxftionc de Magiftratu quarum pc- 
ftcrior ad FrancilcumOudanum exarata cft.Epiftolx hx,una 
€um didla commonitione bicnnio poft reliqua qiLX fcc|uun- 
tur opcra imprefla: funt , anno nimirum 1666. HLis lcc|ui- 
tur 5 

Prafdtio cditoriSj contincns ncccjfariam ad Chrijlianum /f 
rcm commonitioncm. Item. 

Introduilio brcvis ad intellc(ftum (acrarum Htcrarum. 
Hanc fcquuntur potiirmiam partcm memoratorum Ope- 
lum Thcologicorum conftituentes > 

Brcves in Vctus & Novum Teftamentum Annotationcs. 

Tradlatus de PvCgno Ecclclia: gloriofb , per Chridi' "^- 
terris engendo. 

Dc qualitatc Re^^ni Domini noftri Icfii Chrifti : quodquc 
ijlud totum in Ipiritiuh dominio confiftat. 

Amica Difpiitatio advcrfiis Judaros , contincns cxamcn 
fcripti cujulclam Judaici , c Lufitanico m Latinum vcrli Sc 
relponfionem ad quxftioncs imbi Chriftianis propolitas. 

Dialogus brcviflimus dc vcritate religionisChriftianje.Ciii 
ob affinitarem matcria: annexa cft , 

Brcvis Dcmonjlratio J{cli;^ionis Crijliand: ycritatis. Auftor 
cjus eft , Joachjmus Stcgmannus Junior. 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



A N r I - T R 1 N I T A RI 0 Ra M 157 

Idenda quydam in librum Jobi , Pialmorum , Prorcr- 
im, EccIcrulLi: Salomonis , &c. Omnia harc imprcfli 
unftekdami quod Henricum Dendrinum & Francif- 
Cii Cuperum. a. 1 664. fol. 

^ ^?ienbeloche bifputatie tegcn begiooben: ijet^ 

ItbOO? j*F.vDUt>aan l664*4o*i.e. AmiaDifpucatio 
:ra Judios , tranflata pcr ]. F. Oudanum. 

>erhlarirt5eoiJer Ijtt boecft bt^ giotij^/ en 
Ol^penbuannge ^ofianni.tf /boo25rcan^f Jtuppet 
u) l)tt Blatijnijertaait/ enboo^ben autfteur en 
-^rretteroljerse^ien/ en tuel t)etberbebeel grooter 
inljet 1latt)n semaacht. naitfgaberie? btffm 
chbanljet geeflelrjclitriump^erenbe rnchCfoi^ 
: bentUieeben timU/ f fHmflerbam. 1666*4% 
tractaat Daa t gecfllijcli triumpljeerenbe rijch 
nfti I i^ a. 1666. 4=. ijoo2 't tiueebe maal in 
bnt(^/en iJOD? bie tijb ttoee maal inHatijn geb?ucftt. 

^ Eicplicatio m hbrum S. ]obi , & Apocalyplin Johannis, 
ft Fraucifcum Cuypcrum c Latino tranflata, & pcr au- 
(9:em ac tranflatcrcm rccognita, & tcrtia partc major 
ijm m Latino fuit rcddita. Itcm , cjusdcm hber dc Spiri- 
tli triumphahti rcgno Chriiti : fccunda cditio Amftelx- 
<*», a. 1666, 40. Tradatus dc Spirituali triumphanti 
tt 10 Chrift: , impreflus eft a. 1 666. 4^. fecunda vice Bel- 
g'.' & antehac bis Latinc. 
bmpcndium Theologix Erafmicx. Rottcrodami , a. 

- Jcm Bcitr-cc, jjcrtaalt boo>ipr*be Bm. [i. c. 

trillatumpcrFrancifcum de Flaas] Rotterdamia. 1^79. 
t\i Uaacum Nxranum cum pra?fatione Joachmii Oudani.* 

iom Belgiccex alia mcIioreTcdionc.Rottcrd. 1^79.110. 

'piltoUadMartmumRuarum, data AmftcJodami, 17 
1^17. & imprefla in lccunda centuria epiftolarum 
*xn. Amfteld. 1681. 8», 

^piftola: ad Wolzogcnium , MS.ut& 
t Vlia multa inedita.' 

LUDOVICVS WOLZOGE- 
WUJ,, A»ftriacu$, Hbcr Baro iii Tarcnfelt , S. Ulrich, 

^ 5 tcc. 



BlBLlOTHECA 

Scc prius Reformatorum facris addiftus pofl: cum ob 
religioncma Pontificiis Auftriapatnafuaexadus in Polo- 
niam veniirct . Unitariorum religioncm amplcxus eft. 
Obiitcircaannum 1658 , m Silcfia prope Uratiaaviam , 

ultra 6% annos natus. . ,,. , j 

Erkldrun? der beyden mterfchiedlichen meinungen \on der 
naturund^vefendes einigen altcrhochjlen Gottes 1646. 4M. c. 
Dcdaratio duarum contrariarum fcntentiarum dc natura & 
cflentia unius altiffmii Dci. , 

^nt^vortaujfdie drter der H Schr'ftalten und neu^v^n 
Tejlaments , yvelchc fur die dreyfalttgkett tmd Gotthett des 
Sohnes beygebracht ^verden. 

IdcmLatinCi Explicatio locorum , S. Scnpcuix taiu 
Tcteris quam novi Tcftamcnti , qua: ad probandum dogma 
Trinitatis adferri folent. MS. ar ] : . 

Die triumphirende Kirche unfers Herren hter atf erden.i.c. 
EcdefiaDomminoftrihicmterristriumphans. 

Brevcs, in Meditationcs Mctaphyficas Rcnati Cartefu, 
Annotationes. Amftd^Edami apud johauncm Hcnrta. a. 

'^E^dcm BeliTica , per M. K. tranflata:. Amftd. apudFn- 

dcricum KHnkhamcr , m 4". r-.rm^nirA • 

EpiftolaadlohanncmAmos Comcmum , Gcrmamcc . 
quam Comenius infermt Ubro fuo contra Mdchiorem 
SchefFerum, dequ^ftione utrumDominus kjis propm 
Yirtute a mortuis refurrcxcrit. Amftd. apud lauflom- 

EpiftoUad Danielcm Brcmum : ut & ad alios. US 
Commentariiinquatuor Evangchftas Germa|i,ce^ iKm 

Commcntani in Epillolas Paulmas , ''^^^""' ^^'f^''- 
quarummentioncmctiamfkcitGiirdius in hiftom ccc^- 
Lftica , vcrum corum autographum una ^ujn *utograp^« 
memoratorum Commentariorum m Evangdia , a qmbu 
dam qm proprium ponus quam pubhcum q^^^^^aiu com 
modum : flammis abohtum eft Itaut nunc ex Commen 
tarus m epiftolas Apoftoh , mhil pr^eter titulum ac vitam 
S. PauU (Latine redditam & BibUotheca: fratrum Polo- 
noruminfertam)nobisicmaneat. c fol 

ConaoncsSacrarXXU, Ungua Gcrmanica. M^S^^^^ 



II Anti-TRINITARIORUM. ijj 

• 11111 aiitographum pioxime praccedente i6gi aiino 
: milu coiitigit in Batavia apud Antonium a Hock in 
cu manus poit audoris obitum devcnerunt : qui 
1 cas in Bclgicum tranftulit idioma. 
)rum lohannis Crcllii de Uno Dco Patrc in Germani- 
rranftuht. a. 1^45.40. 
' 1 Bibhothcca Fratruan Polonorum Unitariorum , opc- 
s cxcgetica , didaftica , & polemica , cum nonnulhs 
Jiii cx Willowatu Commentarus , hac feric difpohtaiunt. 
'i ' )mmcntarius in Evangchum Mattbei cum Prolcao- 
ic s & Appcndicibus. ^ 

inEvangehum Marci. 

. inEvangehum Luca:. 

— jn partcm Evangehi Johannis: namcommenta- 

m^n cap.VI,VII, VIII, IX,& X , in autographo dccrat : 
icto ue harc capita iupplcta funt a loacliimo Stegmanno lu- 
n(p : qui omnes Commentarios hos e Gcrnianicaui La- 
nn. \ tranftuht linguam. 

WilTbwatii ; Commcntanus in 

*)i>. Apoltolorum. 
-'j L. Wolzogenii Proemium in epiftolam Pauh Apofto- 
Romanos: continens vitam S. Pauli. 
W. Annotationes in epiftolam S. lacobi. 
W. Annoutiones in epiftolam S.Iudie. 
- /? hjc rurfum IVokogemi opera /equuntur : nimirum , 
■paiatio ad utilem SS. Lkcrarum Ica:ioncm. Iii 
;^axtc Prima,denatura,&quahtateRegniChrifti & reh- 
Uinftiana; difkrkuv.lnfinepauca dejiderantur.ln altera 
dodnna dc tnbus m uiia Deitate perfbnis cicua- 

^>mpendium Rchgionis Chriftianar. 
-rdaratio dnarum contrariarum fcntcntiarum , de uno 
<■ i atre , & dc uno Deo m eflbitia & tribus perfonis 
^nciones trcs fuper lohannis XVII. 3 . quarum ultima 

ad hncm pcrduda. 
lotationesad qua-ftiones lonx Schhchdngii a Buco- 
<le Magiftratu , bello & defenfione. 
-notauoiiesin Mcditadoncs Metaphyficas Rcnati des 

Rdpoa«. 



Early European Books, Copyright © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



B I B t I O T H 1 C A 

Refponfio ad lonx SlicUtingii Annoutioncs in Aiinota- 
tioncs dc Bello , Magiftratu & privata defcnlionc. Hucuf- 
que Bihliothcca. Fratrum Polonorum Unitariorum. 

Ex memoratis , hacc fcqucntia , m Bclgicum tranHata 

"©lebicattenobec bt Vuoozben/ d« uhtt tm-^ige 
u^en, &c.ioh.xvii.5. \)ertaaUDoo2 <Damel\3an 

vlrba , Hacceftvitaxterna , &c. loh. XVII. 5 • tranflatx 
in Rrlcricumper Danielem a Loencn. 

pSSo ad utUem ledioncm N.T.fub hoc titu 1 o^Dt 

5B-^er oofc Cftjiflen/betbeeltienbe benatuur enljoe- 
K1)ePbuanW^ c^cUe Cfjnfli:. al^ ooft 3.. p?e^ 
bStenWcioh. VII. 5. meteemse bPtogmaen 
San^c. ^ietec Hangebult a.1676. s". i.cchn- 

Chnfti • ut & tres conciones fuper loh. XVII. 5 . cum non- 
nnlUs additamentis Doaons Petri Langedult 

FLORIANUS CRUSIUS Dodtor Mcdicuut : 
Wolzoeemi cujus fororem m Matrimomo habuit , affinis : 
Dicitur ommum qm Socimam vocantUr , Philofophus ex- 

"Ep^\xadMartmumRuarum, infcrtai poftcrioricen. 
turiicpiftolaium Ruari. Amftelod. a. i<J8i.8«». 

Dc vera voluntatis hbctate. M S. 

DevimortisChnftt.MS. Latine & Gcrmanice. 

Epiftolaad Merfennumde Dci vcra cogmtionc. M S. 

Germanicir. . t-w • c 

DcOrigine&efrcntiaPihiDci.MS. 

ybndes mcnfsen natur und yermogcn. MS.i. e. Dc ho 

'l^:^^::^!::^^- MS..c. dcEcdefiaChnftK 
Bekcntnufs. MS. i. c. Confefrio. r a nr 

V-Ljferliehungder Ueber. M S. i.c. de refui-rcaionc 

corporum. 

Contra Atheos. MS. 

' ExpUati^^iJIitii ETangehi S. lohannis. M S. mia in rc 
mSAatoWilTowatio „acpoftaDamclcZwicU rq- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



ANrr-THiNiTAittokujf. 

y . hoc Ce po/ndcre diccbat ) ditcrfam a CEtcris fllii Soci- 
. Iii J vocantur, opinionem habuit. 

^Htwort anffPaul Fehenhamvcrs proh , buchlei». {. c. 

J\ Jon/ioadPauIiFelgcnhauweriprobam. Yidctur ctiam 
lc 'fifle , 

erationeinTheologia: nani ea de rc contra cum fcri- 
! pi- Feluringerus. 

DAMUS FRANCUS Sildlus , SiicccfTor Toa- 
fxlmi Stcgmanni in Rcitoratu Schola: Racovianae , polt 
' • paftor & plebanus ccclefiac Claudiopolitanae inTran- 
iy uiia. Obiit anno 16^6 , annos natus 60. 

xplicationes & Concioncs in varia loca Novi Foedcris : 
ut:aIianonpaucaMS. 

• LIAS ARCISSEVIUS, Eques Polonus EIjjc 
ArirevuPaftoris &Patroni EccIcruESmiglenfis fiUus.Quon- 
I Tribunus militum Regis Danorum , ut& Auhcus Rc- 
. gi' 'oloniac. Gcrmanus ejus natu junior feit Chriftophorus 
rAi ircvius , qui Batavorum Ocddcntalii Indix SociciatiK 
I cr citui in Brafilia prarfliit. 

; ^ rriptum ( in lucem emilTum fub nominc cujufaam illa- 
|?Mr Equitis Poloni Aulid Reeii ; quo Regi ipfi rationcm 
jxetitconfdenriajfiia:, quodrclidis ihisrcligionibus , u- 
[<n qBam vocant Arianam , {caddiierit. a. 1649. go. 
Jiftola ad IUuftrem Dn.Cazanovium Marcfchalcum cu- 
ria<.egni , qua rcligionis fuac , qux Ariana Tulgo audit , 
[f at nem reddit. M S. Pol. 

ETUS MORSCOVIUS a Morfcow, Equcs 
^ ms , Paftor Ecdefia: Lachoveccnlis hinc Crelovicnfis , 
iidem Czarcovienfis. 

ponfio ad fibfum cujuldam miniftriEvangclfd[miniftri 
Q J mx Ibeno;erfcii] didlum ^fymholum Sacimanorum ,07*. 
-credo hodiernorum t^rianorum: additum eft fymbolum 
gclicorum Dodorum de rationc ^utis humaniE , col- 
f< m cx ipfbrummet Scripris. a. i^^i. 40.P0I. 
^ xfatio in Johannis Crelhi Prima Ethices elemcnta s 
' ta Krzecovix 18 Augufti , itf j 5. 
a?fatio prxfixa Commcntario in epiftolas ad ThclTa- 
-nles , qucm ipfccx prxlc^ioftibus J. CieUii concepic 
ii3< , Maji. 



I 



Early European Books, Copyright © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



\ 



Eadem Belgicc. 

Commentarios ]. Crellii m cpiitolas , priorem ad Timo- 
theum, ad Titum , & ad Plulemonem ex ipfius pra:le£tio- 
nibus confcripfit : qm inferti funt Bibl. fr. Pol. 

Concio qua jacobo Sicninio Podoliae PalatmidiE Racovix 
amio 1 6 j 9 , parentavit. M S. Pol. 

Contra Keslerum. 

Politia Ecclefiaftica , five forma [ Agcndam vulgo vo- 
cant] regiminis exterioris Ecclefiarum qui* unum Deum 
Patrem', per Filium ejus unigenitum leium Chriftum , in 
Spirim Sandlo confitentur : tribus libellis exphcata , quam 
juflu Ecclefiarum in ufum ecclefiarum Belgicarum , con- 
fcripfit fub hoc aniLgv^mm3XC;Vcri promus cujhs. MS. 

CHRISTOPHORUS LUBIENIECIUS a Lubienicc , 
Eques Polonus , Chriftophoro Andreae germano genitus. 
Paftor eccIefLsc Racovienlis , poit Lublinenfis.Obiit a.1648, 
panlo major quinquagcnario. 

Epiftola ad Martmum Ruarum , fcripta a.i^iS , die jo 
lulii: inferta pofteriori caituria: cpiftolarum Ruari , Am- 
ftel. a. 1681.80. 

Epiftola: ad D. Pafchalem > de Clirifto non ftatim poft 
mortcm in corpore gloriofo refulcitato. 

Oratio quam habuit in Comitio Lublini. a. 1654. die^, 
Imiii. MS.PoI. j 
Proteflatio dc innocentia Scntentix noftrac[vidcIicetUm. 
tariorum] dc lefu Chrifto Dommo noftro. M S. 

Antidotum in adverfis modernis , a. 1 647. M S. 1 

Epiftolaeadvarios. MS. 1 

1ACOBUS RYNIEVICIUS, Eques Polonus, ^ 
diftus etiam }OHANN ES TREMBECIUS : 
quod nomen aflimifit mfomia te£ius ac profcriptus , cum 
ccclcfia Kiflelinenlis cujus paftorem agebat, a. 1644 , ever- 
tcretur. Paftor Lublini , poft Kiflelini , hinc in Lithvania, 
& tandem ecclefix cxulantis in Borulfu , ubi etiam a. 1678 
vita fundlus eft > annos natus 81. 

Rhapfodix continentcs res memorabiles in religionis 
potifrimum negotio , practerito & hoc Ixculo , gcftas. MS. 
Pol. 

Conciones Sacrx. M S. Pol. 

Epi- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Roxolanus , 



Anti-trinitariorum. 

piftolae. MS. 

USTACHIUS GISELIUS, 
)l£ KilTelinenlis Redor. 

bcrThomacaKempisde imitationc ChrifH, inGrx- 
idioma tranflatus. Francofurti ad Viadrum 3l.i6i6. 
ritapologia , fivc Refutatio Apologia; quam ad natio- 
Ruthemcam fecit Melctms Smotriski didlus Archic- 
pus Polocenfis, fub nomine Gclafii Diplici cdita, a. 
a6i , Pol. 

l HEODORUS SIMONIS Holfatus , Rcdlot 
Sci la: Kiflblmcnfis: PHILIPPUS COSMIUSap- 
pcirivoluit, poftquam ab eo editus eft , 

6 berdcPapatu: cujustitulus mc latet. Abeodcm ad- 

•r ta eft , 

m nux Comenianx verflo Graeca. 
I ELCHIOR SCHAFFERUS Germanuj. 
ttrtKey bericht auff diefragCy ob der Herr lefus ftchfeM 
ygener iracht von den todten aufferweckt habe. I.e. Brc- 
; e/poiifio ad quarftionem,num Dominus Jefus propria vi 
im a mortuis refufcitaverit.edita iii Polonia a. 16x1. 
em Belgice. i ^ 5 j . 40. yerfum e Germanico. 
JILIELMUS HENRICUS VORSTIUS, Conradi fili- 
iftor ecclefiae Remonftrantium Warmondi in Bataria. 
ifceptatio de Verbo vcl Sermone Dei , cujus creberri- 
«iit mcntio apud Paraphraftas Chaldaros, Jonathan, On- 
kJ ; , & Thargum Hicrofolymitanum.Iraiopoli apud hx,- 
Jacobi Laringhii , 1 64 j , 80. 
• tvci Bclgice. a. 1 649 . 4». 
J raiiftuht & notis illuftravit Maimonidis conftitutioncs 
dc indamentis Legis. Editae cx funt Amftcl. apud Blavios, 
i*- }8. 40. 

_ ;m Chronologiam facram profanam.Rab.David Ganz. 
« :te ieu capitula R. Elicfcr. Edita haec funt Lued. Bat. 
»*|.. 4». ° 

V ORNELIUS MOORMAN , Belga. Natus a. itfoo. O- 
«fl .. 1670. 5. Junii. 

. Ile be nagelaten fcDJiften / 0anbeIenbe ban eob^ 
Wcftejaahen-. t'3llm|terbami67i.foi.L e. Omnia 

wr; ca polthuma , ageniia dc rcbus diYinis. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



BlBLIOTHlC A 

ADAMUS BOREEL Zcelandus prxdara ftirpc 
ortus . Natus dra a. i 5 . Obii: a. 1666. actacis circitcr 6 3 . 

Ad Legcm & ad Tcllimoiiium. 80. 

De Ycritate Hiftorix Evangelicae. Hujus opufculi (um- 
num cr confufaneis Borelii cxerptam , proponit ac cluci- 
dat , D. Henricus Morus . iii magm Myfterii Pietatis ex- 
plarutionis lib.VILcap. 1 1,1 z,i ^.cdita Londini a.i674.fol. 

Concatenaiio aurea Chriftiana , fivc cognitio Dci, ac Do- 
miiii noftxi Jefu Clirifti. a. 1677. 4°. 

idem Beigicc : ^0 tonijTc «©obtsJ ciitje onfifi 
^eetengiefu €M\tu ^mfterbam/ 1677* 4"* 
'(DnbetJianbeUnGe noopenbe tjen ^joeberli)fften 
€>ot)t!^bienfl aangctjangen tn p?efentie bet D?ienben/ 
in3llm|letbamben8^eptcm&»i674- i-. Tradb- 

tio de Fratcrna Rcligione , ii-.choata in praefentia amicorum, 
Amftelaedami die 8 Septemb. a. 1 664 M S. 

Alia non pauca. M S. quorum nonnulla funt penes Do- 
ftorem Galcnum Abrahami Ecdefiaftcm Mennonitanim 
Amftclaedami. 

M.VALENTINUS B AUMGART US,Me- 
mcla BorufTus , Re£lor fchola: Luclavicianae in Tolonia , 
poft Plcbanus & Rcdlor ClaudiopoUtanus. Obiit Claudio- 
policirca. a. 1670. 

Collat. Rcligion. 

Antitrithcia : feu Diflcrtatio viilgata: opiniomdc cudus' 
Eloliim , hoc cft Diis fcu dc tribus perfonis, quarum qax- 
hbet eft fummus Deiis, oppofita. In qua per diftindas qua- 
tuor fcdioncs , oftcnditur , vulgatam iUam Triadolatri- 
am , & de tribus perfonis in uno Dco opinioncm , crte 
»^tni79ty vanam, & futilcm: qua fit, i. Origme huma- 
na. II. Progrcflu violcnta. III. cfFcdu detnmcntofa ju- 
xtaque rationi fanae adverfa. IV. Scripturac contraria. Con- 
lcriptus eftUberis a. 1654. Yerum poftmoduni multisab 
au<2:ore auftus. M S. 

Catechefis Latina. MS. 

De flimmo bono. M S. & 

Alia plurima M S. Videtur auoquc fcripfiflc , 

Contra Incarnationcm Jefu Cniifli : nam in ea re contra 

cumfcripfit Felwiiiecrus. 

^ ^ FRAN- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Anti-trinitariorum. 



145 



lANCISCUS BETHLEN, Nobilis HWa. 
uclii-Marefchallus Rcgni TraiiryL^iijar.&c. 
iftolaad Martinum Riiarum , data in Bctlen, y.Apri- 
i<J49. Inferta fccundx Centuria' cpiftolarum M. 
> impreda; Amftela.dami a. 1681.80. 
lEORGIUS NIEMIRICIUS i Czernic- 
ciK , Equcs Polonus, Archicamerarius Palatuiatus Kijo- 
viti s , &ic. aliquot Ecclcfjarum Unitariarum patronus. 
Mcuusa. 

I .ces & Hymni , Polonice , a. 1655. ii: 
' iphraf-s & Paraphrafis Panoplije Chriftianorum. M S. 
^tio c]uam habuit coram Regc Varfaviae in Comitiis a- 
MS. Pol. 

J iftolx M S. Defcivit poftea ad Grarcos feu Ruthenos, 
apud Cofaccos Ducis Campeftxis munere fundus eft. 
^ cum djffidercnt ipfum iji facris fiiis ftabilem fore , 
mMando modocum trucidarunt. 

/ JDREAS WISSOWATIUSaSzumki, E- 
qofePoIonus, Faufti Socini ex filia nepos , Joachimi Ru- 
' gener. Paftor Ecclefiarum Unitariarum , primiim in 
.u & Volynia , poftea vero Lublinenfis , hinc Pvaco- 
L i» Radoftow ] & tandem Robcovienfis in Cracovi- 
latinatu. Natus Philipovia: in Lithvania a. 1608 , dic 
oyembris. Obiit Amftelxdamiinexilio a. KJyg^dic 
lii , horaameridie i ^ Vitxejus curriculus continetur 
ftola cujusdam Anonymi ad virum qucndam proe- 
iimum amicum liium , (criptaa. 1680 incunte. 
-uiotationesinuniverfuiTinovum Tcftamentum.M S. 
1 ilmi Davidis carmine Polonico reddjti cum varijs hy- 
" ' M S. in ufum Ecclefiarum confcripti. 

i ifterfeldii Iibrum,quem lohannis Crellii libris de uno 
t>c Patre oppofuit , Refponfio , quam iuilu Svnodi cxa- 
^a^.MS. 

1 Nicolai Cichovii Icfuitx triginta rationes , qiiibus ho- 
«n::s ab Arianorum(ut'audiunt)reIigione abfterrere cona- 
^ Refponfum. Itidem Synodo mandante confcriptum. 

xc omnia ut & alia hadcnus a fe elaborata opufcula , 
PtxutioncjEwiefiafumUnitarum , quaranr^ 1655 ac- 

K ^ cidir > 



r 

Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



l 



MS. 2C, 



B I B t I O T H E C A 

cidit cum caeteris fms boiiis araifir. Ha:c igitur requentit, 
poft memorauni perlecutionem , inexiUoabeo concm- 

nata funt. u • 

Annotationes in Evangelium Matthxi 

Marci 

in Ada SS. Apoftolormm. 

' Epiftolam S. Tacobi. 

EpiftolamS. judx. Hi tres Commentannnfer- 

tifuntin BibliothecaFratrmii Polonorum opcnbus I.L. 

Wolzoecnii, a. 1668. fol. 

Explicationes quorundam S Scripturx loconim. M.^ 
Obfcrvationes ex Novo Teftamcntode }c{uChnfto& 

Soiritu S. Dei. MS. . . . 

Rehgio Rationalis. {euderationis judiciom controvcr. 
fiis etiSm Thcologicis ac rehgiofis , adhibcndo , tradla- 

'"'stiii^UVirtutum,fr:rnapeccatorum.AmfteIard.imianuo 
,681 I x«. Adjunaa (unt ejufdcm tna proxime kquentia 
ipufcula : ut & Anonymi cujufdam Pictatis ka^nJx ratio- 
necnon S. P. i.c. Samuehs Przypcovn Penphrafis 
O atioms Dominic^ , item Oratio ad Dcum & Chr.ftum 
carmine Elegiaco : aliaque qua:dam ejuldcm genens. 
S!^^ruli^cv\^ dehimiAis vera beatitate coukaanda. 

^D^lSXJ^isdcn^^^^^ 

prc?oC non decerel:hriftiai.os. Amftel.a. USx. ix-. 

Phyficae problemata , MS. 

Breves inftitutiones Logicae. M S. 

Ethicae feu Philofophijc moralis compendium. M S. U , 

^"^a^m'S 

''tliftoriaruminfigniumamundo condito compendiuffl. 

^Epiftola: dux ad Staniflaum Lubicniccium: Prior fcript^. 
t; i6<J5» i'-ScptcrobrisMJ¥>Jxeyno, altcrw. i^^^^^*; 




Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



ANTl-TRrNrTAItH)RUM. j^y 

obris S N. Aniftdxdauio. Infcit^ Thcitro Comctico 
eniccii edito Amfteljedami a. 1 6^7 fol ''^"^«^co 

^..^nti^IaBibliothLFraa^.^^^^^^^^^^^ 

irratiocompendiofa cjuomoboin Poloniaa Trmita- 
sveformatis , feparati hnt Chriltiani Unitarii • inprcflk 
jriMoniSan^ 

"'t«cx > fcu hiftoriamAnanorum, a. 1678 40 itcm 
^ .vonu Relormata Andrex WengcWcii ^ ,0^ * 

^^tt^ C^tt^^^^^^ Polomcium cuius talis 

^'i ituius , Catecbcfis Ecclefiarum Polonicarum Ununr 

7^2 orrrn^: W^^^ ; poft earu,ulem Ecclcfi^ 

nm ta not^fyue cilm horum , tum aliorlm ilhZaL 
opoh per Eulogctum Philalethem. a. i/so. f ^ ' 
uroverha. dc Religione prarcipu^,interCathoIico-Ro- 
^ ifes leu Papifhs Evangelicos Auguftanos feu Luth^ 

^minLirT ^a'"r^^ ' Rcmonftrantes rul- 
> mimanos , Anabapnftas feu Mennonitas Unitarios 

Socinianos , Enthuliaftas Ouikcros , &c M S 
C (^rvationes & qu^ones quidam Theologlae M S. 
Tranlubftantiationcm & Dci TruumitSrcm /Ax: 

xftio de Deitatxs uaitate Motiarchica.M S 
1 rinitate objcdiones qua'dam M S 
: ^ it^ciorum errorcs qmdam crafliores. M S. 

rn^'T';°"^'*°P"''^"^"^ Filio Dci ante mun- 
roduaofcu crcato&poftinc^nato. (cript^a. i^^. 

i^*'i;SLnat^^^^^^ antemundumcrea- 
n ' iiifiAtnato, coflKa quendam prjfexifteiKise ^oimarum 



Early European Books, Copyright © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



i 



aflertorcm [i. e. Chriftophorum Saiidmm") fcripta a. 1^75. 
MS. 

De {atisfaclioneChrifti do(ftrinae vulgaris mconvenientia. 
M S. 

Contra Pardobaptifmum rationes. M S. 
Difciplinamfcuceiifuianimorumin ecclefia efle obfcr- 

vandam. M S. 

Dc Avaritia frasmentum. M S. 

Obfervationes ku notjc , m Samuelis Przypcovii cogita- 
tiones (acras dc epiftola ad Coloflenfes. M S. 

Ad delpcratam caufara Arianorum , fcu pr«dromum 
triumphi S S. Triniratis , a Nicolao Cichovio Soc. lefu 
confoiptum , Rcfpanfio. M S. 

Animadverfiones in Collcgium Anti-Socinianum Fnde- 
riciSpanhcmiiS. Theol. Do£toris & Profeflbris ordmaru 
in alma Academia Heidclbcrgenfi. M S. 

Ex Daniehs Brcnii Notis in Novun. Teftamcntum fcru 
puli. M S. 

Exercitationum Theologicarum de conttovcrfus gcncra- 
Iibuscontraais;per Adr. & Petr. Walcnburchios Epifco- 
pos Adrianop.& Myfia:, Suflragancos, &c. Specmicn. M S. , 
Ad quarftiones Friderici Sylvii , Rcfponfioncs. M S. , ' 

Difccptatio de Dei circa futura contingcntia pracfcicn- 
tia , adverfus D. Danielem Zwickerura. M S. 

Ad D. Danichs Zwickeri lcriptum , contra memoratum 
tra<ftatum Refponfio. M S. ■ 

In Chriftophori Sandii Nucleum Hiftorue Ecdcfiafticxl 
Animadverfiones. MS. 

Fidei Chriftian3e confeflTio cx facris literis coIIcc):a , fe- 
cundum ordincm Symboli Apoltolici. MS. Polonicum. 

RehgionisChriftianaepraTOgativxfpirituales.M S. Pol 

Speculum Spirituale. M S. Pol. 

Diflertatio de converfione hominis a mundoad Deuro 
MS.Pol. 

Carmen idcam veri Chriftiani exhiben«:ut & alia cjusdcri , 
generis carmina. M S. Pol. 

Caufie mortis Chrifti breviter colkdx. M S. Pol. 

Obfcrvationcs dc primsev» eccle(kDoiloiibttS,qui Patre 
tocannu. M S, Pol. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Anti-trinitariorum. 

< ntroverfiarum prjEcipuarum de Rdigione Chriftiana , 
■jbns dcclaratio. MS. Pol. 
T icium de univerfali concordia in Religione Chriftiana. 

^ >nditioncs unionis Chriftianorum Unitariorum cum 
<.2 ohco-Romanis. M S. Pol. 

I fummariumfidci Ananx, perNicoIam Cichovium 
X) Jclu editum, Refponfiim. MS. Pol. 

1 ep|ftoIam Rev. Nicolai Cichovii, qua Gen. Dn. 
i- , Itophorum de Szumki Wiflowatium , ut ad ccclefiam 
Jlua.^iam accedat, folicitati Refponfio. M S. Pol 

i delibcrationem , lub tituJo Equitis Ecclefi» Chri- 
ttu r, fratribus propofitam , Refpoufio. MS. Pol. 
^ Imomno dc vulgari Trinitatis,& abfolutx Prxdcftina i 
oos Dci, opinione: inqua demonftratur, Chriilianis 
un n tantum fummum Deum colendum , atque vitam 
lcc idum ipfiuspra:ccptainftituendam efle. M S. Pol. 
'dtotead vanos, MS. ut& 



la varii generis 



MS. 



lol oquium Charitativum de religione cumRomano- 
Ihoiicis iiabitum m arce Roznow,in sdibus ac prxfcntia 
i:r. Dn. Johannis Szafranicc Wielopolfki Caftellam 
Vt :ucenfis ( poft Palatini Cracovienfis ) & Satrapx War- 
la^enfis ,&c. cum confcniu Epifcopi Cracovienfis, anno 
, ab II ad 16 diem Martii , cujus ipfe a parte Uni- 
tairum primanus fiiit mterlocutor. Imprefllim cft, cx 
aiigrapho a Icnbis calamo cxcepto , in Appendice ad 
omam Rctormatam Andrcjc Wcngerfcii , Amftela:- 
a- iiapud Taiiflonio-Waesbcrgios. a. 1679 4." 

T^l^^^^J^^J^^J PASTORIUSab HIRTENS- 
biJ^ , M. D. Eques Polonus , Hiftoriographus Rc- 

, ita Johannis Crellii , pra;fi.<a operibus ejus in Biblio- 
it' a Fratrum Polonorum, imprefl^a circa. a. i^^^. 
adem prorhxa Ethicje Crelln. Amftclsdami a. i 8 1 .4» 
-adeni Bclgice. a. 166^. 4". ^ 

v/funarMs'^'''"*' l^ubiemecu Semoris , a. Ujj. 
^kuiicus inculpatus. 

K 5 Tlozuy 



Early European Books, Copyrighf © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Ha 

300 H 4 



j B T B 1- I <^ T H E C A 

rlorus PoloHicus, live Polonicae hiftoriae fpitomc. dcdi- 
catus Gen. Dn. Sieniot.c. Lugduni Batavorum a. 1641.110. 

Idem vins duorum Regum audlus , & dedicatus Comiti 
dc Lelzno Archiepiicopo Gacliienfi. AmOcLrJanii a. 

1664. II*. 
Pcplum Sarmaticum. Dantitcia. 1645. 40. 
Charadler Virtutum. Dantifci a. 1650. 4 . 
Bcllum Scythico-Cofaccicum. Dantiici.a. 1651.4». 
Dcjuvcntuas inftiruuonis rauone. Ibidem a. 1653 , 4"* 
Orationcs dua: de praecipuis Hiilorias Audonbus ibid. 

a. 1656, 4'- . 
SyJvarum pars prima. ibid. 1656. ix", 

Tacitus Gcrmano-Kelgicus. ColonuE. a. 1658. 8». 

DiiFercntia: mtex poUticengenuinam & diabohcam , &c. 
rroncoturti. a. 1659. ii". jjf/i 

TheodofiusMagnus. a. i66x. ~ 

Muufter ikatus feu confiderationcs fuper vita Nicolai 
Neovilh. Icnac , a. 1664. 8«. Verum poftrcma hujus au- 
doris fcripra , ab ipfo exarata liior , ciim dclertis Unitario- 
rum facris pcr eradus ad Romano- Cathohcos dekiviflet. 

CHRISTOPHORUS SANDIUS Boruilus, 
PhiJjippi. V . C. & Senaioris Ci-uciburgcnfis fihus . Coniih- 
rius Elcdoris Brandcburgici , ejuldemquc Suprcmi & 
Rcgimiois 6c Apeilationum Judicii Sccretanus. Quib 
mmieribus privatus.cft cuca a. 166S , ob fcntuitiam iu 
cjuafphuu Pairem Altiilimum Deum cllc contcllus eft. 
Narus Cruciburgar , 1 6 1 1 . die Decembris . 

Praefatio in Chnftophori Chriftophori Sandii fihi iui,Hi- 
ftoriam cnuclcatam. a. 1676.4". 

Grimdin^cr bccvciji dafs die ^rianer , Mcnnonijlcn , und 
d^r^icichen KctKer , der Reli^rion haiber mit rccht nicht kou- 
nen aufs dem lundc yertricben yverden. l. e. Sohda dcm.onftra- 
tio , cjuod Anar.i,Mennonita:,aut fimiles hxretici non pol- 
lint jureobRehc;ioiiem pelh. M. S. 

SophroD de utuiationis inTheologia. M. S. 

Catm ina auxdara . 

EpiilolxderebusThologicis MS. in primis ad fahum 
fuum Chriftophorum Sandium: cum quo uua hos iequcn- 
tc« tra<ftarus exaravit 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



ANrr-TRlNITARIORUM. j 

Saiptum qiiod M. Jacobo Polio , rogatu Miniftexialium 
ipolitanorum Regioniontanorum obtulerunr , aiuio 
6S y 14 januarii, M S. Moventur in eo Dubia de re- 
)to S. Trinitatis dogmate : atque quxntur , ciim Cliri- 
5 & Apolloli docuerint Deum Abrahami , Ifaaci Sc la- 
)i verum elle Deum ^ an Abrahamus , Ifaacus & laco- 
? crediderint Deum Trinum cfle in pcrfonis ? 
Ilephcaadrcfutationem Dubii primun memorato fcri- 
MS. 

ANIEL ZW I C K E R US Gedan^-Borufllis , 
^dicin^e Dodor. Natus-Gedani a, i^ix, 11 Januarii, 
iit AmftcL^dami a.^1678 , die 10 Novembris , hora 
:utina 7'. 

rage ob' ein Chrijl noch alle Keit et \vas anxuhoren und 
rjiichen /chuldi^Jey.i.c.Quxiiiom Chriftianus lem- 
adhucalquid audire& inqmrere teneatur. ediu anno 
.9 > 4 Decembris. 

\urt:iie undrichtige a^ibitung in yvelchen fallen und ortern 
Q:hrifft eigendlich oder figurlich muffc aujsgelcget und vrr- 
den 'werdcn. 1. e. Brevis & vcra demonftratio in quibus- 
i cafibus & locis Scriptura propne aut figurate expli- 
&inteIJigi debeat. a. i^ 50 , m Junio. in 4**. 
iem BeJgice. 

^elen und Bekantnifs dcr eyjfcrigen Chriflen. 1. e. Reg?ila: 
bnfellio zcloferum Chriftianorum.a. 1 6 50,16 Julii.8*. 
iifhrijche Er^^ehlung dcs ahtrits D.D.Z. vonJci)ier crflen 
'^^^?, I. e. Hiftonca narratio reccflionis L r. Danic- 
iis V7ikeri a priori fua opmione. a. 1 6 5 1 , in Julio. 

evelatio Catholicifini veri , das , ijl , Grundliches ur- 
th / yon dcr jriedjamflen und ge^vijeflen lehre der Chri- 
■^^ , yiar in die f\vacheit des ^viederparts der Afonarchia- 
entdcc^ht ^vird, l. e. Sohdum judicmm , dc maximc 
5ca & ccrtiflTima doftrma Chnftianorum , in quo re- 
^^^^:ur dcbilitas horum qui Monarchxanis [i. e. Uniraf- 
tti' adverfantur. a. 1655,10. Febr. 

em Rdgice , fub hoc tituio ^ €>ptnbaxir\qt ban 
iuaartr a[gcmcen gdoof/ bati^jf, OCcngrcmbig 
'ccl ban be D^ccDfacinflc en fcchcrflc lccrc bcr 
^(tmn. Adjun(5ia funt. Ccn aantitt)finijc ijan 

K 4 iji 



Early European Books, Copyright © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



IBLIOTHI 



BlBLIOTHICA 

te maniet ban bifputeren* item , noclj 21 ♦ 
trtonb rese!en/ naa tuelchc be cjeljeele ^cft?iftuur 
woeiuutgclcgtenuerltaan \1302ben: met een Uoo: 
reeOen^jan^^to^iaan ^Yuartepaart i. e. Demoi 

ftratio verx mctKodi dilputuiidi.ltcm ii fundamentaks 
<Tulx fccuadum quas S.Scriptura debct expbixiri & intclligi. 

Una cum prxfarionc Adriani Swartcpacrvl. Amftekda- 
mia. i678,5.Maji4«. . 

SpeciminainfclicispugnxD. Calovucontra Crcllium. 

i650,in junio.40. . 

Irenicum Irenicorum , icu Rcconcihatoris Chriltianc- 
rum hodicrnorum Norma tnplex ,• lana omnium homi- 
numRatio, Scnptura facra , & Traditionss. AmfteUda- 
mia. 1658.11. Novemb. S*. 

Judicium de Johanna PapilTa contra Marefuim : Stcpha- 
no Curccllaro a. 1 6 ^ 3 . 1 1 . Decembris tr.ulitum , & ab 
co Qiiaternioni (uo diilcrtationuin Theologicai um contra 
Marefium adjuna:um:cditum Amftclaed.a.i 4 ^o.i.Iunu S". 

nocDflaantie en triumpljerenbc llclitbaate 
flerfhe COnfti/ tccjcnj^be poojten bet m\t/ m- 
ftnsibz booHngen ensebuurige mi^flafjen / of lict 
ljeb2oeft boo2\)al btc tecgenllJ?eecher0 / nameincn 

^^r* Galcniis AbrahamszCnDavidSpruyr/ tlUClcU |p 

geopcnbaart liebben in fcljzilten tegen^i Ijaare il^cbc- ; 

4^ienaaren- l. e. Adhuc ftans & tnumphans vilibihs Ec- ! 
ckdji Chnfti contra portas inferni una cum erroneis ' 
opinionibus & perpetuis fphalmatis , five dolendus cafus 
adverfarioium Dr. Galcni Abrahami& Davidis Spruyt 
[Paftorum Ecclefiae Amftclajdamenfis Mennonitaruni Flan- 
drorum ] qua: palam feccrunt in fcriptis contra colkgas 
luos. Amftclxdami a. i66o, i8 Maji. 40. 

Ircnico-Maftix prior , fcu nova confirmatio Ircnici con- 
tra Coraenium . a. 1 66 1 , 15 fanuarii , 8". 

JDerecnina.i^'fclj?ift bet €mmn. ^-^66i. a^. 

IdemLatine, ex Belgico tranflatum : fub hoc tituloi 
Henoticum Chriftianorum , feu Difputatioms xMini Cdli 
Senenfis , quatcnus in haereticis coercendis progredi liceat , 
lcmm;^ta poiiiUma. a. U6i , i } Martii. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



ANTr-TRINlTARIORUM. i^j 

rcnico-maftix pofterior, iterato vidus & conftriaus,i- 
■ r ) obmurefcens, ku novum & memorabile exemplum in- 
hcjffimxpugnxDn. Joh. AmosComenii, contra Irc- 
1 I Irenicorum Autorem. a. i66x , 19 Martii. 8^. 

£jus4em pars (pecialis , fcu Fmalis confutatio Comcnii , 
Xornbcckn , &aliorum. a. 1661, 15 Septcmbnscir- 
K2T : in titulo tamen 1 66-} annus pofitus eft. in 3«» 

:ompelle intrare , feu de contradidionc, Rrdefiis often^ 
I easque reformatura. a. 1 66^ , in finc Martii. 4« 

Contra Joachimum Stegmanum juniorem , de Maai- 
fitu, Bello &c. Qua contentionis ferra aliquoties pcr 
l S. redintegrata , tandem Zwickerus talcm contra Stee- 
^ nniXIII. Colledliones, ediditlibrum. ^ 
Ecdefiaantiquainermis, poft tot fcquiora fecula, iu- 
:andem itcrum alTcrta : feu Rcfponfio ultima Annota- 
as Anonymi . ad Collcdoris itidem Anonymi rollc 

Mr' r^^^^^^^^^^^^^^ ' fupplicusipieali: 

. ,&belisChriftianjsIians.a. 1666, ly Odobris 1" 

.dcm jeigicc , ;©eUieerlooreoiit)e JHercfee. a. .66% \ 

<0pen()erti5c berrooninrr / bat het xtv Mmf<-<^ 
nbeCoiintOtcr^ totJjier XtM%^^^St^ 
Ijeel mmch uptgelegt i^. i. c"^' dS^I 

quod I. Cor. cap. xiv. ad huncusque diemapro- 
^natoribus hbertatis loqucndi pcrverf^ cxplicatum fir a 
6Z , 19 Tuln. & a. i68o , Amftelsdami apud Dayidcm 
arum. 40. «*viuLm 

. miptvb ban ilierchlrjclie bergaberingen / mt 
» ^clpirniur en UJonberbaare ereimjelen ban bJ 
•obbeliiche befliering in bcefe laafle ?oo%an? 
>i/ tocljtigbetoeefen. i. i Lrbcrtaf cccS 

*:um congregarionum, cx S. Scriptura & mirabilibus 
■.rapIisDivinajprovidentixin hispoftremis loo anni! 
mitcr demonftrata. a. i ^ 68 , 11 Septembris 4» 

pe berbtot)nenbeon-?CpofioIirclje ©^nrmeecftcr 

i e. Evandccns Non Apoftolicus hbertatis m cS, ,7 
*:endi propu^nator. a. 1666 , 28 Tuln. * 



BlBLIOTHECA 

Idem Latinc , Novi Foedcris Jofias. a. 1 670 , 9 Maji. 4". 

Argumenturo contra animarum prxcxiftentiam ante- 
fnundaiiam: Chriftophoro Saiidio Tra^Vatuiluo de On- 
gineAmma', cum refponfioue fua , mlcrrum. a. 1670. 8». 

Refutatio refpoulioms Ch. Sandii ad memoratum argu- 

mentum.MS. r ^, 0- ■ 

Revelatio Dxmonolatnx mter Chnftianos , leu Vittoria 

Proteftantmm. a. 167%. 19 Martii ? 4°- ^ ^ ^ 

Revelatio hofUum crucis Chnfti of mta Ot^ 

fp2CCft«?, &c. i. e. Afta colJocjuii cum quatuor amicis , dc 

MacTiftratu , an nimirum poifit crucem Chnfti gcftare. 

&c.'a. 1^71- '2-5 Ma). 4*. . ^ u.» 

i^tt mubz becl ban be rebelatte bt^ ^mmti- 
bien|lflio».t>etDeCn?iflenen: ofetn ^enb briet aan 
4ro?ne!iUjji^ae5art^efupt. a. 1675- ^^)'-^"- 

Idem Lanne,lub hoc tituloi Altei-a pars revelationis Ux- 
monolatnar mter Chnftianos : five Epiftola ad CorneUum 
Hazartum lefmtam Antverpicnfem. a. 1675 ' 4'- 

Epiftolar ad Martinum Ruarum , de Fratnbus Moravis, 
dcquecumiisconcordia, & quid lUi ddiderent. Gedam, 

Adeundemiieaul«appclIatione, de fratnbus Moravis 
^ccommumone bonorum , & de paupertate Chriftiana. 
Gcdam, 16H ' A"g- A™^'^ epiilolae impreflx 
funt in prima centuria epiftolarum Ruari , Amltelaea. a. 

'^q[^''ie'b:icbenbeeettleban^. Siniffter gefonben 
aaniloDanneeiJanltuiicH- ^snueeDc Joiianm^ 
toan rniKW anttoooib op be iv\yt b?ief. '^^^^^^^ 
replriclt vian ^ ^iutcher / bie onbeant^uoaib Wijfi» 
lianbele be uanbcreei>£ upt »^h. xvii. y tegen 
beopperfle eobnem 3|efu Ci)2iili met een boo?' 
reebeuan ^2taan^'aiartpaarb. i. e. Epiftda: trcs. 

rnmaD. Zwicken ad Johannem a Cuyk mifla Sccunda , 
lohanmsa Cuyk , m q-.ia ad fuperiorem cpiftolani re- 
fpondct. Tertia , rcplica D. Zwickcri ad quam non dt re- 
fponfum : Agitur in his epiftolisde argumento ex joi 
XVII. 3. contrafummamJeluChnftidivimtarera. Irae- 



ANTI- TRIN ITAHIOR UM. jjj 

- 6t cft praeiatio Adriani Swartepaard. Amftcl^dami a 
! 78 , 8 Martii. 4". 

x:xi. ^^onbacgclm maMhtbchttk^fhiif- 
t itmtt ummttix uerflaan ixjoim. i e^li 

i ^ul* fundaiueacales lecundum quas tota Scripturadc* 
bexphcari& intelligi. Amftekdami a. 1 678. 4, Ec 
d a una cum RcvelaaoneCatholicifmi veri imprcfe prouc 
iitadiximus: eodcm a. 1678. 5, Maji. 4«. Sequuntur 
Cjdem auttorisincdtta. •* 
line amvort yvieder die Wittemberger , dafie denR^ 
oifjhen Chatechifmum ^viederieget . MS. I. c. Rerpon/Io ad 
rtembergenlium TheoJogorum refiitationcm atechc- 
ic.Racovianre. Annoraaoncs brcves , lufficientes tamcn 
aci.xamen Brcvis Dilqmlltioms M. Joh. Pauh fclwinec- 
11 rofciloris Aitorffiiu. a.Uj^, Norimbcrga- cditum.MS 
ptegelder Chriltcn uudUnchriJlen. O^c. I. e. Spcculum* 
C iltianorum & non Chriftianorum : feu fbhda refponlio 
^iterrogat.oncm,qua c^xritui- c|ui non lalvabuntur&qui- 
m*i conderanabuntur?(Jndc patec, cjuod mter miUe lioiiu- 
«1« nc unus quidcm fcrvabitur ac lalutcm adipifcctur M S 
"atura Fihi Dci. Germanice, M. S. 
«^i^fteriumTnmtatis cxphcatum & ob ocuJos pofitum fcu 
Jc;;ntix dc Trmitate ortus & progrelliis.Gcrm.&Lac M S 
«e veritate Rehgioms CluiltianS. M S. 
iupertas Chriltiana rediviva : Germanicc; adiundus eft 
cam lingua,Confenfus ea in rcdodrorum prmixv^ eccJc- 

n^"^' "1"' ^^^"^" vocantur : nimmmi quod non h- 
cc ChcftianisoDes poflidcrc. MS. 

^tentetown. €m)o\mUtn/ <0>ieVn/ 
tjl anen / ecrrfo>mcerDen / «emonftranten / 
m K?n/rf f oop^gefinien/ moi 

e euen ijeriiereren / inineit f? faltfll, bWen ^^u. 

V, '• ^/"inatuba (eu admonirio adomiies fettas • 

Remonftrantes , Enthufiaftas didos Quakcros 

n,TZn.%"^'''''' Polonos:-c3uod dcbeiit dodu! 
ai & Yitam fuara cmendare , fi Telinc falvari. 



Early European Bcxsks, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



» 



B I B L I O T H E C A 

Collitio {cptem hodicrnarum prjccipuarum (e£^arum 
inter Chriftianos , in quibusnam fidci articulis inter ic 
confentiant atqucdiirentiani. Eclgice. MS. 

Ccn\Joubtge/ On^t/ HipoltoUfcije^Jelybe^ 
nijTe tjan De <^oone <i3oDe?\ i. ^ simpiex , Vetus , a- 

poftoUca confeffio defilio Dei. M.S. 
Rcs notatu dignae a condito niundo. M S. 
Annotatioues inStepham Curcellxi tradatum decfufan- 

^"f cfiitatio tra^aatus Valcntini Smalcii , quem (cripfit ad- 
verfas Hutterianos fcu Moravienfcs Communiftas. M S. 

Gcrm. 1 , , n. o 

Contra Samuelem Przypcovmm , de Magiitram , & an- 

ncxis. M. S. , , • r 

Contra Andream Wiflowatmm de Dei circa tutura con- 

tineentia prxfcientia. MS. ,. n • i 

AnmiadverficJnes in Chriftophori Sandn Hiftonam eccle- 
Cofticam Arianorum. M S. »c 
Revelationis Da;monolatriar contuiuatio. M S. 
Rcfponfio ad Friderici Sylvii fcnptum , cui talem dedcrat 
timlum ; Differtatio Epijhlaris- ad C L virum pmelem 
Z-\ ickerimi Socinianx de perjona Chrijti fententia hodie tro- 
tnlchumy qua WufiTH fuhjicitur , fuper certamine ejus 
cum celeberrimis viris D D. loh. ^mofo Comenio (7 lohanne 
' Hoornhcekioy O-fu^nainllauratur. MS. 

Contraeundcm rridcricumSylvmm de ecclclix hodicrna: 

a\icloritate. M S. , ^ • • c 

Contra lohannem Sylvmm , deTrmitate. MS. 
Epiftola ad }. L. Wolzogenium . M S. ut & 
Alix ad Alios Epiltola:. M S. & 
Alia diverfi gencris M S. 

BENEDICTUS ARCOSl, Hungarus, LeaorGymna- 
fii Claudiopolitani. _ . . 

Hc locis SS. Literarum inter Trimtanos & Umtarios 

Cfmtroverfis. M S. , • 

V ALENTINUS RADECIUS , Tranfylvanus , Valcnti- 

jii f iUus , Sciutor ClaudiopoUtanus. ^ 

Dc Trinitate, duabusque in Chnfto naturis ; Latinc & 
Hungaricc. MS. IEK.F.- 



a. 



ANTI-TRIN1TA1.I0RUM. Ij-r 

EREMIAS FELBINGERUS,SUefiu$, quon- 
lcholse Coflmenfi? Reaor. Nams Brcgae Silefiorum 

dic zy. Aprilis , s. u. 
>o(ftrina Syilogiftica. a. 1646. ii». & fccunda editio 
erodami a. kJ^^. 8». 

lomenclatura Latmo-Gcrmaiiica fuper januam Com- 
lii. a. 1646. 80. 

.hctoncaSioratoria BartKoljni ^epitoma a. 1646. 12. 
ohticas Ciiriftiana: compendium. a. 164^. 4«. Item 
^ tiflavia: typis Baumannianis. 8». Infcrip um Dnis. Gc- 
' :o Ludovico&Chriitiano, Ducibus Lirmcenfibus & 
Tenfibus. 

icm BcJgicc , tranflatum per Antonium a Conpenol : 

^ hoctuuio ; €en€lj>i(lelijfhbenc(jt/ \)ot be aerb^ 
Lif ? "^^" t^er teljtgeloo Jigen btimvm m 
m te ^n. &c. mt 't %mn in i>ollanbf cl^ oijet* 
erboo:!2Cntoniii.!^Uan ilopuenol. r 2Cmfterbam 
fijmm Cmmbu^. 166^8^ ^^^^^^^^ 

dcm Germanice. M S. 
)emonftrationes Ciiriftianac , invic^is/Imis teftimo- 
ig: comprobantes . I. Quod (olus Patcr Domim Te/u 
^rifh fit Deus Altiflimus. II. Quod fohis homo Kus 
^ria: hlius ht ttnigciiitus ac proprjus Dei filius. III. Quod 
g rims DeifitvinusDei. IV. Quod gratia divma per fi, 
»j'ijulbhcariteneanturvitam fuam inftitucre fecmidum 
<1< --m pra:cepta Dei & mandata ChrHli : ex hbris N.T. de. 
pmtE, acjuxta librorum , capitum , & vcrficulorum 
o mem exhibitx'. a. 1655. 4«. Huic Iibro adjunaa eft: 
fiftolaad Georgium Calixtum Thcol. Dodorem & 
teflorem m inclyta Julia,nec non Abbatem caenob. 
.loLothar. fcriptaCoflinia. 1655 , die 8 Jumi. Item, 
>:cerptum ex epiftola , annoi^^j dic lunii e Coflino 
'•^.""imina: quarefpoiidct lohanni Micrjelio Theol 
-^loL Dodon &Profeflbri in Pavlagogio Stetmenfi. 

Uiudexcerptum, exaliaepiftolaii luniiadeum daca. 
Jl^ntnus des ChMchen glaubens dcr Polniffen hruder 
^hUtetnverdeutfhet, 1655.80. i. e. Confdfio fidei Chri- 
ici^tratrumPolongrum, exLanv.o Germanite reddica 



Early European Books, Copyright © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



jK% Bibitothica: 

yorleuffer uhersalteTeflamentiC^^^. ^'^. Prodromus 
Ycrus Teilamentum 

Die lehre yon Gott , und Chrifto , und dem H. Gcijl. x 
T654. & a. i6(J7. 

Idem Latine Do^lrina dc Deo & Chrifto d: ;^ ],i:a San- 
ilo , ipfis Scripturx \crbis concmnara a quodam divinae 
veritans confeflbre. a. i d 5 7. 8*. 

Idem Gallice ex verfione Gedeonis CurcelUi Palloris 
ccclefix Remondrantiam Nordovici in Batavia a. 1657. 80. 

idem Belgice. a. 1^57 , go. & audior a. 1670. 8«. ad- 
jedis praccipuis Chriftian^c rehgionis articulis : fiib hoc 
titulo j 

!eere ban ^obt / enbe €Ij?ifTo / rnbe ben l^m 
figen ^eefl^ .P^ttfijaberfif be boo2naam|le &iobft^ 
^chen bejtf Ctjziflelijehen ^eIoof.& mct epgent^^ 
l^che iuoojben beci^.efS)Ctjnfiuur V faamen gejlelt. 

^nrwort an D. Chriftian Grojsen Superintcndend 
Colbcrg. 1655. 4* • ^ • €-Relpon(io ad D. Chriftianum Grof- 
lium Superintcndentem Colbergx. 

Epiftolae ad Pelargum • a. 1 6 5 5 . 40. 

Lexicon Grseco-Gcrmanicum fiiper Novuni Teftanicn- 
tum. a. 1^57. ix^. 

certleonbertoDlInceban be <©?iecftfe f^?aeft. 

Hlepben- ^^Sl- 8°. I. e. Prmia mftrudio lingua: Grx- 
cx. 

Verfio Germanica Novi Teftamenti Stepliani Curcelki. 
Amttelsedami. a. 1660. 8«. 

Chrijlelichcs handbuchlcin. 1661. iz^. 

IdcmBelgicc ex Germanico tranflamm. Rottcrdaini a. 
1675, ^^^- Continentur autcm in hochbcllo ha!c capita: 

I. ©anbe30fmenfcf)en<S>c|^epping/ beftelf^fafbal/ 

en ineber OpreCtjttnjJ; i. e. Dc hommis crcanonc , ejul- 
dem lapfu , & rcftauratione. 

II. ©anopneemingberonmonbigghtnberen wbe 
flenltjche gemeynte bt^ lytmn Dc liifceptione uifan- 

tum m vifibilem ecclcfiam i>omini. 

iii. ©anbenD^phgen^Doop. De. s.Baptifmo. 
: lY. ©anbehrrchen-tucfjttDeDiTcipiuwccciefiajc^ 



i. 

i 

t 



An TI-TRINITA RIORU M. rjy 

©anbeCafeltie^f l^eeren* DemenTa Do»nini 



I. ©an'tliertiob6e?JeeD|teerenjtf* Demter- 

lurisjurandi. 

^ :era: ad johannem Bidrl lum datx Danti (ci a. i ^ < 4 dic 
«4 lug. S. V. adjundx Catechefibus Bidelh , a. 1 664. 8*. 
'ftoJaad Chnftianos , unum altiUimum Deum, P*a- 
Domini ac Salvatons noftn lefu Chrifti , fecundum 
gc^ScripturasVetcns&NoviTdhmenti, red:e aano- 
zs. In qua Socmi & cjus dilcipulorum errores aravio- 
re$ fuis ipforum verbis notati, iiiccinae refutantur. a 
I . 4«». Item Roterodami a. 1 6 8 1 . 4». 
< IJedanea. M S, 

-I ercitationes Logicse & Rhetoricx. M S. 
a)HANNESBIDELLUS Anglus Anium Uni- 
Oxonienfis Magifter. Fuit Socmo fere homo- 
, excepto quod Spirirum S. perfonam , ac velut prin- 
quendam Angelorum e/Te putaverit. Ejus feda- 
cor didi Bidelliani , etiamnum in Magna Britannia 
cce s luos habent. Cbiit m carccre ,in qucm Cromwellio 
rcr n potiente ob religioncm conjcaus hut. 

Iiac Catcchefes : cjuarum prior hmpjjciter vocari poteft 
uii^hefisScripturalis: pofterior, Brcvis Catechefis Scri- 
Ptu lis pro parvuhs. In quibus prsapua Chnftiaiiie RcJi- 
tCiQJcapitapermodum quacftionum propofita refponfis 
•^oiis, ex ipfifTimis Sacrarum htcrarum verbis , exdufis 
=o« quentiis commentationibusc)ue , depromptis expJican-- 
lur. [n eorum gratiam qui men Chnftiani maJunt audire 
^ hujusvel illms feftx homines : quandoquidem o,' 
" .^hr^l^anorum feaje , quocunque nominedfemu- 
ilbnd* , vel plus vel minus a fimplicitate& vcritate 
^irum Iiterarum deflexerunt. Anglicc compofitar : fed 
mJ Ino"^"? cxtraneis quoque Jegi mtelligique pofrcnt , 
inn ^.H"^"^ tr^d^tx , per Nathanaelem ^uckey , 
annChrifti 1664, aeutis vcrofuaei*. 8». Pa^im lU 

^ 'sCatechefisScripturalispro parvulis : in qua non 
iicejusBrcYiwteomniaadYiUm & Pictttcm neceC 



Early European Books, Copyrighf © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Ha 

300 H 4 



~ BlBLtOTHlCA 

Grh contiiicnrur. Anglice compofea & Latin^ redAta a Na- 
rhanSeStuckey.a.?66S. Huic fubjunaa eft Oratmn. 
cula de pafllone & mortc Chrilli , mcmorati Nathanaehs 
StuckcY Ut & Excmplum Litcrarum Jeremi^ Pelbingcri 
adjohinncmBidcllum, a.i6 54rcriptarum 
ScL-iptum m quo opinionem fuani de Spinm Sando pro- 
ponr , quod (prout memona mea fcrt)cum aoppenbuig.i 

"^^TnESxOO^^^^^^ - e. Sta- 

tuarius hoc enun artificio vitam fuftcntavit , Belga. Ha- 
tovit Enchuf^ in Batavia , undc , quod Soamanifmi fu- 
fpedus ertct , ccdcrc coa<5lus,migravit Amftdxdamum,ubi 
arcaa 1665 , dcccfUt. Puit vir Hcbrxa: hugos pcritiffi- 

"^^chm bet €l)2i(lenen tesen alle onclj2i|)ienen. 

2Ilmftett)ami66o,8^.eni67i> S». i.-e. ScummChnv 
Srum contra omncs a Chriftiana rcligionc ahcnos 

S(tt luttooo t op t>e maage bie eenice m 
1 / enrbere mn tooo2|lelben/ f)oe naa / ofw 

S cen Uomen en Uecfcljeelen. Duiogus de dco , 

Relidone, &S. Scriptura inicr rhcologum & Pluloto- 
S.um In finc fubjimaa eft Relponl.o ad quxftioncm, 
Lam quidamConcionatorcs &ahi ipfi propofucrunt,mmi- 
Sqmbusnam hodicrmlud^i cum Chriftiaius confen- 
f i;)nt , vel ab iisdem dinentiant. 

c Adami refponfio ad lodoci a Vondcl tragvdiam cm 
maluVrU---F#-- Inhoc tradata opmionem dc 
pccato ori|5uijdi oppugnat. Scnpfit & 
Ali^vai». lOHAN- 



Early European Books, Copyrighf© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courfesy of Koninklijke Biblioflieek, Den Hoag. 

300 H 4 



. AnTI- TRINI TARIORUM. j^i 

lI lOHANNES HARTIGVELD Batavus: Pa- 
r^nusRotcrodanicniis. Natus Roterodami a. i6i6 De 
: js ibidcm a. 1678 , die zz oaobns , aniio arrar^s 6^ 
*^C( ipieto. 

«ti ijsiecclXebrgin e^i ophuomcn bec lti)n)lturtter.0» 

« .rerDaaVi67i. 4". 1. c. Appcndix a.i Anmiadvcruoucs 
|l;rnarrarionedcprimaoriginc& cxortu focieta-is Rc- 
icjrg.ca:: videlicct liorum, qui alus Propiicrantcs vd 
jgianrcs appcllanrur. 

>cij:j|T-uerlDche iijaarDeerinsc Uan hct neeDen^ 
i«jtjrejp2i:Dichcnenamli3aa:i/ teaenjj^e kafeU 
'jcna-iotterDam/Hvz. scnpturaiis ^itiC 

— j hodicrnarum concioimm u iic.jucntationis ccclefia:, 
CQJ a tralratum diaum, Coiloqu u n ad mcnjwn. In hoc li- 
bd libcTtatcm loqucndi in cccielia propuo-nat 

n'»ei:ecI)tVueeriooreC|);i(len. aaUerDam, u-g. 

4^ e. Chrili:ianus verc mcrnns. Opus polHnimum in quo 
dBDnftrat, non liccrc Clu illianis Maqilhatum Politicum 
jmtdlum gcrcre , capitaliavc iiippiicra cxcrccrc. In libro 
lioc cfenditur tradatus D. Bremi de Qiiahtate rcam Chri- 
ll^mtraS.Prypcoviiun. Prarfiiacftj. D. V. Oratiofu- 
ners,quaHartigfcIdio parcntavit: itidem Belpice 
JJACHIMUS STEGMANNUSjumor,fcnio- 
1 i-fi Jichimi filius,Ecclefiaftcs m PoIonia,pcft mdc cum q:z- 

■ tcu .'xaaus,&variis cafibus jadatus,Pa(toris ecclefix Uni- 
' tari um Saxonica; Claudiopoh ir-unere funchis cft, ibi- 

tifn ucanno 1678 dcflintlus , natus annos circiter 60'. 
£ vis diiquifitio hiter duas dc S. Trinitatc di/putantium 
utri tandem poft longa certamina vicloria tribu- 

- it : nomine fupprcllb , lub hoc anagrammate Ma- 
\S^ Amicushonejli.2..i64f<). 8". ' * 

■ I nii a. 16 57. 8«. adjunaaJeremiarFelbinecri di/fcrfa- 
^ ' de Deo & Chrifto & Spu:itu Sando. 

j iemBclgice. 1649. 4». 

J: vis Dcrionftratio Rehgionis Chiiiuanx veritatis: ui 
Jcrt jperibus Danielis Breim. Amftelsd. ^.1664,. fbl. 
• ilcmBelgice, codemamio. m 40. 
rrfationcmiii Catcchefin Ecclciiarum Poloiiicarum 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotlieek, Den Haag. 



1^1 



BlBLlOTHECA 



auaiorem,quaecircaa.i6M-8"- 4"- produt,iplb 

una cum Andrca Willovatio concmnarit. 

Epiftolse dua: ad St. Lubieniecmm lcriptae Kal. Jan. & 
Kal Maii Thcatro cjus comctico, m commumcaaonc 
Maiiheimianainrertar.AmUelxdami, a. Udy. {ol. 

Commcmarios }. L. Wohogcmi-, qm m Bibhothcca Ff . 
Pol imprc(rifuma.i668.fol. c Germamco m Latmum 
ycriit Epiftola ad J. L. Wolzogcmum , fupcr c^uarlhonc 
de Abiatharc & Achmiclecho , Comraentario c)us m Mar- 
cicap.ILmBibl.Fr.Pol.infcrta. _ 

Commcutarius m Evaneehum S. Jqhannis a cap V. 
usquc ad Cap.XLJ.L. Wolzogenu Commcntarus in Biblio- 
theca Fratrum Polonorum intcrtus. 

Dc MagiftratuPolitico,Bcllo, &c. Difccptatio cum S. 

PrzYPCovio. M S. 
ContraDamclcmZwikcrumdc cadem matcna traa. 

tus. M S. 

Contra Athcos. M S. . 
Disquifitio de Dci circa futura contingcntia prxfacntii 

certa aS artcrno.M S. . 

Quxftio aii publicum rdigioms cxcratium omita dcbeat 

^^DrLodonrpcdum, adverfus Jonam Slichtingium. 

Apologia fcc^ Arianorum Cut vulgo vocaturjcondcmni- 
txm gcneralibus Comitiis Warlav1cnf1busa.1658.MS. 

Alia non pauca M S. ,.,/./- j /i 

Ufus rcdtae ratioms in rcbus fida, defcnfus contra diHcr- 
tationera Plulofophiam dc Natura fcu cflcmia lumims na- 
turx.fivc icftx rationis,& i luminc rcvelatioms diftcrcntit, 
loanms Andre^ESchubcrti Sempromo-Htmgari,fubp^^^^^^ 
Dn M loh.PauliFclwingcri, Norimb. Poht. Mctafh. 
& Logic Profcflbris publici. Quidam hoc opus Patn cjus 
adfaibunt: vcrum mortuus jam crat pater cjus cum Dilptt- 
tatio hxc z.i66% Altdorphi haberetur . 

oiSsf C^^^ SPINOVIUS,Johan- 
nis filius Paftor Unitariorum in Polonu undc cum cz- 
tcris ob rehgioncm exaclus, ccdefix cxulantis paftorcm 
csitperdcccm annos in Silcfia, &pcr totidcm amios in| 
^rdfe, Obut , dwn ia ccdcfix uTum ucr pcr VQiomm 



Early European Books, Copyriglit© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Biblioflieek, Den Hoag. 

300 H 4 



ANrr-ritiNrTARioRuM, 
•iiile/um fiat, a. i^Jo. die ii. Dcccmbm 

)ilIcrutio dc virtutc Chriftiana & GcnDli Echic^ Chri- 
h ur Parris ip/Ius Johannis Crellu praefixa. a. i ^ . c 
■em, a. i68i.4« Coimopoh, i.c. Amftelardami * 
piltolaad Geiierorum Dn.Baroncm N.N. inquaha 

.^•'ir'''"*^ ?T ^^^'"S^i^ «^oznovienfi intcr Romano- 
Umtarios habito. Scnpta a. i^io. 19. 

P^^°J^i'^ f^f" Unitariorum m AntrJia. MS. ut&: 

OHANNES PREUSS I US, Guba-Marchia- 
ILCU Natuscircuecanno i.xo. Ecclefiaftcs UnSum 
■BrS?gicr cxulantisccdeh.in MardS 

mtilcnar ficr« Gormanicar, fub hoc titulo • Hert^U 
ZtFranckfurtan dcr Oder. •'^ ^ ^'«-««t. 

' <^ces iacr^ Germamcar , fub hoc ckuIoj Gei(llicher 

\ t T f \ ?T 7^" "'"^ , dei nech- 

Itt ^ 7T''^ Einfelt^gen)\n ery.ecl^un. in 
- hrih^er andacht an^ezmdet von lohan PreuPen Diener 
[^<r7eme,neM,Chr4liin:^vorteGottes. u^, V 

jaubens bekentenis der algemeinen ChrifHickn \varhcit 
ky«w, rettungaher feiner ei^erer unfchuld , anden 

.hcam Chriftianam Tcntatcm fulcicndam , ad pur- 
?ai am Ycro ipfms audoris mnoccntiam,m luccm cdita 
mtilenar facraj Gcrmanicar, fub hoc titulo j Faflen- 
' p^^f damit xu erky^icken , von einem 
0 fahrnen bekehrtenSunder^vor buf^cfertigeund Kcrknirfch, 
yT^rTrar''''' fff f^^^^ Wch geLen L 
l ■ f ^^^'^fi^S^D^^^hFre Denen Wfertien fVn- 
offenJVar. i.e.z. 167%. inZo. 
' ■ hbcrtate confcicntia:. M S. 

< rmcn dc mortc Michaelis Scrvcti. Pol M S 
<rmendeSupcrbia, gcncalogiam cjus cxhibcns.PoI 

» liftol« ad amicosBdgas, agcntes de vinculis ac dc- 

^ * tcntionc 



Early European Books, Copyright © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



I^j^ BlBtIOTH«CA 

tcntionc fuain carcere. a. i^^^. MS. 

JOHANNES BECIUS Bclga, Faftor olim Mid- 

delburgcnlis in ZeIandia,c|uomUncreob rcligioncm mu- 

tatam privatus cft. Natus circiter a. i6ii. 
Apologia modcfta & Chriftiana. Bclgicc , a. 1668.4"' 
Probatio fpiritus audoris Arii redivivi , [ auAor ille c^l 

Nicolaus Hoormus] Belgicc , 3.1669. 4». 

I^aaber bepjocuinge uanbe gecftbe? liuUKitt^ 
toan 't ttDCfft gcnaamt Arius Rcdivivus , l)e(cti?^en 
boo? 5Dr. 3;>ifolau)6iUan l^co2n* 1669.4°. i^c<t,ui- 

tcrior probatio Spiritus audoris Hbri dicti c/ir:us I^edivi- 
yus kripti aDr.NicolaoabHoorn. 

afecebcrlfgging toan't trvirtant/ Mfhtr.uMl^tcl 
t^: ^teetienen iuaarom be ^b.^Hcljt. fOagiflraat 
btn IBennitlcn tot ^eVJcnter niet maci) tnclatcn 
ConDentifulen teljoubcn. i.c.ReFuutiotraaatus,cu' 

iustitulus eft: Rationcscur Nobihll. & Ampiill. Magi- 
ftratus non poflTit Mcnnonitis concederc , ut DaventriJE 
convcnticula nabcant. 

InftitutioChriftiana, OftC Cftjiflclijfh OnbCrlLHI^/ 

Viiaar in Waar en bonbig geliar.bclt UicJb tonn 
tocri \3002name l^ooft tlucUen/rfcr noobig ge\we^ 
tcn ter faliglicpbj tot onbcrric liting Uan allebooj 
lcnbe Cljiirtcnen / op be itiijfe tJan een t' famcn^ 
fp2aaft tufTfden een bircipcl en {ijnen mccHer. 
t' 2iimflerbam/ 1678* 8% Uoo? ben 1iutl)eun 1. 

c. Inftitutio Chriftiana , in qua dilucidc & nervolc agi- 
tur dc multis praccipuis ArticuUs , valde utihbus {citu ad 
falutcm ; ad intormandos omncs crrantes Chnftianos :pej 
modum colloquii , inter difcipulum & magiftrum ipfius , 
Amftcla-dami a. 1 6 7 8 . 8". pro Audore. In ca hxc cafita con- 
tinentur : 

u ©an be ^tM^^'^- i- ^"^P^ 

II. ©an be 53eUjben!fTenbe.^ «^eloofj^. dc Confes 

fionibus fidci. 

III. ©an be ftennifTe <(5m^ I en menffljeitjfR 
iflebmontrentb?felDe, DenotmaDci, &ratione hi 



I 




Early European Books, Copyriglit© 201 1 ProQuest LtC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den tioag. 

300 H 4 



165 



AnTI-TR IN IT ARIORUM. 

riacircacam. 
V. JDan^obn DcDco. 
. ©nn tie^oone^Oobttf^ DeFiiioDci. 
x idan [)etampttie.iS^oon.e?aotJt^, Dc mu- 

nc Filii Dei. 

-feiL^?? tl^^^ ^^^^^" / of gefieltcnilTen be^s 
«on^ ^cbtii : 1. rjan fijne i3crnrebering / 2. 

fDne Ucr^OOging. DeduobusftanbusFiliiDei: i. 
lumiJiatione , i. dc exaJcatione ipfius. 

rir» ]DanbeC^»<0eeft. DeSpintuSando. 

beJ^riJeenifiljepb. DeXrinitate. 
^an be^Cljeppinge. DeCreatione. 

:i. 3DanDeUoo?fienigl)epb* De Providentia. 
ri. ©an be ja?fDe(iinatie of 33oo?fcl)icFitng. 

' rarddbiiitionc feu Prxordinationc. 

: [II. Dan be Hecl)ttoecrbi0ing bt^ menfcBenSJom 

^ n» De Juftificationc homniis coram Dco 

-IV. BanbeJterft. DeEcdefia. 

-TANISLAUS LUBIENIECIUS dcLubic- 
nic Rolitfius , Eques Polonus , Chriftophori fihus. Pa- 
Ito ecdefix Lubhncnfis , [ in Siedliski ] poft Czarko- 
Natus Racovia: anno i <;i ^.Obiit in exilio Hambur- 
igens Sccretarium Rcgis Folonijs ) aimo 167«, dic 
ii laji. ^ 

J mnus in Symbolum S S. Apoftolorum , adjundus 
iibi Pfalmoruni & Hvmnorum, quo Fratres Polonl utun- 
tur zo, 

J emplum cpiftolx , qua viro cuidam magno , Hifto- 
»mComment.iriorum,& vitxacmortis Jona: Schlich- 
pcrtoxit. Scriptum Hamburgi dic. "'4juiui i66^. 

iciEfixum Commentariis Tonx Schhchtin^ii,in Bibl Fr 
Po d,tisa.i^66.fol. 

-orien': Poloniafuos & cxtcros alloquitur. a. 166^ 
mc cOdobri. 40. ^ 

fub 



2 . oricnris Polonix confcrvanAc ratio ccrtilfima. 4" 
aDincBruti. 

. ■ jeatrum Comct cum m tres tomos diftinchim. Am- 
ifclamj, .1. i^^7. fol. Parspriorcontmct Communica- 

L 5 tionc: 



Early European Books, Copyright © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



,6^ BlBLlOTHlCA 

tiones dc Comctis , a. 1 664 & 1 66 5,cum viris per Europam 
Cl habitas , carum obfcrvationes , catque accuratillimis 
tabuUs i)encis cxpreiras. Ad Scrcnifl. Prmcipem.Fndencum 
III. Regcm Danix & Norvegix. &c. 

Thcatn Comctici pars pofterior , hvc Hiftoru Cometa- 
rumadiluvioadA. C. 1665, Hiftorix Univerialis Syno- 
plui quandam contincns. Ad Screnifl. & Celhfl. Georgium 
WillKhnum , & Johanncm Fridcricum Duces Bruntvicen- 
fes &Lunebur2;eiircs.&c. . 

ThcatriCometiciexitus, de flgmficationibus Comcta- 
rum , lcitis quorundam amicorum objeaionibus , reipon- 
fiombus audiris , & judiciis virorum C . cxpcditus : & ]u- 
fta Rautenltcimana. Ad Seremfl. & CeH.I . Principes,Phi- 
hppum Wilhchnum Ncoburgicum & Phihppum Sulzba- 
ccnfem , Comites Palatinos Rheni,Duces Bavarix. &c 

Stfcna lugubris in obitum CcUifl. Principis Boguiiai 
Radzivilii, &c. Hamburgi, a. 1670. tol. 

FidcUsrelatiorcrumThorunii 10 Oaobris aniu 1644 
pcradarum , in Colloqmo Charitativo , mftituto inter 
Romaiio Cathchcos & Diflidcntes in rchgionc ab cccldia 

corum. MS. , . , 

Excrcitatio m difputationcm Thcologicam dc tremcndo 
SS. Trmitatismyftcrio, aD. Danielc Lago m ahna Pc 
jncranorum Acadcmia Socinianis a. 165« oppohtam. 

^Mcmonalc in caufa Iratrum Umtariorum : adju- 
rante lona Sdihchtmgio conicnptum Stctini a. 1659, 
■i^ Aprihs. MS. 

" Orbis Poloma Rcrolutio Succica,fivc Convcrfioncsinpc- 
riodo Sigismimdi Tcrtu,Vladiflai Quarti,& pracipuc loaii- 
ms CafiSiin,Regum Polomx, gcntc Succorum,faaae. Mb- 

Decunarationumprocommumpacc & hbertatc Uilii- 
dcntiumabccclcfiaPvomana, nommanm Evangclicorum 
Augdtanx & Reformatx Confcfllonis , & Ananorum 
Turgodictorum. Scripu a. 1660. MS. 

Viiidici.r proUnitanorum in Poloma rehgioms hbcrtatc, 

cumNotis.MS. , r • rlm 

Mcmorialc, iii caula omnium finc dilcnmme ^^^^r^ 



Early European Books, Copyrighf© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



ANTI-TRINITA RIORUM, j^j 

fci«Rc]igionis profcllionc abEcclcfia Catholico-Roma- 
■.iPDlomadiifidcnuum. MS. 
_ evis & fidelis relatio colloquiorura mtcr D, Hierony- 
rrn Mulmannum, Soc. lefu Theologia: & Philofophuc 
D torem , & Staniflaum Lubiemccuim, m Rcgia Hafhi- 
m anno i66i> ii Februarii habitorum prxkntc Scrc- 
ml Rcgc Danorum Fridcrico , & alhs nonnulhs magni 
no misvnis. MS. ^ 

f .tcrcitatio , in Exercitationcm M. loannis Latcrmanni 
S. Trinitaus myfterio contra Socinianos , fiib prarfidio 
■eorgii Calixti in Acad. Juha , 7 Cal. Mart. a. , 
hat am. Scriptaa. i66i. 7, Febr. M S. 

t.Iho, Magiftratibus Principibusquc Chriftianis cihi- 
L>«i anno . M S. 

H:oria Rchgionis Ecclefiaftica vctus Sc nova,priecipue in 
KtfjoPoIonix&provmcusadjaccntibus. Cccpta {cribi a, 
i6i.Csd Sept. Opus hoc morte prarvcntus ad hnem pcr- 
c,rccognofcercquc non potmt. 
' loria Rcligioms Civilis , rctus & nova : qux poti/H- 
L compleditur civilcs Chrifti & Chriftianorum adi- 
lcgcs , jura , pcrfccutioncs , defenliones , colo- 
I M S. Hujus opens initium tantum cxtat. 
^ .^icgyricus in laudem lohannis III, Rcgis Polonijc , 
^AtoiiDucis Lithuanix , &c. A.1674. MS. 
I V itatis primarvjc compendium, hvc Nova , facihs & 
kcrt 3atiaohcac Chriftianx confeffionis demonftratio , pcr 
rbr^i^ .amicaquatuor colloquia: intcr Pohticum Chrifti-. 

, Romanum Chriftuaiuun , Grajcum Chriftiamim , 
|Lut; ranum Chriftianum , Calvinianum Chnftianum, & 
Kaci licum Chriftianum>Arianum vulgo dicunt. M S. 
JE..'rcitia Sacra ex Novo Teftamento. M S. 
Lliftatus pro illuftxanda & dcmonftranda primxva veri- 

P ponhoadfcriptum, cui titulus ; Vmdicatio Patrun^ 
[AnrNicarnorum. M S. 

P aenclis ad Nicodcmius , fub nomiuc Timothei Chri- 
lUia: MS. 

JCTrhutatc» MS. 



l 4 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



iu 



168 BlBLIOTrfECA. 

Refponfiones ad objcdioncs de aeterna divinitate lihi 
Dei , & Spiiitus Sandli. M S. Pol. 

Vii^inti & trcs arciculi , quos S. Paulus Ap oftolus docu- 
it , & tradidit pri^ca" ccclclia: Komanx qui hcditrna: no- 
yx ccckriae Ron:aiia: c diametro advcrfantur. M. S. Pol. 

De afcjuo omnium Epikoporum , cum Romano , jurc 
antiquo. M. S. 

Conciones Sacrac. M5. Pol. 

Epiftokad quosdam viros Iliuftrcs acdoclos: ut&ad 
Annam Manam a Schurman. M S. 
Alia M S. non pauca. 

S T E P H A N U S P A U L I , Hungarus , gener A- 
dami Franci, Paftor Claudiopoh ccclclia; Uiutariorum 
SaxonicT. Obiit a. [ ni follor ] 1671. annos naius 4 

Tradatus dc locis S. Scripturae controverfis , mtcr Liu- 
tarios & Trinitarios. M S. 

Concioncs Latinae. MS. 

}ACOBUS OSTENS Bclga, Faftor Ecclefis 
Roterodamcnfis Mennonitarum, qui Waterlandi nuncu- 
pontur. Obiitibidcm a. 1679. 

^an-tcichtninoen ( ctoerbe 55criibcmfTe Uan 
3Clbcnbo?p/ ?J-\3an l^Xumn/ 3;, KnDru|Ten/ 
en3D* uan iR^unch/ aanjjaanbebcUDojnacmlle 
5iecr-fluckcn be.sf CiiJillclrichen <aobtiSf bienft^f ) 
feraciirclaoff en oncjeiucMgl) berbfctigt/ boc?€* 
<aentman pjebicaut V llptrecljt/Uoo? w^t meebe^ j 

fianberfif gebaUCht / 1665. 8M. c. AmmadverJ^ones m | 
ConfcfTionem G. Aldendorp, Arnoldia Hcuven, Johaii- i 
nis AndrciE , & Wilhclmi a Maurick ( Paltorum Ecdefi^ | 
Ultrajcclina: Mcnnonitarum ) conccrnentcs prarcipuos ar- 
ticulcs Rehgionis Chriftianx i infirmiter & mfchcitcrde- ' 
fennrper C. Gentmannum, Concionatorcm Reformato- 1 
rum Ultrajctli, Pro ipfo & pro ipfms fociis im.preflk a. I 

]D2eebe-50n- i. e- Paaficus Sol. & Aha. 
WILLEM DAVIDSZ REDOCH , Arnftc- 
l^damcnfis Batavus > Ecclcfiaftcs Mcnnonitarum Gronin- 
Obiit nonprocul a mcmorata eivitatc anno i6iQy 



5^' 



Early European Books, Copyrighf© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliofheek, Den Haag. 

300 H 4 



ANri-TRINTTARXORUM i^*, 
u: ^annos circiter 47. 

1 ;iridoti Wecnigani Van i tas. BeJgice. a. kTjz, %\ j,, 
' qi iibro fcntcntiam Mcnnonitarum Hambuigenlium" dc 
-^mo pcr immer/Ionem , Lotione pedum (ccundum 
^ Jatum & exemplum Chrifti , & Coena Dominica ve- 
|)c (cu nodu , idque cum pane azvmo cclebraiidis , pro- 
puiat contra Scbaftianum a Wccnigcm,Paftorem citus 
fci nomtarum,qiu FJandri vocantur, Roterodami 
.IRISTOPHORUS SANDIUS,Clinftopho. 
: us. Natus Regiomoitfi a. 1644, dic iz Odobns. 
)citusAmfteIxdam] a. 1680, die uitimo Novcmbns . 
ao.matutina 71 

ucleus Hiftori^ EccJeflafticx: Cui prarfixus cft Trada- 
*slc VeteriDus Scriptoribus Ecclefiafticis. Cofmopoli 
[ 1 e. Amftcktdami ] apud Libertum Pacificum a. 

' cmNucIeusHiftoriarEccIeflafticar, fcuHiftoria Aria- 
no m: unacum memorato Traaatu de Vctcribus Scri- 
p» bus Ecclcfialbcis. Secunda editio ab Auclore locuple- 
ar.fcemendata. CoW [i. e. Amftclardami 1 aoud 
T«iem NicoIa,. a. 1^7^. 4^. Prarfix-a eft Chriftophori 
1 Sandn , patris iplius , Prarfatio ad Leaores 
uuria Epigrammatum. AmftcJardami, a. iu<). 

crprctationesparadoxxquatuor Evangeliorum Am- 
it-c dami, a. 1670. 8°.^«/6«i-tfj9^xtf f// 

.flertatio:rt*iT5;«^^4f, i.e. DeVcrbo. Item, 
.)pcndix Intcrprctationum paradoxarum. 
* aaatus de Oiiginc Animac. Cofinopoli' F i. e Amftp 
i«rm] apudLibertum Pacificum. a. 1/71. ' 
N« & Animadvcrfiones in Gerardi Joaniiis Vonii libros 
•^■icHiitoncis Latinis. Amftelardami apud Tanllbiiio- 
•ibergios. a. U77. iio. ' 

^it , Conformemcnt a V Efcnture : traduit du Latin. i 
to^ e, chc2 fcan Ic Francois. 1678. 1. e. Confc/Tio Fi- 
^ eDco Patre Fiho,& Spiritu Sando , fecundum ?crL 
I^.m; tranflata c Latmo. Nomcn au^ons non cft add 



1 



^ 5 tiim^ 



Early European Books, Copyrighf © 20 1 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



BIBLIOTHICA 

tum • verum ipfius hunc foetum efTc , prxtcr conftantcm 
famam , colUgo indc , quod Latuium M S. iplius manu 
cxararum inter libros ejus repertum fit. Libelli ctiam cui ti- 

tUlUSCft, TT 

ScripturaS.TrimtatisRcvelatrix: quiTub nommc Her- 
manniCincralU, quafi Goudae [ rcvcra autem Amftelxda- 
nin a 1678. II». in lucem prodiit j quisnam audkor 
fit , haud difficile crit his , qui Dommum Sandium ejusquc 
ecmum ac inecnium noverant , divinare. 
^ . Problcma Paradoxum dc Spiritu San6lo : annon pcr il- 
lum , Sandlorum Angelorum genus mtclhgi pomt ?yddf- 
tarmt Addenda alterius Au<ftons , [ mmirumF. C.] fcu 
Rcfutatio opuuonis Socmianorum, Spiritum Sandum pcr- 
fonam efle negantium. Colonue [i.e. Roterodami] apud 
JoanncmNicolai. a. 1678. 8». 

Appendix Addcndorum , Confirmandorum & Emcn- 
dandorum, ad Nucleum Hiftorix Ecclefiafticx. In qua 
fhb fincm adduntur tres epiftolx: auarmn ^l^-^^f' Audto- 
ris eiusdem ad D. Samuelem Gardmcrura,SS. Thcol. Pro- 
fcirorem,&Rcgia: Majeftati Magna: Britannix a Sacris: 
(bnpta in dcfenfioncm fui Nucla Hiftonje Eccl«fiaftiae , 
Amftclxdami, 7 Eid. Scptembr. 1677- Sccun^aD. Gardi- 
neri refponfona : data Eccintomx m agro Derbicnfi , Fclto 
S. Andreae ,1^77- Tcrtia AuCtons rcfponforia ad D. Gar- 
diiien epiftolam : data AmftclsEdami, Eid. lun. 1678. Im- 
prcfla hxc funt Colonix [ i. c. Amftel. ] apud loanncm Ni- 

colai,a. 1678.40. t» n 

Catalogi Patriarcharum & Epifcoporum,Hicrofolymiti- 
norum, Antiochcnorun , Alexandrinorum , Ephehno- 
rum , SmyrHcnfium,Sardcnfium Syrix , Cxfarceiilium 
Paleftina: , Tyriorura , Byzantinorum & Conltantmopo- 
htanorum , Cxfarccnfium Cappadocix, Romanorum : ad- 
jimaiA. Wengerfcii SlaTomx Rcformatx. Amftcl. 1679- 

^ *Scripta,qux una cum patrc fuo , Thcologis Rcmomonta- 
nis obtuUc , fupra fub patre c)us Chnftophoro PhiUppi J>an- 

dio collocavimus. 
Problcmau nonnulla Machematica.M S. 

DcReftaiirjuida Rehgione . fcu De Monarclua Dcai'^ 



ANTI-r RIMITARIORUM. I^j 

Audore Chnfliajio Sophodro Vinerio , q„od pcr 
.mma clt , Chnltophoro Sandio lumorc M s 
^ arftiones & Problemata quxdam Thcoloei^ M S 

/mrnentadcDeiexiftentia,&dccjusattnbuus. M S 
C ifclTio dc Dco Patrc, f lUo ac Spintu rando , fccun- 
Scripturas. M S.quac { prout fupra duumus ) m Gal- 
rranllara produt a. 1678. izo. 

t mhont mm-hOilii. i.c. CompcndiumLo- 
M S. 

IntraAndrear Wiflbwatii ObjcdUones , dePiJio Dci 
•:fmimdum crcato,poft incarnato. a. 1675. MS 
L matcna mundi,utrum fit fine uUo initio,ac Deo coac- 
vifc^iivcro ab ipfo produda ? cum N.N. Difccptatio. 

fiS tima Colloquiicum D. Zwickero dc praccxiftentia 
^ iiijclu Chnfti ante nativitatem cx virgmc ( quam 
crus oppugnabat, Sandius vero propuenabat ) habi- 
U101677. MS. BcJgicc. ^ ' 

x m Andrex WilTowatii Objeftiones de FilioDei an- 
idum creato,ooft iiicarnato. a. 1 678 . M S. 
blaad D. Chiiftophorum V/itticliium,S. S. Thcol 
:los. Dodorcm, ilhusque in Academia Lugduno- 
lrofeflorem:quacauflkm Dei Patns Dommi 110- 
iChrifti agcns, rcfpondct adUbrum, aiimcmo- 
O. Profeflor utulum fecit ; Cauffa fpiritus Sancii 
'Cra4. Cal. Majas, 1679. MS. 

i«iiUcn onber be Cljiiffenen/ \3an€Mm cn 
^^eclpoflclcntijbenaf; aangaanbe45cbt ben W 
t»e^one ^pbw enben il<(5ttii. Diftbrennx 

-anlhanos , a Chrifh Apofblorum tcmpohbus , dc 
'co atre , Fiho ejus , & Spiritu Sanc1:o. M S. 

imbe Confcientie btuangfi. i. c. Dc confcientia- 

• oaclione : ui quo traaatu dcmoiiftTatur,ncmuicm 
.^ionem pamsefle aflicicnduni. Scriptusa. 1680, 

ic tunc tcmporis hujus rci occafionc. M. S. 
cxWUlowatuScunulos Vixcutvini , Irsei» Pccca- 

torunj 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courJesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



i 



1 



I72r BlSLIOrHKCA 

torum , in Belgicum cx parte tranftulk : nam morte prx- 
vcntus , cartcra abfblvcre non potiut. M S\ 

Continuationis Norarum & Aiiimadvcrfionum m \ol\u 
libros de Hiiloricis Latmis , fragnientum. MS. 

Dialogus , inter Chriltophorum Ponciiiaum > Marti- 
num Luihcranum,Ioannem Calviniltam, Gcorgium Cahx- 
tinum 5 Abrahamum Fanaticum , & Ilraclem ludxum. 
M S. Opuicuium imperfedum. 

Dc Simonis Magi opinionibus>earumque fautoribus, O- 
pus vix uichoatum , Epiftolx ad varios. M S. 

Bibhotheca Anti-Trmitariorum ^ quam eccc prx ma- 
nibus habcs , opus pofthumum. 

NATHANAEL STUCKEY , Anglus,Natus a. 1649, 
Ecclefia: eorum, qui BideJhani nuncupantui*, Londini patro- 
mis, Obiit circ;^. a. 1678. 

Catcchcfes lohannis BidcUi ex Anghca in Latuiam rrans- 
tulit hnguam, anno 1664, i^tatis vero fua: 15, m 8^ 

Oratiuncula de Paflionc & Morte Chrifti , mcmoratis 
Catechefibus adjuncla. 

AUCTORES ANONYML Scu fcripta ca , 
quorum aud:ores vcl ignoti liint, vcl qui adhuc m vivis cxi- 
ftcntcs nomina fua raalunt non vulgari. 

Epiltola agens dc vulgo reccpto dogmatc Trinitatis : 
quam Francikus Junius in Defcnhonc fua Trmitatis cxhi- 
bct , fiib hoc titulo j Epiflola , (^uam prxccptori orthodoxo 
Jiripfit difcipulus ^rianus. A quibusdam tribuitur Fauib 
Socino : vcrum nefcio,quis ille prxccptor orthodoxus F. 
Socini dici pofllt,qui ivT^Sihs^Kr^^ fuit , nemincmquc prx- 
tcr L^elium patruum,magUtrum habuit ^ fi tamen habuit , 
& non potius ex ejus lcriptis meditis poft obitum cjus fua 
haufit. FortafTis cft Pctri Statorh TnonviIIani , difdpuh 
Theodori Bezx. 

DisPutatio,(eu Colloquuun cuiu TiuuraLus , Pctricovix 
in comitus rcgni a. 166^. habitum Pol, Prxfentcs m eo cx 
parte Unitanorum erant ^ Grcgorius Pauh Brefinius Mini- 
ftcr Cracovienfis , Gcorgius Schomanus Minifter Xian- 
7cnfis , Scaniflaus Paclehus Minifter Lublincnlis, Johaiuics 
NicniojQYius Judcx Inovladiilavicnhs, Johanncs Lutonnr' 

fcws 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproducecl by courfesy of Koninklijke Biblioflieek, Den Hoag. 

300 H 4 



\ Caftelknus Siradicnfis , Stanillaus Lutomirfcius Su- 
r cndcns Mihoris Poloniaj , Nicolaus SieniciiTs R tare- 
us Ordinis Eoucftris , Hicronymus Philiporius Qux- 
r. al. Crac. Scnba; , Albcrtus Roraa:us & Toh.Cazano- 

i:; 

liftola Ecclcfiarum Tranfylvanicarum , ad Ecclefa^ 
lucas, dcBapnfmo: in qua latc proponunt fenrcntiam 
dehocntu (contrariam fententir Fratrum Polono- 
probantes,Chnft!anos eo nnnc aitiphus non oblieari. 
:aa. Budzmms eam exhibet Hiftorix fu;E cap. 

>ndu(i«nes,nuodBaptifmus non fuccclferit drctmici- 
.mPoIoniafcnptx: quasa.1567, 25 Julii rcfiita^ic 
htlus Arctms. 

<>usid, antotius Ecclefia: nomine, a .. .... quo- 

c membns ejus , cxaratum fit, niliil ccrti habco. 
-o >pnmosacpr3eapuos, qui Pxdobaptifmum in Polo- 
a -^pugnarunt , hos fuifrcreperio; Simonem Budnxum, 
ini Gouefium , Matthiam Albiniun , Grc<>orium Pau- 
/larcumm Czcchovicmm , Petrum Statorium Thon- 
mm, StaniHamii Paclefium , &c. 

^ntentixaLquotDoaorumde UnoDeoPatre, & de 
rtominc CJnifto Jefu Filio Dei , Domino noftro. Typis 
'Rodccii. 8°. Hr {l-ntentix , nifi feUor , etiam ex- 
1 Miiultrorum Sarmatix &:TraniyIvajii2; opcrc de fal- 
vcra cognitione Dei. 

- Ecclelia Judaica fub Lcge & Chriftiana fub Evan^rdio, 
•iisprxillaprxftantia, nec utramquc in mia eadcm- 
-cclcfia polTe ftarc. VolomcL 
^ :Iad micysc niektorych pifma ftarcgo 7 noweeo Tefta- 
u , JctoreAntychnft Bogicm Troyca y Cfiriftufcm 
jezulem zmyflonem zarrudnit : gdzie y rcfpons 
'csz, nawywody Antichriftowc , 6 jejro Troycy. 
• xphcatio quormidam locorum S. Scripturx vcterw 
Teilamenti , qux Antichnftus Trino Deo & Chri- 
:^to , quem antc Jefum extitifie ftatmt , difficiles rcd- 
^ je^P?n<^^ncniinvenies, ad araumenta 

ic T K ' pro fua Trmitatc. Loca qux cxplicantur func 
^5 JUbcr imprefitts eft m 4.. verum ncc locus , ncc tcm- 

pu$ 



pus cditionis axlditum cft- 

O Dzxcciokrzczcnftwie krothic wypifanic , o 2ac7cci 
fporu y polcrowania o kolo pierwlzego Sakrafncntu , t i 
jeft, S. Ponurzcnia w Ksicftwic Litcwskim , a potyr 
y. w Polszcze. Dc Pxdobaptifmo brevis relatio , de or 
cinc contentionis & progrcUu hujus Sacramenti,in Magn 
bucatu Lithuamx , poftea Tcro in Polonia. Adjunftus i 
tradatuscft MartimCzechoviciiTnum dicrum colloqui- 
de Psdobaptifmo , iniprefro Lofci in typographia D-i 
Kiszka:,Inaforis Rccrii in M, D. Lithuaiuac , pcr Johai 
ncm Karcanum c Vtlicia , a. 1 578. 4*- 

Dialogide invocando lelu Chrifto m prcabus , cdi: 
arca a. 1^579. fortc Grcs;orio Pauli audlorc. 

Articuh famihx amoris , Londini a. 1 579. 

Dc Chrifto legiflatorc. MS. 

Quxftioncs d'e fine hujus mundi. M S. 

Quxftio,an omnia Dco fmt prxfentia ? M S. 

Rationcs,quod Angeh fmt mujido antiquiorcs. M S. 

Scriptum contra Ajidrcac Volani Paracncfm : cujus mcn 
tioncm facit Fauftus Socinus in prxfationc hbri contra Vo- 
lanum. 

Confcflio in Synodo Lubhnenfi cdita a. 1 5 9 5 •. 

Colloquium Racovicnfe anno 1 601 , 7 Martii habitura 
praclcntibus •, Faufto Socuio , Pctro Statorio , Hicronymc 
Mofcorovio , Andrca , Staniflao & Chriftophoro Lubienic- 
ciis , Chriftophoro Oftorodo , Valcntino Smalcio , }o 
hannc Volkclio , Johanne Franconio , Petro Przybylo^- 
cio , Petro Brcho , Cliriftophoro Stodolio. M S. Ha 
CoUoqmum atquc fequcns, idem eflc rcor cum fcripto,quod| 
Ada lUcovicnfium appcllari folct. Prarfationcm m ca fc- 
cit Valcutinus Smalcius : a quo ada hxc confcripta cflc non 

dubito. _ 
CoIIoquium Racovicnfc altciaim , anno i^oz , dic 7 U- 
ftobris mchoatum : finitum vero dic 1 9 cjusdcm menliJ , 
XXIL Scfllonibus. Litcrfiierunt hoc colloqmo pra:tcr Fau- 
ftumSocinum, ex Miniftris quidem j Petrus StatoriuS: 
Valcntinus Smalaus , Chriftophorus Oltorodus , Johanncs 
Licinms , Johannes Volkelius , Martinus Czechoviaus : 
Andteas , Stamflaus & Chriftophorus Lubicniecii , Mam 




Early European Books, Copyrighf© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courfesy of Koninklijke Biblioflieek, Den Hoag. 

300 H 4 



Anti-trinit A riorum; j- 

^•^.Chriftophorus Morxkowski', Pctnis Brelius, sl 
i. Brehusfifius , Jofcphus Domaiiierrds , Pctrns Przv- 
'icius , Chriftophorus Rudnicms , Valentmus r2. 
Jt Johannes Franconius , SamadNiececius , Matthias 
l\v-dochIebius , Tmiotheus Kuzmic. Porro ex Seni^^ 

xuuMofcorovius, D. Jacobus Siemnski Palatmides Stl 

aai ita Ccltis , Blonfcms , Ertman , Erafmus & Geormus 
ut jovn, ChnftophorusLyczko, Chriftophorus Mors! 
0X1 Wiflowatius , Chometowski, Petrus Golecki 
•s Chyda Biechowiki , Stephaims Kazimirski , P 
.pi, Sieftrzeitowfkx , Gigant: Sevennus Ma^tmus 
, Georgms Leufchnerus Normibergcnfls , Paulw 
cr , Nicolaus Ruficcki Diaconus cc?tus Wie" 

CIloquia,reu potius Exeratationes Theoloaicae in ^H," 
' aleiuuu Smalcnhabita: variis tcmporibus" 7d Sta 
Lubieniecio & Valentino Smalcio adhib' t s M^tht 
x^c:io Nicolao RulTeao , lohanne Pigdio , D Src 
^ckx GeorgioManlio, Conretoe larthoWo yf. 
Damde Franconio coIJaboratore , Severino Martin^ 

'Jr^koZf^^^^^^ ExeraSS 
incftoatar a.i5o6, die 7 lanuarii. Dic 1 5 Febr etiam 

mt Wmundus Morftin & lohannes StatormsT 
a fiicrc kEc excratia ob tumultus per Poloniam a 
.r. usqueadi8Novemb. a. 1,07. LiteScol. 
.^oq.s Valentmus Smalaus , Stamflaus LuSniec u 

credoMatthias Radedus,qm hinc colloq^ huiiL' 
• - iptor colhgitur Samud Nieciedus Scholr Rcao. 
^.^ausMartinus Conre<aor, lohannes PigeLs ^« 
^^.firatres, Chriftophorus , Petrus & lofanneV 
>aiowiaus & lohannes Forberms fcu Forbe mus' Ul 

bGvr a(;i l Typis Sternatzii, Racoviar 

traS ^ "^"t ^^"^^^«^«^^«^«^'cuSchoIarch^ G^^^^^ 

F "s Mofcorovms , Staniflaus WTzicms rhrS^ 




Early European Bcxsks, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



BlBLIOTttECA 

ptidaCetis, Adamus Gofkvius, Samucl Golccius , 
ncdidus WilTowatius , Pctrus Statorius , Johaimcs Volkc 
lius, Andrea.s & Stanilkus Lubicnicai , Valcntmus Smal- 
cins,Simon Piftorius, Andrcas Voidovius. Ercaaeftmc- 
morataSchoIacirca. a. i<oo. 

Pioblemata tria Thcologica. I. Utrum rc^cncrati, fcu 
quod idem cft , verc Chriftiaiu , pofTmt fcle abftmcrc a 
pcccando , lcgemque fcu prxcepta Chrifti przftare. i. U- 
tram Paulus VII. Cap. ad Rom. a vcrfu 7, usque ad hncm, 
fub fua ipfius pcrfona dc fe ipfo jam pcj: Chrifti fpmium 
rcTcnerato lomiatur ; auvero dc iis , o^ui adhuc expcrtes 
foiida: cratiaefublegcpeccatifun:: & dc cltcdis , qux in 
ip/is lex pcccati producit , qualesquc ipfi hnt , dclcriba:. 
j Utrum fub veccri Teftamcnto pronnOioncs meras cor- 
porales, Bullas vcro arternx vitje habuerint : agitatamter 
rniniftrum quendam Evangclicum Doxaftcm , & almm 
qucmpiamdivinse vcritatis ftudiofum Philalcthen: more 

dialo^i. MS. . , • , v 

Brevis Rclavio martyrii Johannis Tijsikovicn , calumnia 
obruri, quodlupcr lignca crucifixi imaginc,aur Trino Dco 
jurare recufaverit : atque Imic crudeli mortis fupplicio (ub- 
lati , Warfaviar, a. MS. Pol. 

Argumcntorum de Do6lrina Triadis folutio , tradita 
anno I 10 ClaudiopoU in Tranfylvama. M. S. Hujus tra- 
aatus auaoris nomen , dicit Marcinus Z. Thalyxus je 
malle de induflrla plane dijjimuUre , qiuim maaila nomms il- 
lius chartam inficere , in cpiftola dcdicatona hbri,quem mc- 
rooratisargumentis oppofuic , (ub hoc titulo i ^natonn 
SamoQiteyiUnismi, five cenfura brevis ac modejia rejponjtoms 
am/dam N. N. Tranfyhani, injHtut.t ad ar7umentafere o^ 
mnia crthodoxorum de doBrina SS.Trinitatisiubi fmul ali^ 
rum etiam Samofatenianorum rationes , nempe F. Soant , Cr. 
Enyedini, C. <^florodii , V, Smalcii , CTc. examinantur. 
iuedum Batavorura, a. 1634. 8». 

IQirtxcr difcurs , vo« der xu LeivKi^ a. i <; 3 1 . racnlc Mar- 
noarM!etenR^li?ions vergleichnn^, ^-^vifchen den Chu'- 
rachfMcnund Churbrandeburgifchen, auch furfl. HeMchen 
Ww«.4«.i.e.Brevisdi{curfus -, deconveiitu Ltphf a. 
1^3 1 menfe Martio habito , ad concordiam m Rcligionc 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliofheek, Den Hoag. 

300 H 4 



Aif tr-t Ri^Tt r AHtoRUif. tyy 

ndam, inter Elcaoris Saionix &Brandcbur<;id,iit & 
cipis Hadiae Theologos. 
vemplum litcrarum Equitum Palatinatus Pomcianiar y 
:m Dcuni Patrem , cjufque FiJium Unigcnitum , cum 
' I Sando confitcutium c]uos vulgo Arunos , quan- 
injuria vocant , ad Gerardum Cx>mitcm DonholF 
uum Pomcrania:. Scripra hafc epiftoba cft in Buszko- 
K'al. Mart. 1644. Edita vcro iti iccunda Centuria Epi- 
im M.Ruari. Amft. 1681.8". Interccdimt in ca pro 
us luis Gedanenlibus , obrcligionem a Magiltratu 



> :^pIicatio Ecclefiarum Polonicarum ad WJadillaum 
tve: m , cum anncxis graraminibus. a. 1 645. M S. 

t geteDt onfejff If eeren Stfu €lj?if!i. aotter^ 

^1647. I 1. e. Inftruclio ad rcdte orandum , una 
pxplicationc Orationis Domini noftri fclii Chrifti. 

fjfflecnVuaar aan men onfcpibaerhantoetfcn/ 
Inen tioo? cen (voeDcr in Cl)2ifto moct crhcnncn / 
nffljuIDig te hli)ben Uan c3>:crcrpc : crctrcf hen 
^•5CammcntarienbanF. s. oDcri. joh. ^.a. i^^i. 

. Lapis Lydius , ad aucm intalJibilitcr probari potcft, 
jJiam proiratrcin Chrifto debcamus agnofcere , nc 
hus fcdarum credionis : eitraaius ex Commcntario 
I Socini in i. Joh. 5. 

Mcr Gnuithuimg Chrifli. i. e. Dc Satisfaaione Cluifti. 
Centiichc gUubens-bcl^ntmi vo« dcr unbctriglichen er^ 
y^sGottlicherdinxen.i. e. Manifeftafidci confc/rio , dc 
iDttibili cognitionc rerum divinarum. Forte Floriani 
ni:. 

£>licatio capitis XIII. Epiftolx S. Pauli Apoftoli ad 
li^ onnos: in quadcmonJtratiur , nonposfc cx hoc loco 
J««n hcere Cliriftiajiis Magiftratum Politicum gcrere. 

B- ircs rationcs , feu potius gradus ad vcram Rcl^ioncm 
5>lC'.endam , contra Athcos. Pol. M S. 

^ ^o:<enjhvo^ra^vdKii»e. i. Vcra Rcligio. Carmine Po- 
' MS, 

M Fro. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



BtStl5THECA 

Probfttio^quod antiqui Patrcs Filium Pei ipfum fummum 
Dcum ePiC non credideriut. M S. 

Tcftmionia ex S. Scriptura dc Domino jefu , filio liomi 
nis , filio Davidis , vcro hominc : quodis & non alius , lii 
Chriftus Dominus,Servator no{lcr,& m fccula Dcus bcncdi- 
aus.Pol.MS. 

CauGr ob quas pius & prudcns homo , a communi & 
pcr multa lecula invcterata opinione , de aeterna f ilii Dei & 
Spiritus S. Divinitatc^rcccdere tcncatur , lalutis {\xx gratit, 
Pol.MS. 

OlVicrK^No^vo-l^atholickjej. i. c. Dofide Novo-Ca- 
tholicorum : hoc efl horum , qui ab Unitariis ad Ponti- 
ficios dcfciTcrunt. Audorc ut fufpicor Samuck Pryp- 
covio. 

Commcndatio& clara dcmonftratio > Rehgioncm Chri- 
ftianam , quam injulte Arranam vocant, vcram & a Dco d- 

: una cum collatione ejulclcm cum cxteris cam pcrfcqucn' 
tibus rehgionibus. PoL M S. 

lUtiones cur hbertas circa facia ^ w... ' ^ c.Um- 

tariis ] debeat. MS. 

Rationcs cur Ecclcfuie Romanac Antiftitcs , non adeo dc- 
bcKnt cfTe infcnfi , Fratribus Polonis , quos vulgo Arianos, 
quanqium injuria , tocant. M S. 

Exphcatio aliquot locorum difficiUoruRi Apocalvp^cos. 

MS. f 

Synopfis totius Rchgionis Chrilbana: , ex lacrisliccns 
breviter coUefta. M S. Pol. 

Rationcs guodAngch mundofint aiitiquiorcs. MS. 

De ecclcfia Clirifti ejusque potcftatc. Altcrutrius ut con- 
jicio JoachimiStcgmanni. MS. 
. Deprxfcicntia tuturorum contingcntium. MS. 

Brcvis relatio colloquu charitativi , in caufa rcligionis in- 
tcr Romano-Cathohcos & Chriftianos Unitarios ( vulgo 
Arianos didos ) Roznoviac habiti , a die lo ad Mar- 
tii inclulive , a. j^6o. MS. 

25efcft?i)binse ban ben eenigen <0obt/ en fljnett 
^DnegBefUjafCpjiff^^ 1^64. n. 1. e. Dcfcnptiou- 

tuug Dei, &fUiicjus Jcfu Citfilti. ^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliofheek, Den Haag. 

300 H 4 



Hmmmt ban fiet ss . €ap. Uan Cfaia^/booi 

. . lieophilus Eieuthcnus. i. c. ExpUcado < z capitis E 
^ p«ThcophjIum Eleutherium. ^ 

•jaaricoijer taft^Amftcrdani j^yi. 4«. i.c.co/- 

■mi admenlani. 

• ifh w ucifku. i.c. CautilcnainafflidUonc, a. 1^71 
vuctore Z. M. ' / • 

uonampado homo habitum pcccati fupcrare pofllt» 

-•culum Chriftiaoum , cArmine-Polonico MS 
i pra:cxiftcntia animarum. M S. ' * 

^^aitJacladefcnfcduSang, avcc les temoj^nagcs tant 
^ t^rcs- cjuc des Conciles quiontc'tc^ dccc i^nnment 
c.Dc Sangmnc retito : una cum tcfticioniis cum 
1 mm ConciLorum, qui cjufdem flicrunt fcntcntiar- 
timonia dc non cdcndo fangiune cx Icgc divma & au- 

■humana. Adcliramenrnm hnc , cft Latiiia &GaI 
ngua. 

^exum ad Andrcx Willowatii Ohjcdiones de Filio 
c mundum antiquum genito f^^u crcato. M S. Audo- 
In traclatu hoc rcfiitatur C. C. Sandn Dillcrtatio dc 
^ atque dcmonftratur Philoncm &c. ncnuaquam crc- 
in JdiumDciantcfccularcm. ^ 
'imcnta contra C. C. Sandii opinioncm de aiumarum 

f Tn. d°TMs"^^"' 

lum dcHcrmanni Cingalli libcllo , cui titulus S 
^TrimutisRcvclatrix. MS. In quo tradatu po- 
la.i«. mn l A^' , non poffcprobari primxvos Chrift,- 
rauw mporibus Apoftohcis proximos , credidi/le Fihi Dci 
f "^rcmiuam exiftcntiam. 

^'^ratio , quod materia mundi non fit initii expcrs 
co;Eterna fcd ab eo crcata vcl producla- M S ' 
l-r .atio De Baptifino ; quod nullo alio modo in primor- 
' cat M S^^'^ immcrfioncm pcradus fuerit , pcra- 

^dverfioncs in Bibliothecam Fratru.n Polonorum 
u-n vocanturj>er Anonymum quaidam: f qui di 
qmbuspotunmum Spiritus Sancli perlonalitatcm, 
M * & Clm- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courJesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



«80 BlBtlOTHlCA 

& Chrifti prrexiftcntiam fccundum Ariaiiorum placita ad- 
ftrucre conatur. Amftelaedami a. 1681. fol. 

Pictatis {z€tzndx rauoncs. Adjundae Andrca' Wisfowatti 

Stimulis Virtutum , Fracnis pccatorum. Amftdardami a. 

l6il, XI». 



I 1 N I S. 




I 



I 



JOHANNIS STOINU 

CoetusRacovienfisPaftoris ' 

'«PITOME HISTORliE 
O R I G I N I S 

NITARIORUM 

ia Polonia. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijlce Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 




i|f)HANNlS STOINII 

CocCLis RacovicnfisPaftoris, 

Cyonologia graduum y quibus veritas ccelcfiis, 
in Poloma fenfim ad fummum pervemt : 
prafertim de Dco Patre , Filio^ 
Spiritu Sanflo. 

Niio Doiuiiu 1556 lu ]aiiuario,Pc:ias Go- 
ncziiis Podlacliicnfis in Synodo Evangelica 
Seccmiiu habita, (qux fuit numerb (ccun- 
da in Polonia polt primam Pinczorianam 
lub Rcgc Augullo anuo 1555 primb Maji ) 
dixit ic tamum Symbolum Apoflolicuiu 
xe , fed Nicxnum & Athanadi ca^tcraque cjufdem fa- 
lejiccrc: idque apertr profciriis cft. Trinitatcm nc- 
cllc unum Dcum. Filium cllc minorcm Patre: Deum 
X m circ , fcd rcmpcr Patri honorcm cxhibuillc. Hanc 
lum illum vcrum Dcum , a quo Chriflus omnia ac- 
t. Nul lam admittcndam communionem Idiomatum. 
^xamiai intcrfuit ctiam Gregorius Pauli Miniilcr 
Eva;clicus iii PeKznica, led tamcn adhuc proculdubio 
Cal\iianus. Quamvis autcm conlubftantiahtatem Filii 
twrtoc impugnarit , tamen affirmalle dicitur rh AoyoPy 
i.c. 'erbum iilud invifibilc , convcifum in carnem fuillc 
in Vgine: i. c. Dcum in homincm. Inta- alia ajunc 
diri : (Jnum Ircna^um prxfcrendum clle omnibus nco- 
' [ Obiter narrat Andreas Lubicniccius Scncx Mi- 
, ui cadem Synodo fadam rclationcm unionis , 
vocaut , faclar cum Valdenfibus in Kofminck : poft 
•rofadam, difciplinam Fxclefiafticam pcriiirc. ] In 
illius Synodi ad Philippum Mclanthonem, qua 
icndatur GoneHus , afHrmatur illum credcr Aoycf 
efti- unoic u Patrc fccundum divinitatcm : Divinam 
^ati jn cflc convcrfam in humanam : Dcum clfc mor- 
iHiipro]. nc. icJ mallcm cx orc Goncfu , vcl Icripto il- 

M 4 ims. 



^ca 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



i84 JoH. Stoinii 

lius > hocintelligcre. Quaiiquam quid mirum cfl: , cx 

profuiido co^iio 5 & labyrintho tcnebrarum , magno & 

dilhcili conatu cmergcre nircntem , yix ac ne vix c]ui- 

dcm cludari potuillc ^ inilHs Evangehi renafccntis piimor- 

diis. 

Anno 1558, Vcnit Pinczoviam Olcfniciorum oppidum 
Gcorgius Blandrata Medicina: Dodlor , qui cum dicitur 
fuiiTc Sententix Serveti Hifpani de prxcminentia Dei Patris: 
c|ui ibidcm invcnit Gonczium ejufdem J^cntcntia: , itcm 
Stancarum Italum , qui ncgabat ChrifiU.n eflc Mcdia- 
torem iccundum divinam naturaiii. Hi cum partim fecura 
inviccm > partim cum LiGnanino Corcyraro & Krovicio 
Polono 5 difceptarcnt , Synodo convocatain Novembri 
Ccui & Johannes a Lafco Superintendcns Majoris Folonia! > 
Grcgorius Pauli > Stanislaus Sarnicki , Fochx Cruciger > 
prxtcr alios non paucos > & magnatcs interfucrm^t > j ca , 
fini > ut controverfix iftx fopircntur. Cum pcr aliquoddics, 
pro &: contra > controverfise hujus modi agitarentur ; nihil 
tamcn conckilum cft : nam illi (iipranommati in fenrcntia 
pcrmanferunt : Sarnicio interim & Laurcntio Difcordia, 
una cum nonnullis Nobilibus malecontcnris > ut ajunr, 
difccdentibus. Scd hanc Syuodum annotat Chronicon Lu- 
bieniccii fuifle magnum mgreifum ad demolicndujn dog- 
maTrinitaris. 

Annoi^^g, 15 Dcccmbris Goncfius Brcfci^e Lirhva- 
norum in Synodo > pofteditura Iibrum advcrfus Pa^doba- 
prifmum > qui ibidcm publice Icgcbatur, omnibus fere cun- 
dcm rcfutarc conantibus > cxcepto Hicronymo Pickarfki , 
qui Gonczii (cnrcntiam propugnabat^ palnm profcliiis e(l, 
ic haberc & alia > qux cx Papatu in eccleliam irrcpferunr : 
ut eft > dogma dc Trinitarc > & Communicatiojic Idioina- 
tum : dc duabus in Chrifto naturis : aliaque ncn pauca. 
[RTcfuit Synodus nona.] Et quamvis ei fub parnacx- 
communicationis intcrdicerctur > nc talia promovcrct > ni- 
hilominus fc non polTe confcientia^ reluclari > affirmavit. 
Sed hxc Synodus in pra:(cntia tantum Mmiftrormn Pod- 
lachiar & Lithvania^ cclebrata cft. Cxtcrum quamrisin 
dccima Synodo Polonix > prxfente Lafco Sc Sarnicio , anno 
j j59dic t5 Aprihs, concliifum fit ^ inftiiui dcbcrc ex- 

a,meu 



E P I T O M E, &C. rf^ 

Miniftrorum quid fcntiant dc Deo ? quid de anitatc 
ntatis , & pcrfonarum m Trinitatc ? &c. Nihilominus 
■t las divma , non obftantc hoc fufflamine , cmicuit tan- 
[t , divino bcnciicio. Nam codcm anHo 1 5 < 9 , ii Novcm- 
bi ,in SynodoPmczoTiaiu diu multumquc djifputatum cum 
iticarodcMediatorcncc quicauam proftft- jm. Ibidcm 
al. ae funt Iitcrx a D. Rcmiano Kcmi^io ] Cheims- 
ki quamvjs ille nomcn fuum non lubxc:-lp(cr.it j quibus in 
dL ;um vocat invocationcm fcu precum dir.;caioncm ad Spi- 
xjmS.Quandoquidem unica orandi rcguia ••'.,ur aPatrc pcr 
im omnia , adeoquc Spiritum Saiia. a , petamus. 
odus fuic duodecima. 

nno 1561, 30 Januarii , in 19 Synodo Pinczoriana , 
us Starorius Gallus primiim fignilicavit Dominum 
C :lmski non bcne cire contcntum re/ponfo ad fuas cx 
P.:zoviana Synodo. Eidcm injundurn ut rcfpondcrct 
* ut mftinctu numinis rcfpondit ; Ihd ita ut non apparcac 
ni Icnfus dc ea materia : tantum didt , Blandratam a 
-ino notatum , quafi virus Scrvctiana: impictatis alcrct. 
rrea aitcnriamcjufdem , quam in Synodo propolliit. 
:-mnibusaitIaudatam: fcd tamcn ab illo poftulatura» 
n.M nlurahtatcm Deorum ftaat, cum Patrcm ait inacni- 
. .mm, ^dinm gcnmimcredit. NosvcrdomneslxcrhA 
cjufdcm Srrorn Galli ; Nefdo quo pado in h^refcos 
juicioner:;-^'^"' — - - ' • • . . - J- 



. quicumBlandratayhtmus. Sed ft hce- 
Junty quiPatrem, Filium Cr Sfiritum SanEium cre. 
<U:ex SucranmLiterarumrrxfcripto, me ex illorum nu~ 
<m 0 Ubens cjj c fateor. Nondum venit [aUi Icgunt auievit] ilU 
■^<jsrttu Sanao invidia , quam malus ille Damon mihi con- 
ct vcm , frd ego in bom mea confcientia acquiefco.In hac Sy- 
nr > demum Lutomirfciu? inSuperintendentcm minorisPo- 
V :ec!aratus,cnm anteaPinczovianus tancum ccnleretur 
iSy,K;>doXunzcnfinumcroi7,a. 15^0, mcnfc 
cmjn, mcipit Elandrata Scnior Ecclells minoris Polo- 
niappellari, icemque m Synodo 19 Pinczoviana a. it^i 
■r linuarn, (ni qua primiim Perri Statori, Galh fit mentiol 
«. ^Craeovicnii a. 1 5 6 1 , 1 6 Scptembns,ad quam pcr Marci- 
n I Czechovicium altefunt Iircrx CalviJn^quibusCraco- 
n ks ac PinczoYianos horutur , uc fibi a Blandrata 

*^ J cavc- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courJesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



T O 



M T 



U6 J 0 H. 

cavcant. Hicronymus OfTolinski u. u la i. .- vcrbacru- 
pit ; UtiMm Cr jcri^ta dc Trinitate ffcirfa non ejjent l 
Quibus uidicaTit, fe optairc , nc hxc ditlcmmata fiuf- 
fcnc , qua; in vcrbo Dei non apparcnt. LiUiiaiunus vcro 
cum Elandrata dixifle fcrtur j i{eiinqmnt mihi omnes Doc- 
iorcsumm Dcumy ncc illum dividant : hcibeant Medimrem 
qualem fihi confimerunt. Idcm Blandrata juniis confcffio- 
hem fuam icripto confijrnare. m. Lilmanmo obje- 
ftum foilk , quod fcripfcnt literas ad Dommum Iwau 
Karninlki , de cminentia Dci Parris . 

IniiSyn6doannoi5^i, menfeMartio, confignatam 
Blandrata confelHonem exhibuit in Xianx: ledhjccnon- 
nullis probara,a!usplane improbata, privatimque tantum 
leaa.In ii dcmum Synodo a.i 56x,mcnfe Aprili Pmczovix 
cclcbrata, publice cft perle6\a,& quia vcrbis fcripturx con- 
ccpta, paucorum contradiaioncm pafTa cft , prornifiaquc 
ejuscuniCalTmo rcconciliatio. Qiu nihilommus iHud ur- 
gcbat, ut Calvmus pcrmittat confitcn Chriltum cllc iri- 
l.um Dei altiffimi & magni , & iimpUciter abfquc mtcr- 
prctatione de illo uno Dco loquatur : aut faltcm nudo 
VerboDci&SymboIo Apoftolico acquicfcat, & r«raaet 
id quod prarfixit Adis Apoftolorura ad Palatmum Vilncn- 
fem.lncademSynodo conclufum.ut mmiftn abibiicant a 
modis loqucndi Plulofophicis , dc Trmitatc , de E kntia , 
dc Generarione, dc modo proccdcndi : kd ut quihbct ic 
contmcat mtra tcrmmos Prophctarum , Apoitolorura, 
& Symboli Apoftolici. Huic faaum eft ut Gregorius 
Pauli Mimftcr Cracovicnfis eodcm anno M^i; P°^'^ 
hanc Synodum Pinczovianam , ilhus dccrcto kk acco- 
modando, quod Trinitatis mcnrioncm pro conc.onc ^a- 
cere prohibcbat, pubhcc ita concionarctur , ut SacratU- 
terac & Synibolitm Apoftolicum dc uno Deo kquun- 
tur , & fccundum ordincm quo difpohtum clt S S. vo- 
lumcn Novi Teftamcnti , pfa:kgeret m coctu & expu- 
carcr. Qiiod adeo difplicuit Sarmcio , accrrimo Tr.ni- 
tatis propumiatori , ut non puduerit cum poltularc a 
Grc5.6rio , ne in pofterum k^ionc N. T. fcu EvaHgc- 
l.ftamm iuditorcs dctinerct , fcd Symbolum cxphcarct. 
Ycriim cuiit Grcgorius pcrgcret m Lucx tvangcuo cr- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



ndo , & praEfente Sarnkio concionarctm- , de Dco 
_'a : , dc FiJio & Spiritu Sando, vcibis textus quod fie- 
II .tmt inhxrcndo. Sarmaus congrcdi tunc cum Grl 
■ ; vcntus , coram Magnatibus Gregonum accufavTr. 
codem amio 1561 menfc Julio , Stanillaus Sza- 
CIU8 m Rogow convocata Synodo , tcatavit per col- 
iocmm mutuum , mter illos iantas componcriitc 
Scc fruftra. Nili quod m illa Synodo condufum , ut 
ajlidios tolcrarcnt, & a formulis Sacns Litc "anoh, 
aL> ncrent. SedSarmcius non ddhtit acculle S .^^^^^^^^^ 

cc nttueru t. Vcrum cum idcm Sarnicnis fclulira & 
r 'orn cx illa Mctropolitana Ecclcfia (fciJicct C ac^c^iin 
iemohrctw ejedhonem , iterum Synodus convocara 
«unannomcnfcAuguftoPmczoviam': adqZle.: 
ad ifarius veritatis , contra id quod promilbrat 
co:paru>tcum fuis. Sed mtcr J CracovS Sus' T 
qunipfoTemplivcrticefcu cacuminc fplcndebat fu? 

Sotc^^S^f^S^^ 

huncip/eSMushocpaaoin comfe.dium re- 
Ponit retrum Gonefium a.iccg menfc T^.m- . 

«liSi? ^'''"'"'"/^'JP". & comtarium APoftolico 
«Mtend t: abomnibus Dodonbus aiumo('/fla°ra 

1 "mtyr; a^rXm""^""'' «"''^"^ 
1» wYiaanc , aut uUam acononuam in eo coniti 

5. Coa- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



l8i JOK. SroiNii 

5. Conflituit Gregoriiim Pauli Pnefincnfcm , Mini- 
ftrum Ecclelix Cracovienfis Evangelicum ^ poft dccretum 
illms Pinczovianx Synodi a. 1561 inApriii, illc palam 
in xVIctropoli Polonije , concionari cccpit , omilTis tcrmi- 
nis vulgo rcceptis , de Deo Patre , Filio , & Spiritu Sando, 
fccundum phrafes Sacrarum Literarum & fymboli Apo- 
stolici. Idcm cum Sarnicio animoic congrclTus cft. 

Noftrates Lublini m Polonia ( in qua urbc Judicia Tri- 
bunalitia quotannis mflituuntur ) una cum Evangelicis 
pcr multos annos publicc .Religionis fux ncgotia cclebra- 
bant, ufqueadannum i^iy Quo anno dccrcto Tribu- 
nalis , pcr fummam injuriam , cx certa occafionc , cxafli 
arquec)cd:ifumus. Primilm tumultus plcbis prxceflcrat , 
dcmolientis nodu & die oratoria Chriftianorum Unita- 
riorum & Evangclicorum fcu Rcformatorum:poftca dccrc- 
tum JudicuminiquilTimum contra nos cft latum, quod 
Sk, ipfa Comicia gencralia Varfavienfia tum agnorcraiit , 
publicamquc legem tulcrant ; Dccreta Tribunalitia non 
dcberc figerc novas leges , fcd fccundum vetcrcs laus 1 
atque ufu comprobatas , fcrri debere. In hac igitur urbc , 
anno 1616^ cum noftratium & Evangclicorum convcntuc 
circr , religionis caufa , & judicia Tribunalitia celebra- 
rentur , prxfidente Marfchalco Zborovio Caftcllano Ofvc- 
ciincnfi ] Templum SS. Tnnitatis in arce Lublincnfi fitum, 
ipio die S.Trinitatis, cum ibiEncocnia Odpust y[]QeYmasK] 
iuflitujrentur , fulmine hoc templum tadum combuftum- 
qnc eft,tota urbc trcpidantc incendiumqiic admirante.Nam 
corifertifnma rurba oppidanorum & rufticorum utriufquc 
1L\\'US , ad illud tcmplum confluxerat , caufa rcmilTionis 
p?ccatoriim, Ruinatempli ilUus tunc biiios abfumfit (acri- 
ficulos iS: ex plebe non nullos. Admurationis caufam prx- 
bet tan:o migis id , quod hoc temporc noitrates cum E- 
Yangelicis , colloquia dc incunda Concordia feu unionc ic 
murua tolerantia , inftituerant : ubi ctiam quarilio dc Tri- 
mucc intcr prunas crat. 



GEORGII SCHOMANNI 

'ESTAMENTUM 

ULTIM^ VOLUNTATlSj 

Comiffens 

Vrx Ipfius J ncc non variorum A£fcuum Ec- 
clefiafticorum fuccindam Hiftoriam. 



I 



^EORGIl SCHOMANNI 




•lEST AMENTUM 

Ultimx voluntatis , 

Ytimns vtt£ ipftus , nec non variorum aftu^ 
um ecclcfiaflicorum , fuccinfiam 
htficriam. 

EORGIUS SCHOMANNUSSile- 
fius RanboricnfJs , Jibciis fms graUAm Sc 
pacem , a Dco Parre & Domino*noltro lc- 
lii Chnrto , prccarur. 

Quia & nos morrales /umus & mcmo- 
ria rerum prarrerirarum fluva di: , iir.eux 
i n virulcnra:, Sarana mlbganre 5 crcmra imiocenriili- 
i<.im hommum famam Chnftiai:ara deni^rarc, ac it- 
aie ioJenr, ur per larus liominum Dci & ChnilieJo- 
na obicurcnr , Evangclii Sa«ai curfum remorenfur 
nobis adlmc vivis , & Cracovia: pubhce pietarem 
:<:ntibus , non veriri funt duo Epifcopi Romanorum , 
excufos famofos hbellos fpai cJrc , quafi nos obJi- 
1 & pudoris , in coeribus noftris ad patraiida omm"a 
«a -la convcniamus , & nudi marrimoiua publice con- 
''«s. Quid puraris fiiturum nobis mortuis , nec 
aus ad calumnias refpondentibus ? Vifhm cft igitur 
»i. ncceflarium , vobis hiftorioiam vita: mcx hmph- 
cc nudam , mea manu fcriptam rchnquerc : ut & ad 
■bjidum Dcum incitamentum , & ad obturandum os 
' mibus itmtis , vcrisfimum munimentum , in prom- 
ibearis.. Deum Patrem D. N. Jefu Chrifti cruci- 
leluidtati, ac regnantis, oro , ut vosSpintu fuo 
?;ti:o rcgat, ut vafa mifericordia: ad hoaorcm non ad 
■^'niam faaat, ut poft hanc mortalem vitam , det 
•«tcrnam immortalemquc , oninibus , per eundcm 

Ic^ 



I 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



GeORG1'i SCHOMANNI 

lcfura Chriflum Dominum Scrvatcrem & defenforem no- 
ftruih Arr\tn. 

Anno a nato Chrifto Domino 15-^0 , natus fum in 
Silcfia Ratiborii:, cx patre Sianiflao LolVc! , qucr.i vul- 
govocabant Schoman, oriundo cx pago Germaaico in- 
tcr Crofnam & Rimanoviam : & matrc Urfula , nobili 
quidem patre ChriPcophoro Tiachov sU Cancellario Du- 
cxs Ratiboricnfis , cx armis Sf.ryk^.i Ztopcrem [i. e. Fet:<s 
tquus cum a/aa] nata ^ fcd paois 2^ omnibus bonis for- 
tmx , per tratrcm Canonicum Ciiriitophorum fpoiiatx. 
Paer in patriaimbibiriiditnentaGrarnmatica & Mufia, 
eum rcligione Papulica. 

Anno i 545 , vidi locuftas denGffimas. 

Anno i54<J » Veni Vratiflaviara , ubi non mtcr ur- 
banos Evangelicos , fcd intcr infularcs Canoiucos aliquor , 
vixi,& in artibus alicjuantulum profedum ccrpi : actan- 
dem ex pertinaci Papilb, faclusfum c|ualifcunquc Luthcra- 
nus, opcra pra^ceptoris noftri Johannis Cyri Lutherani.Qui 
poftquam in Italiam venit, ad Papatum relapfus dt , & mc 
in idem barathrum retraliere conatus eft , etiam Canonica- 
tum Vratislaricnlem mihi obtrudens : fcd cgo Deo me cu- 
ftodicntc , tantum abeft ut ipfins blanditiis ccflerim , ut c- 
tiam ipfi Canonicatum meum Ratiborienfem rcfignavcv 
lim. llle autem cum fruftra Epifcopatum Vratiflavienfcm 
expcaaflet , factus eft ex defpcratione monachus , Abbas 
Vmcentii Monaftcrii Uratiflavienfls. Ego vcro cum Di). 
Malitzanis Joachimo & Tnderico pxd^ogus praefeOus 
cflem , & miflionem in Galiiam expeaasfem , D. D. Ma- 
litzanis Vartembergo , ob xs alienum conrradum , per 
Fcrdmandum Regem , cxcrcitu miflo , ademto , coadhis 
fiim venireinpatriam. 

Annoi55i, Veni Cracoviam, ubi&m fchola Maria: 
primiim, mox apud Kicronvmum Bccho paedagogus dc- 
inde in burfa pauperum: ac tandem in fchola Annac vixi, ar- 
tium liberaUum & Philofophia: progrclTus aliquosfaciens. 

Anno 1554, Veniin zuppas Vclicenfes ad Domuium 
Hicronymum Buzenski Zupparium Cracovienfem , qui 
meprarfccitnepotibusfuis, &aliis nobilibus pueris do- 
fciidis: quos lcx annos inftitui fideliter , & afliduc , rc- 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijlce Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



T I S T A M 1 N r U Xl. i^j 

$ & a Domino & a parcntibus dilcipulorum non poe- 
m dam gratitudinem : & parum abfviit ut in putco ^U- 
, Sc illecebris mundi , ac rerum cjufinodi afHuentia 
rgerer ; nifi me Divina clementia , indc a fale tcr- 
•1. ad falem evocartet coelcftcm. 
!nd 1558, Dcduxi difcipulos meos , alios pinczo- 
, alios Vitembergam : ubi mc & Pctri Sutorii & 
pi Melanthonis colloquia viccrunt , nc in falmis 
«tam contcrcrcm, multacnim nobisctiam tUin ad pic- 
tatt vcram dceflc cxiftimarunt. 

I vcrfus igitur Vitcmbcrga , & luxu auliC , & fbmnijs 
terrilibus, & confcieiitix ftimulis , &vcrbo Deimipul- 
i p. Zuppario afgte miflionc impetrata , anno i<^^f 
ven dpientiilimum virum D. Joliannema Lafcoin Dcm- 
bai , ad Chnftianx pictatis progrefliis faciendos. Ubi 
q#m multum profeciircm , nifi nobis Virum fandum 
nip , jam longis laboribus exhaiiftum , cripuiflet , mc 
' ite Pinczovia: : ubi cgo cum Pctro Statorio Thon- 
' Gallo , & Johannc Thenaudo Bituricnfi Gallo , D. 
ifco Lilmanino , D. Gcorgio Elandrata Mcdico | 
Benrdino Ochino , familiariter vixi , & cvidcnter didici 
errc m cfle non fidcm Chriftianam , Trinitatis perfb- 
1 omnimodam xqualitatcm : fed unum efle Deum 
1 , unum Dei FiLium , unum Spiritum Sandlum j 
dhuc multa non intelligeremus ad hoc pertincntia» 
mtc obitum D. Lafci difputatum nobis cft cum 
coStancaro, dcMediatoris humanitate, apudDc- 
uiitatc. 

<kio 1660 y prarfcdlus fui Ecclcfia; Pinczoviaifi Mini- 
m fcd quia milii non fuit datum donmn contincntiae ♦ 
■ ' 1 duxi uxorcm , vidux civis virginem filiam , anncs 
im , Annam , dic 1 8 Februarii. Dodor Blandrata 
uit nobis crrorcs dc Trinitatc , quos cum fratri Gi- 
iudicandos dcdiflemus , confeflus cft , fe ipfis non 
contradicere, 

^io 15^1 , inAutumno: miflus fum ab ecclcfia & 
o > ad miniftcrium ecclcfiae in Xianz , in ditiond 
Aj||ij& a Domini lohannis Bonari dc Balice , CaftcUani 
"•fis & magni procuratoris Cracoyienfis , qui juf- 



G. S C H O M A N N I 

(erat mc ob Triiiitatem expdli & fpoliari omiiibusbo-. 

Anno 1^61 y 15 lanuarii, in aurora> nacus cil: miiu 
filius prnnogcnitus Paulus > qui baptizatus dl uifaixs , ng- 
bjs odhuc dc vero baptirmo ignorantibus- 

Auno 156} > miiliis liini ab Ecddia cum Generofis 
& optimis Hcroibus , D. Hicronymo Philipowski > &: 
D. Staniilao Lalbcki , ad Comitia Petricovieulia , prsedi- 
catum EvangdiumD. N. JduChrifti: ubimoxa Sarni- 
do & adiis fratribus fenioribus fui infamatus de Ariaruiiuo, 
quadcrc ego necogitaram quidcm. Ubianobis palam 
{ecefTionem feccrunt, iinc ulla jurtacvura. Ubi mortuus & 
Dominus Lalbcki , cujus corpus lcpclivmius Pcleihi- 
dae. 

Anno 1564. Jan. ii , fble orto , nara eft filia in 
Xianz , non cftbaptizata infans , cjui ego jani dKlicc- 
ram & doc^bam , Pa:dobaptilmum elle humanum noji 
divmum mandatum. Eodem annojuflbslum cum Do- 
mmo Philipovio ire ad Comitia Variaviam , ubi cum dos 
apcrtc Sarnicius hxreticos , &c in Trimtatem blalphcmos 
vocaret,opera Magmfici D. Palatini Vihienfis Nicolai Rad- 
ziviUi , colloqumm inftitutum dl. Sed Sarnicius cum 
liia parte Dcum Trinum y nos Dcum unum Patrem profei- 
ii , difceflimus. 

Anno 1565 , Rurfus jufliis (iim cum Domino Phi- 
lipovio ire ad Comitia Fetricoviam , vibi tum jam fo- 
lcnnis difputatio , inter nos & adverfam partcm , addies 
1 4 inftituta cft . Scd ilU Deum Trmum pertinaatei defbi- 
dcndo , nos unmn Dcum Patrcm confitcndo , dilixili- 
mus. 

Anno 156^, iterum ad Comitia Lublinum ire jube- 
mur, cum D. Philipovio, & D. Stanillao Cikovio ; 
bi advcrla pars adco invaluit , ut ex urbe ccdere coacU 
fiierimus. Sed tamen per Dominum Nicolaum Sieoicki 
xntcrnuncium , Regis cfementiam ufque ad obitum ojuJ 
promilfam experti lumus. Ab eo tempore nos a Co»i^ 
ciis abftinuimus., adeoque jam advcriarii noiki invaluc* 
rant , ut & iplorum inftigatioiubus apud patronos no- 
(Uos , locis noftris ccdcrc coaCU fuaunus. Sub id fcrc 

tcm# 



T * * T A M B N T U M. 

icm J , ex rhapfbdiis D. Laelii Sodni , quidam fratrcs 
't :uit , Dei Filmm non efle feeundam Triuitatis per- 
Patri coefrcntialem & coxqualem ; iid hominem 
Chriilum , ex Spiritu San»5lo conccptum , ex Vir- 
arianatum,crudfixum &reliilcicatum:a quibus nos 
'niti , Sacras Literas perlcrutari , parliafi iii- 

»0 1567 , Commigravj Pinczovia e domidlio 
r Chmielnidam , ad Dominum Johannem Ole- 

I 0 1 5^9 , zo Augufti , iiata eft Martha , poft occa- 
is , Chmidnicix. Circa ea tcmpora iveramus cum 
r hpov/o , D. Simone Pharmacopaeo , & aliis com- 
s in Moraviam , cum fratribus Moravis collatu- 
finam & morum difciplinam. Ubi gubernatio- 
ncra .puli Dci optimam invenimus ; fed Dcuni Trinum , 
lcdlcE , mordicus dcfcndcbanr. Item convencraiit 
un multi fratres , ex Lithuania & Polonia , tam 
'7 quamMiniftn, ad collationem fcripturarum. 
-nodus duravit aliquot aimos, & de/iit in graviflim^L 
, quae patcfeceruiit , alios ahi Pharifiros , alios 
>s , ahos Tudaros , alios Atheos , c|uod dolendujn 
>cantes. Et eo deveneiat , utomnesfer^, cxcepto 
MartoCzcchovicio, minifterium verbi dcpofiicrimus : 
m (eaita eft prope ruuu omnmm rerum . Scd Dcus 
; noftri , per optimum virum D. Simonem Phar- 
^ um , utper Efdram , rcs noftras colhipfas rcfti- 
Minifterium cum Baptilmo adultorum\ ibidcm 
imulnbus erexit. 

J 1 571 , ultimo Augufti , ego attatis 41 , bapti- 
um Chmiclnicia: in Clirifti nomine. 
• M7?> mUfus fum Cracoviam ad Minifterium 
«if » : minons.Quo cum iremus, uior mea eft baptizata, 
'ftftc o Konariano. 



^3 1574 j prima Augufti, Matcr uxoris eft baptL. 
2«a imidniciac. ' 



^.'^"74' uJtima Augufti, prima luce, natus eft 
i --ii^ Chmiclnici* : poft DoAor McdiGinx. 
luj^ M77 > Colloquium cnm Dommo Faufto Sodno 



I 



Early European Bcx>ks, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



1.^6 



G. SchomAnni 



l.Kcirv:s j 



dc Baptifmo habiiimiis : quem in nobis j)robabat,m fe hoe 
mmus necellarium dicebat , quia non a nobis rcligionem 
djLdic^fTet. 

Anio 1585 ^ Magifter noftcr lohanncs Vo!i 
miirus cft a Synodo Chmiehucicnri ad icholam \Vc 
vianam 5 & hi Lithuania fadus c^t V. D. Mmiftc 

Anno 1^865 mifius fum Cracovia, adEcclcfiae Ludavi- 
cien!is mmiftcnum , initio lanuarii. 

Anno 1588 , Ex liibmontajiis veni Chmielniciam , 
juflu Synodi : ubi ncs grando tcrribiUs omni prcvcntu pri- 
vavit. 

Anno 1589, Terror bclli Turcic: . 
Aimo 1590', Dcus clement^flinius nos ab igne tutarus 
cft^vicina domo riagrante. 

Hxc fere fueruiit chariinmi filii & fihae , generi & 
nepotuli , qux vobis breviter & verc dehnCwnda putavi. 
Unde judicare poteftis & de rchgionc y & de paupertatc 
noftra. Quare vos roG;o , moneo, & obtcftor , pcr Dcmi- 
numnoftrum Icfum Chriftum , ut ab hac> m qua ego 
vixi ecclefia , non tantum non deficiatis , (cd in illa etiam 
fiipra nos proficiatis ^ quam vobis cara vita a^tcrna cft. i 
!Ego enim fi puriorcm iUam ecclcriam > mco fcxiilo vidil- 
lem, aut audiviflem , Sane me illi adjunxifiem. Scdhic, 
ut fcitis , fecundum Carechismum noftrum (quem cgo 
vobis privatim cx Sacris Litcris primum collegcram) Deuni 
altiflimum Patrem & Icfum Cnriftum homincm , filium 
Dci unigenitum , Dominum noftrum , in Spiritu & veri- 1 
tate colui : baptifino pocmtentix ablutus 5 prccationibus , \ 
Verbi Dei prardicatione , &c difciplinac imdx excrcitio , ; 
cum piis ftatribus m vinea Domini labcravi , pro talentulo ; 
mihi divinitus concredito» Licet cnim cruditione faltem i 
vulgari & Grammatica pracditus fuerim ; tamcnDivina< 
clemcntia,& verbi purioris intelligentia , & mihi & aliis ' 
veram pietatem via: prxmonftrator fui.Et licct muln , tam . 
aperta vi^quam vulpinis fraudibus, dcfcdionibus, dilfKliiSj I 
nos a fenfii noftro deturbarc conabanturitamcn Dco no6,5c 1 
Chrifto Domino defendentc , hadenus pcrftitimus , & , 
fpcramus ejufdcm auxilio nos perfevcratmos , ufque aiA 
ynx cxirum , Amen- T 

Hoc^ 



I 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijlce Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



T K S T A M 1 N T U M. ' f^ 

t>c vero vos ferio monitos velim , ut fi nobis mor 
! Dcus ut fper.imus vmn ad pcrfbauMem cccldijc 
• u , per quemcuiKiuc tandcm aperirc dignatus fuc- 
.ic vos vel ambitionc, vcl ulla canus lit)idine abrc- 
vel mvidja vcl odio , curfiim Evangelii retardctis : 
imo Deura oretis , quod nos fiicicbamus , ut uni- 
lirael prophctet ,•& ut nos non modo Luiherani, fed 
cciain,omni pietatc arqucnt aut fuperent.Dolendum 
lod Papifta: Luthcranis Luthci-ani Calvinianis , Cal- 
a nobis , quafi paJmam invidcant. Nos vero de- 
rnu .pcram, ut cx ommbus fcOis Chriftianorum , imo 
n & Uidarorum , Domiiio ecclefiam colligamus , 
. .s quos veritatis cognitiosie longe antcimus , vita: 
iiinc:ntiaJongc fupcrcmus , ignc caiFitatis uramus , fu- 
moL amoris trahamus , ut vclinf , nohnt , videntes no- 
itra ona opcra, glorificent Patrcm noftrum cacleltcm , 
ninum noftrum Jcfum Chriftum Filium cjus di- 

- ■ i : ut ciirfu noftro confummato , aircquamur co- 
rote-i vitx immarcefcibilem. Amcn. 

C xivcio attmet ad fkcultatulas noftras , rogo vos 
I J: ium & Chnftum cjus , nc ringammi quod pau- 
vitam duximus 5 habitun cnim eftis multa , fi 
cis Dominum , ut dicit Tobias filio. Ecro qui- 
^ ■^m cx quo ahquid nummorum m Salinis collc?lo- 
Pmciovix ubi totiun annum propriis fumtibus 

- 1 , in xdcs 30 aureos inliimfi uxore dudra , Sc 
i ' iros 40 aurcos impendi j nunauam potui vobis 
Aoqii compaiare: quia de vidu quotidiano , non vo- 
|'is itum , fcd & pauperibus hbcralitcr impcrtiebar 

• mcn gratias ago Deo meo , quod vos pleroiquc 
' im ufquc xtatcm hberafitate fiatrum ira cdu- 
t;: r-cque famem , ncque nuditatem pudendam 
ims. Dcniquc tres filias clocavi , finguhs deccm 
nw, pro dote dans: fedveftibus laneis , hneis , pclli- 
c^lcCuftermis , & id gcnus alus paraphcrnalibus ut 
'«s comparandis i quancum impcndcrim , fcnfit fuVel- 
^xj [tta. Imo vcro nifi nos fratres & fbrores adjuviflcnt » 

- V'?"/"^''^'^" ^ ^^^'^ fumtibus. Eao vero 
^ a{ iubeam amphus prxtcr hoc domicUiSm & a- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



G. SCHOMANNI 

gellum Chmielniciy, Elifalctha pro Yiribus elocata-,<labunt 
mihi filijc & generi vcniam , fi cx noftra pollciTion 
nil praitcr id cpjod acccperunt , expecbcnt. Vix enim tan- 
tundem fihi cx divifione aequaJi oninium rcrum habitur! 
funt , quantum ipfa: habuerunt. Sed Deas ent poftcflio &: 
merccs vcltra niulta , fi »pfi coto pedorc adhacfentis. Matri, 
QUiamhdhabui quod darcm , iltud Domiciliumac agel- 
ium,quamdiu vivet dcdi , donavi : ipfa dcRinda, filu & 
fiJiae , hacredcs squales iuiito j £ Dcus domum & agium 
coiilervaverit . 



m 

A M 1 



I 



D E 

YPOGRAPHIIS 

UNITARIORUM 

in 

P O L O N I A, 
• . I T H V A N I A. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijlce Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



1.0X 



Di TYPOGRAPHIIS 

Jnitariorum in Polonia 6c Lithvania. 

iiashabucruntnoftratesin Polonia Typo- 
graphias : alteram in Polonia propric fic 
diaiy alteraminaiinexaeiLithuania. IUa 
Racoviam Cracovucft tranfportata- Ty- 
pographuserat AlexiusRodecki, quiCra- 
covix habitavit , & adhuc reenante in Po- 
Lon StephanaBathor^o, typographicam clercebat, mul- 
tosc -iibros, Socmi mprimis (juofdam , fupprelTQ eius 
iion,ic, excudebat. Pofthxc ^utc jam provc^ , 2^ 

rPonT?'?'^ "•'V"^'^ Novum Tcftamc^tum , 
m P onicam hnguam i Martmo Czechovicio verfum im- 
prcl typis, annofecuhdccimi feiti 77. Racoviam' iUo 
tem ,repoffidcbat , lohannes Sicmnsla PalatmTp" 
inS^l' ' ^^^«^"^^torum Sacns addiAus 

Is a em demum anno i ^oo , Ecclefi^ noftra: fe adjunxit 
nml mc^ueremChnftianamauxit, atquc cxon^rTn 
^c.aucemopp.doRaa>vu, cxtruao\rd.nat:us Tem- 
Siltrn^ "^S^TypograplaiacftJocuplctata: Scba^ 

^'^'J^^'''^ fihamumcam Alexii Rodecki m matri- 
moiamducentc, & jure dotis typos enam accipTcntc 
^DfEoiu duravit ad aiinum ufque 1.38. uI.Z^ 
vidtr adhuc antiouior , conftituta primum a MatthS 

czynfki. BibliaPoIonica verfionis Budn^i iZ^i 
-anawn, oppido Lithvamco , fumptus imSentc 

S^cJvtrK''"^^"^^'^^^"'^^^^^' apudDamclei^dc Le:: 
«rctyjKKhetam, amio rp^, novcm amiis poftqu^n 

.nnc ^i^f'?;^^ Losko, quod poffidebat Kifzka 
-mus Vdncnfis , noftrse confeffioiiis. Poftea 
ubitypographusfuitKarcannominc. PofteaLube- 
cft opp.cfum fitum ad amncm Chxonm^ Sh^', 

. BlXV K^^i^a T '^'^^.f'^- Pofiidebat/^ 
Pit bft ^ ^*^^' filiamduxitacrypos accc- 
t»ft zpfumFihus cjns Ioham.es Kmita : ^^fttac 

N 5 jo, 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



4l 



itrt, .Unitariorum,&c. 
lohanncs Langius Luthcranus. Lubeca autem tum ^am p»^ 
rcbat lanufio Ouci Radxivilio Palatino Vilnenfi & Itipremo 
cxercitus Magni Ducatus Lithuaniae Gencrali , qui progna- 
tus crit fiha tratris , fcu ncptc , ilhus (Uperius commemo- 
ratiKiszlcE. Hxc quam Racovicnfis diutius duravit: nam 
& pofl; il lam dilturbatam , Rcfpoi\fio ad Mwliicn iibcos , 
ibicomplciaclt, acprolixaSchUchtingiiprJcfetio fbidcm 
excuia. Scd h«c etiam partim horribih pcftc , partiafc ir- 
ruptione Mofchorum , anno i6 5 5 vcl 1656 dcfut. 

Vifuntur ctiam Ubclh quidam rctufti noftratiom , altcr 
PinciovuapiKl Olcfiiicium, altcr Luclariciis, excufus, 
rcgnantc adhuc Auguifco Poloniac Rcge : ExpUcatio drffid- 
iium Scripturx locorttm Gregorii Pauh , qui Craconx 
vcAi dinni agcbat mimftrum ac poftea primus Racovix, 
illam adhttc johannc Sicninski Reformato poiridcntc: 
«xor juwem itius Sicniulki crai Ecdclix noftrx mcm' 
bram. 



Early European Books, Copyright © 20 11 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 



B R E V I S 

E L A T I O 

de 

JOHANNIS TYSCOVICII 

MARTYRIO. 





Early European Books, Copyright © 20 11 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 

300 H 4 




i«5 

BREVIS RELATIO 

Dc 

fohannts Tyfcovicii martyrio, 

Rat Tyfcovicius Bielfci Podlachix oppidi 
Jaud ulnmi cciifus civis. Hujus poflbflloiii- 
bus , frccens per hxrcditatem fiiculratum 
cognat! im auftis ) cognati ejus , {m- 
tcr cjuos & ipfe oppfdi Conful crat) inhian- 
res, Jaqueos ciftruxerc, i mpoflto ipfi per 
u^ltons jn oppido muncre : juramento non rcqui- 
l.tOi )cmum vero annoeiapfo, cx-igiturab eo , utjia- 
«ucn fanciat, hdclitcr fe m officto V/nsfc. Uleld pr'- 
^ 'etrcdarc ; poft iJJis mftantibus , infidcJiratiLe 
■m rcadcnnbus , pcr Deum omnipotcntcm jura- 
lcdicerc. Vcrum ncc id concdfum j fcd adiaeba- 

jurarct. Quod ilJe cum pcnitus rcnuiflet , calumnia 
Jir ; quafi crucifixum in tcrram dcjediim pedibuj 
Jcalict, m Trimtatcmblafphcmacffutnflbt, diccndo 
nc:percam jurare , ignorarc cmm num flt mas num 
htec hilquefimiiiaaifoei objiciuntur. Huicab 
v, Magiftratucontumcha plagifque afFcdus , condc 
'i r']';^^^ carcerem conjcdus , fummum Regni 
ib,al(RccrccmarcOTum cxiftcmc ) innocaitir fux 
c.>^is appcllat. Lauto Rcgm Tnbunal, caufi in- 
a^^l innoccntcm cflc dcclarat, profusquc 

fo.,t:Mag.ftratui vcroBiclfccnfl pro injufto j Jdicio,pV 
M .unnponit muI(ftamqucirrogat. Intcnm vcro advcr- 
ts ^f^df m Pergcnt«, ad Rcgmam Conftantiam 
I M ondi IIL uxorem (hmc namquc prjcfedura Bid- 
E far ) cau^m dctulcrant. Regma Magi- 

titrat ^decrctum appiobavit,utque ab cis cxcquStioni mSi- 

Pl^ S'"'^' r""^"^ ipfius^Afl-csforumqui 
Pi4B.l»aum, Tyfcoviaum capitis fuppliao afliacndim 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Martyrium 

docrcvit. Warlawix iuque , quo ad purgandum fc vcnerat , 
captus, iniraum carceris conjicitur, brcviquc poft, 
horrenda mortis fententia in eum ftatuitur,his concepta ver- 
bis : ^oniam blafphemavit , Un^ua eradicanda : quoniam 
contumaciter ffreto Ma^ijlratu cui fuhjacebat , O' S. M. 
J(egin£ decreto , quo ad eundem Magifiratumremijfu^ fuit ^ 
fid judicia Tribunalis Kegni appellare Cr confugere aufus eji , 
Unquam contumax & rehellis decollandus : ^oniam ima- 
cinemcrucifxidejecitACConculcaii/it, manus amputanda , pcs 
excindendus : Denique quoniam hareticus comburendus. His 
pronunciatis , ut &; antea ita tunc maxime , a Jefiutis 
Monachisque foUicitabatur , ut religionem mutaret , mu- 
taturos fe etiam latam dc morte ejus fcntaitiam , bonaquc 
rcftituros , fpondenubus. Verumfiudo haec canebantur: 
quanto enim propiorem vitx terminum ccrnebat , tanto 
fortius ipfis reliftebat. Cum itaqucnec mmis , ncc poUi- 
citationibus, eum ad fc peliicere poHcnti ad rogum in foro 
Wariawienfiadidpraeparatumdedudum , tali ut decre- 
tumcracmodo excarmficaium, vita privarimt. Tragocdia 
lucc, Cataftrophen fuam habuit , die i6 Novembris , 
hora nona antemeridiana , amu naillefmii lexcentefiim 
& uadedmi. 



A 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninkiijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



ANDREiE WISSOWATII 

RRATIO C01V1PENDI05A 

oraodo in Polonia , a Trinitariis Re- 
formatis feparati fint Chrirtiani 
Unitarii. 

Vna cttm A P P EN D IC E 

[iftoriam de SpiritH B^lga exhibentc. 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 




irARRATIO COMPENDIOSA, 

fcmodo m Poloniaj k Tri?iiiayuf Reforry.atis^ 
fcparati Jint Qori(iiufii Vmiturii^ 

Aii6tore. 
ANi:«t.EA WiSSOWATIO. 

uumjamolima priraxvx Apoftolica! cc- 
clcfia: virgiius incorrupta: temporibus,fim- 
plicium Cluiiiuriorum , ut Nazarxorum, 
& quorundam cx Ebionitis meliorum , de 
Dco & ejus filio Chnilo , ab ApoRoIis an- 
nunciata clara inflicuao , per aliquorum 
e^hilofophis , maxime Platonicis , ad Chnftiaiusmum 
f a. L^ffioncm , inciperet pcrcgrincrum admiltione dogma- 
' ti i depravari obiiftebant ac reluctabantur his recentiori- 
' Ltunc invale(centibus opinionibus , aliqui priftina: tena- 
irdod:rinx. Talis fuit circa annum Chnlli nati 190, 
fcl^otus Byzantinus ; tum Artemon , cum^ nonnullis 
adhx'rentibus , circaan. zoo. Beryllus Epifcopus Bo- 
ftnfis circaa. 140. Paulus Samofatcnus Epifcopus An-- 
n\ ;hcnus drcaa, z6o , cum fiiis alleclis. Deinde poft con- 
c uni Nica:num Photums E^ifcopus Sirmienfis circa a. 
5 :> , cum cjufdem fcntcntiar lcdatoribus- De quibus vi- 
< intur Hiftorix Ecclcfiafticx Scriptores > ut Eulebius , 
^ffinus 5 Theodorctus' , Socratcs , Sozomcnus : qui 
'fblito more pro hxreticis traducunt. 
Poftquam autem orbi Chriftiano nox ifta atra , crrorum 
ireligionem pedctcntim introdudorum , per aliquoc 
ula mcubuirtct ^ rurfus poftliminio , divina adlpirantc 
\ itia , dies veritatis divinx revcrcens , gradatim , ut fieri 
* ^let , cocpic aftulgere. Luthen , Zuinglii , Calvini , 
ennonis , velut aurorx ac diluculi apparitio pra^ceflit , 
' ac dcinceps fblis reducis clariores radii lcqucbantur. 
tircitcr aiuium a Chritto nato 1546, in li^x ditionc 

O Yc- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



110 AnD. VViSSOWATll 

Veneta , apud Vincentiam , de religionis ncgotio collo. 
qiuaatqiiccollcgiarunt incho^ta, aMociis fcre 40: quj 
receptani dc DcoTrino opinioncm mdubium rcvocarunt 
t quibus c]uum duo , JuJuis Trevifanus & Friuicikus dc 
Kucgo , capti . Venetiis ellcnt fuftocati , ca:tcri ob di- 
lcrimcn Italia exccdentes , partmi fub Turcarum fe im- 
perium , ubi cuiulvis religionis libcrtas pcrmittitur , con- 
tulerunt , Theflalonicam & Damafcum profccti ; par- 
tim in Helvetiam. 

Horum prxcipuus fiiit Larlius Socinus Sinen!is , qui ju 
ris humani Itudium familiae lux ha:ix\[uaimrn aggrciras , 
dum id e juris divini fontibus hauricndum ratus , lacros 
libros evolveret? vulgo rcccpta Ecclcfia: dogmata , pra:fcr- 
tim illud de SS. Trinitate ab cis difcreparc ammadvcrtit , at- 
tjue (cntentiam de Filio Dei Jcfu Chrifto, qui non autc 
Mariam , matrem (uam , extitit , auafi lub cir^ibus 
delitcfcentem refiifcitavit. Is anno Chrid i 1 547, a^tatis fuae 
vicefimo fecundo , Itaha reUdla , Tiguri m vohmrario dc- 
gcbat exilio. Polomam adiit primum aiuio Chrifti 1 551 j 
deinde 1558, ubi & Prancifco Lifmanino, cjui Bon.T Sfpr- 
tia: Sigifmundi I. Regis Polonix uxori , fuit a Sacris con- 
felliombus , 8c aliis , cjua^dam contra rcceptos errores in- 
(tillavit, Hinc per Moraviam , in qua tunc ejus Socii , AI- 
ciatus , Paruta, Occhinus , & alii commorabantur, Tigu- 
rmnremeavit, ubidiem fuumobiit, anno Chrilti i^6t. 

Cira illud tempus quo Larlius Socinus Italia cxccffit , per- 
hibetur Belga quidam , nominc Spiritus , vcniflc in Polo' 
niam : ibique Cracovia: inter quofdam amicos occaflonc 
caota cx libro , in quo ad tres perfonas divinas diftuiclas , 
dmindix preces dixigebantur , quarftionem moville , an 
rrcs haberent Deos ? Ubi pluribas verbis co errorc per- 
ftrido , fcrupulum injecit quibufdam , & mter hos An- 
drea: Frido Modrevio. Qui quum eflTct Regi Sigifmundo 
Augufto a (ecretis j ejufckm Regis bcnigni , variarum 
rcrum curiofi , jufTu , irt controverfias circa Triademdi- 
vinam iimc excitatas inquifivit, eaque dere Iibros Sylvarum 
titulo infcriptos confcripfit. Is hbro Sylvarum primo , tra- 
^btu Iccundo , hauc de Spiritu Belga hiftoriam configiu- 

Qui 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



. NARkAriO COMPIND. &6 iii 
^iiareceptadc Trinitate opinione in Polonia dilTIde- 
Ifc c > noininabanrux cum Pinczorii , ab oppiJo Piiiczow: 
ij qtio lab Nicolao Oleiiucio^ illuflit pacrono ac pro^ 
, tc ore^ Sl Franci^cus iitancaru^ Miiiruanus,r^iora dCChri- 
ifiScqundum hunianam tannim Q^amram Mcdiacore con- 
^rrrcriia, celebris; & Lifinaninus , & Pctrus Statorius Gal- 
'k, & Gcorgius Blandrata Italus Medicus , poftguani 
; leva (cctinit , & ]k>anncs a La(co Polomis ex Anglia re- 
, cum alns quibuldam morabanrur. Ibidem anonnullitj 
ormatis, Biblionun veriio Polonica efl conciniutx: 
ccacuia&rumtuNkolaiRadivilii , Ehicis in Olika 5c 
wez , Palatnii Vilneufis , ia urbc Lidiuanii fircftia j 
iis is prxlcdum agebat 5 tvpis exprella. 
etrus Genefius Polonus , e Podlachia oriundus, ^ pg- 
::inationibus nipacriam rcvcrfiis , de Dci Patris pri 
: ffe-ceminentia > fed fere ex Michairlis Srrvcti , & Va- 
Mm Gennlis placitis , iententiam ni Synodo Secemini a, 
6j prorulit : & poftea de F.ipiiimo Catechumenorum, 
:<.tra puerilem infantum Baptifmum , Breftix a* 1 558. 
^ le pluribus contradicentibus , nonnuHos commovic. 
nno Chrifti nati 1 561 , in Synodo Pmczovia: a Aeior-' 
o habita, cx occaiione controverfia^ de S* Trinitace, 
Deo eflentia unico, perlonis trino , conllicutum fuic, 
^erbi divini prxconcs , in. facris conciembus , de re- 
b divinis, a fermonibiis prxccr S. Literas & Symbolum 
i jltolicum , almnde incrodudLis > abltincrcnc. Huic ca- 
dtoit obiequcns .Gregoiius Pauh Brrlinenfis , ^ui Craco- 

V agebac R^formacorum Ecclelial^»! , i Staniflab Sar- 
i K>, hancin mctropoh ecclefi^e adminiftTationem ci iri- 

V ence , & zelo amaro abfque rcieiic:a flagrante, crududus 
€ ut hxrecicus Arianus ac Seryetiainis.' Inrcrim Craco- 

rvcfor.^-iatorum ecclefe patrono , Johaiine Bonaro 
tellano Biecenfi magnoque prociurarcre Cracovicnfi , 
catc extincto , viduaejusalteri nubentc , locus corn 
[ gationibus aUignatusin domo Sraniflai Likovii : qui 
t « Archicameranus Craoovienfis , poft Caftellanus Bic- 
c fis & exercitus Dux: in bello Mofchovirico Riir. Poftmo- 
d n dodu Sarmciu & Ibcii ejtii Laurcnrii Prafniriicogno- 
i^ae &rcDifeor4iK, quem ilk [antca ob vitvim I1041 pro- 

O i balti 



le 

41 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



III And. Wissowatii 

bam a fe improbatum ) fupcrintendentem eccle/iaium ma- 
joris PoIonicC conftitui curavic ^ Gregorius Paiili non ac 
cerfitus , nccauditus , hcrrefeos damnatus, atquc minifte- 
rii lacri fundionc eft privatus : tamen a Likovio patrono , 
& aliis auditoribus retcntus. ' Idem Sarmcius , fclufrna 
molicns , cum quibusdam ecclefiarum Reformatarum pa- 
tronis cgit , ut & cxtcn concionacorcs > Dci Patns prx 
Filio pra:eminentiam pra:dicantes , a munerc dcponeren- 
tur. 

Anno Chrifti 15^5 , Petricovi.- m urbc regia jiuijons 
Polonias , fub tempus Comitioruiii regni , non paucis Rc- 
formatorum , etiam regni Senatorum , ibidcm prarfcn- 
tibus , Gregorius Pauircum fms Ibciis , nempe Staniflao 
Lutomirlcio Supcrintendcnte eccleliarum minons Polo- 
mx Secrctanoaue Rcgio , & fratrc ejus Johanne Caftel- 
lano Siradicnh , nec non Nicolao Sienicio Dircdore Dcle- 
gatorum ordinis equeftns in Comitiis , & Johanne Nie^ 
mojovjo Judice Inovlodiflavienfi , aliisque ^ conabatur 
concordiam Ecclefix , a Sarnicio & difcordia Ixfam in- 
ftaurare , habita in conventu ea de re oratione , ac poftu- 
lato coUoquio amico. Id quidem mftitutum eft per dics ali- 
quod: fcd Sariiicius Patrum quos vocant Ecclcfix authori- 
tatcm maximc urgcbar. Ibi refpoufum Gregorio promi?- 
fum, non prxftitum: imo fine aitenus partis prxfcntia con- 
clufum , fermones dc luTce controverliis non amplius cum 
iftis habcndos , pr^evalcnte parte potcntiore , & /entenria 
apud vulgus plaufibiliorc. Sic fchifmate j^n palam erum- 
pcnte, rupta cft in partes illa ecclefia, ac divulfa m Majorcm, 
^ux Dci Altilfimi Trinitatem , & minorem , qux ejusdem 
Unitatem eft profella. Ita ur illa cum hac , commiuiionem 
habere nefas duxerit. Quin etiam ab illis potcntioribus , in 
hos debiliores , tanquam Arianos blafphcmos , inftigati 
fiiDt communes adverfarii Pontificii , eorumque cpifcopi : 
adfperfa quoque horum a fe diifidentium patronis qmbus- 
damnobilibus, ut Staniflao Lafocio Archicamerario Lcn- 
cicenfi, & Hieronymo Philipovio Quxfton Palatinatus 
Cracovienfis , perfidias in patriam calumnia. 

Hlud infigne ^uafi omen cft notatmn , quod anno 1 561, 
quum concra Trmitatis do^lrinjun conftitutio fieret , fchis- 

maquc 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag, 

300 H 4 



Narratio Compfnd- &c. 115 

\ie hocinftaret, Cracovix ipfa dic Triniratis , mc- 
,Grcgono Pauli concra hanc ipfam dc Trinitare opinio- 
concionante, remplum Trinitaris fulmen pcrcus- 
, globumquein vertice ejus pofitiun dejecerit. 
terea Johanncs Sigifmundus , lohannis Sce^ufii Rc- 
iungaricr cledi fihus , Sigifinundi IL Augulti Rcgis 
^c m.xc forore nepos , in luoTranllylvaiua: priiKipatu> 
«o )quio de rcligionis capitibus , ac PotilTimum de Deo 
110 Albx juiia^ per dies decem imtituto , approbavic 
m fcntcntiam , qui D«um altiflimum ut cflentia > ita. 
)na unum , nempc folum Patrcm y filium cjus uni- 
e Spiritu S. Dci conccptum , c JVfeuia virgine lu- 
, confitcntur : qui indc in ca rcgione Unitaru nomi- 
ur, & gaudcntluac rcligionis hbertatc, abiftoPrin- 
j firmata. Is ctiam Gcorgium Blaiidratam mcdicum> 
ano cum fuis ob Scntcnriam de uno Deo cxofum , e 
)nia iii Tranfylvaniam ad le evocavit. Harc ada fuiit 
i annum 1 567. 

X iis qui vulgari dc Dci Triade opinione rejc£la > am- 
f :i fimt lcntcnriam dc Patris pra: Filio prxemincntia >. 
lui in Arianifmum planc funt dclapfi: ut Staniflaus 
lovius fcu Farncfius , qui ab aliis Unitariis (chifma fc- 
:ircaannum' 15^7. Hujus fc(5latorcs poft ipfius obi- 
1 1 ,partim ad illos alios umtarios , partim auicm ad Cal- 
V lanos disceircrunt. 
auftus Socinus Sencnfis , La:hi e fratre Alexandro nc- 
Agncrc Burgefii Pcrruccii Scnarum Principis filia gcni- 
I , poft obirum parrui, a quo%pcculiari rerum divinarum 
1 'itia Ricrat imbutus , poftquam in aula Francifci magni 
J cis HetruricC,annosduodccim honoratis minifteriis con- 
i nfiflct j rclida fua fj^ontc , Principis qua florcbat gra- 
t > &tuni pi\x(cntc , tum Qcrata fortuna fprcta , 'fiux 
^ ^rumquc filutis ftudio inipul\is, ex Italia fcccflit in Hcl- 
:iarn , anno Chrifti 1 574. ibi commoratus Bafilc;^ , 
' Jrliis c(t Difputationcm de jcfu Chrifto lcrvarore. fcd a. 
78 , a Gcorgio Blandrara , Principis Chriftophori Ba- 
jrci Archiarro, evocatus cft Transfylvanum , ad refcl- 
iidum Francifcum Davidis : qui rcjcdto de Filio 
ci , Dco Patri cowfubltantiali , crrcrc j i;i alium magis 

O 5 pcr- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



1 



114 AnD. WlSgOWATII 

pernicipfum ddapriis eft , deChrifto rcligiofe nonhono 
raiirio , nec invocando, Inde irauftus amio 1579,^0111. 
nugravit in Poloniam ; ubi quum eccledis , lolum 
trcm fAifu Chniti Deum lummum confitenubus, arijunc^ 
publice petiiflet,in Syncdo Racoviana. a. 1 580. ob nou dit 
limulatum m cjuibuliliim dogmatis disfenfum , ( ut de latis- 
fedione Chrilli, dc Jufhlicarione line.omnibus opcri- 
bus, dc pradcftinationc ac Icryo arbitrio , &:debaptrV^ 
^qux) rcf ulfam palius > nec ad lacjram (ynaxmau. . 
fus : pro harum tamen eccleiiarum defcnlionc , contra 
Antagoniftas ftrciiuc per fcripta dcccrravir. Iiuec alia 
fcriplit librum ^vcrfus Andream Volanum Calvinianuni, 
dc jdii Chrifti FiluJLei natura, necnon de pcccatorum 
pcricfum cxpiatione : ouem dedicavit jolianra Kiszk«2a 
Cicchariowiec? , Prjclicti runc GLUicrali Samogitiir ( polt 
Cailcllaiio Vilncnfi ) Ecclefiaium Uuuariorum propc 
viginti patrono. 

i^ndrcas Dudithii:s , Epifcopus quondam Quiiiquc- 
ccclef**cnfis in Hungaria , cjuum Concilio Tridcntino in- 
rerfuifll": , animadverf s ibi Pontificun^ & ecclefa: Pon- 
rtficix rcchnis , eaielida, accellerat ad Reformaros. Scd 
dein({e, tum rationum momentis, tum Calvimanorum 
advcrlus Unirario^ acerbitate , permotus f c]unm horum 
lcgationem paciticam ab illis contcmtim lubitam ccrne- 
rct, horum fauror evafit , ut cx infiu^ cri!rc !^s riiil ns- 
bam apparet. 

Anno I jgOjRcfbrrnatis i <5Gconcionatonbus congrcgati? 
LTvarrovicC , expeclatum eft ab Unitariis cum cis cdloqui- 
urrncujus fpes crat laila : fed advenicntcs co Unirarii , prar- 
lcnteSocinr^ipcfu^ifruftrati funt , refpondentibus Refor- 
matis , nefas eis efle cum his habere colloquium > .jwt 
Uflum negocium 3 quod fiiu (edatorcs p^>ionis Arii & 
Sq^mofa.cni , qui fm;toIim ^b ecclefiacxcommunican. 

Circ^iannum 1600 , facobus a Sienno Sjcninski Palatini- 
des PocioIjx,Dominus Racovix, antea Calvinianus, Unira- 
r-orum fcnrcntiam veritari iragis coniciuaneam eilc agno- 
fccns , cam amplcxus eft : & in oppido ilb Scholam ac 
Typographiam , ad {wum Ecclefiarum ufum , ercxir. 

Tenrata tft etiam ppftea ab Unitariis apncj' Reformatos > 

qui 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



N ARR ATIO CO M PBND, &C. ITf 

1 Polonia Evangelici nominaiitur , reGondliatio ; ca. 
ii> onc, ut manence licct fententiarum dillcnfu, coalc- 
r roncordia ac mutuatolirantia; Lublini m Synodo Rc^ 

orum a.i6ii. led Reformatifadhuc reformandiyhos 
t ant diccntes , non polfe unionem coalelcerc, c]uam- 
jrs altera retineat opiniones adverfas fuis, de S. 
nite, & Chnfti Satisiaclione , ac modo juftificati- 
s &: dcbaptifmo. Qiunetiam poftmoJura ediderunt 

linrruavcrnaculafub tir.ulo I^nis cum f^qua : quo. 

i.tum voluerunt , le cum illis uequaquam pollc con- 

Hiiiclibrorefponfumdedit» Valcntinus Smalaus 

r,us , Ecdefia: Racovienfis Ecdefiaftes. 



ll6 AND.WlSioWATlI 

A P P E N D I X 

COntinens pleniorcm Hlftoriam de Spiritu Bcl^a, cu- 
jus fupra ladla cfl: mcntio; 
^iidrcus Fricius Modrcyius Syharum libro I. trdCtatu 
1. ca}>it€ 1. hcccrefcrt. 

5, Vcnaat Cracoviam anno Chrifti 1546^, nili me- 
moria me fallitjhomo natione Bclga, inlacris Bibhis, 
ut apparebat, nuiltum verlatus , & in locis ex eisci- 
5, tandis promptillimus. Is , cum Cracovia- ellet pau- 
5, corum dierum hofpes , a quodam , viro maeni nomi- 
nis convivio exceptus cft : cujus & ego tunc coiiViva fue- 
3, rara. Ac prius antec|uam a nobis convivium initum es- 
5, (ct , dudli fumus in Bibhothecam convivatoris , omni 
gcn^rc (criptorum rcfcrtiflimam. Cumque unufquis- 
quc ( cramus cnim non pauci ; ad fuum lludium li- 
5, bros c]uos vcllet,evolvcrct , incidit Spiritus ( hoccnim 
„ nomen BclgcT ilU erat )in libellum qucndam prccatio- 
„ num Chriftianorum. In c|uo cuni repcrinet prccationcs, 
unam ad Deum Patrcm,aliam ad Dcuni Filium, ter- 
tiam ad Dcum Spiritum Sandunr.H///, mc]uit,nos com- 
pellando , Trcs ncvos habctis Deos 6 boni ? Cumcjuerc- 
r> fpondcrcmus Dcum nos habcre unum , qui in unita- 
tc cfientiac tres pcrfonas habeat. c^f<////' , inc]uit illc j 
r> 9^^^ ^^^^^ ^ ^^^^ habctur^diverfa funt.Ejl i^itur divcrfus 
II lc trcs habcns , ah iflis tribus , qui ah illo habentur. Tu 
llycrdy inqiubamus nos ^.[ophifiam agis 6 Spiritus. Sim- 
]\ flcx confcjjio noftra cfl , um^m cfjc Dcurn cjfcntia , 
l\ trinum fcrfcni^\ Efl igitur , inquit iile , Dcus vobis 

eir trinus Cr unus. Ccrtc , inquimus : fed alio 
5, alio rcffcCtu. Tum ille , Si igitur ifle trinus unus cfl , cur 
diycrfis orationibus cos compcllatis} Curinhis orutionibus 
awcrfahcneficia , qux in geyuis mortalium confcrant^ ab 
iliis fetifis. H^c tum intcr nos ultro citroquc dicla fucre. 
Cum enim rcm omnium certifTimam eflc crcderemus , 
ac religione prohiberemur de ea contentioncs ferere, fer- 
, monem ad res alias convertnnus. Verum cgo rcm pos- 
^tea dihgentiuj cxpendcns , tacitus mirabar qui fieret, 

11« > 



m 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



Narratio Compend. xiy 

ii; cum perfonanim adiones externse omnes mdmCx 
i! cenfercntur, orationibus divcrlis eas apcllaremus : 
:atim Patrem orando , (eparatim Fiiium , /eparatim 
S; .tum Sandum. : & deinde .una oratione Trinitatis 
j n imploraiido. Non fecus , quam , fi quis diftin- 
l prccibus petat aliquid a Petro , Paulo , Audrea > Ja- 
) , Philippo ; & deindc una prece ab Apoftolis omni- 
luxilium flagitct : quorum ut perfona? , ita edcntia: 
idr funt, In vul^aribus libcllis precationum cxtant 
-.odi orationes dilHnda: ad trcs perfonas. Hxc Cr kis 
triciusd.L 

.iem Hiftoriam Scripto confignavit Qudzinius Hi- 
lcoi lur MS. cap. IV. Qui refcrt mcmoratum conviva- 
fuilTe jolunnem Tricefium , ^raGni dircipulum , ge- 
(^bilitace, nc non Hebr^ex", Grarca:, Latinxaue 
! um notitiaclarum. Porro mtcr convivas reccnkt , 
memoratum Fricium , Bernardum Wojcwodkam 
I aphum ac Prxrorem Cracovicnfom , itidcm Eras- 
cipulum : & Jacobum Prilufium Notarium Ca- 
n CracoYienfem, Juris confultum clariflimum. Ad- 
unms , ad verba Spiritiis Bclga: , omncs quidem 
iflc, aliaquc in meclium prolata materia , ad praii- 
rcerrilTc j attamen adfuific illic , quibus uncus iftc 
.lus fuerit : cui ea qiix audierant notantcs , qux- 
1 hanc lecum domum tulcre,fuo tcmporc in Polonia 
-xo. uram. Quis vero fuerit Spiritus illc Bclga^, unde ve- 
ncri & quid poft hoc fadum cum co adum fit, non no- 
^antiemoratiaucftorcs. Sufpicor, annon Adamus Pa- 
itoi fub ipfius nomine latuerit. 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



A N O N Y M I 

P I S T O L A 

exhibens 
Vitasac Mortis 

DREiE WISSOWATU, 

ncc non 

i clefiarum Unitariorum ejus tempore bre- 
vem Hilloriam. 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 




111 

prdjiantifp.me , Amlceque mMs noniini- 
Ihs honorande ! 

NDRE^ WISSOWATII, quo 

nupcr orbati fumus , amor quo te compie- 
xum, iiirer primi ordinis fcmpcr reputavic 
amicosjnotior e(t,quam ut niultisegeat do- 
cumentis. Tiii vcro vicilfim propenfi erga 

eu'«animi,haudparvaYivcntcipfodedim 
ip imina.Cujusftudiiardorem,obimcjus minim^ reftm- 
t\ n cfle,teftatur flagrans tuum defiderium,quo memori- 
viri grararecolens mente^ada ipfius a primis coenofcerc 
^v.^cunabulis. Exigis opus vinbus impar meis % pro ut 
e^t tradandum foret.Viri etenim dignitas.maturioria-ta- 
te idiaoaue prarditos pofcit, qui Jaudes ipfius mori non fi- 
n t led lcrx tradant pofteritati. Ne tamen ainduam 
tiratmquefimiluim, prorliis fruftrarem flaeitationem 
-^:orquotibidevinaus fum cxtor/it, ut aliquid profer^ 
•r<i: prarftareratus, inclyta ada viri perfiindW perfe- 
q , quam penitus filentio involvere. In chartam itaquc 
a.eucumuJumquendamconjiciara, ea qux-ciim ex ip- 
. tum aliorum fide dignorum , fcripto confignatis 
^li monumentis : necnonqua.'ex famili^ familiaxibuf- 
q ipliusdidid, ipfevevidi. Atque iu vitse iftfius idcam 
P modulomco, rudi dcUneans penicillo j materiam ve- 
f luppcditabo , ut ad talia idonci , aliquid tanto viro di- 
im vcAt efForment. Non dubito vero te Vir intecrcr- 
ri c f haud ignarum quam curta mihi fit fupellex , & quod 
J.dUtraaoad talia vix fuppetat tcmpus ) veniam rudi 
Mo daturum, nec tam exquifita verba , quam potius 
ruipfam curaturum. Rccigiturin pracfentia accipe. 
. /r n ° ^ ordiamur ) fuit no- 

nuna illa , Sarmatia: quondam , nunc Polonix* nomine 
^ a regio. Natalcm locum Philipovia dedit , Magni Du- 
IFus Lithuamx in Boruffix confiniis fitum oppidum. 

u<i quidem ornamentis fuis deftitutum, non adeo ta- 
rnciarum, quin inter primas ipfius laudcsmerito cen- 
■« pouit, quod talcmprotulicYiriun: cwjusJ^ dum 

yiYcc, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



ill A. W I 5 S O W A T I 

Yivet 5 PhilipoviiK non-ieii non emoritnrum fperamir 
Anrcquamvero Andreac Willbwatu nataie fbJuni du 
potuit y inrer prxcipua cjus decora nunicrabatur , quc 
Satrapam inan;num illum Chriftophorum Morftiniimi li^ 
berer : vuum m patria niclytum> ob meritaque liia , a Rc 
gc loci hujus prxkdlura , ditatum atque dccoratum : nc 
minus in eccleriailica cjuam civili repubUca claium. Pro 
bitatem cjus , ipfi adverfarii ^ divinx glorix' promovcn 
da: zelum, ecclcfiarab co credx , tcftantur. Intcrquasf 
Philipovicnfi.^ fuit , cjux fub parrocinii ipflus alis 
maximc floruit : paftore ( inrcr alios quos filentio venc 
tor; Johanne illo Volkcho fcriptis liiis clarillimogau 
dens : Atque hoc ctiam , haud poftiemum Philipovii fu] 
ornamcntum. 

Gcneris nobilitas > patrix prxftantix re/pondcbat 
Ortus cft ex equefti is ordinis { multis magnis<]ue u 
notum eft > in hoc Rcgno immunitatibus illuftris 
femilia : ftemmatis Roch fcu Columna* Cujus on- 
a Cxfarina illa Columna deducitur , qui proutAii- 
nales noftri mcmoria: prodidcre , ante plura fecu- 
la ( circa anniun nimirum nongcntchmum ) cx Italia 
cum fiiis comitibus , in Sarmaticas oras rransfretavit , mul- 
tarumque inclytarum profapiarum audtor ac parens extitit. 
Patcr Andrea: noftri Stariiliaus fuit> menioratac Philipp- 
vienfis Satrapix vice-prcxfe^nius : avus Abrahamus Sxumco- 
rum Toparcha , terrx Branfccnfis Camcrarii munerc fun- 
<ftus. Cxtcri quoque majores confanguineiquc cjus , haud 
poftxemum intcr contcrraiiros fuos , m Podlacliiar Palati- 
natu ( qux rcgio ab antiquo nidus domiciliumquc Wiszo- 
watiorum profapix fuit ) locum obtinucrc. Ncc mimis 
etiam in ccclcfia , quam patria, nobilcs fucre: Benedidus c- 
nim noftii patruus , inrcr primos Athcna:i Racovieufis au- 
d:ores modcratorefquc rccenfetur : Staniflaus vcro gaiitor 
cjus , Diaconi ecclciia: munus obivit. 

Pcrmatrcm, haudoblcunor ipfi , acccllcrat nobilitas : 
ea vcro fuit Agncs Socina , uijicaprolcs Faufti illius Soci' 
tii: viri tam narahum fplcndoie, recon<:!'t;ique cruditio- 
nc^ quam adverHriorum mulntudine oiisque mccrncci- 
nis, nobilis. Cujus ada quoniam multum inclyra ( nc- 
quicquam livore obniccute ) incomparabihs illius Samuelis 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



A. W I s s o vv A T n. 

1 pcovii cura ^ nos laudibus ipfius ncc verbiim adjicie' 
, ncpoft Hcnierum lliada canere vidcamur. Gene-* 
j antum nobilitatem , quam nulla obicurare valet mvi- 
1 paucis attmgcre eil ammus. Paterna pervetufta Soci- 
LLim , Seneniis Reipublica: patriciorum , ftirps fiut : qua^ 
iic paucos virtute eruditioneque pr«cIaros protulit viros y 
|u ;prudentiac inprimis deditos , in qua faculrate , velut 
ki^ditario quodam jure > inter coartaneos eminuere. Ge- 
«r X Faufti Agnes , Petrucciorum , qui nobiJifluDae am- 
L ima^que Senarum Reipublica: gubernacula rexere , pro- 
y fmt : Burgefio Principe fata. Recenfebat infuper Fau-^ 
. nofter , inter majores cognatofque liios , Salvertos ac 
1. ilhomineos Iralorum excellentilTimos. Ex ilJjs 3 Ca- 
teia Pauli Florentinorum nobiliflimi fiJia , Mariano Soci- 
JD<uniori ( lcnioris Manani ex Alexandro filio nepoti) 
nua, AJexandrum& Lxlium Socinos gcniiir: quorum 
iUpater , liic patruus Faufti fucic , uterquttiiiblimibus a- 
n aprasditusdotibus. Exhisi Vidoria fuit, memora- 
ti urgefii Senarum Principis conjux , Faufti vero Socini a- 
-iv.: Andrea PicoIJiomineo pifcario: & Calulionis To- 
•p?:ha genita. Hujus Andrea: patcr fmt, Sylvius Stnenfis 
p; icius : rnater, Vidloria Fortegverrarum fanguinis : ger- 
n:aus , itneas ille Sylvius fkculi ornamentum , qui adfu- 
^jtncm Pontificis Maximi dignitiitem evedus , dignum 

atis prsmium reportavit^aliumto libi cci-venicntiPii 1 
n nine. Soror amborum Laodamia, Nanno Tudefcliino e- 
lc ita, Antonium & Francifcum Picolhom.ineos didlos pro- 
t' trquorum hic doclrina pcr varios honoruin gradus, ad i- 
d n cum avunculo pcrvenit faftigium ,eodemque. (Pii'nimi- 
r n I II .jnomincjcohont ftams cft.IjJe,cb ftrenuam Ferdi- 
n idoArragonix acNeapolis Rcgi^ in Siciha navutam :ope- 
"^a,cuni Maria^memorati Regis fiJia DucatiunAmalphitar* 
n confequutus , eundem i:d pofteritatem rranfinifiti 
^iiimcetiam Borghefii hic tacendi fimt: ex Jiis^etcnim 
i (pldd fiha , Pandulplio Senarum Priiicipi (bdata > Bur** 
ium Petruccium cjufdem ditionis Frincipem , Faufti 
dni avum , & germanum ejus Alphonfum Ecclefix Ro- 
i dix Cardinalem ^ in luccm edidit. Rccenfet quoqud 
)iapiah^c> mter decora fua> ^Cajiiulium Sumxni Ro^ 

xnano-* 



ii*4 Errsr. De Vita 

manorum Pontificis digmratem > cutn Pauli V. nomir^ 
adeptum : ejusdemque tratruclcm ac cognominem , mc- 
tropolirana: Scnarum (cdis Archiepifcopum, 

Cjeteros , tam Ecclefialtici quam Politici ordinis viro? 
illuflres , Cardinalium Romanorum , Archiepifcoporum 
Senenfium , Oilcnfiwm , Clufinorum , Suaneuliumqut. 
Epilcoporum dignitatibus funcftos ^ ut & Graviiienfmra , 
Montis Martiani> Bidgiianique Duccs, Bitoiii ac Capiftrani 
Marcliioncs > Calani Nicaftrique Comirej , PiumbiniTo- 
parch.is Urfinos, Venturinos> Chifeos,Beccios, MarfiHos , 
aliaque fplendida florentis ItaHx fidcra, Faiiffco Soano > ac 
proindc & Wiirowatio noftro , fanguinjs aftinitatifquc 
nexu junclosjongus clfet enumcrare labor. Id tamen haud- 
quaquam filcntio jn volvendum efl: , Faufti Socini conju 
gem , Andrex vcro noftri aviam > nobihlfimorum Mor- 
ftuiiorum , qui Lcliwa clarillimo Regni Polonioe ftem- 
mate infignimitur , fobolem fuifTe. Ex qua Lelivitarum 
gente > vclut ex equo Trojano, plurimi toga (agoque infi- 
gncs prodierc Heroes : ad hoc namque ftemma > Comites 
Tarnovii , JaroflaTii > Granovii , Pilccii , Sicniaufcii> 
Chlebovicii, Tyfzkicvicii, aliarque prarftantiffnna: , genus 
fuum refcrunt profapix. Hac ftirpc oriunda virgo , Faufto 
Socino m matrimonium daiur, Elifabctha nomuic > Chri- 
ftophoro Morftinio m PauUcovice Domino nata: Chri- 
/tophori vero Raciborlci kxredis Philipovienfis Satrapx, 
nccnon Andreae Palatinatus Sendomiricnfis pocillatoris , 
fbror. Quorum nati, natique natorum , in ecclefix patrix , 
femilixque , fpcm ac decus procreati , majorum virtutis 
hxrcdcs > etiamnum fupcrlunt : in quorum laudcm prx- 
ftat nihil , quam pauca dicere. 

PIura(qiuE adhucvacant) generis ipfius ornamenra re- 
cenfere, memoratarumque mrpium origincs altius re^c- 
terepofiemus fi Wiffowatium , m.ijorum potius, quam 
propria virtute parta nobilitatc, clarum rcdderc ftuderemus. 
Verumenimvcroquoniamadla viri (prout videbimus) (atis 
inclyta perte , ipfeque & gcnus & progenitorum fada , vix 
(ua t(k dueebat, mmimequc pronrer \\xc( ut moris eft aliis) 
liipra alios fcextoIlebat,(blam virtutcm pro nobihtate repu- 
tans i paucis hxc Hinueic vifum cft>ut mouftraremus & ex 



W I S S O \¥ A f I I ll^ 

5arrc nihil laudibus cjus dcfuifle. 
h .:ria gencrcquc cxpolitis, ccclcf ix quoque rcligionisque^ 
«n Lia narus , cducatus , quaniquc amplcxus , flrcnuus 
i^i Dropiignacor extitic, vcluc pacrix alumnaeque ejus 
■lalis 5 in qaa mulriscximits vins , non quidcm fan- 
>, (cd Spincus nexu jundus cft ; haud oberic pauas 
i G;ere ftatum. Majoris namquc horiim , quam dlorum, 
owatius noftcr, (cmpcr duccbat digmtacera- Haud 
r igirur hic(ejiis rci namquc nunquam eum puduic ; iii 
^ e 'ipfa indicarc , ipfiim lccundum viam illain , quje 
^lim quam nunc hxrcfcos nomine auflic , DEUM 
llEMcoIuidc.Illam incellige rcIigionem,qux in parria 

> vulgo (quanquam inio\ic).:^riiincnim ac Z^^uibaptijla- 
ifiir cu Noyo-Saptifanthorh nomme audit. Quanquam ipfi 
€i^(LUm Dominum pro unico mapilro agnofccntes, fim- 
pB< cxChrijliam cognominan volucrc.Crrcri namquein eo- 
de'flegno,tamRomano-CacIiolici,quamEvangeIici,C/?r^c- 
^r- '''aChrKc(l qnod Baptifmum dci:ocac)nuncupari amant. 

iroin Hungariaf acTranfylvanix Rcgnisfubi ajohannc 
mundo , corum facris addido Prmcipe , libercace 
ftalicagaudcnc) addifFcrcnciam corum quibus Trinicacis 
noen placet, Unitaricrnm appcllationcm adiimplcrunt. 
W( nimirum quod Sacrx Scripturx , Symboli Apoftolici, 
cvxque Ecclefia: veftigiis infiftentcs , religioniquc ali- 
qu .1 in Summo Numine oivifioncm multitudiiiemve fta- 
tuc : duccnrcs s iimpliciter tanrum Unum f ut ciTentia ita & 
pc :)na} Summiim , feu illum vcrum DEUM , Crcato- 
rc: coeli & terrar , eumquc folimi PATREM , confitcan- 
ni Unicum prxterea Dominum (tampcrfona , quam 
riafcunatura) JESUM CHRISTUM, Unigemtum 
* AltiirimiFilium adorantcs. Atque hinc , Ebionita- 
ni , Samofatenianorum , Arianorum , Photmianorum- 
qi nomina, in opprobrium iplis impofita funt. z^naba-- 
ft irumy^TO feu Novo-Baptifmtium five Noyo-Bapti/a- 
to: n ^ ( qui Polonico idiomate Noyyo-ChrKCKency ) ci- 
tu m indc nadli fiuit j quod non , ut vulgo moris eft > 
io ntes j (ed adultos fideiquc capaccs , lacro hoc ritu 
^rent: eos non afpergcndo pcrfundendove , fcdfe- 
i lum Domini mandatum primitivarque ccclefia: pra- 

> ad fepulturae typum cxprimenduiu baptifando feu 

P nicr- 



1x6 £ f ii $ T. D I V 1 r A 

mergcndo. Atque hxc prxcipua eraut crimina , ob quat 
omnium odiis > atque hinc manaiitibus perrccurionibus , 
fcmper expoliti fliere. Quod enim ad morcs ccclefiac- 
que ordmem ac duciplinam attinet ^ hxc ( prseferti m a 
primordiis ) talia flicrc , ut & ab ipfis probarentiir ad- 
verfariis : fpcm namque firmam habentes , forc reCurre- 
£lionem , tiim juftorum > tum injuftorum , iiiidfumma' 
incumbebant cura , ut jugiter inailpatam , coram i co 
hominibu(que gercrent conlcicntiani . 

Fixerat na:c rcHgio , inprimis in Sarmatarum gente 
£;enero(a, hbertatcquc inter cxtera regna conlpicua, fe- 
dem ac domicihum , aliifque ob eadcm iacra profr 
tutum prjebuerat afylum atquc rcftigium. 

Haud ignari ctenim ipli mali, miferis fuccurrcrc no- 
verant. Aggrefli erant aUorum exemplo , quamvis fe- 
rius , at loliaius , Ecclciix erroribus tauquan: nebuUs ob' 
fcurarx, reformationem : Ityh gladiique tpiritualis ( non 
carnahs ut multi perverfe fecere ) muaonccontracrran- 
tcs (tridlo. Hinc anathematis fuhnina ( qiunquam tmc 
temporis bruta ) ineos vibrantur. Vix e Papatus lacuiiis 
cmcrfcrant, & ecce i Calvini fequacibus, Ibciis fuis m re- 
formanda ecclcfia , ob non diflimulatum in fiipra memora- 
tis dogmatibi^ ritibufquc diflcniiim, limih modo tanquam 
haeretici traducuntur , a frarcrnitateque ac communionc 
cxcluduntur. Atquc fic cundis cos rcpellentibus ac vitan- 
tibus , coad;i funt feparatos habere coetus. v^uos tunc fat 
dcbilcs 5 prxter externos & interni adverGirii , debiliores 
reddcre conabantur. Ab una parte Budneiftarum , Chrifti 
Domiiii honorem imminuentium , adorationis invocatio- 
nifque cultum ipli tribuere denegantium , ac e virili fcmi- 
nc conceptum aireverantiura , fiuror cccleham turbabat. 
Ab altera , Farnoviani , ( quos tamen communione fua non 
arccbant , imo ad eam ultro invitabant ; qui Filii Dei ho- 
norem augere fe lutumantes , duphcem ipfum ftatuebant, 
antefecularem pra^ter humanam in eo naturam,ejulc]ue an- 
tc matrem fuam exillentiam , propugnantes y feparatis in- 
ftitutis congregationibus , ccclefiam fcindebant. Veriim 
t!h , multis ad mdiorem frugem redcuntibus , cum hype- 
tafpiftafuo 5 tcwics abiemnt in auras. Hi > Luclaviciano 

coctuum 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproducecl by courtesy of Koninklijke Biblioflieek, Den Hoag. 

300 H 4 



A. WxSSOWATtT. 11*^ 

i nniin fuorum primario , una cum patroiio , nobiliill- 
) illo Staniflao Taflycio ( Caroli V, Lnperaroris quon- 
•laulico; casteris illis Unitariis { qui prius Pmczovii , 
i :t Racoviani^ a prjecipuis commorationis lux locis, nun- 
(>abantur) (e .idjungentc ^ ipfi cjuoque antc(ignanis or- 
l i 5 plerique eodem redierant, Martinus etiam Czccho- 
V us , haud vulgarjs dodrmx Vif , diverfa a cxteris do- 
C lata fbvens , fchifrnaque moliens , eodcm quo WilFo- 
v tiusprimamafpexitlucem , deceiTerat anno : (equaccs 
i »s monens ac obrcftans 5 ut in miiiori eccleiia ( ik voca- 
tur uinus Dei cultorum coctus , ad diftcrentiam majoris, 
1 Trinitanoruni RcformaLr religionis erar ) quietc ac 
5 r )ddi:c legcrentes , per (cverarent. Sic itaque Religio hxc, 
k n UKernis adverfariis luclara , fuperatis pacatifque domi 
^ HSy c parvis fcintiiJis in ma^nam jam crumpebat flam- 
m , & quaquaverlum ferpebat , orbemque Chriftianum 
|Uxdmirationcm fui rapiebat , cunctis caput opponere aufa, 
^t^atam numeroquam vinbus pollcns. Eratque tempus 
I id 5 viris ac armis Ij-^iritualibus ( fcripris nempe qux to- 
^ jampervaferantorbem ; exerciratiflTniium : pervene- 
^que Ecclcfla velut ad robuftam quandam maturitatem* 
i cabant tiuic in ea , vclut lucida iidcra ( quorum fplcn- 
non fbliim natali folo termmabarur , fcd & ad ex- 
tos pertingebat ; prxclari illi pietate ac dodrma vi- 
Hos aurem , prout memoria proditum eft, fuiflfe 
^"pimus : Tergeminos Lubieniecios , Andrcam , Stanis- 
ni , & Chriftophorum , (qui fulgore aul^e exuto , verbi 
^ ini minifterium , niagnammiter m fe fufceperant ) toti- 
jBnque Stoinios , Chriltophorum , Petrum , & Johah- 
^'n, ('PetroSraroriojuniore,& Gregorii Pauli Brelinenfis 
^ a genitos :; Smalcium , Licinmm ^ Califlium , Niecie- 
« m , TwardochJebium > Mofcorovium , Goflavium , 
lecios 5 Chriftophorum & Danielem Rudnicios , (quo- 
^ i hiceximia erudirione co pervenerat, ut Theologi^ 
' lolafticx Grxcxquc Imgua: ProfelTor m ip^a Roma crca- 
^^iir y ) Oftorodos , Voidovios , Volkelium, Pifto- 
; ^ ' ^^^^^^^"^ > Crellium , Prypcovium, Rupnovium, 
' mtmgium , Ruarum , Stegmannos , Gittichium Venc-- 
^aum, Praetorium Lchocki^ Rynievicios , aliosque non 

P ^ pauco< 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuesf LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 



ai8 E p I J T. D I V t r A 

paucos: quorum cura induftiiaque, cum in nonnuUis 
Regalibus utriufque nationis urbibus , tiim vcro prarcipuc 
in magnatum nobilmmque (fublimiin hocRegno gauden- 
tium ubertate) his facris addidormn , oppidis & pradus , 
ccclefia: ac fchobe , florebant atque crefccbant. Haudqua- 
quam cnim ecclefia harc fquamvis nonadeo ut alix abun- 
daverit) defbtuta fuit carmtque , (apientibus , Yotcntibus, 
nobihbufque viris. 

Hac vere aurca cXtate Wi^Towatius in lucem cditur , lu 
fpem ecclefiae , rot tantofque ut vidimus quos imuaretur 
habens Prarceffores , quorum inclyta adla atque trophxa 
ipfiim itimulare erigcreque poterant. Acceperat quidcm 
nuper haud leve eccle/ia vulnus , amiilb anno 1.604 , dic 
Martii tertia , Fauflo illo Socino : quem fcijucnti , Petrus 
Statorius Stoinski (qui velut os , indivulfulque ipfms co- 
mes fuit) ftrenuus ille veritatis (cui & in medio Turcaruin , 
in ipla Byzantina arce , haud veritus cft prxbcre tcftimo- 
nium; propugnaror propagatorquc y fequuius tft anno. 
Hoc damnum Wisfowatii nativitas compenfavit : qui vc- 
lut e cineribus avi , in ecclcfi^j^rodutcmolumcntum. Bi- 
cnnio a Socini obitu , unica hha ejus , a Chriftophoro 
Morftinio avunculo (qui tutelam cjus gercns loco parcntis 
ci erat ) Staniflao Wiflbwatio in matrimonium collocata > 
Anno 1608 , dic 16 Novembris , primo partu tah avo 
inajoribusquc dignum , cnixa eft ncpotem. Imponitur ci , 
Andrcije Morftinii matris avuncuh crgo , ANi^RE^ no- 
jwen: quod haud fruftra (e gefliflc , ^adis fuis comproba- 
rit. 

Felicem Wiflx^watii nativitatis tcmpore , ftatum ccclcfix 
fuifledeprsedicavimus. Verum enim vero haudquaquam co 
fenfu,ut planc ab omnibus adverfis immunem cxtitiflccen- 
leremus. Immo vero per crucem perpeflioncfquc , ad ta- 
lem ut vidimus , pervencrat florem. Quanquam non mi- 
nus periculi perlecutionumque plena , in qux adolcfcebat , 
xnftarent tempora , fequiorque poft auream illam fequerc- 
tur artas. Multorumquecalamitas ac Sanguis docuit,quantx 
molis efl[ct talem erigere ecclcfiam. Quas Tragadias > 
brevitati ftudentes , ac propofito noftro infiftaites , com- 
modiori referramus tcmpori ac hco. Opus Jgitur tunc 

crat , 




Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag, 

300 H 4 



A. WissowATir. 129 

vins animo & pcclore firmo prxditis , qui & ipfi ca ' 
pj; jftiiicrent , & alios limilia perferre docercnt : non tan- 
tL , jubaido fed ctiam monftrando tolerare labores. Pri" 
rr crgo parentum , malos dics inftare confiderantium > 
cu. fiiit, Andrcam noftrum, probitate ac vcritate , fi- 
in cjue {quasfcmper& ubicjue (ecum pollet ferre ) bo- 
ni mbuere artibus. IlIudpodlTimum per {cipibs y hoc , 
-^i meJiusfiejct, & aliorum promoveoant ope. Et ut 
tC imodius idficret , gcnitorcjus ( pra:ter cxteras ratio- 
\ii ) pofTcllionibus fuis m Podlachia divcnditis , in mino- 
rc Polouiam , utpote cultiorem. regionem , commigra- 
irffcri ^quc in Cracovicnfi ^rincipe Rcgni Palatinatu lcdc 
f j pagum Tankowka , a Chriftcphoro Morftinio uxo- 
1 ; vunculo , condudum tenuit . Huk fiiium in vicinmn 
R iborlco ablcgat , ut illic mia cum mcmorati Morftinii 

I ; ( quibus pxdagogum domi alebat ) ftudiis operam 
p.arct. Hic fub optimi Morllinii ( quem Willbwatius 

II ter , memoriam viri grata rccolens mente , Scnatorera 
h ktix Dci merito appcllarc (bhtus efl ) infpcclione > 
n rum dodrinxque primis iftis rudimentis , induftria 
d [^entiaquc eo profecit , ut a prxccptorc iplb , idoncus 
jucarctur,qui inilluftriorem promovcrctur lchoIam.Mic • 
t X crgo, anno 16 19, non tam xtatc quam mgcnio 
t tarus, innuper creclum Racovienfe^gymnafium. 

^loFebat tunc tcmporis fchola ha^c , velut Athcnx Sar- 
i zicx , ad invidiam usque nobiUs : Fundatoribus Scho- 
1 liiisquevirisdc patria ccclefiaquc optimc meritis gau- 
s : uiter quos eminebat , Jacobus Sieninius Podolix 
i atmides , K<acovix , a genitore fuo fundati oppidi , ha:- 
i ac herus.His accenfendi Redores Praeccptoresque,fimi - 
i i prudentia eruditionequc pra:diti:intcr quos,non tcmpo • 
J quidem , fcd dignitatc , primum mcrito fi'bi vindicat 
:um magaus ille K>hanncs Crellius: qui Athcnxihuji^ 
'iirowatio iruidingrcdicnte , poft infignis dodrinae vi- 
s , Brokajum , ' Manlium , Nieciccium , Paulumquc 
rokierum , cUvum fumma cum laude regebat. In quo 
unere fucccilbres habuit , inclytos illos , Martinum Rua- 
m , & hinc Joachimum Stegmannum , quos ( Wiflb- 
atio iam e gymnafio hoc cgrefib) cxcepit , Adamus 

P X f ratt- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



%7^o Epist, De y 1 r a 

Francus Silefius , probitate cruditionecjue ccsetaneorum m 
mini fecundus. Quem in niiuiere hoc lequutos accepimus 
Petrum Teiciimannum > Georgium Nigrinum , (k qi: 
agmen id claudit Laurenaum Stegmannum ( qui infkmi 
ciim Schola hjec tollercrui' taflus , Tribandri airumlit no 
jncn ) onmes praeftantes animo viros. Felias tunc pa 
rentescrant, quibus meatemporafilii nafcebantur> quc 
velurad bonarum artium mcrcatum , Racoviamx mitter 
poterant. Facbtantibus id , non Ibliim his qui Ariani A 
nabaptiibcque vocabantur > ( pencs quos oppidi fcholscqu 
illius habcnx fuere ) verum & Evajigelicorum , ncc noi 
Romajio-Catholicorum , proceribus nobilibusque. Ir: 
ut plerunque trecenti equeftris ordinis juvcncs , pra^tcrci 
vium oppidanorum filios , ( quibus jundis &pe miikna- 
rium nunicrus exccdcbat ) in gymnaiio hoc Ihidiis operair 
navantes numerarcntur; 

In hac fchola & Wiflbwatius noftcr , hamaaiorum ai- 
tiiim habiiit profcdum ^ brevique cx mkrioribus in riipre- 
mam eveclus cft clalTem , ftudus impigrc incumbcndo. In 
quibus tam afliduus fuit , ut ncc paternarn domum invifc- 
rc , per plures annos ci vacaverit. Parcntibus tamcn cjus 
vifendi copia fiebat , cuni ad Synodos , qur Racoviae quo- 
tannis celebrabantur , genitor ejus Ecddix RobcoYienfis 
Diaconus , commcarct. Poft nonnullos in ftaidiis cxados 
annos , cum parciucs cernercnt , per breve temporis Ipa- 
tium 5 tantum eum profecific , quantura ad viram intcr 
eoncives honefte ducendam fufficeret-, meditabantur ip- 
fume fchcla revocarc > atque fecundiim confuetudincm 
gentis > in famulitmm ahcui magnatum tradcrc , ut inde 
ad majora ei patcret aditus. Vcriim nonnullorum qm in 
fchola ecclefiaque excellebant , inprimis vero liimmi viri 
Martini Ruari cura , ifti parentum cjus conatus , inliibiti 
funt , fuadendbus amicis , ut tanta indolc prxditus pucr > 
ad fublimiora couverterctur > optantibusquv^ ut Faufti 
illius Socini unigcnita^ primogcnitus , ftudiis Theologia^ 
t)peram dando , fucceifu temporis avum ipfis reprxlcn- 
tarcL. Offercnte itaque ccclefia in ftudiis ejus promovcndig 
•pcm fiiam > parentcs his al&4ifam pr^ebucrc» Rcnsaii/it 



A. W 1 5 s o vr A r i I. 



I le r Racoviar , in propofito impigre pergens. Haud pa- 
ri ftudiorum cjus profcdum adjuvabat , quod holpitia 
ii. leiiia , ac promdc quoadiana converfationc urcretur, 
k uinis lUms CrcUu , (qm Recloratus muncre dcpolito ^ 
Ei cfiaften Kacovienfium agcns , nonnullis in Theologica 
fai Itatc inftruciidis , facras hicras intcrprctaiido , opc- 
ra dabat , ) viri dodlrina lixnulquc Sc pietate cmi- 
lit islimi : a quo cum morum , tum dodnna: , haud 
a (c hauiisfe iucrementa , fcmpcr grata fatcbatiir 
IJI tc. 

Gymnafio Racoviano cgrcflus, Illuftriflimi dorriini A- 
idri Pctri Tarlonis Palatmi Lubhnenfis rogatu , liho- 
i'u cjus natu maximi ( minoribus in fchola Raco- 
r:-c i ftudiis opcram dantibus ) humanioribus porro 
us imbuendi , annoi6i9> lulccpit curam. In cujus 
[mxiutis ( rehgionc Romano-Cathohci ) aula , multis 
^u iivis fe Oilercntibus illecebris , a rcdto tramitc ne 
)a im quidem le dmiovcri pallus cft : & a lacris quae 
n vcris agnita amplcxus fuerat , non modo ic abduci 
rin:me finebat , verum eandcm omni oblata occa- 
, propag-irc aJiilque inltillarc latagebat. Tan- 
ic^ quiim a mcmorato Domino Ibllicitarctur , uc 
fui cphorum agcns , m exteras cum co profi- 
:erur oras , nolcns juvcnis rchgioms a fua diver- 
proail, a patcrna domo cuftos elle , mehoremquc 
is oras vilcndi prxftolans occafionem , gratiis Pala- 
:dis , ahum qui Pontificix addidlus crat rehgioni , ut 
nunus obirct commcndavit : atquc ita Irnc arrcpta an- 
aulailla lubcns fc cxpedivit. 
-evipofthrec, anno nimirum commodiorem 
pcrjrinas oras adcundi , nadus cft occaricncm. Ablcga- 
tur 3 ccdefia parcntibusquc, qui in id , ut quam optinmni 
lus artibus progrcffum habcr^t, fedulo incimibebant. 
:s in hoc itinere nonnullos prxftantcs comites, (quc- 
;Uidam in patria , alii m cxtcris , pcregrinationis fb- 
addidcre) u: 5 Martinum Ruarum , Joaciiimmn ab 
isbcrg Paftorium , GcorgiumNicrniricium , Ale- 
-lum Ciaplicium > Nicolauni Lubieniccium , Pctruin 

P 4 SuchcH 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuesf LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 

300 H 4 



Epist. De Vita 

Suchodolium > ^iLioicjue iiClem facris addictos viros. 
Solvcns Gcdauo niari , variafque oras prxtcrveclus , iu 
Bataviam appulit y in qua cumprimis Lugduni commora- 
tus cft, in loct illius Acadcmia qux prxclans tuac tcmporis 
fiiperbiebat Vins litcris opcram dando. Invifebat cjuoquc 
inrerdum, novo exortun\ Amftelxdamenfium Athcnauni, 
cjiiiquemclyros Profeilbrcs , Volfium atque Barla-iim , ad 
quos ei femper hber patcbat aditus. Ibidem cum Epifcopio, 
(Jiuxellxo , ahifque eximiis pieque dodis viris , quibus 
artas ac regio illa ferax erat , notitiam familiariratcmque 
contraxit. OfFendit etiam tunc temporis in Batavia , Chri- 
ftophorum Arciflevium Equitcm Polonum , qui Socictati 
Indije occidentaHs operam fuam navans , a Curatonbu^ 
cjus in Americam cum mihtum manu , ciim ad Brafiliam 
aliaque corum ditioni fubjeda loca tutanda , tum ad nova 
acquirenda, expcdicbatur. Fueratis a juventute , horum 
quos Arianos vocant , addidus facris : veriim inrer Rcfor- 
matos degens , ad eorum communionem accelicrat. Quod 
tamen hac fecit conditione ^ ut ci dc Trinitatis Jogmatc, a 
comnniniopinioncdincncire hceret , priorcmquc de uni- 
rate Tei rctmcre fjrntcntiam : impigrc fatcn foiuus, Ariancs 
(eu Photaiianos (prout vulgo audiunt) cacteris , purius de 
Dco (entirc : quod & htcris fuis ad Rcgem Vladiflaum IV y 
cwm in patriam rcverterctur datis , haud veritus cfl: inferc- 
ic Is m priftma: amicitix ; quam cum noftro Wiflbwatia 
coluerat ngimm , invitabat cum > ut vela (ecum facicns , 
in Americam trajiceret j innuens > haud dcflituiam iilic 
divinar glorix promovcndj^ nieficm. Ncc difficultcr ani- 
mum cjus , »d raliadudum propeiifum , flexifict ni cmn 
^ tam Ipngincjuo difcriminiique plcno itincre retraxiUent , 
ciim parcntes procul rclidli, hujufque rei infcii , tum ccdc- 
fia cujus curx fc commif^rat , quibhs inconfultis niliil novi 
tcntarc voliiit, Maturiori itaque harc , gratiis Arcificvio 
pro favorc adis , rclcrvavit confilio, 

Hinc in propofito pergcns , trajccit in Angliam : in qua 
nonnullos inngnes illius Regni viros , vidcre alloquique 
ci contigit. Indc in Galham transfretavit , cujus varas pro- 
Ylnriis urbibusqueperagratis ? Lutetix Parilloruiii ftudio- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



dun 
bbu 



nrs 



A-Wi<sowATir, 

-atia potiiTuTium hxfit ; Sorbonam aliaquc Profcllb' 
Dodorum ccllcgia frequentando. Ibidemei cum 
' illo Hu<;one Grotio > Petro Gaflendo , Marino 
ino> nonnullisquealiis clarilfimis viris , notitiam 
lamquc contraherc conngit. In omnibus autem oc- 
bus , religionis quam ut veram ampledlebatur, pro- 
:x aliisque ijiftillanda: > haud immemor fuit^ quam 
.ice in Acadcmiis Athenxisquc non dubitavit pro- 
: atqueprcpi^gnarc, 

aIiqi!oc annorum > in occidentalibus oris commora- 
fpatuim 5 iii patiiam h.^ud fme frudu redux , anno 
, Adami Suchodolii ( Sacrapae poft Horodlenfis ) ma- 
iicorumqueiuvcnis rogatu > morum ftudiorumque 
acmodcramen rufccpit :qux rcs cx utriufque voto 
:rceflit. 

ucns annus > trigefimus nimirtim & ocftavus fupra 
mum &: fcxccntefimum , Unitariis > imo&Ccrteris 
:c]uique tenacibas viris > perquam funeftus accidit. 
ir tunc vere ocellus Polonix , afylum atque profii- 
xolum , rcligionis mufarumque lacrarium : Eccic- 
y mnafio , Typographiaque Racovicnfi fublatis. Dam- 
parabilis occirionem dedir > ftudioibrum quorundam 
j^ itas , qiu Iigneam crucifixi imagincm extra oppi- 
itam , lapiditus fregere, Hinc adverfarii adolefccn- 
( a parcntibus ab perulantiam caftigatis ) hbere miC' 
lumdudum quxrebint anfam calumniandi noccndi- 
iCti , totam eorum quos Arianos lumcupabant , ad- 
ur fociecatcm . Obruitur calumnia Siemnius Raco- 
oparcha > cui Ixfaf Divmx & Rcgia^ Majeflatis crimeii 
^rur : fimilitcr fcholx profcflbres , & ecclefix pafto- 
tanquam perpetrati facmoris aucT:ores , juventutifque 
xcquendum llimulatores. Nihil contra valuit accu- 
mnmocenrix ixxx validis rationibus evjdla demon- 
^ : nihil ipfius Sieninii > foiis feptuagcnarii > patricii 
patria cum jadura patrimonii prxclariilimeineriti , 
iquam Patrix Patri in Comitiis Regni fiepius accla- 
n eft ; juramcnto(ipfi , ut teftaretur^fe infao hxc pcr- 
^elTcj extorto) Sancita purgatio ; Nihil compluri- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



2-34 



B P I S T. D E V I T A 



iim ordjnis equeftris dclcgatoriu-n, noh tantum Arianx , 
vocarui)fed 8c Grxcx-, &: hvaiigclicx , imo & Roiv.ano-Ca 
tholicae religioni additlorum , contra cxtraordinarium & 
fummarium, novo& inaudico in libera Republica cxcm 
plo, judicii hujus proceflum , fefe opiX>naitium , prote 
ffcatio. Deccrnitur Waiibwiae in regni coniitiis , ( terr-r) 
cqueftri mmirum , ordine, fummo cum pracjudici. 
cau(a; hujus judicio exclufo ) fcholain Racovianam ellc <n 
rucndam , ecclefiam Arianis adimendam atouc occluden- 
dam , t • - ^hiara toUendam , ecclclix pallores , fcho- 
larquepro - .s ac pracceptores , intamia noca.os profai 
bendos. Qux cunfla pxequutioni impigre mandata , bre- 
vi triftem habucre cventHm. 

Ac iion cafu hoc perterritus nofter , fequcu.. .u.:..j , cum 
nonnullisaliisequeltxigenere orcis , comitiorum cclcbra- 
tionc inftante , Warlawiam tcndit. lllicque in Delegaro- 
rum ordinis equcftris camcra , occafionc fe ofterenne , ncc 
pudore nectimoredeterritus eft , quominus prope ipfius 
Regis Sciiatorumquc latus,fidei quam profitcbatur rcdderet 
rationem : tam cum Romano-CathoUcis, quam cum Evan-- 
gehcis dereligionis articuhs , ob quos cum fuis maximc 
cxofus erat , difceptando. Similes vctitatis propagandac 
occafioncs , in illultrium virorum prxicntia , frpuis ipfi 
obtingcbant, quasetiam fprctis pcricuhs haud quaquam 
pra:tcrlabi fincbat : verum hxc brevitaci ihidcntibus cun(fta 
haud vacat reccnler 

Annoi640, cnixo iogaiu gcii;ii.ui LUperius mcmorati 
Suchodolii, quamvis RefiDrmacor um lacris addiilse, juvcnis 
(quem jam humanioribus artibus probc imbuerat; extcras 
potiflimiim oras vifendi gratia , iterum tiinquam ephorus 
fufcepit curam. Peregrinatus igitur inprimis m Germaniii , 
Galha , ac Belgio ( in quibus oris jam cum nonnulUs prx- 
daris vif is notitia ei iiitercelFcrac ) poft aliquot annos repa- 
triavit: Suchodohumque matri,fe vero eccIefia:,incohimcm 
ftitit. '^crum enimvero brevi a reditu eorum , de Willb- 
watio fada confiUa , dcquc Suchodolio concepta (f>es , i« 
caffum cocid-cre. Decrcverant in Synodo aimo 1 641 Czar- 
^oviis cclebrata WilTowatium jam pridcm ad iacrum mi- 

niftc- 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijlce Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



A. WrssoWATrr. 

iftcrium (ncquiquani quibufdim confiiiguineorum Ibda- 
umqueejusobmccuabiis ) tjuo gloriam divmam ruclius 
romovercc, propeufum j ( necjue tamen ia talibus pxx- 
xem at(]ue ftftiiiancem ) ecclefiar qux in iixreditario Su- 
lodolii oppido Piaski colligebatur , prarficere. Sed Su- 
lodolius , matris affinium<iue opera , ad Calviuianoruin 
icra pertraftus , memoratam ecclefiam occludcre mandat. 
xpoftulannbus cum eo hac de rc , Chriftophoro Lubieni- 
3o, noftroqueWiflbwatio, ( his etemm ab ecclefia id 
egotii commillum erat ) ex amicorum fententia per unum 
;cIelTaftarum rclpondit , fe ecclefiam non aperturum , ve- 
•ri cnim fe , ne Unitarii , cives Piafecenfes ad fuam con- 
vTtant religionem. 

Quum hoc fratrum jpropofitum haud fucccfnflet , Wif- 
)watio de alio provilum eft loco. Prima itaqueipfum 
^miuis palioris perai^cntem Ukraina vidit : in qua anno 
<>43 > Scnatu^EccIehaftidconfulto , in oppido Szerfznie, 
ib patrocinio Stcphani Wojnarowii Venationis Rcgix in 
alatinatu Kyovicnfi prxfedi , pro collega datur ]channi 
:oinio eruditione ac cloqucntia emiiientrifimo concionato- 

Dum fic in uno Re^ni Polonise angulo , Wi.Towatius in 
nea Domini impigre operatur ; maltero , in minori ni- 
lurum PoIoniaiiiHungarix confiniis , atrox paternam do- 
lum obruit caiamitas. Genitoris cjus ( ob xquitatem qui- 
-m & niodcftiam nonnulbs rradus iUius incolarum acce- 
:i , verum ob religionis diverfitatcm plcrifque invi/i ; prx- 
;uin no Tiinc Wtbcmirowa , quodin Palatinatus Craco- 
enas fubmontanaoraemptum polfidcbat , latrones ho- 
.inefquc nequam noclu invadunt , peauiiaquc ac fupclle- 
ilidjreptis , ipfum crudelicer contimdunt , plufque ad- 
.icquam repcr^-rant extorquere volcnres , carbonibus can- 
■ntibus torqucnc atque adurunt : unde poft aliquoc 
oclava nempe Oaobris anni 1^45 , vita fundus 

Triftis de tali genitoris vitx tcrmino nuncius , perculic 
p.dem ut par crat Wiirowatii noftri animum , vcrum 
mdquaquam plane proftravit. NoveriC aiim mcerorem 

h^ud-« 



Early European Bcxjks, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



x^6 E p X s T. D 1 V r T A 

in adveri^s temperare : qucm tiinc tcmporis ^ potiflimiim, 
facris olficioque ad quod vocatus erat incumbendo , modc- 
rabarur atque excutiebat. Ob vigilantiam in muncre , ciim 
auditoribus > tum ipfi ecclefix patrono Wojnarovio gra- 
tus. 

Nc€ minore ipfum Nicmiricii , luculenti cenfus haeredcs 
magnxqueinillis oris audloritatis viri, fevore profeque- 
boiitur. Quorum natu maximus Georgius Kyovieniis 
Archicamcrarius , jam pridcm ab ccclefia flagitaverat , ut 
Wiflbwatium ex extcris reducem > ipfi concedercnt y in 
divinis rebus miniftrandi gratia. Tunc vero ipfum invita- 
bat , ut cum co Boryfthenem trajicicns > in oppidum fuum 
Oreladripam hujus fluminis (itum,profiafceretur:his eum 
animans verbis , San6ius (iuquit) c^ttdrcas ^pojlolus co^no- 
minis tuus , Scythis eifque jinitimis populis Evangelium frdidi' 
cafjefcrtUTy tu in eafdem mecum vude orasy idem a^iirrus. Ve- 
riim alia fuit tiratrum mcns , qui ipfum aimo 1 6 44 c Kyo- 
Tienfi in vicinum Volynix Palatinamm tranftidcrunt , at- 
que ecclefix , qux partim in Halitzany fub patrocinio Ale- 
xandri Czaplidi ( Martmo Bcrcfci Toparcha , tam ecclefi^e 
quam patria: gratifTimo altoque fangmnc aeto viro , geni- 
ti) partim vero apud affinem cjus Tobiam Ivanicium in hx- 
reditario cjus ivaniciano 5 colligcbatur i prxfecerunt. Ad- 
dimtur ei infuper vicinx KillcUncnfis Bcrcftenfifque > a 
gprmanis Martino ac Gcorgio Czaphciis fundatx ccclefix : 
ut earum > illuc cxcurrendo > fratres vihtandi , -paftorcf- 
que in mimeribus eorum ( facrarum prxfcrtim communio 
num tempore ) juvandi ^ curam gereret. 

Dum fic ftrcnue Chriftiani Unkarii facris luxi, iiivigi- 
Unt 5 nec advarfarii eorum interim quicfcimt. Eodeni il- 
lo i644anno, haud leviter gravi periecuxionc (quxvelut 
umbra corpus pios fequi folct ) ccclcfiarum ibtus contur- 
bitus, rehgionifqueexercitiicurfus inillisoris rcrardatus 
cft, Impetuntur gcminx illx modo memorat^ ccclefuc , 
quorum incrementa in malcvohs invidiam , atque hinc no- 
cendi libidincm concitarunt . Rapitur in j us Gcorgius Cza- 
phcius KilTelini dominus , ecclcfixque qux ibidcm crat pa- 
tronus . Qimm ci objicitur > bU^phcmias ipfum Arianas. 



A. WlSSOWATIt 237 

r i KifTelinum transferre , miniftrofque ac rrjecepto* 
icovienfes profcriptos ac infam.cs apud fe foverc. 
c quamvis merum fuerit figmentum , ( paftores enim 
ccacc Kirtclincnfis, (cholxque pra^ceptores, nunquam Ra- 
i ioaierant jniliil tamen profuit ad innoccntcs ab inju- 
( erfariorum protegcudos.Cujus etiam haudlcve cdidc- 
)ecimen,dum AdamumHulevicium dcWojutyn(cum 
OUD )ftmodum Wiflbwatius nofter , affihitatcm , duda 
cjus germana , contraxit ) & Alexandrum Czapli- 
icorgii rilium , fiimmi Tnbunalis , ad quod nego- 
iioc devolutum crat , membra , quod Ananorum 
( m idiunt ) facris eflait addicti , a caufx hujus judicio er- 
cluccnt. Quofado, Czaphcius millc aureorum Hun- 
>^um fumma mulclarur , injungiturqne ei ut ccclefij: 
. Los > gymnafiic^uc prxceptores , coram Tribunali li- 
Itat quibus (ab amias inevitabili periculo fubduftis) luud 
coi »arentibus , iterum aliquot florcnorum miUibus Ipo- 
har : : ecclefia vero Kiflelincnfis , immo & vicina Bereften- 
lis ndims cvertitur , feverequc mandatur ne unquam pcft- 
hai.-eJigionis cxercitium iilic pcragatur. Prsetcrea Mat- 
thi Twardochlebius per triginta KilTelmcnfis y & Toachi- 

-Jipnovuis per aliquot annos Brcftcnfis ecclefiarunx 

- vUm paftores , tmicjamvita funcli , tanquam infa- 
nxproclamantur , pecuniaque pro eis etiam (blvendaim- 
: : ita ut ad minimum viginti & ahquot florenorum 
is , omnes muldlx ac expenfa: tunc temporis Cza- 
conftitermt. Andrca! porro & Alexandro Czaphciis j 
M rini Bercfci dum viveret domini filiis , muldbe qui- 
dc non irrogantur , veriim fub gravibus psnis interdi- 
cit; , in propriis corum ditiombus , rcligionis exer- 
citm. 

laud parum acerbo hoc cafii multorum in illis oris con- 
ft« lati lunt animi, Nihilominus tamen Wiflbwatius in 
& a memoracis locis munia fiiaobibat : multa qua^ ei ab 

^rfariis adverfa obveniebant fuftmendo. Pertepe a fa- 
tticulis ob religionis exercitia calumniis obrutus in jus ra- 

tr , & ad ipfum ufque fiimmum Regni Tribunal trahi- 
*. Ita ut parum abfuerit , quinpatriaob religionis pra- 
Ji. ejicereturj jamque deftinaverat in Bat^iam pridcm a Cc 



1^1 



Epist. Ds Vtta 



adamatam cederc > nifi a fratribus dctcntus fui/Tct , qui k 
bores hos cjus , ciim conliliis tum auxiius jmpigre ferre j 
vabant. 

His pcriculis , fummo afpirante numme , felicitcr 
antlatis , aJiauaatifpcr refpiravit , atquc hac quietc 
jam quadragcnarius animum ad uxorem ducendam app^ 
cuit, ut in fecundis fociam , in advcrfis vero Icvamcn h 
bcret. Copulavit fi bi matrimonio, cjuam jam pridcm mc 
rum probitate iibi oommendatam a.mbicbat , virginem / 
lexandram Rupnoviam , Joachimo Rupnovio & Ehfabi 
tha Andrese Lubicniecii filia genitam. Sufficcret dixillc 
kis eam parcntibus , quorum virtus mcritanue m patriar. 
ccclcfiamque nemmem latebant , prognatam fuilic. Vcj 
bo tamcn innucre , qui majores cognatique ejus fiiere , i 
& hac ex parte tah marito ( quamvis illc non tam majorUr 
propijiquorumque , quam proprix ipfius virtutis rationcr 
liabuerit ) dignam fmfle pateat , haud obcire arbitramur 
Patcr Joachimus Rupnovius ( vir vt coactanci ejus teftantur 
in omni fcibili vcrfatus ) in primo juventutis flore , glorir 
divina: amore dudlus , facrum in fe fufceperat minifterium * 
quod variis in locis , ut Lublini , Kreloviae , Racovix , Be 
refciquc digne obivit , prxtuhtquc id mundi hujus honori 
bus 5 fpreta confanguincorum qui in eo poUebant multitu 
dine ac fpIendore.Ortum ducebat c clariflima Sreniaviorur 
gcnte, quorum primi progcnitores ad fluvium Srcniaw 
f quo in rci memoriam pro infigni utuntur)BoIcflao prim 
Polonorum Regc fccptrum tenaite, ftrenuam patriae nava 
runt opcram. Stirpis parcns Mirollaus Comes de Nakicl 
Chronographis fiuifc pcrhibctur , a quo raulti prxclar 
propagati viri , tam oUm quam nunc intcr patrix fulcra at 
que dccora reccnfentur : ad idem etcnim ftemma , Lubo 
mirfcii (Principum titulo decorati) Cmithacque in Wisni 
Comites , ncc non Stadnicii aliacque celcbres profapia: , ge- 
iius fiium refcrmit. Patcr Joacnimi Nicolaus ( Synodid 
leu gcncralis diaconi in ecclefia munere fundus ) con)ugem 
cx Gieraltorum haud ignobili ftirpe prognatam habiiit.i: 
Cujus gcnitrix c Czaikoviorum , ipfius vero e Bahorum % r 
nobihfumis familiis , ortum traxejce, Atqueha?c paternx-* 
domus dccora fuifle acccpimus» 

Conjux J 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courJesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



A. NV I s s o w A T t r. i,^^ 

Conjux Rupnovii , genitrix vero Alexandrr noftrx , E- 
lilabcthafuit ) ex antiquiflima Lubienieciorum ftcmniatis 
RoJa , femilia oriunda : AndrcaiJIaLubieiiiecio procrcuta , 
^iu auJa Rcgis ( cujus gratia pollcbat ) fponte rclicla , for- 
iiiaquc cuiii prxlencc tum Ircrata fpreta , ncc non confaii- 
guirieoriim(intct quos & xnagnum iliurn Johannein Sarium 
Zamorc iUm Sarmatias rhocniccm nurnerabat ) fiilgorc pro 
nihilo rcpurato 3 inviix iJIi auam Arianani vocant fcOiX 
/e Ibciavit. Immo ejufdcm reiigionis ecclciiis , proprio 
fumtu , ( paucorum excmplo ; in variis locis pall-o- 
rcm agens miiiiftravit , atque earundcm accrrimus pro- 
gnator propagatorque extitit : quod tot cum adver- 
riis habitr dilputationcs , multiquc ad eadem (acra ad- 
ucti ( intcr quos Stanislaus & Chnflophorus juniores 
Datu germani cjus fiiere ; abunde ttdantur. Pater cjus 
"^tanislaus fiiit Kizefimovia! dommus , Lublinenfis terrse 
Qux-ftor , fimulque ex hoc & Sendom.iricnii Palatmatu ad 
jud]ciacxerccndadelcgatus. Matcr tamolim quam nunc 
clarifnniorum Sobiefciorum fbholes fuit. Conjux Chri- 
ftinaOftrovia, morum gravitate probirateque con(picua 
inatrona, in Gryphiorum vetdliffima gentc genita : fub 
cujus utpoteavio: fua: infpedione, Alexandra^ noftra flo- 
rem a:tatisfc tranfcgiflcgloriatur. Hujus gcrmanus fuic 
Petrus iUe Oftrovius , maxima cum laudc Jcgatione ad 
1 urcarum Monarcham funclus : germana vcro Johaunc 
Niemojovio , m.agno illo dccore colummeque ecclcfi^ ^ 
marito gaudebat , ex quo filiam Sicninio Podolia: Palatini- 
dx nuptam fufcepit. Recenfebat infupcr mcmorata Chri- 
ftina> mtcr progcnitorcs conlangumeosque fuos , pr^e- 
ftantiilimas Suchodol iorum Orzechoviorumque ( quorum 
illamatrcm, ha:caviam ejus protiilit j pro{apias : exqui- 
bus multi in patria ccclcfiaque prxclari prcdiere herocs* 
Cum , talibus majoribus confaiiguineisque gaudcnte , vir- 
tutisque corum imitatrice virguie , Wiflov^-atius matrimo^ 
nium , per camque cum memoratis viris affinitatem con- 
traxit. Nupciar, matrc ( patcr enim jam decelTerat ) virgi- 
nemelocante, facris more ccclcfia: ufitato peradlis, cele- 
*^^^^^_^^int in Hahtzany , inxdibus virrute gcnereqiie fpe- 
<ftatiiSmi viri Alcxandn Czaplicii 5 f|^onfe matruelis atquc 

rutons , 



^^o Epist. Db Vita 

tutoris , Anno i ^48 . die tcrtia Maji. 

Eodom anno Synodi confuko , transfcrtur e Volynia j 
minorem Poloniam , eccIe(Lrque Lublmen^is qte in Sic: 
liskacoIligeUicur , curaei committiturj I-rmius Lublii 
puriori do^drinx domicilium prxbucrat , incly tus illc Tcn 
cinius Palitini Bcirenfis fimulque & Lublmcnfis Satrcir^j 
munenbus fum^us : in cujus ccdibus f illic loci ubipol^ 
Inodum Jdiiitaium eredum eft collcgium ) ccclcfia lcho' 
laquc quondam floruerat. Ver iim iplb patrono , ut & pa- 
ftore ecclcfix Paclefio , vita fundis , mutatio fcquutadl . 
cxerciriumaue religionis aliquantifper ccllavit. Poftmo. 
dimi tamcu ab aliis refumtum., ad annum ufque 161- 
vigait : quo ecclcfia hxc a malevolis nefando diruta di 
modo , addito iiifiipcr Iblatii loco , a liimmo Tribuna; 
fcvero nc unquam pofthac rcftaurarcrur intcrdi^lo, Quc 
fadlo civcs Lublincnfes cum finitimis , in vicino urbi pagc 
Sicdliska , fiib patrocinio Nicolai Suchodolii Chclmeuli! 
territorii Dapifcri , ad lacra congregabantur. Paftoreii 
Joci hujus , Chriftophorus Lubicniecius Junior vir gloria 
divinx zclo flagrans , adannum ufque 1648 , quo muiiu! 
hoc una cum vita rcliquit , cgerat. 
Huic a fratrum focietatc , Wiflbv^atius prac cxteris qui fam 
populofam ecclcfiam moderarctur , idoneus judicatus f ne- 
quicquam eum fratribus inVoIynia apud fe retincrc nircnti 
bus ) fucccflbr datur : adjutorquc ci Paulu^ Myslicus addi* 
tur. 

Acccperat iterum proximc claplo anno , haud levc, 
quamvis non infolitum ccclcfia vulnus. Jonas Slichtingii-^ 
magnum illud ccclcfix jubar acornamcntum ( Wilfowa 
tio ctiam noftro aflinitatc jun<ftus ) ob cditam ipfius foe 
lacrx Scripturx vcrbis confcflionem ClibcIIo hocWarfawix 
carnificis manu publice combufto ) rcgno infamia teftus 
profcribitur , ignique ac aqife ei intcrdicitur. Ecclcfia huic 
malo medcri , vcl (altcm nc ultcrius fcrperet providcrc 
cupicns , Wiflbwatio ad fratrcs Cracovienfis Sendo- 
miricnfifque Palatinatus lcgationis munus imponit , ftimu- 
laudi cos gratia , ut viros idoncos ad comitia rcgni dcle- 
gent , ecclcflx caufam acfturos. Vix domum (qux in 
Suchodgly in vicina Scdiifcorum crat ) Icgationc fcliciter 

fuute 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 

300 H 4 



ir>o 



A. W 1 s s o w A T 1 I. 141 

lus rediit , & eccc mortuo Vladiflao rege , fervile in 
^l'c iiia exarfit bellum , Cofaccique rcbcllcs duce Theodo- 
ro iimieliiicio , exercitu Polonico profligato atque fuga- 

0 ad Viitula; ufque ripam graflantur : inprimis iii Aria- 
( uti audiunt ) ob religionem eis invifos fxvicntes. 
d non pauci utriufquc fexus his facris addidli hommes 

iwi, in Ukraina, ( prxfertim Conftantinoviac ) tuiK 
r >oris crudelker ab ipfls martyrio aftedb , tcftantur. 
1- ribus Lublincniibus his pcrcuUis ac difperf s , ca^tero-- 
.i que excmplo m tunora (e conferentibus , Wiflbwatms 
u uxorc germanoque illius Andrca Rupnovio ac noii 
:s auditorum luoriuti , in Borufliam concelTit : ibiquc 
proculacelcbcnunocmporio Gcdano , in Buszkowy 
^lo -nnis Ardsfcvii praedio , commoratus eft. Vcruntamen 
' llic mutatione hac fadla otiabatur , fed ter pcr hebdo- 
fin .en uiZalcocinum ejufdcm Arciircvii papm , ai 
•r .iones peragendas , aliaquc collcgia ac colloquia facra 
fratnbus iiabenda , itabat. Smuliterque , in Strafli- 

1 n Pauli Ivanicii prxdium , in quo fepius laudatus Mar- 
; s Ruarus , Dantifcanx ecclefuc qux illic tunc CQlligcba- 

^u:uram gercns , degebat •, ad facram fynaxin lingua Po- 
Ic ca , Ruaro Gcrmanica eandem pcragcntc , cclcbran- 
' 1 commcarc folcbat. Tali modo hycme in Pruflia trans- 
., tumultus turbine ia regno ceflantc, anno 1649 
tationem fuam in terram/ Lublinenfcm rcvcrfus eft , 
ai itonbufquc in unum coUedis , iteruni munia fua obi- 

innovertentc , Synodi dccrcto, ( fruftra patrono fra- 
tDusque Lublincnhs ccctus , plurimum votis obmtenti- 
bi; c Lublincnfi in Scndomirienfcm (c confert Palatma- 
»1 , paftorcm civium Racovianorum adurus : qui mife- 
r do ( ut lupra vidimus ) modo , loci illius ccclefia fu- 
* , in Radoftow uno a Racovia lapidc diflTito pago , ad 
cclebranda convcniebant. Patrona Radoftovicnfis fmt, 
fiate conipicua matrona , vidua Dommi Wylamii , cx il- 
■ I Iri Cikoviorum proCipia , a magnoquc illo Staniflao Ci- 
; vio Biecenfi Caftellano excrcituumquc rcgm ducc , 05- 
iiducens: qux una cum Racovianis caeterifquc ecclchac 
.iis mcmbris > fununa cum humawtatc Wiflowatmm 

cxccpit , 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



14^ 



E r i s r, D B V 



I T A 



cxcepit , ac in aedes fuas reccpit , atq^ue dum vixit fmgu- 
lari piolcauuta cft benevolcntia, Ipiequoque in muiiiis 
fuisobcunaishauclcjuaquamnegligeiiscxciat: pixter alias 
cnnn ad ccclefiam Ipectantes occupationes , ter pcr bebdo- 
madcn cum auditoribus , gui eo Racovia cum domina fua 
fepius memorati Podolicnns Palatinidx vidua , commea- 
rc (blebant , lacra celebrabat : diebus vero vciicris jejunio 
acprccibus pt*r totum diem vacabant. Verumciumvero 
ncc illic diu , tam pulcrum religionis excrcitii curlum , hu- 
mam generis adverlarius > pacatum fivit. Anno 165^ vi- 
cinus parochiTs Szumfceniis 5 quem memorati coetus mcre- 
mcnta peflime habebant , mfidias flruit : ac primo quidem 
cpiftolam ad Willowatium exarat , tanquam amicus ipfiim 
monens > ut a lacris peragendis fuperfedeat , pencula nam- 
que ipfi hujus rci caula imminere. Nofter confcientia: du- 
ilam fequutus y refcripfit , fe uUis minis periculisque a di- 
vinae glorix promovendx ftudio , abfterreri minime pallU- 
rum : oftendens infupcr iniquitatcm afflidionum quas aSa- 
cerdotibus pcrfarpe patiebantur. Sacrificus his exaccrbatus 
nocendi libidinc fcrvens , Warfawiam peterc , iIHcque li- 
tcras Wiflbwatii m gcncralibus regni comitiis coram equc- 
ftris ordinis delegatis legendas cxhibcre : priorisque Raco- 
vianae ecclefia: modo & hanc tollcre fatagcns , fingit calum- 
niaturquc , cives Racovianos Radofkoviam ad lacra cuntes , 
crucifixi imaginis pedem fregilfe , id vero paltoris eorum 
WiiTowatii inftindu perpctratum efTe. Gratis hxc a no- 
ccndi cupidis excipiunmr auribus , moxquc expeditur maii- 
datum manu figilloquc Regio munitum , atque ad WilFo- 
watii ardes defertur : quo ipfe , nec non patrona Radofto- 
vienfis , praecipuique Racovianorum ci vium , ad comitia re- 
gni atabantur , facinoris rationem reddituri* Sublata nio- 
ra , comparcnt Warfawix nonnulli iiicol« Racovienfes 9 
cum propofito Wifibwatium ( qui idem facere volebat ) 
licjus prarlentia opus ellct eodcm arcedcndi- Verum illis 
coram fe filtcntibus , cauli hujus judicium ad aliud dilFer- 
tur tempus. Interim proba illa matrona , coetus memo- 
rati patrona > vita ftmgitur ^ Radoftoviam vcro Dominus 
Siemuta , maritus filiarum ejus natu majoris , ( miuor c- 
wmStcphanoNiciniiicio PaJatinanis Kyovienfis Arcluca- 

mcrario 




Early European Books, Copyright © 20 11 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 

300 H 4 



A. W I § s o w A T I 2,4j 

lonupferat) religione pontificiu^ j krreditatis jurc 
ecclc/iamquc illam Ciiriftianis Unitariis ademit.Qua 
one fada , Willbwacius indc nccellc habiut ccderc : 
i'it:o advcrlarii coeptum negotium urgcredcftitcrunt. 
tovi.v hoc paclo facris filcntio impofito , Wiilbwatio 
a) profpcclumcflloco. Migrac anno i6]i in Cra- 
'1 lem Palatinatum , atquc cx uiuiiimi fratrum fenten- 
1 crtus Robcovienfis minittcrio , Serino Morftu)io 
ivuj i iliius Philipovienfis Satrapx digno filio , (huic 
^ ' ^n^icnfis a genitoi-e fiio ercilx cccIj^.c cura com- 
fiirrogatur. Ecclcfia hxc fundara liut a Sebaitiano 
•oYio Robcovix domino , ob morum gcavitatcm 
'^t; is Chriftianinominedccorato , qui coetui huic mi- 
-Tli idi onerc in fc reccpto , laudabili cxemplo patronum 
paft cmque ejus fimul cgcrat. Tunctemporis vero poft 
alibs Abrahamus Micrzciuus mcmorati Philipovienfis 
Sm. X haud dcgcner gencr , tutelam ejus gcrcbat. Atquc 
inh :is ceclefix miniltcrio Wiflbwatius quadriennium ex- 
cgit ^^rxterea vero Luclavianx ecclcfix , cujus miniftcr 
tunc rat Johanncs Mofzowski (in Hungaria quondam ob 
xcl^)nem a Lutheranis , quorum facra deleruerat , ad 
ragi 1 damnatus ) inipcctionis ac vifitationis a fratri- 
bus ibi commifiam curam obibat. Similitcrque trans 
Dur ccium amncm in pagum Luzna, in quo pix quxdam 
««»nx ob fcnedutem coetom Robcoviaimm frequeutarc 
non alentcs degcbant ^ ad facra pcragcnda cxcurrcre G> 
• '^"^ Obvcriiebant ci iixc itincra lacicnti , ab adverlariis 
aud xquis hxc afi>icicbanr oculas ) non pauca (qux 
uttnoiimmus) adverfa: venira&ex lus fcUciter divina 
c^citope. Ordinariis his occupatioiubus ccmpus fiirri- 
pier^ , hbris fi:ribendis impendebat. Et ut alia fileam ^ 
^ocviillicNovumlnftrumenram notis illuftravit: pfal^ 
ythmis Polonicis , rogatu fratrum in ufum eccle- 
1 , reddidit , additis eodem fini nou paucis hymnis- 
nuaveratinfupexnonparvum volumen , quo (pro- 
hac aSynodo etiam fibi dcmandata ; Gchovio jfe- 
^dtrigintaejusrationes, qmbus homines ab Aria- 
^i^i a (prout vulgo iiuncupaiuur ) rehgione abftcrrer^ 
coo atur, relpoDlumdcdit. Ycrum hac, ut &alia ab 

cn 



%AA A. W I s s o w A T I r. 

co ha^lcnu* elaborata manufcripra , cum ca:tcris ejus lib; ) 
m perfecutione de qua mox , pericre. Ibidem Robcoe i 
anno 1^54, die zo Januarii, gcnitricem fiiam Agneti 
Socinam amifit : cjua: in ardibus cjus larga in ipfum cor- 
ceni(jucacprolem , pro bencficiis ad mortem ufquep.^ 
Ititis , cffiila bencdidionc , Servatori fpiritum comini- 
davit : ibidcmque a filio terrx mandata quiefcit. 

Ingredimur aunum millefimum fcxccntefimum qu 
eua£;cfimum quintum , qui Patria: Wiflbwatii , poi. 
fimum vero his qui cadem cum ipfo facra colcbant , fui. 
ftus accidit. Is enim annus fuit , quo Carolus Gufta: 
fuecorum Rex , torrcnris inftar Polomam mvadcns , . 
tam tcrc occupavcrat. Ita ut Cafimiro Regc regno ex- ( 
dcnte , plerique ' Palatinatus , prxdpuique Senatorui, j 
<}om & exercitus rcgni cum fuis dudioribus , ncc n : 
ipfum rcgni caput Cracovia , ejus fc ncccflc habuer: 1 
fubmittere tutela:. Eo inprimis rcfpeau , ut a Mofc; ' 
Cofaccifquc, ab alia parte regnum igni ferroquc irama- 1 
ccr vaftantibus , protcgercntur. Hinc belli turbmc ccflar : 
unicuiquc ad fua redeundi promulgata libcrtate , Wiflov ' 
rius c Ro2noviana arcc , quo fc c«m fuis procellam h; . 
vitans contuferat , ad ftationcm rediit , jcjuniorum in ' 
rim celebrationcm ob mutatum patria: ftatum, liaud int 
mittens. Vix trimcftri pacate perafto , & cccc novus tur ! 
quietcm hanc conculfit. Concitantur a quibufdam, Poloi 
rum contra Succos ruftici , ad prxfidia corum , contra ' 
dcm datam ex oppidis cjicicnda : praemii vero loco , A 
anorum (ut audiunt; bona villaequc eis promittuntur , p 
nmquc per oppida in foris atque templis publice c fugge 
pronunaatur, ut ipfos invadant atque (tanquam vi<Sur 
pro ahenis deli<5bis ) trucidcnt , pofrcflionesque ac bona 
ijpiant. His incitari ruftici , multorum fubdiri con^ 
proprioshcros, haud impigri fuere. Confluxit plusqus 
trium milhum turba , atque Sandecia oppido proditic 
cxpugnato , pra;fidioquc Suecico ouod ilhc crat madat 1 
Arianorum viUas ac pr;edia , Saccrdotibus ipfis viam mc 
ftrantibus, fccuribus, ligonibus , fudibusque praeuftis i ^ 
itrua:i, ijiopinato invaduat, omniaque ftrro ac flamn J 
imTccnr. Multos ciim fidcm cjuiiifc noUcnc , immanit : 

trucidan • 



A. W I 5 s o w A T I r. 145 

tn dant, alios conmfos (emivivos relinqiiunt , ncc dcbi- 
lic fexui infannbusoue parccntes : qua: cuncYarecenlere, 
r ta. imquc renovare dolorem , horrct animus , nec locus 
icon tcmpusquefinimt. Dum harc torrentis infbr ge- 
ru ur , Wiflowatius nofter , a cujus xdibus quadrantc 
cai im millians maleferiati (acrifico duce jam jam ingru - 
cn s diftabant , trifti hoc accepto nuncio , omni fiiblata 
a, uxoreliberisque rhcdac impofitis , Roznoviam (c 
cc crt. Porro bona kre cundla , mterque ea bibiiothc- 
01 egregic inftrudam , vitamfuam (uormnque prxfcn- 
- ti: no eripieiiS periculo, necefle habuit illic relinquerc ma-- 
lorumquc rabiei exponcre. Verum non diu ipfls Ro- 
71 /izy vixque unius diei , tutum prjebuit afylum , hcrus 
I flttan loci(religionepontificius) veritusneei malc cede- 
lC juodtalcs haDcret hofpites , rufticorum turba illuc ap- 
'frnnquaAte , rogat Wiflfewatium , ut ipfiim metu , (e 
Tc ) pcriculo , Jiberarc , atque ocyus inde difcedere vclit. 
h/x itaque accingit fe itineri Wiflbwatius , cogirurquc 
nc tu , mcdia bruma , gelu frigoreque admodum intcnfb, 
cc inter medias eos perfcquentium flammas , trans Viftu- 
ia per viginti ferc milliaria , profici^ci, Ex his peri- 
I cc > peculiari gratia divina eluclatus , Viftiila fluvio tra- 
ico, conccdit in pagum nomine Czarkowy. Harrcs 
io , ccclefi.rque patronus fiiit Hieronymus Gratus Mo- 
& ovius , incomparabilis illius Hieronymi Mofcorovii 
(ccm ipfi advcrfarii veritatis vi adad:i,falti funt ralem fiiif- 
& dc quo ccclcfiar \ix merito gloriarentmO ex filio Andrca 
J tios: maj^ni vcro illius Andrex Duditlui pronepos: noftro 
I c .m Wiflovvatio fangume jundus , utpote patrui ejus Be- 
niidi Willbwatii filia genitus- Sub hujus patrocinio , 
c lcfix a lcniore quem memoravimusMofcorovio erccbc> 
ptorem tunctemporis agebat Staniflaus Lubieniecius(qui 
aio 1675 die ^^i^ Hamburgi in exilio vira fundlus 
t ) rcconditje vir erudicionis, Hic Wiflowatius cum fuis 
ln t ]uantifper refpiravit , tempusque quo illic commoraii 
1 iit facra pcragendo trivit , confluxerant ctcnim Czar- 
I vios, audito cum illic efle , ejus quondam auditorcs. 
^ jotidic illic concioncs admonitionesque , tam diurnis 

Ram antclucanis horis , pcragebantur : flatisquc tempoiri- 
prout ratio oofccbat , jejuniis precibusque vacabanr. 
0.5 Vc- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



I T A 



%46 E p I s T. D E 

Verum enimvcro non diu his gavifi funt , pra^datrix 
namoueillaftupidorumturba , ab aftutioribus ftnnulata > 
recentibusquc Ipoliis ille6b , Czarkovios ( ubi mulros 
Arianos confluxille refciverant ; tendere , atque fub Opa- 
rovecia oppido , uno tantum lapide inde diftante , Viftu- 
lam trajiccre nunciatur. Concluditur unaniraiter a fratri- 
bus, protinus uide fugiendum. Vix unum autaltcrum 
confecerant milliare , & ccce malcferiati illi, inCzarko- 
viano igni ac fcrro graflantur : ccclefiam flammis exurunt , 
bona diripiunt , bibliothecam memorati Lubieniecii dif- 
cerpunt , librisque ejus Pinczoviam u{que viam fternunt. 
Hxchisque fimihapafllm tunc perpetrabantur. In taU- 
bus itaque conftituti anguftiis > prarcibus ad Deum fufis , 
quorfum Cc conferrent deliberabant. In patria a populari^ 
bus minimc (e tutos cfle cernebant : nec confultius extra 
patriam in vicinas Silcfiam aut Hungariam Cprout multi 
optabant) cedcrc vidcbatur. Omnes namque tranfitus a 
prardonibus ficariisquc obfefli erant , nonnullosque jam qui 
id tentavcrant , horrenda morte fublatos > non vana rcfe- 
rebat fajna. In taU itaque cafu , quum non poflet melius 
rcperiri remedium , ^lacuit vicina Cracovia. Commiferat 
fcha:curbs ("prout lupra innuimus ) cum cxteris regni- 
colis , Succorum clientelar atque protedioni , atque in eam 
(iitpote prj: ca^teris tutam atquc munitam) non praici ex vi- 
cinia , ciim Romancnfes , Dam Evangelici , bclli minas 
vitantes , (e contulcrant. Eodem ergo & memorati fra- 
tres , graviori compulfi neccflitate , vcnia a civitatis rcdh> 
ribus impctrata , declinarunt. Urbem ingredientes , Wisfb- 
watio committunt ut omnium nomine, gubernatore (is ve- 
ro erat inclytus ille PaulusWirt2ius)falutato,gratias ipfi pro 
promiflb protedionis patrocmio agat.Quod etiam oratione 
ad eum habita , cxequutus eft. Trij^inta fere femilicX Cra- 
coviam ingrcfl^E funt ; & quoniam iecus ac fperabant, pro- 
ptcr fcditioiies bellicosque rnotus , nullaindediicedcndi at- 
que ad fua redcundi dabatur facultas j prima omnium cura 
iiiit rcligionis exercitium , cujus quondam libcrtate , re- 
gum diplomatibus munita , in hac civitate gavifi fu^re, do- 
ncc prrtcrito durantc feculo , ecclefia illa a malefenatis 
(qui tam in vivos , quam mortuos infepulcrjis conditos , 

morc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



A. W I S S O W A T I T. 147 

nonluimano livierunt ) nulla dc caulidirueretur. 
^> nc vero hanc nafti occalionem , a memoraro gubci- 
lai : y xque ac cjeteri , lacra peragendi libertatem^ obtinu- 
^rc. Atquc hoc poft tot advcrla maximum fuit Iblatmm. 
1*11 parvum in tam bono propofito adjumentum crat , 
quo lecum haberent plures in divinis excrcitatos viros : 
0111 b civitatis amplitudincm opcram inter fe partiverc > 
lacr quotidic bii; unufquifquc in luis vicis peragendo , dic- 
hus :t6 folis ac jejuniorum ( qux unaquaque cclebrabantur 
made^ m unum omnes convcniebant locum : idem- 
i . .ccitabant dikiplmae ecclelia{ticx , fraclionifquc lacri 
paii temporc. Statis infupcr tcmporibus conveniebant ad 
(acr um litcrarum fenliim indagandum atque cruendjim , 
11 collegiorum ope , Jonas Shchtmgius magnam 110- 
1 is cornmentariis illic iUuftravit partem. Atque his 
uiannum tempus trivcrc : atque inter oblidipnum 
qttt *r redintcgrabantur angultias ac ftrcpitus , cum femc 
quc ficpc ludati , nunquam tamcn divinagratiam 

- V _iis pofiti, patienter perfeverarunt. 

lidemanno i^^yurbsRegi Polonia: , priftino ac le- 
t^ite D fuo domino , quarta ab ipfo obfidione cinda , dcdi- 
ecifque e rcgno exccdentibus , unicuique ad fua re- 
iata vcnia , WifTowatius quoquc cum liiis Cracovia 
atque in fubmontanam fe confert regionem, Rob- 
' ccmnquepetit. Verumcnimvero lon^e aham quam re- 
tli iaat, rcperit illic rcrum facicm: a'dcsfiia§ dirutas at- 
oiic iftatas , fupelledilcm bonaque omnia ablata : bibUo- 
thccn f cujus damnum maxime cum pcrcuUt ) cgregiis 
ram^pis quam manu exaratis inftruftam hbris , a Sacer- 

- odisrulticifqucdireptam atque laccratam. Itaquc tali 
ibti )ftenfo , ruinifque tantum a:dium paftoralium Robco- 

Ivia: ventis, confert fc in hxreditarium fuum pagum no- 
^ rnm Wrocmirowa , dimidio inde milliaridilTitum : atquc 
* nidt inttioiiis fiiac mcmor , fratres ciim in patria tum ex- 
^tritcndifpcrfos , litcris (uis ad facra cclcbranda m unum 
>Ilit. 

V umcnimvcro non harc cft Chnfti cultorum fbrs , ur 
fdiU c otio fruantur, fixamque hic in terris habeant (edem. 
|\i|f:(piravcrant > & ccce novus majorquc poft iila prxlu- 



a4 



dia> 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



E p r s T. D E V I T A 

du, cosconftcrnavitturbo. Quod cnim antca, vd fub 
prxtcxtu , vel contra quofdam untum molicban- 
tur , nunc tandcm contra oinnes ^ non modo rclj- 
quias illas rufticorum , led&cxteros funul& femclex- 
tcrminarc ftudcntcs ^ palam confurgunt adverlani, AtGuc 
ficccclc/iailla, quxaccntum annis in hoc rcgno liabuit 
domialium , prorfus inde exftirpatur , & ficut pcr fancrm- 
iiem perfccutioncsque crevcrat , fmiili quoquc modo^dc 
crcfcit. 

Annus agcbatur millcfimus fexccntcfimus quinquagefi- 
mus & oclavus , quo johanne Cafimiro regnante, horraidi 
carminis in Arianos vulgo didlos fertur conftdtuno. Quam 
hicfubjungcrc ferxque mandarc poftcritati , haud abs rc 
forc arbitramur. Sic autcm verba ejas (cnant j 

Quamvis fcclam ^rianam , vr/ nt eam nonnulli \ocant 
ndbaptifticam , in Dominiis nojlris degere propagare , fem- 
fer lex publica vetucrit , cum tamen fatali quodam I{cipubli- 
Cit cafu ; mcyyiorata fc[la nuperis temporibus , 1n dcminiis no- 
flristam^gniquam MagniDucatus Lithaani.t , dilatare fe 
incepcrit j qucc Filii Dciprcexternitatcm minuit reafunmdo 
Cr in fuo v/^c)rr rclinqucndo , contra eos, jUtutum Vladijlai 
lagclloms antcccfjcris nojlride Hcercticis , cx ccn/enfu omnium 
ordinum conjhtuimus : Ut (i quis talis inventus fuerit , qui fe- 
ciam hanc (^4rianam , in dominiis noflris cum l{egni tum M. 
D. Lithvanix provinciis cis anncxis , aufusfucrit propteri , 
jpar^crc , vcl^irjcdicare , eamque CT ajfertores cjus protc^ere 
0* jovere , fucritquc ca de rc legitime convi^lus ; quilibct ta- 
lis , prxdifh (latuto ftihjacere ^ fine uUa dilatione per Ca- 
pitaneos ncjlros ofjicia eorum , pocna capitis ajjici dcbct , 
ftth privationc Capitayicatus . ^t fautoribus eonm , tan- 
quam pro pccna pcrduellionis , forum in Tribunali intcr caufas 
confcrvatas mixti fori ajjignamus , ad inliantiam cujums , fi- 
ctit C7 Capita>ieis eorumque ojficiis : in Magno vcro Lucatu 
Lithvanix , inTribmali in quovis B^geflro. Vblcntcs tamen 
clemcntiam nofiram oflenderc , f aliquis talis inventus fucrit , 
qui huic feSl^'fua renunciarc noluerit , huic triennium ad di- 
vcndendas pofjcjfiones concedimus , falv/t honorum perfona- 
rum fecuritate atqtie debitorumrepetitione. Quo tcmpore ni- 
hilominus , nulUexcrQitUmmorflti/tfeCi^tfu^ pcr^^crc debe- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



m 



A. W I s s o w A T r r, 149 

& mllis muniis publicis immifccrc fepoterit y fub poonis 
fuf iusexprejjis. 

yn di propofiti noftri , conftitutionem hanc vcntilarc : 
Nc :tiam tempus locusve finit , xternam illam totius Rci- 
pu! cx de pace ac (ecuritate difTidentium in religione , plu- 
ne: cdintegratam lcgem , totque Regum fancitam jura- 
mtcis, ipfiopponere. De titulis ctiam cognominibus- 
qu .\rianorum ac Anabaptillarum , injufte impadis , in 
tai . rerum atrocitare conqueri , fupervacaneum forer. 
Q d ad dilTenfum in fidci dogmatibus attmct : re£lene an 
m: ! credidcrunt ? Si male j cur uon m Chriftiana chari- 
lat ^rudiebantur , fpirituali^uc potms quam carnab gLadio 
cso iciebantur ? prxfertim cum talianunquam detrcdave- 
nr , fcd iemper parati fuerint , ultro cum adverfariis con- 
gr icndi captantcs occafiones : haud venti in ipforum 
le plis ac cocnobiis , coramque ipfis Regibus , lummis 
T mnalibus , Epifcopis cxterisquc myftis , rehgionis Cux 
rclererationcm. Sin vero bencj quid commilerint hi 
cnfontes pcrfcquuntiu: j qualc autem falatium quanta- 
qi merccs maneateos , qui taliapropter Filium illum 
H ^iNis patiuntur , ipfi dijudicent. Veriim his juftilH- 
or Judici commilTis , ad propofitum revcrtamur. 
erculit ceu fulmen hoc edidtnm multos , qui terrenam 
prarfcrcntes patrix , exiUi miferias formidantes t 
f rr;ioncm mutarunt, atque vehit palea vento flante , a cx- 
tr.j avulfi funt : quibusdam in Papx Romani , ahis in Cal- 
▼I caftra transfugientibus. Quodpofterius ne fieret, a 
p tificiis mox prohibitum eft. At non WilTowatius nofter 
^ Mne hoc conltcriutus , in munere fuo obeundo minimc 
aviticontemtis pericufis ac lac^ueis,qui ei hujus rei crgo , 
q )tidie ftruebantur : inprimis a vicino Zbyfcenfi paroclio. 
< us cxtcris nocendi Wiflowatio artibus miflis , unum 
levoh crga ipfum animi ejusque conatus , ( in quo fin- 
Jaris divnu emicuit providentia ) hbet commemorare 
l*cimen. Convcnerant frcquentes Robcoviam fratres, 
» icjunium , difciphnamque ecclefiafticam , nec non ba- 
fTmi, (acriquc panis fradlionis ritus celebranda. Simul 
^ixcparochus iJterelcivit^ (cujus domicilium vix una 

5 ttntum 



r 

Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



^5© Episr. De Vita 

tantum indc diftabat lapidc ) colleftis nequam nulliusqu: 
pondcris hominibus , Kobcoviam tendit , ni animo habciii 
WifTowatium capere , rchquos vcrobonis fpohatos dilh- 
parc. Vcriim & hic , Summo favcntc Nummc , in caflum 
propofitum ejus cecidit. Appropinquantibus namquc ipfis , 
mgcntcs rcpcnte oborta: (unt ncbuU , den(a'quc tencbrx 
Robcoviam ex ocuhs cjus {iibduxcrunt : ita ut nullo modo 
pagum invcnire pollent. Po^tquam igitur (at diuerras- 
lcnt , coadi funt irrito conatu revcrti : Sacrifico admodum 
irato > atquc in harc crumpcntc vcrba ^ Ipfe ( inquit ) Dia- 
holtis hos ^yirianos ttiutKr. At contra Robcoviar congrega- 
ti ( apud quos nuUx crant tencbtcr ) abi ha:c refciverc , pe- 
culian Dci hxc adfcribcbant curx : ac pcr biduum facris 
occupati, pacatc difccflerunt , idem & poftea feditantes. 
Cum talcs noccndi modi haud cx animo adverlariis fucce- 
derent , gravius in eos fulmen vibrarunt , Rcgiis manda- 
tis ( qux vulgo Univcrfalia vocantur ) emiflis , quibusta- 
les flmilcsquc congrcgationes , Arianis didlis , (cvcre in- 
rcrdiccbanmr : fniiulquc jubebantur Satrapx ( vulgo Ca- 
pitanci ; cxtcriquc ofticialcs , ut ubicunquc invenirent , 
qiiahscunquc (tatus aut conditionis hujus fc£be homines , 
tum viros tum muhcrcs, congrcgatos facra pcragcre,captos 
vinclosquc in carccrcm conjiccrcnt , ac poenis afficcrcnt. 
Conftcrnarunt hxc plcrosquc , at non Andrcam nofhum , 
qui ut in omnibusf ita & hic , virilitcr fc gcffit. Paratus crat 
illc, ibidcm loci prout antca, munia fua obire : (ed patronus 
ccclcfix vcrims ne pofleflRoncs amittcrct , non aufus eft 
diutius locum congrcgandi in villa fua conccdeje. Itaque 
Wiflbwatius haud dii?)itavit , in Wrocmirovianum hxre- 
ditarium fuum prxdium , xdibus fuis hujus rei gratia 
apcrtis , fratrcs ut ad facra convcnircnt invitarc. Acccde- 
bant eum nonnulli palam , ahi timidiorcs nod:u : porro 
lios qui non vcnicbant , partim ipfc adibat, partim vcro 
pcr epiftolas officii admoncbat , atque in fidc confirmabat. 
Atquc hoc pafto , quotidic fere Cicra in xdibus cjus pcra- 
gcbantur, omnesnamqucfimul (prout antca fadlitabant^ 
tunc convenire non audcbanr. Hi*; iraquc tum (ccundum 
Ipiritum , tum {ecundum corpus^^holpitalitate (cilicet) mi- 
luftrandum erat : quodcciam utrumquc pro viribus prar- 
■ ^ ibbat. 



A. W I s s o w A T I r. 

it; quamvisinter mediaipfi impendentia difcrimina- 
ut&htes ob religioius praxma Spiritualibus (proui 
H ntur^ipli motas, tanquam noft mtolica , prxtcrimus 
e ad magis notabilia tranfgredimur, * 
anus crat fexagcfimus , lupra miilefimum & fexccn- 
^'luim, quotcrminoexiliieorum<jui Ariam Anabapti- 
le nuncupantur mftante, multi("pra:fertim vero u quos 
-c entus cenfus , confangumeorumquc fplcndor, a ter- 
- avelli haud fmebat patria in religmc nutabant. Hi po- 
pc :runc , ut colloquium charitativum de religione inter 
Kc lano-Cathohcos , & eos qui damnati erant Arianorum- 
m. nomine audiebant , mftitueretur. Obtuht hujus rei 
a xdes fuas , unus ex primariis regni fenatoribus . 
. oi nnes WieJopoIski Szaframec, tunc Voyniceu/is Caftel- 
larSc Satrapx Warfawicnfis , poft vero & Cracoviends 
ini , dignitatibus fimaus : impetraturque huius rci 
. ab Epiicopo Cracovicnfi. PcricuIoCc pleniun hoc 
IP: erat aleaf. Si enim provocati non comparuiflcnt , 
m quod cmCx fux dilfiderent , accuOrcntur : ilh vero 
"i hdevacillabant, juftam facramutandi fc nunc na- 
ellc arbitrarentur caulam. Porro comparcrc minim^ 
n utilcque vidcbatur j vcrcbatur lumque , adverfkrios 
|J iptionis ponus quam correaioms corum ftudio , hxc 
w uillc. Hxc itaque nonnulli confidcrantes , domi Cc 
nuerunt: aiu inprocmdu jam cxiftentes ab amicis 
u lunt : itmerum alu difficultatc retardati , poft pcr- 
demum dilputationero advolarunt. At Wifibwatius 
, omnibus re(pe<ftibus pofthabitis , fprcrisquc pc- 
> ac incommodis , divino tantum firctus auxilio , dc- 
iceiitmareium: illicvelutm theatro quodam , ultima 
loc -1 patria vcntati teftimonium daturus , nutantesquc in " 
^nhrmaturus. Comparuit itaque ad prsfixum <icm , 
r«. n VlJ'''^^''^'^ comitatus,in arce Ro2now,ubi memc- 
rl r^^'^"^""^ refidcbat,Iocusquc difputandi dcfignatus e- 
^^«-iicpraetcr multorum lum advcrfkiorum tum amico- 
>f peaationem, cimda ei ex animo cefi^re. Amanter 
Jum a Caftellano exccptus,menfeque ejus humaniter 
'^us , linguJarem bencvolentiam ejus cum fociis fuis 
«^F tus elt : ncqmcquam uiYidcntibus ficmentibufque qui 

cunx 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Ept^t. De V 



I T A 



cum antehac pcrfequcbantar laccrdotibus^qui eo tunc adrui 
nam cjus fpcdandani advoltrint. Confluxeruiit ad colloqui 
um hoc non pauci Rortiano-Catholici > quorum prarcipuj 
inqucillisoriscelcbres riicre j Rychlovius Barnardinorum 
ReformatorumrrovincialisjHcnningusRedlor Cracovicnfis 
Jcfuita^NicoIaus Cichovius itidcm Je{uita>&c.Cum hisWiC- 
fbwatius per totos quinquc dies i ab undecima ad decimam 
(cxtam Martii , memorati anni 1660, dc praecipuis in reli- 
gionc controvcrfiis > (^mprimis verodeeaob quam patna 
cjicicbantur ) animofc , & ut ipli talfi funt folide dccerta- 
vit. Sxpc advcrfarios ad incitas rcdigebat , agnolcente id , 
fuisquc interdum non redc rcfpondcntibus , irafccnrc Ca- 
ftellano colloquii hujus moderatorc. Qni { ut alia filcam ) 
palam faffus cil , argumcntum aWiflbwatio folum PA- 
TRJIM fummum bnumqueillum DEUM efleprobans, 
cx I. Cor. VIII. produdum , pertotam nodem fom- 
num ci adcmiflc. Idcm , Wilfowatio facerdotes acritcr 
uri];ente > probando Filmm Dei non cfle ipfum fummum 
Dcum , ideo quod diem Judicii ultimi ignoravent , Cicho- 
viu!quc (iibtilis illc Jefuita co cfTet dclaplus > ut dicerct pof- 
fv eflie fummum Dcum ( fi nimirum non fit prima per- 
jfbna) qui non omnia fciat iratus in hxc erupit verba 5 
Kolo i^itur e^o { fiitur Cafl:cllanus ) talcm Jiimmum habre 
Dcum, qui de dic illa nefciVit. Vcrum hncc pcnitius nofccre 
cupicntem > ad adla hujus colloquii , quorum fumma , 
prout a fcribis cakimo cxcepta cilAVengcrfcii Hiftoria^Ec- 
clefiafticx anncxa., nupcr in lucem prodiit, remittimus. 
Inter cctcra advcrfariorum dc hac dilpurationc tcftimonia, 
& hoc haud indignum notatu 5 fcripto confignatum rcpe- 
rimus. Dominus Caftcllanus cum Nobiliflimo Wladiflao 
* MoHtmio colloqucns , videns Coenobiarcham ( Guardia- 
wus vulgo dicitur ) fe accedcntcm , rogat D. Morftinium 
iftmproximumconccdat conclave, facriHciquc de collo- 
qUTO audiat judicium, Quo fodo , interrogat Caftellanus 
t rxniobjarcham, quomodo ci difputatio hax piacucrit ? Illc 
ad harc Et [i omnes ( inquit ) rx infcrno prodircnt , 
fent fortius rcligioncm fuiim tutari , qunm hic unus. Caftella- 
jms i>orrc) ; Qyid vcro fiplurcs ejfent : funt autem ( addidit ) 
-y^rf pMci tde^ : Nefcio rclpoudlt altcr , Quidjam cum eis a- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



A. W I s s o w A T I r. 

; foret. Porro haud infruduofam hanc difceptatio- 
1 illc , tcftarum fecere j ciim adverlariorum erga la- 
ciah: mitiorcs cfFecfti animi ; tum vero potiflimiim , 
hauc aucorum c]ui in religionc fua nutabant , poft col- 
'^-^' m hoc habitum » Itabiijs in ca ( quajiquam cundis 
perlcvcrantia. 

m rca varii rumorcs, con)ugis familixque Willbwatii , 
:bant aures. His ipfum ab adverfariis corftumelia 
- . ^ m , illis in carccrem conjedum , aliis capite plcx- 
um diis alia quac Iibenter vidillcnt , divulgantibus. Vc- 
tm^i xc incolumis ipfius ad luos rcdirus , refutavit atquc 
difli vrit : advcrliriorumque expcdationc fi:uftrata fuos 
cxh:ravit. Auxit malcvolorum invidiam admirationem- 
qucj Viflbwatii poft paucos dics , a memorato Caftellano 
tcni] re carnifprivn ad fe invitatio. Haud detredlavit id 
qiui/isiterum tcrrerctur: Ipcrabat cnim fe rurfus , ali- 
ouic oni illic efficicndi nadlurum occafionem. Inter fa- 
luuiumliis eum Illuftr. Dn. WielopoIskiafFatus eft 
5 Pr/or/ (ait ) yicc , ut Theclogum te excepi , nunc 
y$rc inquam amici Cr vicini , ^atus mihi ejl tuus adventus. 
Ncc uda tantum \\xc fuiflc verba , evcntus comprobavit. 
Pcr )nnuIlos dics humanifrimc a Caftcllano tradatus cft : 
colUuiaamica (inprimis derehgionc ) invicem mifeendo j 
ui pi fentia aliquot Saccrdotum , nonnuHorumque equi- 
Tandcm WifTowatio abitum parantc , pra:(entc 
cjus Theodoro & Andrea Lachovio de Mofcorow 
utri^que cognato , fevocatum his follicitavic vcrbis ; Do- 
% itur; \icem tuam ofrater ! cernens te in egeflatem per 
etil m quod tibi imminct delapjurum ; itaque nobifcum hic 
poti remane , homreque ac patrimoyuo retentis nojtram pro^ 
^tetreligionem: ego yero ffubjungit Caftcllanus) ad vit^ 
tw empora ^osfidendum tibi dabo opimum pnedium nomine 
G»'^, infupcr autemfpondeo tibi me effeElurum , utCr 
^^egni magnatibus collegis meis y annuatim haud contem^ 
■ icn* m pecuni^'habeas fummam > dodis etemm yirisprout tu 
cs y yatria noflra indiget. 

' udleviusid, ac perfccutionis cxiluque , contra WiC- 
aum vibratum eft tclum. Vcrumcrdmvcro ut in 
c«::i5boi\ispropofitis , itafic feic, coaftaotcia ixmno- 

4 



*54 



Epist. Db Vita 



tumquc noflcr Andreas prxftitit animum. Maluit itaqu< 
bona > bomque v^iri faniam , cjuam bonain perdere conla 
cntiam : & potius clegit opprobrimn cum populo jJci pan 
quam temporariam peccati habcre fruitionem. Brevibus 
igitur 5 gratiis Domino Caftellano pro benevolentia adis , 
relpondit , confcicntiam quominus defiderio ejus (atxs facc-^ 
fet obftare. Ciim ergo nec duris nec njollibus , a propoficc 
ipfiim dimoYcri pofle ccrneret Caitcllanus > necelle habuit 
his acqiiiefccre. Nihilominus tamen amanter ipfum dimi- 
fit , & opem fuam (quanquam jam lcro) pollicitus eft. 

Taiidemcodcm i^^oanno, funefta illa nunquamquc 
obliviom tradcnda , Chriftianis Unitariis , decmia njmi- 
rmii maifis Julii , aftiillit dies. Qua (i vitam retinere vel- 
lcnt , patria cedere cogebantur : Cundorum manibus > ad 
cos ut prolcriptos atque infamcs impmie maclandos ac tru- 
cidandos , fi ultra dcfinitum tempus rcmanerent , fblutis. 
Terminus is ab adverlariis accelerams , muJtis inopinato 
accidit: inconftiwtionenamqueamii 1^58 , triennii iplis 
ad bona divendenda conccfTum erat tempus . Veriim nec id 
jmiiens pacate licuit tranfigerc : fed uno anno demto , exi- 
Jium eorum maturarunt. Multi itaquc vix quidnam pro 
pofleflionibus bonifque fiiis acceperunt : ahos quindccima , 
vigefima , ahos pretii quo conftabant parte , alios denique 
nuda fpe & promiflb Iblvendi , contentos efle oportuit. 
Multi , nullo modo poflcflioncs (uas vendcrc potuerc : in- 
colis haud ignaris pro eis ha^c renianfura. Willbv^atii por- 
ro noltri fenoribus tunc intenti atque diftradti , villam nia- 
paliaque ( ut & nonnullorum aliorum ) miles a Rege im- 
petrata , occupavit atque pofiedit. Simul ctiam aljarum , 
qux harreditario ad eum jure devolvebantm' , nec non pc- 
omiarum quas a debitoribus imposlibile tuncerat repetere, 
haudlevem fecit jaduram, Hisitaque patricX , fibi vcro 
bona confcientia meliorumque bonorum (pe relidis , cum 
eodem ammo praeditis viris , Polonia exccdit. Pelluntur 
igituratquedi(perguntur , totegrcgii cives , multique de 
patriaoptime menti , ac clariflimis quibufvis profapiis fan- 
gainc inncxi , caro e carne , & os cx oflibus Reipublica: : 



iiwitaBtummfrapkbejos, vcmm&iiifiajud^os ac Ma- 

homc- 



imuK bonis honoreque fpoliati 





W I s s o w A T I K 

ranos ( quibus in Polonia Jibere dcgcrc licet ) re- 
. Mulci tunc tanquam bene rc curata , gaudc- 
atque exultabant , felix poft Arianorum diP- 
n regnuni tbre augurantcs. Alii commiicrationc 
, niiferis opcm ferre non audebant j majori 
13 . cxules po:nx le obnoxios fore (cientes. Ulis cnim ad 
ia lacra accedentibus [xit a non paucis fadum ) ho- 
^oflefnonesque reftitucbantur : porro his , Arianis 
rriflc , aut laltem commercium cum eis habuillc con- 
, incvitabili bonorum confiscatione culpa luenda e- 
neculli rcmedio locus remancbat. Pars itaquc (c]uo 
|UCcommoderc proriperc, vitamquc pcriculis fub- 
mc c potuitj Borufliam, pars Marchiam Brandeburgicam, 
Sikamalii, aliidenique Tranlylvaniam, Hunganamque 
jnbt rc.Vcrum hos poftremos ((^uamvis & aliis fua incom- 
mc i haud deflicre) nova obruit calamitas. Vix cnmi, Car- 

er is montibus trajcdis in Maramorofienicm Rcgni 
i i^arici Comitatum , fub lUultris Comius Francifci Ra- 
ife rotcdlionc commoraturi , pervcncrant ^ & ecce a Cx- 
&r no militc (occultis ut fercbatur , e Polonia a malc- 
vo , nunciis ac ftimulis incitato) mifcri exulcs , quorum 
qUi^cntorum ampUus cratnumcrus , viatico fimul & bo- 
lus mnibus , (qua^ vclut e mcdiis fiamrais e |Jatr!a cri- 
\nt ) vcftibusquc ad nuditatem ufque , miicrando fpo- 
jj modo. 

* )rx6 Wiilbwatius nofter , prxmonitus multos cde qui 
CL fidiarentur , tcrminum pra:fixum antevcrtit , atquc 

fi X hmina linquens , in Silefiam cum fuis (e contulit. 
L)pcr femdtrecommoratus cft, tempusquc facra cum 
fia ibus qui eodcm conceirerant , peragendo tnvit. Hinc 
fet hyemcm , motibus aliquatcnus ledatis , remeavit in 
t am : in qua nonnulli adnuc fratrum ac fbrorum , pras- 
n vero \idux ac orphani^quibus fumtus ad migrandlim 
' (iippetebat , remanicrant : miferos pro virih confiliis 
iiiquc adjutnrus . Audito advenra ipfius > non pauci 6 
)ris fuis ad cum confluxere y quibus ctiara quo ad iflic 

munia fua ot>cundo miniftravit. 
yeme hoc pa6to in patria , media inter ipfi imminentia 
M imina crati&^) cura iniUubus i ftauoiMbtts ic raoven- 

tibus^ 



Early European BcxjIcs, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 

300 H 4 



1^6 E P I S T. D I V 1 T A 

tibus y ftiagis turbulcntum inftarct tempus , confilio fr^ 
trumanno i66i iterum patria cxcedit : montefcjue Carpa 
thios pcriculi ac incommodiplcnos tranfgrcflus , in Huii 
gariam Csefarcopoliu (incolis K^sKmarl(\ oppidum in Sc€ 
pufienfi Comitatu fitum , cujus Toparcha llluftris Comc 
Stcphanus Tekeh crat ^ ab aliquot fratrum dedudus cft 
IlJic acftatcm tranfcgit apud veterem amicumjohannem P;^ 
terfbnium infij^ncm mcdicinx docftorcm , qui codem oL 
candem cau(am, Polonias vale diclo, commigraverat. H\n< 
hyeme inflantc rurfum in patriam cxcurrit : fratres qui ir 
ca adhuc latcbant , prxfcrtim vcro nonnullas pias matro- 
nas , quorum manti aj^oftatje crant , officii admoniturus , 
atque in religione conhrmaturus, 

Sequenti i66%. anno, vere novo , novisquc ingruen- 
tibus incommodis , rurfum amicorum confulto patrix li- 
minaliquit, atque iterum Caipathiis montibus fiiperatis 
Cxfareopolin remcavit. Ibidem pcr totum hxfit annum : 
nuUa enim jam fpcs affulgcbat aliquid boni in Poloiiia effi- 
ciendi. Eo namquc adverfariorum ardor jam ' proceflcrat , 
ut & maritos qui ad ipfos defeccrant, uxorcs autem pri- 
ftinx tenaccs lubcbant religionis , in jus rapcrent muldas- 
que cis irrogarent , idco quod Arianis conjugibus cohabita- 
rcnt. Inttfrim tamen & in Hungaria minimc otiabatur : vc- 
rum,tum fecracum his qui ilHc pra:fcntes adcrant,adeumvc 
cxcurrebant , pcragcndo \ tum fcripta nonnulla in ami- 
corum gratiam communcmque ufum , aec non epiftolas 
admoflitorias ad difpcrfos exules , cxarando ; tempus 
tcrebat. Attamcn non habcns il!ic talem prout optabat , 
divinx gloriac promovcndx commoditatem ; animo quor-^ 
fum fo confcrret voIutabat.Vicina Tranfylvania(quamvis m- 
commodis fuis haud carcrct ; rcligionis cui ipfe addi(fhis c- 
rat , prae ca^teris regionibus hbertate florebat. In ea nam- 
qucPrincipes ( morc a Johannis Sigifmundi tcmporibus 
rccepto ) juramento (ancirc Iblcnt fe , llcformatorum , 
Unitariorum,Saxonum Auguftanx confeflioni addidorum, 
& Romano^Cathohcorum,religionis immunitatem confer- 
vaturos. Ex his Unitarii , Claudiopoli (cujus avitatis 
athcnaeique gubernacula tenent ) atquc in Siculorura Co- 
xnitatu > inprirais cruuient ; m ipla quoque Hungaria , pra:- 

fcrrim 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reprocluced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



ad 



arc( 



W r s 8 o w A T X i; 

fcn a in Barovicnfi Comitatu , haud paucas nUfttcfant cc- 
dc Jamquc hujus rcigratia, cocperat Hungaricam 
rcrclinguam, fortc accidcret ut ci a fratribus pro* 
h^c demandarctur • Hxc agitantcm , nuncius a fra- 
tnb . deprchcndit , quo Cruciburgum in Silcfiam , ad Sy- 
noG n ad primam diem Martii, anni 166^. indidam 
ebatur. Accingit fe propcre itincri , atquc pcr Polo- 
ria periculis fcatente cmenfa, coram fratribus fc fifiit* 
: Synodo deccrnitur, Wiflbwatium una cum Joachimo 
lanno juniorc,in PaladnatumRheni delegcndosrin qua 
ic laudatiflimus principum Eledor comcs Palatinus 
i , cxulum mifirratus laborcs , in nova rcftaurata co- 
Manhcimo, /ub patrocinii fui ahs , commorandii* 
:onccflcrat locum* Committit igiturfe itincri cum 
anb fuo Theodoro ac memorato Sfcgmanno eorum* 
amiliis , atquc per LuGitiam , Mifiiiam , Thuringi- 
-lafliam, Naflbviam, Wettcraviam, Franconiam,ahaf 
jcrmania: rcgioncs in Palatinatum proficifiritur. Haud 
r clavit & in itinerc hoc ,inprimis vero in primaxiis quae 
paucxei adeunda^ crant civitatibiis , reJigionis quam 
tcbatur reddcre rationcm , camque alus inlHllarc , 
xuidiflimulata ob quam patria^ hmiiu linqucrcc cau* 

" indcm variis moleftiis pcriculifquc cxantlatis , codem 
i;ki^63 anno, Manheimum ad conflucntem Rjicm & 
Ncari fluviorum fitum oppidum ^ allabuntur. Atquc 
b bcnigoiflimi qucm memoravimus Principis protc- 
^ . iC > triennium haud infehcitcr cx^crc. In propriis ac- 
dils , concioncs (acras , juvcntutis examina , dif^ 
ci|:tiam ccclcfiafticam , ncc non facri baptifini, pa- 
niljc facri fradionis ritus , aliaquc rchgionis cxcrcitia , 
ni c Cuo cclebrabant. Ncc tantum domcfticis parietibu^ 
^ ineri contcnti fu^rc,(cd omni nifu in id incumbcbant,ut 
ia*icorumultcrius promulgarcntur. Haud parum hac 
in !^ conferebat , Scrcnilfimi EJedoris quo Wiflbwatium 
pucquebatur favor : quicrcbro, vel eum in palatia fua 
flcndo, vcl ipfc tcdlum ejus cum aulicis fuis liibcundo i 
feiliaria cum co , prarfertim dcrchgionc , mifccbat col- 
^ aia* Vcriim non tam felicitcr , fimilia colloquia , cum 



Early European BcxjIcs, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 

300 H 4 



4 



E P i S T; D fe V I 

fubdicis hujus Domitii fuccefrerfr. Poitquam cmiti ^ 
tiimore, tum fGriptis , librisque huc {Huc fparfis , non- 
iiuiios ui reJigione fua yacillare feciflenrjcitaiitiir Heidelbcr- 
^m > ad corrtparendum coram Cancellaria Eledorali. U- 
lic uijungiair eis i nt pofthac curh qiioquam Eledoris fub- 
dito ( cui !cgi tameti Priace^s ipfe non fubjacebat ) de rc- 
ligionc colloquantm: > neve uUum dc ea agencem libellum 
cuiquam legendum tradant. Hocpadbo feligionis eorum 
propagationis hbeiftate reftridla , cernentes it propofitum 
Duodnabucrant aflequi haiid poffe 5 bello pnrfertim Lo- 
tharingico , pefteque t quas magnarrii mcolarum haulit par- 
tem ) graflantc ; communicatis cum collcgis liiis connIiis> 
migrandum itlde decrevere. Fratres quidcm rcHqui cupie- 
bant > ut ad eos tenderent., difperlis exulibus miniftraturi : 
quorum nonnuIH in Boruflia Marchiaquc , fub patrdcinii 
gioriohllimi Pnnci{?um Ele^Voris Brandcburgici alis y alii 
in Sikfia 5 Celfiflimorum Lignicenfium & Bregenfuim Du- 
cum protedtione gaudentes ^ alii alibi cornmorobantur. Vc- 
rumWillowatius nofter^animum potius appliciiit ad confe- 
rendum fe iri pridem a fe adamatam Bataviamrperfrpe cum 
di6lis tum fcriptis prodere Iblitus ; Dcu,m illic quictas ojhrh 
dete fedes, SoWit itaque cum fuis Manheiirio Rhenofluminc, 
multasque celebres Germanix r^rbes prxtervedlus ( ncc in 
hoc itinere veritatis propugnandx propagandxque prarter- 
labi finens occafiones } Amftelaedamum , hbertace redo- 
rumque prudentia inclytam civitat^m , florentilhmumquc 
nori tantum Bataviae > fed & totius orbis emporium , anno 
1666 appuHt. Atquc hic poft tot tantosqne ut vidimus la- 
bores , velutin exoptato portu refpiravit. Ncque tamen 
& illic mhil agendo tempus confumfic : vcrum & hic curai 
iaborisque (iii reliquitvcttigia. Invenerat& ibi non pau- 
cos veritatis amatores ac promotores > incidcratque in tem- 
ptis quo publici juris ficbant , fratrum Polonicorum qui U- 
nitarii appellari amant , in unum colle^fta fcrrpta. Huic 0- 
peri & Wiflbwatius noftcr opcram fuam navavit , atquc 
m memoratis libris adomandis corrigendisqueftrenue dc- 
fudavit. Ibidem nonnulla > tam dida6tica quam exegetica, 
concinnavit fcripta: inter qUvX commenrarii in SS. Apo- 
ftolorum Adus , atque in SS: Jacobi & Jfuda: epiftolas mi- 

rc , 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reprocluced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



A. W I s s o w A T r 

ti > quos amicis flagitantibiis didis opcribus infertos , ju 
i cm emitti curavit , nomine tamen fuonon prafixo , a 
C rianamquc quxrenda erat alienifTimus, Vita: rcliquum, 
11 cientia fuji aiiis iiiftillanda impendebat : fiikeptis non- 
n lis prxftantis animi juvcnibus , bonis artibus imbuendi 
g ria, 

-lic jam tanquam in termino curfus laborumquc,Wi/Io- 
viumpoft tot tantasque peregrinationes , in Bataviaiu 
uflum ftitimus, In qua prout ipfe fateri (blebat , prout 
li iquam antchac in vita fua , pacate requicvit : tutius iii 
m^- 10 quam in patria degens , propinquisquc ac confangui- 
; relidtis , amicos complurcs nadus , qui eum auxiliis 
»c< (iliisque fuis juvcre , quorum quotidiana converiationc 
fflU is anJmum recreabat. 

«! ,)uictem hanc , ifiajdr cxcepit , a cundlis (cilicet l^bo- 
#iri is Hberatio , atquc jii mcliorem ex hac vira niigratio : 
Wl criam pacace accidit , levcmque morbum , placida fe- 
^q ira cft mors. Dics crat decima feptima Junii , anni fu^ 
T> mille/imum fexcentefimum fcptuagcfimi odlavi 3 qua 
uni librorum more (blico incumbcntem paralyfis com- 
ir , qux tamen ipfum non protinus confecir , Dei nam- 
^ gratia , conjugisque vigilanfia , recollcclis viribus ad 
u :diit : dextrum tamcn latus ( hac enim parrc paralyfi 
''^ us erat ) haud Icvitcr dcbilitatum fuit. Hinc febricula 
i veniente vires fuas magis ac magis minui ^cnfit, ica 
- iccelTc habuerit procumbcre. Tandem poftquam dua- 
o hebdomadis leclo aflfixus jacuiflct , judijio mcmoria- 
'cjiplena, maxime vero ( morcis formidmc fugaia ' fir- 
futuri boni fpe ad extremum ulque prxdi :us , dic v»ge- 
i nona Julii , peregrinationis fux dies ( qui mali fucre l 
icu Crcatori Rcdcmtorique fuo commcndato , fiixiit. 
ucntis menfis Augufti die fecunda , exuvia^ cjus depor 
* itur , miferumque ac cixris & mcommodis exhaufturti 
<^ pufculum , in quo magnus ille animus tanquam holpes 
os (eptuaginracommoratus clt , tcrra: mandacur. Nc- 
\ ^quam cnim totus pcriit , vivjt namque cjus polt fuiiera 
V :us , parteque meliore fui viget ac vigcbit , famaque vi- 
* r n bonorum ( quibus multis flebihs occidit ) memcria , 
M ue in ipfius monumeutis (quanquam non multa relique- 
1 R i rit> 



\6o tprsT. DlVlTA 

titj pluranamquelcgebatquam fcribebat) nunqoam 
moritura pcrmanebit. Liter fcripta cx incditis > maximi 
duiit, breves quidcm 5 haqd levis tamen pondcris foetus > 
quos emcndaturus fi licuiflct crat. Horum alteri I{cligiortil 
Tationalis , altcri Stimulorum yirtutum frjEnorum^ue peccato^ 
rum timlus. Atque hi tradatus , ut prx cartcris lucubratio- 
nibus fuis , in luccm cmitterentur , morri vianus dcfvde- 
tavit : fterans hsec nonnihil mortalibus confcrre poflc , ad 
vcra nolcenda , bonaque facicnda. Harc ctenim jugitcr pro 
liimma omniiim rerUm ducebat ^ & prout ipfc iii id omni- 
bus nicumbebat viribus , ita& aliis idem iii animum in- 
ducerefatagcbat. Inter cartcros vero filio natu minimo 
( quem majoribus vita fundlis , folum fupcrflitcm relicjuit ) 
inter ultimas admonitiones , hanc moriturus dedit j Prout 
( fatur ) me fccijfe yidijli ofucr ! tu qnoque , femper , quod 
Verum atque bonum cura ^ O' roga ^ omnis inhocjjs. At- 
cjueharchifqucfimilia , prxcipua fuere, qux adftantibun 
fcque invifentibus inculcabat,charitatcm concordiamque in- 
prmiis commcndans , tam diu donec vitam fimul cum vo 
cc amitteret : bono certamine peradlo , dcfideratam attiii - 
gcns mecam : tam xtaris , quam maloruni fatur. 

Scqucnti milJe/imo (excenccfimo feptuagefimo & nono , 
conjux Wiflbwatii noftri, Alexandra Rupnovia anncs ciuin- 
cjuaginta & fex nata , maritum quo orbata accrbam duce- 
bat vitam , fcquuta eft anno : poftquam morbo laborans . 
pcr idcm fere quo iUc temporis fpatmm , Jcdo aifixa decu- 
Duiflet. Ad cxtrcmum mentis memoriacquc compos, ac (b* 
bilem vitae mclioris fpem habcns , dic 1 3 Novcmbris , aiu* 
mam Summo commendatam Numini exhalavit : cju^jdem- 
que menfls 17 dic,juxta maritum fita quiefat.Laiidibus cjus 
( inter quas haud poftrema cenferipoteft , quod AIcxandr^E 
ad exitum uique haud friiftra gencrit nomcn ) inimorari 
jionvacat: hanc unam tantum , quam ipla pro maxima 
lcmper duxit , verbo innuiffc fuificiat • ^od ^ndres 
J^lffoyvatiidileflafueritconjux. Fortunati amBo 1 fi vcra 
cft, proptcr quam tam multa malajpafli funt , rcligioi 
lin falfaomnium. mortalium ihfehafljmi : hoc cnim mi- 
lcre tolcratar vitac confummatio : illud vcxO laborum tcr- 
minus > & ad mcliorcm vitam tranfitus * ^pfis cxtitiflct. 

Atqti^ 



A. W I s s o w A T r r. itfi 

:c fic virum hunc , pcr adorum ipfius orbcm , 
2d mctam ufquc dcduximus cunabulis , virxquc 
iiarravimus annalcsrcx cujus qux memoravimus ta- 
xihiia animi cjus facilc clucent ornamcnta. Cor- 
um , quas ipfe dum vixit nunquam effingcrc pcr^ 
minus neceire ducimus dclinearc dotcs. 
cnt ctiam in multorum adhuc rccenti mcmoria , ve- 
ncra x ipfius faciei Ccuris annisquc haud pariim cxhauftx) 
fa veftigia. Harc igitur cpx cum corpore dcpofuit , 
^ ntcs j altius afccndamus , animiquc ipfms virtutes. 
paui pemtius contcmplcmur , in mcmoriam jam dicfU 
tbn£n rcvocando , ex quibus omnium virtutum hau4 
diffi Iter colligi potcft cxcmplar. 

£: rimiim quidem fundamentum bonum firmumcjuc 
t^rrr , re(flinin)irumamorcm, propenfumque ad verum 
im & bonum lacicndum fcmpcr gcrebat animum : 
auu xd ultimum cundarum adlionum collinans fcopum, 
canaco confcrciitia fcrutabatur , bonum fcmper retinen- 
<!ri )ua in re nc m crroris fcopulos impingerct ,prudcntiat 
irquc quas (divino dono cis prarditus)virtuti fuperad- 
dkie.t, faxciproelucebat:,vi{iimquccorporismyopem ac 
debrm , animi pcrfpicacitas prudcntiaquc (virtutum geni- 
JTTx ompenfabat : quam tamcn modellia (empcr modc- 
ir. Rclieioncm, quam vcram cfle duxit , amplc- 
xu-, Deum , Chnftumque cjus , ex lceis ipforum prxlcri- 
pto puracoluit mcntc , carnaUbus pofthabitis rationibus: 
rrr tota ipfius intcv pcrpeflioncs pcrfecutioncsque tolcra-^ 
atur vita. Fiduciam in Dco firmam collocans , ac 
illis cjus credcns , fpcm futuri boni pcrpctuo immo- 
i ge/T^t. Idcoque curabat , utinculpatamcoram Dco 
nibusque habcrct confcicntiam : potiusquc bona fua > 
uc virifimam ,. quam hanc amittere maluir. Ncq 
A pura dc divinis [cmx magno ipfi conftitit ; prxditua 
lu. lotitia : fed fidcm Ipemque immotam ac ftabilcm ha- 
, fecundum ca cpx fciebat facicndo , charitatqln his 
Itruebat , & a Summi Numinis amorc omnia ada 
:ordiebaair.In prccibus quotidianis a(fiduus,in concio- 
iii s admonitionibusquc vigilans ac fcrvcns,(qua in rc elo- 
itia quapolicbathaud parum eum adjuYabatjin difput^ 

R 5 upnl: 



i^t Epist. De Vtta 

tationibus rcligionis erj^o flrenuus , adomnia ad Dci j>!on 
amrpcdantia icmrcr paratus.Nccdifficilius ac diila^cx acli- 
ejiis pcrlpicitur juftitia crgaquc proximos chari^^'- pe 
tatcm amoren;c]ue Dci jugitcr comitabatui ^ jjtibu< 
omcia , pauix ridem , rfiagiflratui honorem , propinqui^ 
arviorem , ecclcfix obcdientiam , lcgibus obfervanriani 
mifcriSGue opem , (empcr dcbitam cxlubuit : cuncbspixv 
ut fibi fieri cuperet , fimiliter faciens. Jam vcro , pictaii 
Dco , juftiticxque proximo debite , temperantiani , a 
mundo (cupiditates cjus fugiendo) incontamnjatum fc prx- 
ftans, (bcjabat, A voiiipratibus carnis illicicis prorfus ab- 
horrebat: in licitis modciatc (e gerebat y fobrie ac cafte vi 
' tam duccndo. Oculorum cupiditas , non magis apudeun: 
locum habuit : & quanquam lautiorc uti potuiflet condi 
r.onc 5 gloriam dmnam tcrrcnis pra:tulit bonis , fbrtcqu( 
fua contcntus vixit : atque patria cjeclus , polTclT^onun- 
haud gravi tulit jaduram ammo , fpem melicris habcm 
thefauri. Porrocx ep quod Dci habuit j^ratia, fcmpei 
cgcntibus pro virjbus erogabat. De craltino nunquan: 
follicitus fuit:crcbro ipfi ciim jam ad incitas rcdacftus vidcre 
tur , infpcrato cpe fapcrvcnicntc. Faftuni an.bitjoncmque 
cum internum tum cxteraum longe fugicbat: veftium e- 
nim xdiumcjue fplcndorcm minime curabat ^porroclatu? 
animus prorfus apud cum c?:ulabat. Er quancuam ipfi hauc 
dicfucrint t^hajCjuibus hujus niundi homifies glcriai'i Iblent: 
ncquaquani tamcii fe iiip}:a alips extollcba:. 'uamvis vero 
honorc TTi non qus^rgr.et , apud iragnos tamen in magm 
fuit arfbmatione : cundis bonis gratus &: acccptus ^ c]ui mc- 
moriam cjus , & poft obituni , gratarccolunt mentc. Su- 
* blimes illas humilitatcm ir^odcftiamquc > pvx reliquis co- 
luit virtutibus: omniquc tcmpore tum erga infcriorcs quam 
fiipcriorcs> comcs pra:ftitit mores. Tcmpcranti.)^ , for- 
titudinem paticnriamquc f quarum ad abundantiam ufqiie 
vidimus cxcm^:>Ia) fupcrftruxerat : abftdnendoque ab illi- 
citis , advcria forti (uftinebat animo, In bono propofito 
( a quo ncc adverfis , ncp fecundis , avelli fc paticbatur ) 
jugitcr conftantcm pra^ftititanimum. Inquibus cum er- 
rare contigit , ( homo cnim fuit , nec caruit lapfibus ] ne- 
ijuaquam contumax pcrvicaxque cxtitit ; lcd fempcr moni^ 

tus 



A. Wl^SOWATII. 165 

cUora (cqucbarur. Taivicm ad hoc omiiium virtutum 
311- lanimiratis, noikr Audrcas pervenerat ralligium,quod 
o :mta igtiomuiia , aucem liilHnuerit; , eamque tol- 
irn non taiiium alios , fed &: le ipfiim vincere potuerit : 
iM od omm cura cundisque incumbebat vitibus , me- 
majoris illius omni exccptione fententia: , cjuam pro 
' /I Dolo feledam , tum in ore, tum in corde jugiter gella- 
a: qua rhapfodiam hanc claudimus > A m a t V i e- 

IIA CURAM^ 

tc c calamo efhidi, ftylo anguftia temporis feptus pro- 
^ itc : gravi ( ut nofti ) ludu , aUisquc obrutus occu-^ 
A inibus. Tu his fruere , Vinque talis memoriam> fem- 
c Jcagere mente repoftain^ 

(leldtdami anno d nato N^^TO 
EI y millcfimofexcentefimo , 
o^tuagcfimo ^ incHnte. 

Tuus ^uem noJH^ 




V 

Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



yiNDICIiE 

Pro 

:nitariorum 

in PoLOKiA 
Religionis libertateg' 

EQJJITE POLONO 
IConiqiptaB^ 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliottieek, Den Haag. 

300 H 4 



i67 



VINDICI.E 




ProUnjtanorum in Polonia Religionis 
libertate, 

uib EqHtte Polono confcriptd. 

Egimiisinvettruinmonumentis, proPhi- 
loiophis , quibus impudeiis Jingua , Tiru- 
lcnta crimh:aaonurn fpicula ir. hgcbat , non 
ibium taccrc iaa^:ram no.i fuifle, fed etiam 
vi(Lc:jram , imv j nefas judicatuxii efTc , vd 
iiiUiimum rennrcere au: fjbtrahere dc acer- 
II adctcniionc illoruin , qui rcronditam rerum divmarum 
h nauarumquc (ci;iiciam , prctiofiilimum inquam the- 
:um , humano crencri rcvclarant. Paritcr & mihi per- 
lenti , qui fancta utilisfimi foederis a Majoribus nollris 
■liehgione dilfidcniious Varfavise initi , ip(orumc]ue ju- 
T ientorum a c|ninquefcrcniilimis Regibus noftris prx- 
- )rum , & Icgum pubiicarum vincuia , rumpantur , qul 
^)hdo]or ! ) iiiter Cliriftianos fidcs tam fancla vacillct ^ 
gnum prorfus vifum cft obmurckere , quin potius vcl 
p( :critatis caufa , fidci & pictatis Majorum , ac mnocen- 
n. afflicla: , apologiam iulcipere. Quippe libertas confd- 
ei arum inxftimabilc & a coclo , datum bonum , nec uila 
pura vciiale vci auro j atque fic juftitia ut legum , ita &C 
rt [lorum columen , pax x^qui Rerum pubhcarum oecono- 
n- & proma.conHa , Charitas Chriftian.c g-nds tcircra, 
frs& quidcin jurcjurando Rcgum iS: Orcffnum fmata^ 
11 mcumim imperii fundamentum , adeoque legum pu- 
b arum {an(!litas & falus publica ( qux omriia in uno ifto 
nt Dtio quod aggrcchor concurrunt ) ] ure fiio patrocuiium 9 
a lovis bono poftulant & facilc obtinent. Iliudipfum ego 
vn rarlens ago , &l \\xc omnia fumpto hxrcfcos iniquo prae- 
u a parte pr^evalente , in partc infirmiore vjoi<4ii de- 
rr aftro , citracujuiquam noxam oiRnfamve , & ad affli- 
(^rum innocentiam vmdicandam, Itaque UNITAKIOS 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



^68 



V I H D I C I AE 



qui in Rcgno Polonia: & M. D, Lithvanix ac provjnciis illi^: 
annexis, non minus qium in Tranfylvanix rcgno , Unum 
Deum Patrem, et Unigenitum 



E I u s 



FiLiUM Jesum Christum Domuium noftrum> 
cum Spiritu S. profitenmr,& cum jure mentocjuc U N i- 
TARii & Christiani, i fidein Chriftum , & 
pereuminUnum Dcum vocari debeant tamen praeter 
fidei & animi fiii fententiam , t aliis invidiofis titulis appel- 
lantur 5 gaudere debere pace & libertate publia , qux foc- 
dieri Majorum & juramcntis Rcgum Elcdorum ac kgibus 
-publicis innixa eft, & ftante illo Majorum fcederc & jureju- 
rando,ac jultitia arquitateque debita,ftare Unitariorum ju?a^ 
hoc inquam eft , quod mihi idoneis documentis proban-1 
dum incumbit. Ac merito quidem fidei Majorum & Re- 
irum ac mnocentix noftras apologiam ago , cum iniqua 
illa & impotens criminatio , hoc quoquc tempore , jam a- 
lamitofb , qium ^ratiar divmo: mdigo , non filcat , quin 
imo objiciat , id fieri nec poflc nec dcbere. At vero po- 
tius antiqua illa & necefFaria oblivionis lege redufta , Uni- 

tariis 

• Son minm ^udm in TrAnfylvAnU regn^. ] Pfinccps cnim 
Tranfylvania: juiamcnto coiifirmat iura Reformatoram,Umta- 
riorum,Saxonum Augulbnx ConfelTioni adhxrentium & Pon- 
tiificiorum. Emincnt Unitarii Claudiopoli Sc Thordx : & ha^ 
bcntinTranlylvania 8c fiiculia plures quam 200 Ecclefias. 
f ^liii invtdtofit tituUs AfpdUntur.] Ncmpe sAnabaptiHA ) 
cum tamcnbaptifmus Catechumcnorum , id cft it) fidc Chrifti-^ 
ana inftitutorum 8c Symbolum Apoftolicum prohtentium , id- 
quc pcr totiuscorpotis in aquam merfationem^ proutnos faci* 
xuusjauftoj^itatc Sacrx Scripturas & vcteris Ecclcfix praxi confir- 
mctur: &Uniiariifratrc$ininfantiabaptizatos ad iterandum 
baptifmum non cogant. ^riiVii j crcdo ut veteribus Ariano- 
mm injuriis ulcifcendis fiat prxtextus. At; Ariani opinati lunt 
Filium Dci antc Matrcm imo & ante Adamum &antemun- 
dum conditum rcipfacxiitifle, cx nihilo crcatum cffc ,Patiibus 
&Prophetisappwui(rc> tandemincarnatumefle. H«c inquam 
propugnarunt , Juftinum , Ircnacum , TheophiUim , Tct- 
uillianum , Origcnem , Dionvfium Alexandxiaum , aliofaue 



ratrcs , ut auaoYcs dogmatis lui fecuti ; quod cum fidci noftr« M 
eonfcffionc nequaquam confentit. Imo Ariani acerrimc per- ^ 
fccutifum?hotiniEpifcopiSyrmenfis,&amiquioriscoPauhSa- ^ 

xnofatcmEpifcopi Antiochixdilcipulos, nuiprimorum Chri- 
ilianorum, Nazarxorum , Ebionitamm, Thcodoti Byzancini ^ 
.Artcmonis alioram<]uc primo & fccundo feculo vivcntium 
<kicm reiincm«}, primoivjim vcruatwnuiUxuflt > quamctw* 



1 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 




U N r T A K 1 O R « M ^ &C* 



t6f 



odeftis & quietis publicx ftudiofis civibus^, promit- 
ileticquabilis pacis & libertatis , omni mcliori mo- 
b -x&munitx , ftrida& accurata, qualem a Ma* 
cxperti funt, oblcrvatio : nihilque pra:fenti patria^f 
mis ftatui magis accommodum forct , quam fi mu- 
cordia in civiliDus , tolerantia infacris , poftliminio 
cilicrctur , & in commimc confulcretur. Alioqui non 
ajc im , non Noftrum omnium , non tot Regum fides , 
rion rgum majeftas , non pax communis , noii libertas ae- 
c^ual is , non a:(^uitas , non Refpublica ftabit. Pnrvidc- 
hnxitxc pcrjurii , &preirurx mcntium mala , Majoreg 
noft m omnium communes , quos Galliaium & vicina- 
' ".crmaniarum calamitates , cx bellis (acris ortac , ac 
illma imperia concuticntes , cundta ferro , flam- 
ruore , cinerc , vatlitate , & ejulatu implcntes » 
c;mt. & ^equos reddiderunt. Mortuo cnmi Augufto Re- 
r^cllonidaruni uUinio, cum acccderent ad libcriorcm^ 
]iic juris hxrcditarii exorrem clccbonem , ( qux ul^ 
quci Gallias lacro bcllo ardcntcs provolans , Henricum 
\^<d]!um , cm habenas mipcrii deferrct , invenit:; genc- 
lalixdcre Variavix mito , Ant\o (alutis 1 57 5 ? die 18 }a- 
nua:, hocantc omnia cavcruiit ut marcjuali Republi- 
*a, ion obftante lentcntiarum fidei diverdtate , icqualis 
pa»k: libertas , seternum inconcufla fcrvaretur. Placet 
crl ipfa ex corpore legum Polomqirum deprompta , & 
-:~at 0 (ermone donata , infcrerc. '^ocVrjtcipue nobis R^ex 
<'lt6s juramento conjirmahit ^ pacem publicam inter fcijfos 
CSr vifos injide religione confcrvare , CT mox : Cum au^ 
^ftti I{epublica noflra y fitnon exiguum in caufa B^eligionis 
'^b lian<jedijjidium, occurrendo huic rei , ne ex ijU caufa^inter 
hofiiesoriatur aliqua noxia feditio , qua^n in uliis Regnis cla^ 
re{'iemus : fpondemus hoc nobis inVicem pro nobis fuccef^ 
l^ 4s nojhis , inperpetuum ^Jub vinculojuramenti ^jide , ho^ 
^ , & conjcientiis nojlris , quod nos quifumus dijjldentes de 
'cl ione , pacem inter nos confervabimus propter diverfam 
^ t <T diffcrentiam in Ecclefiis ^fanguinem non Profundemuy, 
^ e nospoenis ajjiciemus , veluti conffcatione bonorum , 1»- 
Uiay carceribus , exilio , neque magijlratum ullum vel 
um ad tale facinus ulh modo jHvabimus : J^nQ vcro fi c[uis 



Early European Books, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



fanguinem tx ijia caufa ejfundere velit , hu/c nos omnes vire* 
noj. ras ofpoicre tenebimur , etiamfifrcttextu decreti vel pro- 
cejjus dlicujus juridici hocjacere yelit. Addita eft & claufuU 
ifta : Hxc omnia jpomlemus nobis mutuo pro pejicntate nojira, 
fervare confcanter O' tenere , juh fide , honore ^ conjcientiis 
nojiris. yero huic corcventioni adyerfari , paccm Gr ordi- 
ttempublicum dejhuere yolucrit , contra talcm omnes confur^e- 
mus in efus dejlruciionem.. Hic cft ille SyncretHmus Majo 
rum , hic focdeiis ncxus, ha:c con(ervandorum m xquabii; 
pacc ac libcrtate , & retinendorum in officio civmm dc rc 
ligione dilTidcntium ratio unice neceflaria, rite, provi- 
dcntcr &: opportunc ab omnibus Ordinibus inita. Noii 
diffiteor eqmdem hanc lcgcm , licet unanimi confenfu & 
applaufuOrdmum PoHtJcoruni , tempore & loco acmodo 
debito latam , utnova fulpicioni fesiper funt obnoxia, non 
cfle * a (acro ordine & Malbviis admiflam & approbatam. 
Scd confenfui Orduium acceflit tunc trancifcus Craflinius 
Epifcopus Cracovienlis , qui focdus illud , quod, Rci- 
publicarfummeneceirariumeflevidcrat, liibfcriptione fua 
firmare non dubitavit. C^ua in rc Petrus Mylcovius vcfl:igiis 
ejus inftitir , & dum fccundi interregni tempore Amio 
1586 , foederi Ordinum CiacovienU , cui articulus 
illede pace inter diffidentcs de religione fcrvanda bis in- 
fertus erat , fublcripfit ; Craflinium ut Pontificaiu Cra- 
covienfi , ita & hac jequitate animique bcncvolenria er- 
ea diffidentes ab fuaHxIeha, nno erga pacem publiam 
retulit : ut & Laurentius Goflicius Epifcopus Camenc- 
cenfis, Nominatus Chelmenfis , anno fequcnte fublcri- 
pfit geiierali omnium Polonix & Lithvanix Ordinum 
foederi Varfavia: die 7. Martii in Generali Convenrione per 
Archiepifcopum Primatem fecta , inito ac pubiico confcn- 
fuomniumordmumconfcripto, ciuo& illud ta-dusdilli- 
dentium Varfavicnle Anni 1575 > & articulus pacis jura- 



nicntis 



m 



aSacro orditie & Mafoviiu^ Pontifices & Msfovits ure- 
conciUabilcsdiflidentiumabEcclcliaRomanahalks , lcinpci 
cxcipiunt 8c uroieftantur contta Gr;rcorum , Evan<iehcoruni ,K 
Unitariorum )'.»ra Veium ramen !ibertas Antiponrificiorum ss- 
€to ftattalo , f< innititurfolidis tunilamentis , qux Exceptiono 
& ProieaationcsCleii & Maloviomm convellexe non poi- 



U N I t A t O R 11 M, &c. iL/i 

legdm fancitius , approbatus cft. At vero illuci cft 
n utilem & ncceHarianl Reipublicac legcm ab ordi- 
jliticis foedus avitum redintegrantibus , identidcm 
amelTc: puta Anno 1586.17. Decemb. 87. 
. . .1 , 8. Ma)i , & itcrum alibi 9. Maji , & 1 9. Aug. 
( :l:ob. & Anno 1 6} i.intcr ha:c & juramentis Regum 
it i elTc tcr hac conccpta formula^ Pacem & trantjindi'^ 
*:cr dijjidcntes de religione tuehory manu tenebo^ nec ullo 
Ijwrisdi^lione nojlra , yel ojjiciorum nojlrorum C7* Sta^ 
oirumvis au6loritate quempiam ajjici ojfrimiquc cauft 
ic s permittam ^ nec ipfe ajjiciam j necopprimum^ uti 
nCod. 11. Polon.ip. 116. 117. Atque hoc jura- 
1 Elcdi Reges Polonix fxpius ad tanto majorem 
jrpetuse legi conciliandam , circa elcclior.is & coro- 
natioi adlus pra:ftiterunt , & hanc lancHonem pacis con- 
^probarunt: utHcnricus LutctixAnno i^^^.io^ 
icriter eum initio rcluclantcm compcllantc Toannd 
f(L0, Capitanco Odolanovicnfi, uno ex Oratorihus , 
'rabis , nonregnabis ) Sc Cracoviae in coiiventu Co- 
lis Anno 1574,^* xi.Fcbr. Stephanus Mcggicfii 
iuo 576. 8. Febr. datis aliquct diplomatibus , & Cra- 
coVakti convcntu Coronatjonis dic 4. Maji praf ntiLus 
^uatA:Epiicopis. Sigifhiundus III. in confirrnariouc pa- 
ctorA convcneorum , inter ordines Poloixix &: Orarcres 
' ^cnes Varfaviam in Cor iiiis Anno 1 587. 19.^ Aug', 
lacovix in convcntu Cc ronationis cLc i8 . Dccemb^ 
h\ anni, tum inrcccilu Comitiorum Coronationis 
X Anno 1588. 30. Januarii, & paul6 ante nempe 
luiar. in dcplomatc omnia jura cciifurmante [ rxfcn- 
chicpifcopo Primate & quincuc Epifcopis , ac mul- 
oribus , Proceribus ac Ec|uitjbus diveria ofiicia pcr 
3i &varias ejus Satrapias gcrentibus, &. provinciar 
.degatis. Vladiflaus qucquc aliquotics Anno 1652. 
^\'ovcmb. & 16^3. mcnfc Febr. ut & Sereniflimus 
crftcs Toannes Calimu'us Anno 1648. & 49. more 
uca ele6}:ioncm & coronationciii. Tacebo vero 
:cm pacis inter di/ndcntcs de rcligione (ervandx , 
utiaJi ahquoties approbatam &c ftabilitam cife > 
..racovix Anno 1 576. 30. Maji, i^ij. iS.Dccemb. 

Anno 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninkliilce Bibliotheek, Den Haa 



Anno 16)1. Sl His deeatifis fine violarione Iegisfii5 
damcnulis , fidei publicac , aequalitatis & julbc libcrtatis . 
pacis communis & Sacramenti ac confcientiae tot Regum , 
um fcedus dillidentium , cjuam articulus de pace inter cos 
lervanda , violari non potuit. Quod (i ut par erat ob/er- 
vatum fiiiflTet , non rebellaffent Cofaci , non perdmiirent 
in vifcera regni (bcios Tartaros & Mofcos , cum tot do- 
lendis exercimum Polonicorum & Litvanicoruni dadi- 
bus , & provinciarum infandis calamitatibus , non pcr- 
traxiiTent adfe omncs Ruthcnos fidci vindicandx obtcntu: 
verbo dicam , non accerfivifTemus nobis bellum G)j(acicum 
lentinam malorum , vcl (altem illud nobis xternam labem 
& irreparabilia damna non attulifTet. Jam fateamur nc- 
ccfle eft , 

Fregimus leges , rapuere venti I{obur irfvi^lum : 
Exul hoc nohis peperit nefandum ^^^uitas probrum. 
Hx decennales & acerbiffimae calamirates , qux jufto ju- 
dicio divino in nos confpirarunt , doceant patriam , orh- 
nem fidei violationem & (blutionem confcientix , non 
tanmm privatim fed & publice cfTe nocivam, Tot nocu- 
menta pofteris exeiriplo futura , fiant noftra documenta* 
Non poteft ulla ratione tertii in Decalogo pracccpti , ac di- 
vinorum oraculorum fidcs cum tam impudcntc in perni- 
ciem generis humani & conviilfionem fbcietatis civilis in- 
venta nuper perfidia (cjuac fe umbone illo Conftantienfis dc- 
creti , Hijereticis non efje fervandam Jtdem : tegit ) confiftcrc f 
non poteft hxc impmiita abire. Hinc tot obvia fiint cx- 
cmpla eorum , qui cum fidem etiam Turcis vel GcntilibuSi 
c|uales olim Gabaonitae & Babilonii fliere , datam fregc- 
pnt , cxitium fibi & fiiis acceleraverc. Cujus rei & ad Var- 
Bam Vladiflai Rcgis noxio Pontificum confilio obfccundan- 

• Son pertr axijjent dd fe omnes Rf^thehos,'] Omncs cmitl Ec* 
delias Ruthcnorum , quac vctercs Grxcorum ritus rcfincnt • 
&PatriarchxConrtaminopolitano (ubfunt , pcrfnmmam vim 
& injuriam Pontificii invafcrunt, vioIarunt,& Romano Pontifici 
fubjeccrunt,aclTnita$ fc.EcclefixRomanat vocarunt.Fadiumid u- 
bique fruftra rcclamantibus & vim fibi inferriquerentibusKuthc- 
liis : qui idco Cofacis , ob violatafua jura & itiutatam antiquarit 
#ivi!i$ regirainis formam bellum contraPolonos inchoaritibui. 
lacile fe adjunxerunt, ut ita communi ftudio libertatem faam 
Wam » Ecclcfiafilcam 5c Civilem . vindicaicn(« 



U N I T A^R^I O K U My 8CC.^ l^j 

& Polonoriim nunquam non dolendani cladem , iJiu, 
. domefticum exemplum habemus. Ccrce ipfi vetercs 
( :(ia: Dodlorcs , Ambrofius Lib. & j de officiis, Au- 
. :iius quxlt. 13 & 14. m Jolue, Lyranus in Jofue , 
aii iie,fidem etiam perfidis pr^Eltandam elle docent. Non 
eltniveniensPrinapi , ut cumaliquo barbaro &c infidcli 
Hj( efiiftineat, Lingua iurayi mentcm iniuratam gero. vcl^ 
t^. nefcicbatis linguam mihi Hon cfjc offcam } Quid enim re- 
fta ?rincipi, li fidem qua: intemcrata iervanda & colenda 
jrft fi conrdentiam ,qux diligentius quam pupilla oculi 
cir )dienda eft , violare audet / Ergo fi vel Turcis &c Gen- 
tihisy non tantum hxreticis & fchifinaticis fidem de pace 
lei .nda dedilTent & juraflent Majores & tot Rcges noitn , 
lcnnda tamen erat , nec erant diilidentes ab Ecclefia Ro- 
m. a & Grxci & Evangelici & Unitarii tot injuriis contra 
to tbcdcra & juramenta & legcs afficiendi. Et certc pul~ 
ch m eft, & Deo ac hommibus probis & prudentibus gra- 
rii ,cum fubjedi, licet natione, monbus , Iingua , habitu, 
re ;ione diverfi , animorum tamen concordia , Iibertate 
cc muni , xquahtate necellaria gaudent , m uno foIo\ 
lu uno & coelo & fole & Rege qmeti & xquabilem in (c 
P icipis gratiam experti degmit , communibus bo- 
ni Tuuntur , pari jure fine difcrimme retuientur , pa- 
ritque communia mala patiuntur vcl propulfant ! 
Q s autem eft , quem lateat e conttario fummam in 
cc njuftitiam elle , fi Princeps fiibje(ftos pari jure & 
Ht -tate , prarfertim in libera Republica , gaudere nolit , & 
o ncs quidem communia onera xauc portare , nonnul- 
lc /ero tantum communibus bonis trui velit. Hac rationc 
aJtiantur animi nobilitans & a Rege & a Repub: fi illenon 
P rem fcd vitricum, hxc non matrem led novercam agat, 
E lonne tain rationi congruit , quam pubhca: rei elt ialu- 
tt , cives acivibus dogmatis fidci difjundos , ne in- 
T^tmvexcnt &opprimant , Remque pubhcam inteftinis 
c ts motibusque non tantum concutiant , fcd lacerent & 
trtanc, tenaci toleranti^ glutine conjungere ? Nonne 
e im xquitati eft confonum , ut prarter communis patria^ 
* :>bcdientix vincula , fanguinis > affinitatis , & amicitix 
vculis obftri^ti, mutuofeamcnc> cgkrcnt, fynceram 

S coh- 





Early European Books, CopyrighKD 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



^74 YiNOlciAi 

concordiam iiiter fc reiineant , xquabili Ubertatc gaudcaiit^ 
licct tentenriis in fide &l confcqucnter conrcicntiis (cjuibus 
foli Deo quilibet obligatur ; dUcrepent ? Pietas deinum , 
nonne hoc vcl inaxiaie exigit ? Quid enim magis (acra pa- 
ginanovi federis > quam amorem etiam immicorujTi , 
quam concordiam > dileckionem , unicam vcrorum Chn- 
fti dilcipulorum teircram , perfettionis vinculum , legis 
complemcntum > multorum vitiorum operculum ^ ui- 
culcat & commendatrEt nonne fummus Monarchatam c\^ 
cmplo quani mandato fuo nobis ad tolerandos , non ad tol 
lendos & eradicandoe in fide a nobis diirentientcs prseit ^ 
Redc igitur Rex Gothorum Theodatus oUm dixit : Cum 
divinitas divcrjas feligiones patititur , nos non aiulsmus mam 
imponere. Jura Majeftatis & gladii Principes a Deo , icd 
non jus in confcientias habenc , nuUi hoc Dcus coiicclTita 
Jmo vero hcec tria fibifoii reliquit , in quibus ncc vult , 
potejl habere parem ^ creare aliquid ex nihilo ^ prccfcire ju- 
tnra^Cr dominari confcientiis. Harc enim cft regalis lane & 
digna Stcphano Rege Polonise laudatiflimo fcnrcntia. Uti 
vcro prudentiflimc jmpcrator Maximilianus 1 1 . eos qui 
dominarivelint confcicnttjs humanXy ipfam cxliarcem invadcre^ 
Henrico Valcfio Polonia cxcedenti > ita Tcrilfime & Hcn- 
ncus iple dccimoquinto dchinc anno in Galliis cxadlo , ei 
parricidjc Monacni idu jam jam moriturus (cum a quibus 
Ixlhs , ab iifdcm dodus fucrit) dixit , religionem cjje , fm^ 
gulare hominis trga Dcuffr ojjicium , in quod carnali briichio 
nihil fit iuris. Quapropter conlcicntiarum impcrium foli 
Deo convenicns fibi arrogare & crudeliter cxcrccre , Dco 
& omni aequitati valde contrarium cft. Non jam dcfccn- 
demus in campum Theologicum , ut de fidei Catholicx 
▼critate certamcn ineamus. Hoc tamen elt diccndum , 
ouod (ciri pubhce expedit, hunc ncquaquam ha^reticum ellc 
aicendum , multo minus hxrcfeos obtentu vexandum , vcl 
occidcndum, vel faltem fidc & Iibertate publica fraudan- 
dum , qui fymbolo Apoftofico , ut antiquilTimo ita vcris- 
fimo & vere Cathofico , velut unicx Chriftiaiu baptifini 
tefFerac adhacret , illudque firmitcr tenet , & prout in 
fonat , intelligit , imo nuic fimphd & gcnuinje fidei ac- 
quicfcciis , Deum or« , & ftudct ut , id ^nod in regeneri^- 



U N. r T A R I O R U M ) &C. l/J 

• fymholo bapUK^tns in Patre Filio & Spiritu Si 
efl i fem^er obtineat , Patrem fcilicet Filiurrt 
cum eo adoret , & Spiritum S. aui cx Patre 
mturn ejus c\l , frontereatur , (ut Hilarius li- 
S. Triiurateduodecimum Goncludens ait) ad hsec 
jiiftitia^ dcditus eft , publicx quieti & (aluti favet > 
\i\ .cui civili paret , ' lcgibus communibus fc fubjicit > 
ti ics publicas pendit. Is inc|uani ncque in Ecclefi- 
) que in avili forO) pro ha:retico & fcditiofo homine 
s efl , licctab aliis in his vcl illis quae vel ad caput 
:i !os fidei fundamentales Symbolo Apoftohco con- 
s m pcrtinent , vel dilertis fcriptura: Canonicx ver- 
i ui , vel ratione humana comprehcndi non polfunt, 
ni t. Nam ut hdem didlis divino tcftimonio aditruam, 
iiuicredit lejum effe Chriihim ex Deo ruitus ejl ; 
diHgit eum quigenuit , diti^^it eum qui genitus 
I. (oan. 5- I. Dico igicur Uiutarios gcnerali 
iJ cium de religione (quibus fbedcra & jura publica 
UL icnta Regum patrocinantur in Polonia) nomine in- 
ncc polle illxfa veritate &i charitace Chriftiana^ 
: fidei confeirione vere CathoHca omnibus nempc 
iftiano nomine gaudent communi, hjcreticis accen- 
Jiliil enun magis inculcant , quam fidem in Chri- 
fum, DeiFiUum, mundi Scrvatorem , Rcgem & 
im coeleftem , arternum Pontificem , & omuium 
1 : Symbolo Apoftolico , quo folo primiriva Ec- 
\x ^ntenta fiiit , in omnibus adhrrcnt : omnia in fa- 
l ris , c[\xx fidem & mores vivcndi abunde docent , 
laide recipiunt, tenent , colunt , ob diverlam fcri- 
pOir: xplicationem neminem damnant^cxpc^lantes usque 
danioines d Dco plene inftruantur, inrerim omnibus 
Vi , arquitatcm , & niodeftiam fyncere teftantur > 
ia probant,& monentc Sacra Scriptura altiora fc non 
it , fupra ea quac fcripta funt fapere non audent , & 
^ q^ omnem humanum captum excedunt , curiofa inda- 
gine.olarcnoIunt,acdeniqueIegibus patriis Tiverc gefti- 
unt. cerim habeantur illi pro hserctias ab iis qui fidei & di- 
leftjiis Chriftianje obUvilci audent. Non tamen propter- 
« fi s publica > ob.corum in fidc a ca^teris diilcnlum 5 eft 

S X frau- 



1 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijlce Bibliotheek, Den Ha 



V 1 N D I C f AE 

frangenda. Sedut fcaplum fcapham , ligoncm li(ronem 
voccmus, faedcris & juramcnti violati , utinf^ijnia ita & 
penculum , c]uod ccrte eft graviffimum & Dc\im habct fe- 
vcrilhmum vuidicem metuendum e{l:. 

Hojlem cjuiferiet mihi erit Cartha^inenfir , 
diccbat ille.hc mihi Chriftianus qui profitetur Synibolum A- 
poftohcum,&: Polonus cjui Polonis parcntibus natus, Eques 
gui nobili familia cditiis eft. Ad hxc vcl Vnitarh cum Ponti- 
ncns, Gra:cis& Evangchcisderehgioneconlcnciunt,velab 
iisdem dillcntiunt. Confcntimus pmfcdo inviccm in Sym- 
bolo Apoftolico , adejusprofcHionem baptizati ninomcn 
Patris & Filii 8c Spiiitus Sandli. Confcntimus ctiam fi fim- 
phciter iecundum divinarum lcripturarum verba clara& 
mcntem,h3ec facrofan<f>a nominaconcipimus , & vcl cum 
Hilario crcdimus nos ba])tizatos , in confejfwne auSioris CT 
uni^eniti doni, & ut vctus formula habct, in nomen mitten- 
tis Patris , Tenientis Filii O' teflantis Paracleti. Tria enim 
///-linquitRathbertusPafchafius Abbas Carbicnfis , ajjno- 
Jcunt fua.s provrictates , Munus , Munerans , Muneratus : 
Ungens , unclus ,ungucntum. Sedquia tantomyfteno ex- 
phcando primxvae fimplicitatis rudimenta fufficerc non ae- 
duntur , ideo in explicationc horum facrofaiK^lorum nomi- 
num , Patris & Filii & Spintus S. hcet in ea omnes baptize- 
irmr , diflentimus : ncquc tamcn quenc|uam , (|ui Jeliim 
crcflat cfle Chriftum , imo qui crcdat & confitcatur Patrcm 
& Filium & Spiritum S. hosque trcs in carlo tcftantcs efic 
unum , Chrifliani appcllationc privare , & fi pie vivat ac 
Icgibus pareat , a communione Ecclcfiae & vita: aetcnia , 
tantc) minus pacis & hbcrtatis pubhca: , ac fccderis illius 
V^iavienfis , exdudereullo modo poflijmus. Vcrbodi- 
cam : Confentimus & diflentimus invicem omncs > <jni 
Chrifti nominc a fidc in eam ccnfcmur , prout quifque re- 
gulam fidei retincns , vcl ab ea difccdcns , vcrum vcl falfum 
amplcxus eft:. In quibus confentimus , horum nomine , 
nos mutuo vexaie & inledari extremac impictatis foret. In 
Quibus vero inviccm diflcntimus , neque propter hxc per- 
Kcutionum ic^us mutuo nobis intentare debemus. Nam 
Jioftri Majores lanato iznCto & pcrpetuo foedere inviccm 
Uhi cavcruiit , nehoc luiquam ullo pr«tcKU fiyc dccrcti 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Oen Haag. 



UNXTARIORUM,&C. 2.77 

ceft Jagellonis Vielmienfe Anno 1414. & Augufti 
vienfe 1 564. aliaque, qua^ injuria , utpote foedcrc pu- 
, &poftcriorum Regum jurainentis & diplomatibus 
bus pubhcis &t)raxis continu^ praefcnptione antiqua- 
4a , mo & nunquam in adum deduda , a Pontificiis con* 
tra 3s torquentur ) five procefliis aiicujus jundici & pa:na- 
rur de harreticis ftatutarum ( qux HuiTitas advenas pete- 
bai , nunc autem l\ revocentur fratres Bohemicae Con- 
fci nis , proinde & omnes Evangelico nominc comprc- 
htn^s Confenfu Sendomirienfi coujunclos cum primispc- 
ihr , fed iJlo iplb foedere abrogatx, & abolitx lunt ) har> 
110 ue ad coniervandam paccm mutuam omni conatu in 
ooi :ientiis obligare voluerunt. Adde quod Ecclefia Ro- 
:r i ii Unitarios , ut vult , ex diflidentmm de Religiont 
cxpungere & excludere poflec , prima quidcm fpccie> 
rcl uorum a fe diffidcntium articulos , & ritus approba- 
re autem ip(a ad oppnmcndos alios per noftn ruinam 

— ret. Ac proinde notum cft prudcntioribus & liberta- 
tis ublica^ amantibus , in pacria civibus , quam prava in- 
tei one comniHnis libertatis ofores , velint Unitarios foc- 
de publico exclufos. Ncmpeut fempcr prava& nociva 

evagaturaexempla , vel tenuem tramitem quarrunt : 
c ab exofiflima & imbccilliore partc , mitium fit. Pex 
Unitanorum peti Evangelicos , crebra eaquc triftis 
:uit experientia. Vidcrunt Majores noftri , in diftur- 
^ne Ecclefiarum Cracovix & Lublmi , ea via proccflumi 
Vidimus nos nupcr Racovia Vilnam , Killehno Ma- 
iit^y propcralfe violacx hbertatis hbidinem. Sed quid? 
^ audax communis hbertatis opprcflio , graflandi viani 
1 , vel in Unitariis , vel in Evangelicis conftitit. Mi- 
vcro. Fixit jam in campo Pontificio pedem , fixit & 
\£3L. Stridum & fummum jus rcfcitis ufu, rcceptis 
ticiis , fummarium inquam jiuris proceflum perinvi- 

- u Unitariis ^dlae haerefeos introdutlum : vidcrunt jam 
* id fe , (enfetunt & accufarunt communemquc civium 
' 'm implorarunt ahquot Proceres Pontificii , ac prac 
^ eris Paulus Grodzicius Archicamerarius Roiauenfis noii 

S 5 nega- 

' Ali^iuot Proceres Pontijitii. ] Ipfc qtloqUC YiCC-CanCCllariuS RC- 

;iH tlic^tonymus Radz.iejgwski| 



178 V I N D I C T AE 

negavit exprrtus fe iina cum aliis parum provide & norio 
cxemplo in rummanum illum proceHiim in ncgotio Raco- 
viano , dicendo Fiat pro una \icc , confenfiflc"* in Generali- 
bus Anm 1658. comkiis. Nec ab|idit illudaTcro tunc 
tempons quidem Nynipham Cavalcnam , qua^ ex Ofloli- 
nii Pro-canceUarii ccrebro igneo velut Pallas armata ad in- 
dicendum a:quabili Polona: libertati bellum prolilue- 
rat , teneram adhuc & a parente rubcntem , ab aviti mo- 
ris ftudiolis oppreflam & fepultam vifam fuifle : (cd 
Parentem e)us oppreflione & fepultura Ubcrtans mvidia 
cxofiffimse fibi f^cte tccla , animum vindifta* & mutandi 
patrii moris cupidum fatiafle. Habetis in manibus epita- 
phium Cavalcnx ab antiqux virtutis & fidei Equite (quis- 
quisiileeft) conlcriptum , habetis & Jignum Oilbhiiio 

rcfponfum 

* in ^enera/ihus ^nni 163S. Comitiis. ] Tribus Veibis illud c- 
difleram. aliquot Hudiofi fcholx Racoviann:, ter juvcnilcm 
pctulantiam , in vic.no a^.^ro , imaginetn paflionis nominicx j 
Japidibus fregcrunt & de)o^erunt Hi dcprcheiifi , ad comi- 
tia dcdutti nullam j^oenAn] lubierunt , fed toca communiras 
pcr funmiariuni juris proceiTu i^ & gravcprarjudicium afflicia, 
Ecclciia 6c ty^)Ograpiiia & lchola adcmta , inlontes Proteflo- 
ifs profripti, ambi;;uiratum pleno&iniquodecreto, omnes 
malcvolorum libidini cxpofiti. Porro contraciccretiim Rc- 
gtum in negolio Racoviano latutn , utpotc liberrati non ran- 
tum Unitatiorum, led &: Giaccorum Sc Evangelicoium , imo 
& Pontihciomm, & lcgibus patriis adverliim, proreliati (unt 
• Nuncii Tcriestresfive Delegati Provinciarum , non tantum 
Unitarii , fed & Evangclici Sc Gra^ci, imoJc Pomificii ; quo- 
rum nomina a^^pono JaniifTius Radz.ivil Dux in Birzc & 
Dubinki, S. R. J. Princeps, Archicamcrarius MagniDuca- 
fUs Litvaniae &c. Dclcgaius Diftiictus Vilcominenlis. Jo- 
^nncs Antoniu?. Tyszkewic Dapifer Magni Ducatus Litvaniac 
Delcgatus Palatinatus Viinenlis. Bogullaus ComcsdeLefTno 
Les7X/.ynski , Palatinidc$13eirenfis, Delcgatus Pal.Polnanicu- 
fis Joanncs Schlichting de Bucowictz Judex Terrelhis Schvo- 
Ycnfis, DclegatusPalat. Posn. Sbigneusde Goray Gorayski, 
Dclegacus Pal.. Lublinenfis. Nicolaus de Wozniki Abramo- 
^vicz Capitancus & Delcratus Starodubenfis. Petrus Koch- 
lcWski Judex Tcrrcftris &Dclcgatus Palat. Breftenfis. Gc- 
orgius Niemiritz in Caeinichow , Dclcgatus Pal. Kyovicn- 
fis. Georgius Dux in Cctwertyp, , Delegatus Pal. volinicrifis 
<5abriel Hulcwitz in WojutynDelcgatus Pal. Volin. Aicxan- 
dcr Czaplic in Haliczany , Dclcgatus Palat. Volinicn^ 
IU« Atc^uQ b« coruiTi ^rotcftatio Aftis pubHcis dt iftlata. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reprocluced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



doci 
tas 



U N r r A R r o R u M, &C. ijy 

um tpitaphio illi oppolitum , egregia hujus ici 
enta. Unus idcmquc inlans in ruiium avitz -hbcr- 
tu^, & malc oppreirus ac lcpultus in iisdem ilUs 
s revixit , -& velle Jtala exutus , Polona m- 
.j.ai videri volebat», & fic in medium admillus prxma- 
turi . olcvit ac per ruinam Unitariorum ad EvangeUcosvac 
dem -x ad ipfos Pontifidos Premendos grallatus eft. Atquc 
cmporc converlum hulTc ut hbcrtatis lU & totius 
KC 1 1 >Hcx orbem videmus & adhuc fentmius : nam co- 
''' iT artuediraeftiUabelhTurcici citra conlenfum Ordi- 
Jexperiundum ablblucum impcrmm molcs , & hac 
kibt i cum magna exiftimationis & auri jaaura , ad ean- 
dcm lolem cxcitandam & firmandam excita Colacorum 
v:^; uxIuoordini& fux reUgioiu Ulatarmii mjunarum 
r viriumque fuarum conlcia , infpcrato arma m 
ubUcam vertit & ignaios arcamduces oprelht , ac de- 
.i.iii fupra propria vou eo potentix & audacix crevit. 
UuiroptcnntereireGrxcorum , prxcipue vero Evange- 
Jico;m , ne Unitanorum jura firangantur ,^ neve pars Pon- 
■"""icin nobis maxima laborantibus invidia , vexandis & 
uendis a fe diflidentibus alluefcat , & fuam arrogan- 
tianfirmct , jam ante patrum memorii lamores ani- 
ma. erterunt. Et certe xquiras hoc iuadet & pacis pubUcc 
ac fiietatis civiUs confervanda: ratio , ut populares mvicem 
veltiilentiantvclfe tolercnt , & omni benevolentix ac 
"fl )rum <?cnerc profequantur , feduloquc provideant , 
s pra-valens ( quxcunque tandcm iUa fiierit; debiUo- 
primar. Ita in Tran(>lvania , iii qua pridominan- 
jformati , infirmiores Auguftani & Pontihcu cum 
rus citraullumreligionispericulum concordant, Cc 
dant opcram ne a Rcformatis oppnmantur , eodern 
.rSx medio Auguftani cum Remonftrantibus m Hol- 
i fc tutantur , neccll uUa alia in taU Rcpublica , m 
: am plures reiigioncs dantur, falutis confervandx ratio, 
1 ut pars potentior concordia infirmiorum coercea- 
ATuein conemmimumquidempars debihor pcc- 
Quinimo, ut dicam id quod res cft , intereft partis 
loris , ut intra terminos .rqmtatis retmeatur , aUoqiu 
ij.iipocentiaiP ai cftranis &confusa: liccntisc ^<^^P"'"j^j^^' 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotfieek, Den Haag. 



V r N D I C I AB 
hdat nccc/Tc cfl:. Quis autcm non vidcat vel in Colius Po- 
lonia; cxcmplo , nullara Rcrapublicam adeo eUc validam 
ut non lih a viJiillmis lervis , mjuria & opportunkatc cxci' 
tis , penculum metuenduni fjt ?. Optima igitur civitatis 
lervandxratioha:cdl, ut quivis juic iUo vcl a maioribus 
relidto , vel propnis mcritis <|uae/ito , & acquabih pace 
gaudcat. Ncc]ue vcro iu Rcpublica Polona , quamvis u, « 
pnxvaJcantPontificii, dillidentes ab his prccanam vd aiu 
mamtrahunt, vcUibcrtatem obtinent, fcd omues utin 
Iibera RcDublica folet fieri , communi juie, libertate & 
pace gaudcnt. Hanc viveiidi Icgem a Majoribus fcnptam , 
lancitam, munitam , duiicimus , accepimus , le.^imus 
ad hanc docti & C^ch , luftituti & imbuti fumus. Nec cft 
utdicantPontificiifiiamReligionemin Polonia cfle ccco- 
nomam & magiftrani , alias cfll- pcregrinas 8c adveiias. 
ISam illud quidcm vcrum cft , omiiem qux a Pontificia Sc 
Grar^ dimdet rcligionem , in Polonia, fcd non ui Orbe 
Chiiltiano cfic pcrcgriiijim Sc advenam. Scd quje reliaio 
cum fcriprura facra & fymboio Apoftohco , ut noftra Uni- 
tana , concordat , iJIa ncquaquam peregnna , icd potius 
domma & fola vcre Catholica , jurc ccofen dcbct. Alioaui 
Samogitx > qui adhuc-ex parte idolorum impio cuitui dc- 
diti fuiit & partem conftituunt Litvania: , dicci cnt jure Po- 
lonis & Litvanis & Samogitis Pontificiis , corum rc!i2i- 
onem c/lc pcrcgrinam ^^'advcnam , liiam vci6 cllcceco- 
nomam & magiftram. At enim, id c(l vcrius , qmd prius, 
id prius , (juod ab imio: id ab initio^quod ab ^poflolis, inquit 
TertuIhanus.Atquc hx ipCx ratipnes omncs.ut pro Evan{;c- 
J^Qrum , ita& pro Unitanorumhbertatc, contraPonti- 
nciorum multorum (neque cnim omncs adeo fimt a le dis- 
lidentibus& hbertati pacique commum iniqui:; arrogaii- 
nam militant. Dico igitur lalva majorum IVEdcratoriun 
& Rcgum noftrorum flde, (ilvam efib tranquilhrarcm & Ii- 
bertatem publicam , falva cfle noftra omnia , omncsque 
diilidentes de rehgionc tam Pontificios quam Antiponti- 
ftciosfutnquc cnim ab ic fidei ientCntiis diiTident , & mutuo 
iu iIJis, &ilh hisfunt dillidcntes de rclifflonc) xquaua- 
cc gauderc. f> / i r 

nro objicitur , Unitarios non poile gattdere,fidc il- 

la 



U N I T A R T 0 R H M , &C. 

11 > lcris Majorum & juramentorum Regiorum publica, 
^rr < c Jibcrtatcque communi. Quid ita ? Quiainquiunt , 
illud &: juramcntum intelligit dilTidcntes de religione 
11 iana , at non funt dilTidentes de religione , lcd i 
r ' )ne Chriftiana. Quodtam vcrum cft , quam eum 
ium Symbolum ApoftoUcum profitcatur , ac prom- 
dc4] nifi Clxriftianus fit, Chriftianum non eflc. Idco nec 
n eft hanc diltindioncm efle nuperam , & apud ma- 
I ji\ -loftros mauditam , qui gcneratim fanciunt , pacem 
ciit rvandara intcr omncs dc rcHgione diflldcntcsjquicun- 
qxie c Ghriftianos efle profiteantur , quique jam tiim par- 
tciDivium conftituebant. Certe ilh nunquam in animum 
andi crant fuum , ut aliquGddifcrimen inter (c religionis 
obr tu faccrcnt. Prifca illi Polona fide & candorc lecum 
mviccm , ncminem unquam in commmii patria con- 
IX caufa vexari , imo vero omncs de rcligione difll- 
> pacc & tranquillitatc publica , ut in fibcra Republi- 
ct , gaudcrc dcbcrc dcccrnunt. Alioqui Unitarios in 
cdcris, quod cum reliquis civibus mia inibant & (iib- 
onibu^ firmabant , initio palam excIufiflTent , & ita 
^ ^ in fq m herbis opprcflTiflc eloriati fiuirent. Sed tantum 
, ut hoc animimi corum lubirct , utpotius Unitariis 
:ates Saiatorias , & rcgni ac provinciaUa oflEcia varia- 
luniabono RcipubUae comraitterent : idquod jam 
iudum vaiit. Ac primum quidem in promj)tu cft , 
cam & dcmonftrcm triginta fcrme ante lancitum 
Variayio: fxdus amiis , lententix Unitarix reftitutx 
i la, ut per viros dodos & pos ex Germania , Italia & 
luaormndos, itaprxapue per Nobiliflimos regni ci- 
.urfa& in hcrbis rclicla, firmas radiccs egifle & fc- 
^ L fuccrcviflc.Tacco taatos approbatores inter Canom- 
cqi^^racovicnles, Iprcta vcritate exofa j ad atheiCnum con- 
>s , quorum e numero quidam ad primarias dignitates 
fiafticas promoti , hxrcleos fuipicionc imo & infamia 
- labant.ac Pontificis cenfura notabantur. At vero per 
mem Tricefllium &Filium ejus Andream JoannemPhi- 
•'^ ium Aulicum Rcgium & lacobum PriluJJiumNotaiiutn 
i cltrcm Cracovicnfem viros nobilisfimos & docftrjna 
<f picuos, iniuis reformationis Sigifmundo I, Regefar 

S 5 ^i?. 



^^8*' V I M D I c r Ai 

ftis, rocii corum Aiidreas Fricius Modrevius Secretariuj 
Regms, vir rcnpt,sclannin.us, &moxcumeo Nicolaus 
Oldmcius Pmczovia: ho^res , Eques fplcndidifllmus , ( de 
quo Onchovius Aunal. 3. F,rpatrUn<s,utf.otcinSicncnn,;n 
Umiliaortus, unde multi clariViri inPoloniajuerunt ex qui- 
^usSbi^ncusCracovienfisEpifiopusO-urbis R^om^ Cardia - 
, i<t cuteros pratermittam , patrummemoria fuit: Stanis- 
Jaus LKlocius Lancicienfis Archicamerarius , ( qux dim- 
tas apud nos fcnatorix eft proxima, Tnbunum pkbis Ro - 
manomorereaeyocavens) Fraterque ejus Chriftopho- 
rusSatrapa Cvulgo Capitaucus ) Gollyncnfis , Hicrony- 
musi^hil.povius ; JuarftorPaiatinatus Cracovicnfis,Martinus 
Chelmius VcxiIlifcrCracovicnlis. Nicolaus Rejus Aulicus 
Kegius Stanillaus Cicov/us primo Archicamerarius Cra- 
covienfis & Dux exercituiun Regni in Molcoviam lenun- 
aatus , poftCaftellanus Bieccnds , Senator gravifllmus & 
paas bellique artibus illuftriflimiis , Zelofi & Fortcs Patroni 
fcntcntiaj Lfnitariae cxtitenint. Atquc lios antc mtrodudum 
lub comitia Pctncovicnlia Anno 1565. inter Rcformatos & 
Unitarios fchifina fadlum compcrio. Hos proxime poft 
cxorturn /chifma Joannes Lutomirfcius^Caitellanus Raven- 
lis , PpftcaSiradienhs&ThcfauranusCuria;Rcgni, Lan- 
cicien/is Radomienfifquc Prxfcdus ( Capitancus Vulgo dici- 
tur j^cumquc eofratcr Staniflaus Secretarius Regius & 
Eccleuarum minoris Polonix Superintendens, Nicolaus Sie- 
nicius vulgo Dcmofthencs Polonicus didus , Camcrx' E- 
qucftns in prxdidis Comitiis Anno 1 5 6 5 Prsefes, poftea 
Archicamerarius Chelmcnfis , Tcnutanus Taniogorcn/is , 
vir in Repubhca pra:ftantiflimus , Toannes Niemojevius |u- 
dcxTcrrc(i:ns& Ddegatus Inorlaainavienfls , aliiquc fir- 
mo pcdc Iccuti funt : animo illis heroico cxemplo addentc 
JoaraicSigifmundoRegeHungarix rcnunciato & Tranfyl- 
vanix Pniicipc, qui Unitarix rdigionis profcflbrcs fovit& 
promovit, eandemqucipfe ad extrcmum rctinuit. Ar 
Augufto Regc defiindo ad foedus illud ineundum , ut & ad 
unioncm cum Litvanis , & ad erigendum fuprcmum judi 
ciorum trihunal , non parum cum pnmis contulit memo- 
ratus Sicnicius Magni Ulius Zamofcii CanccIIani & Lnpcra- 
toris vicmus & amicus. Qiiis jam non vidcat Unitanos non 



Unitariorum, &C. xgj 

non fiiifTe ab illo foedere in primo cjusexordio 
lu > , ffd horum magnam parccm fuislc qux tunc 
jltf Micagcrebancur , toedus illud pepigifle, illudquc 
icmium Intcrreguorum dehinc & Eled:ionum adta> 
jfi ; iublcriptioniDus juxta cum cxteris civibus appro- 
1 1 munivil le, Hoc autcm jus fbcdens line controver- 
fia hk ico & Stephano Rcgibus florente ut confcientiarum 
libort; : ita & Republica > Unitarios retmuille proba: noa 
exigu xemplorum copia,eorum mciuam qui pncciouas in 
KeifiK k Magiio Ducaru Licvania' dignitates Seriatorias , & 
Auhc'^prov:nciAlia ofFicii gcfllrunt. Primus nobis fc 
o{l\;i|^annes de CiechanowiccKiSZkaGubcrnator Samo- 
gi' lai in Magno Ducaru Litvanix S. R. Mti*: Pincerna , 
pc{ti3arte!linus Viiacnfis , hifcc dignitatibus intcr prin- 
ciPOTpra:cipuo5 Lithvaniar Scnatores c<: Proceres adlcftus , 
orum Patronus munificentillimus. Hunc fequicur 
jo*u|sCzaplicdc Szpano -v Caltcllanus Kyovienfis: tum 
Kicius Kazimirski de Bibcrftein Dominus in Lewartow, 
V]r^»gi.:s , legationibus adComicia Regni & accrrima 
acis (icfenfionc cl^riffimus. His adjungo Staniflaum 
dc ijienieczLubienieaum Qua:ilorem SatrapixLublincn- 
^is ,1 ad judicia in Satrapia Sendomirienfi & Lublincnfi 
«•'^' rcida Deputacum 5 cujus tcrgemmi filii inlblito fer- 
rcpti exuto non tantum (plendore aulx Regia? > fed 
^iikcis fcculi amore, Unitarix iententi^c profelTbrcs & 
pra.-dies,Iiberc cicra omnem periculi vcl invidice metum 
exriftant, Horum nonnulli Sigismundi Tertii tempora 
attii|!ntes , numerum {cquentium auxermit. Quamvis 
Mgismundus ( qui m Senatu Politico (eptem Pontifi- 
Ivenic, quinquevero Evangelicos rehquit) nullum 
titariis > pra^ccr Staninaum Cicovium , ad Senato- 
Hignicatcm promoverit , Aulica tamen & provincialia 
I illis non denegavit. Imo vero in cjus Elcv^lione 
lchalcus Ordinis Equcftris Paulus de Orzechowiec 
^ Or^ 

llrjs defe^Jtme cUrijfimus.'] Quin & Conftantinus Dux iil 
rog, PiUcinus KyovicnUs, & Romanus Hoyski Domi- 
[inHoiZcza, CalteUanus Kyovienfis , Capitaneus Volodi- 
[icnris , quamvis religionem Unitariam , quam in cordc 
hlcac-bantur aperrcnon fmt profcflij Uiutaiioium tamw 
loics vV. ratronl fucrunt. 




Early European Bcx>ks, Copyrighf © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliofheek, Den Haag. 



j«4 



V I N D I C I 



AE 



Orzechowski Pincerna Chclmenfis , qui poftea Archic 
merarms Chehnenfis &: Capitaneus Surafenfis , amphl: 
morum bonorum hsres , Magni ilhus Zamofcinntimus 
micus & Confiharius , imo & Comitiah audoritatc Am j 
1 59omter Deputatos confihi belhci & Rcipubhca; Provifil 
rcs e medioLcgatorimiTerreftrium adlcitus , extitit. ll 
eadcm ftimiharccenfentUnitariiStajiillaum Orzechoviur 
ArchicamcrarmmLubhnenfem, Dominum inPiaski, i 
utriquc ronguinis jure junaum Petrum deOftrow Oftrow 
ki Aulicum Regium , qui ad Aulam Turcicam legationer 
&aIiamunuaRegcfibicommiiragIoriorcobivit. His ac 
cciirendi JacobusdeSiemioSieninslci Palatinides Podoh^ 
Racovu: & luculenti cenfus haeres , de Republica cum patrj 
monii jailura optimc meritus,& ftrenuus Unitaruc profel 
fioivs Parronus:Stephanus Niemiritz in Czerniechow , Ho 
roszki, Norinsko &c. Archicamerarms Kyovienfis, Capita 
neus Owrucenfis : Hieronymus de Mofcoro-<v Mofcorows 
ki & Paulus Lubienietzki Judex Confccderationis Palatina 
tus Lubhnenlis Anno 165 i.Viri egregii,quifepius ad Com 
miiriones Rcgales & Lcgationes provincialium nomini 
iu Comitiis Generahbus obeundas, & ad exercenda judiciJ 
in fuprcmo ReguiTribmiah, vcl ad jus tcmpore Interregn 
lecundum Confojdcrationem { Kaptur vulgo vocant; di- 
ccndum adhibiti, impofita munia , cum laude , quamdm 
(ua vtrturi laus citra mvidiam permanfit,gelTcre. Hic filen- 
tio ori-tercundi mihincquaquam funt,Chriftophoius deZe- 
iauki Zcleuski Judex Terrae Lucovienfis,Petrus in Suchodo- 
hi Suchodolski Dapifcr Chdmenfis , Paulus de Suchodohi 
Suchodolsb Pmcerna Chclmenfis, Sunijliusde M oyfta^vice 
Cikowski Iixrcditarms mBren,KrzcIow, Korabniki,vir fc- 
natono gcnere & genio,Chriftophorus inRaciborsko Mor- 
ftin,Capitai^us Philipovienfis^foaunes de Konari Konarski 
Tribuims ChehnenfisWIadillaus DuxZbarafius inWoIosz- 

^ycc JauuffiusDux ZaaavienIisPaIatinusVoIynia:,Chorno- 
ftajus Breftcnfis Chlcbovicius Minfcenfis, in Lithwama Pa- 
latim. Bafilius Zicnkievicz Marfchalcus & Judex Tcrreftris 
NovogrodenfisLitvania:,Andrcas Lairora venator Lublincn- 
lis,BcriurausSuchorabski Enfifo BeIzenfis,BaItha&r Wys- 
zkowski Judei Branfcenfis , Abrahamus Szczepanowski 
Jude.T Nov.c aYitat is Korczyii C^trcnfis. Jani utcouti- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoag. 

300 H 4 



Unitariorum>&c. i8$ 

mus libertatis Unirariorum ufus appareat , adjiciam hos 
]ui Vladiflao Regc ad Majorum prarrogativas admifli , ad 
loftra tcmpora pcrvenere. Martinus Czaplic de Szpanow 
BereltiDominus , &: frater ejus Georgius KifTclini Domi- 
(lus , Viri nobiliflimi , mulris illuftribus familiis (anguinc 
umcxi , & in Comitiis ac Tribunali fupremo Rcgni , ut & 
in judi.ciis Confoederationis fub interregnum , infigncs : 
nec dcgeneres filii eorum,Andrcas & utcrqueAlcxander am- 
plirtimarum poifeflionum hxrcdcs , cundli autem Ecclelia- 
rumUnitariarum fundatores ac fautorcs,viri domi forisque , 
togar & militia: clari , mercntur commemorationem : Ccd 
& Chriftophorus in Lachowce Sieniuta, & Andreas in Pias- 
ki Suchodolski , viri illuftres & divitcs , ac potcntcs Uni- 
tariorum Patroni. Floret adhuc patcrna: Hdci & dignitatis 
& virtutis hxrcs , Georgius Niemieritz de Czerniechow 
Dominus m Horofzki , Ufzomir , orcl &c. Archicamera- 
rius Kyowicnfis , Capitaneus Owruccnfis, animi fortunar- 
^ quedotibus Principibus comparandus, m Comitiis & Tri- 
bunali clarilTimus , & meritis in Rempublicam pacc bclio- 
cjue egregius. Taceamnc Gabrielem in Jwanitzc Iwa- 
nitzki vicccapitancum Vlodimirienfem , Stcphanum de 
Linicwo Linew^ski Judicem Caftrenfem Vlodimirienlcm , 
Michaiflem Liniewski , & Adamum de Wojuryn Hulcwitz 
ad Tribunal Rcgni fupremum cx Palatinatu Volixiicnsi 
Deputatos , Nicolaum Kochanowski vicecapitaneum Ra- 
domix , Sigifmundum Wezyk in Vidawa Thefaurarium 
Varfawienfem , Stephanum Kazimirski de Bibcrftein Du- 
ftorem militum ftrenuum , Cyrillum Chrzanftovvski 
Nuncium Palatinatus Cracovienfis ad Comitia Regni , A- 
brahamum Krzcsz ejusdem muneris , N. Zulinski Subju- 
dicem Satrapix Belzenfis , Eliam dc Bukowietz Szlichtyng 
Vice-Palatinum Gnefiienfem , Burgrabium terrar Coftya- 
nenfis , Martianum Wifzowaty Siibdapifcrum Palatinatus 
Podlachise , Bafilium dc Bieniew Bicnicwski Tribumun 
Lucovienfem,StaniflaumBieniewski Tribunum Partzovien- 
fem , Andrcam dt Mofcorow Molcorowski fingularis in 
conventibus Nobilitatis Sendomirienfis AuiHroritatis Ora- 
torem,viros in toga prxftantes ?His Subjicio Stephanum de 
Wojnarow^ Wojnarowski Y^ft^^i^J^^^ R^giaE ia Palati- 



2.86 VlNDrciAE 

lutu Kijovien fi prarfcaum , magni aninu v mun , Pau 
lum Zienkiewicz Cichinski Sccretarium & Aulicum Rt 
gium , Staiiinaum Lubjcnictzki Notarium Tiicfauri Re- 
gni , Phareliim Domaratzki idern ofRcium gercnrem, To- 
anncm de Micrzcn Micrzcnsla primo Subdapiferum Vol- 
coviccnfcm, pofl: Marfchalcum Vilcomirienfcm, Capitane- 
um Vafilcovicnfem , Nicolaum in Suchodoly Suchodolskj 
Auhcum RcjTium , Dapiferum Cliclmcnfem , Capitaneum 
Taino,[rorcincm , Ordinum Duaorem, Chriftophorum de 
Wyszliow Wyszkowski Propinccrnam Tcrrae Bidfcenfis , 
Stephanum GrckdeRtbkow Vicepalatinum & duaorem' 
ordinum Podlacliia; , Stcphanum Niemiritz in Czernie- 
chow , Toporyszcza , Przyborsk &c. Priraum Propin- 
ccrnam poftca Archicamcrarmm Palatinatus Kyovicnfis , 
Auhcum Regiuni, in Comiais & Tribunali in xtate adhuc 
juvcnili florerccntcm,in Republica toga & fago inclarefcen- 
tem, &affinemejus Nicolaum LuWnietzki in Wyiokie, 
OrdinumDuclores.TaccoMorftiiiiosrci Saluiariar adVelici- 
am adminiftros, & intcr eos cgrcgium juvcnem Sbigneum 
prxcipuo Officio Vehcix admotum & Terra: Mozircnfis 
GIadiferum:taceo Tohiam in Svvanitze SwanitzkiPropincer- 
mm Palatinatus Czcrnihowicnfis , iit & fratrem cjus Pau- 
lum Strafiini Dominum, & Michaclirm KeKnvsl^, illum ex 
Volinienfi Palatinatu , lios ex Ducatu Prusfiar , ad Comi- 
tia Rcgni fepius Dclegatos : tacco alios divcrla munia ge- 
rcntcs. Fclfum jam & feltinantcm mo^ari cogit , Elias^e 
Arciszcwo Arciszewski , Eques illuftris , Aulicus Rcgius 
& Tribunus mihtum egrc<^ius , bellis Molcoviticis & Pruf 
iicis clarus , ideoquc Vladillao Regi belli fcientiflimo , & 
Staniflao Koniccpolski Duci fbrtiflimo charus , & Bo<ni- 
llaus de Przypkowicc Przypkowski Tribimus militum &I- 
h accr , & in hifloria Litvanica celebris , (]ui nupcr contra 
Mofiros fortiflimc dimicans pro patriaoccubii;; . 

Quis jam a:quus audeatdiccre tot illuftres & Nobilifluiios 
viros ( ut ahos prxtercani ) & gcncre & dignitatibus variis- 
<]ue officiis, & inReropublicam meritis prxltantiflimos , 
jure foederis Majorum exclufbs , & pacc ac hberrate publi- 
ca nonnifi pcr conmventiara ac precario gaviibs efl^e? Vel 

nie 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Unitario«.um,&c. iS7 

-nte rcs pfa pro me loquitur , & jus ufumque libcr- 
nitariorum Fratrum , qua cum cx'tens civibus Polo- 
•cgavisifunt& adhuc gaudcnt, evmcit allata cx- 
umcopia, quamnonjaaantia& vaiix gloria: cu- 
icrcrcait , fcd ipfa ncccflltas vel invito extorlit. Quid, 
^imtarii juxta cum cactcris civibus Polonis locum m 
itibus Equeftris Ordmis & faciUutcm diccndarum 
riarum, fcrcndorum fuffragiorum , &non tantum 
ilium & Judicum & Delcgatorum , (cd & Rcgum 
dorum ,'atquealia nobilitatis jura conllantcr & ma- 
)Oinmcmoriafme contradiclione obtmuerint ? Mcrito 
■ e uniuscu)usqueprobi&a:quivinanimumadmiratio 
, quitiat i utcumgcnsPolona ad invidiam extcro- 
, &obtabilemlibcrtatcmretinc^t&oftentet, nihil- 
oi ius m tam xquaU Republica , prxtextu te hgio- 
ni anta dari pomt ina: quahtas. Exdudcre cniin Unita- 
quorum Majores fenatoriis vanisque emincntislmns 
ir.ius fUndi (unt ,& fratrum multi adhuc officia honora- 
d.tnaobtmentl pace & libertate tot Ma)orum toedcnbus 
&lC2um jiuraiAcntis & legibus pubhcis muniu , mhil a- 

h. Aquam ei xqnah maequalcm , ex Scnatore plcbc- 
n 1 , ex RecTum ekaore mancipium,ex cqmte agalonem, 
c rribuno & primipilo Uxam , ex ha:rede , vernam , ex 
ii^ro&mgenuofcrvum, exPolono non Polonum, ta- 
c : vcUe En quo tendit iniquitas ! Tahane m Repub ica 
l ^ra , m ftatu populari & i%quaU ferenda ? ut hic vcl lUe , 
Mbus prarpollcns & prxfidcns , civem fibi parem ob di- 
vfam Hdciientcntiama fua, priYctnataluim )ure & avi- 
ilibertate, quara ei non dedit , cum cam utcrque a Ma- 
iribus, &quidcmcumtot& tantis ut vidimus obtelta- 

i. nibus&ad)urationibusaccepermt. Veftram cgo fadcin 
.seqmtatem , 6 CIVES appcllo, &;per communia pa. 

ttas Ubcrtatis jura , per Majorum )uratam fcedcris 
im, per pacem & falutem pubUcam, per fanguinis 
acula&omnialkraobteftor , videtequid agant quidve 
editentur Ubertatis & a:qualitatis hoftes , & ingema am- 
tioni famulantia , ac antiquum Reipublicx ftatum pcro- 
! Obicntununchujus, nunc ilUus haereleos , vel alicu- 
s crimiiiis , cuam qiwefito prxtextu coramunia jma m- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



l88 V I N 1 C J AE^ 

Vaferunt, violarunt , labcfadarunt , vobis vef^on ani 
madvertentibus , vcl connivenribus , vcl aiam in /inum ri- 
dcntibus & ingcminanribus , Eugc.nc flc quidcm malc. Cre- 
ditemihi, inrerni ifti & domcftici hoftes , bella, attcren- 
do cladibus & cxadionibus Equcftri Ordini , aim ipfi Cmi 
extra idum,movent & fovent , patrios mores (permuit , a- 
vitas confaetudiiics boni ordinis & imperii conlervandi ob- 
ftacula vocant, ac proinde antiquant , anriquara ab Orco re- 
yocant , & invidii li^^rrefeos tecrunt firmantque , variis ar- 
tibus libertatem appetunt , & aii reftringi ac cocrceri podit, 
cxperiuntur : ubi hoc perfeccrmt , dempu larva apertc eam 
adorientur , & opprelium ibunt , atque ita , nifi tempeftive 
ignjs fuppofitos cincri dolofo , frigida fuffuderis , incen- 
dio inevitabili libertatem confument, rerum fummam ad 
paucos , qui facilius corrumpi pofTmt , & largitionibus pa- 
tcant , reduccnt : & fine fcnfu , fenfim Hifpanicx Liquifi- 
tionis , vel (altem Auftriaci dominationis jugum in Polo- 
niam noftram intruducent. Inite rationes vobifcum , & 
videte quid domi , quid foris fiat , quomodo in fylva pieta- 
tis latentes raptores alienx libertatis lupi, publicx quieti in- 
hicnt , quomodo Patrum memoria florente Iibcrtate con- 
lcientiarum publica Floruerit & Respublica , & quomodo 
noftra memorxa afflida illa & hxc afflida fit, ac defa- 
lutcpericlitetur. Nondum vobis o popiilarcs media ad re- 
ftitucndam civibus religionis obtentu afflidl:is libertarem , 
nondum ad rcftituendam rem , & Iibertatem publicam dc- 
fiuit. Circumfpiciteeos qui f)atri^e noftn^t libertati favent , 
horum amicitiam prenlatc &: colite. Quod fi ad xquitatem 
& modcratiohem Majorum redieritis , Optimo & Dignifii- 
mo habcnas imperii libcre , poftquam tempus Ele^ftionis 
advcnerit, deferentes , tumdicetur inpopulis, 

MoRrBus ANTiquis Stat Res Polona 
ViRisquE. 

Quocircap^rfonatis civibus larvam ipfi Principi non ac- 
ceptam detrahite ,technas & molimina eorum detcgite , 
quitatem & aequalitarem poftliminio revocate , fidcm Ma- 
jorum& Regum ac veftram propriam' fvncere & fi^-miter 
tenete , cuftodite, coUce , foedus mter diftidentes de fidc iH- 
itum & firmatura toties , fervate > optiniui» Rcipuhjica: 



V N 



ITARlORUM,&c. 



tum, qualemMajoresreliquerc, in quo Princeps Ma 
, tatem , Senatus auaoritatcm , populus libcrtatem iu- 
1 m , ;undi cum Rcge ordincs laudabxJi proportione ab- 
I utam potcftatem obtineaiit , ddigentcr cuftodite : legcs 
c .'cutioni mandatcjus ommbus cx'a:quo dicitc. Sic virtu- 
ti avitani Deus opt. Ma.Y. gratia & bcnedictionc , 
c>is thriltianus tcftmionio & laudc percnnatura ar- 
F'babit , ac poftcrorum mcmoria; commcndabir. 
/oqui Unirarn affliai folatium certum & cfficax 
t.JIoSeryatoris didlo invcnicnt. Bcati critis amndo \os 
■ mriesiodio habebunt , O- fep.irabuntvos, CT contumcliis vos 
'•■ctent, & iiomenyejlrum cjicieuttanquam malum frcpter 
J ium H o M I N I s. Exuttatc in llla dic Cr gaudetcy ccctf 
f n merces ve(ha multa efl in ccrlis. Luc. v i . 1 1 , z 3 . Nul^. 
1 ennn aliam odii & perfecutionum acerbiflimam inUni- 
os caufam habctis , quam quod filjum hommis ci Spi- 
r i Saiido conceptum , ex virgine natum, efleChriftum 
aFiIium DciacRegcm ca^lcftcm confitcantur. Ita iilos 
f iis xterui gaudii prsemium , m tcrns vero tranquiJIx 
aentixgaudium, red-x fadorum & avitx iibeitati» 
-atisquc defcnfc gloria, & bonorum commifcratio 
nnebit. Vos autemetiam atquc etiam moneo, videte 
nadei violata.', libertatis proditi-, & Reipublica: perdi- 
^ mfamia apud poftcritatem laboretis , & non tantum 
; fed & tot innocentes pervcrlaium machinationura 
os, hberos & fubjeaos vcftros , & uxoresipfas , cor- 
tis jufta Dei vindida confiliis veftris , in cxtremam 
f lam acperniciemconjiciatis , &totius orbis ludibrio 
c onatis, ac demum tot noxis dcvindti coram trcmendo 
-Worrupti Judicis tribuuali ohm comparcatis. En vobis 
M-i divina humanaquc quie Unitarios tutantur. Horum 
J^orationem coram Deo & homiuibus prxtcndcre non 
peftis. 

>cd dicet aliquis. Parens harreticus. harrctico filio , il- 
itimus illcgitimo ( nam& hoc impudenter nonnulli non 
tum Unitariis,fed& omnibus Evangehcis objiciunt; ) 
c squalis libertatis jura induigcre & rehnqucre non 
erat , aim & ipfe iilud non habuerit. Ncmo cnim 
i<l, quod non habct. At , obonc l tecum habita , 6c 

T Tidc 



1 



m 



VrNDlClAI 

Tidc annontui majorcs Evangelicam vel Unirariam reli- 
gioncm profcfh fuiit. Mihi quidem Komfertum c'i Frin- 
<im VsadKhilios , Comites Gorcams, Tencinios , Lefcinios 
Ojlrorogios offolinios , Zborovios, Znmofcios , Lubomir- 
Jcios, Sobtcfcios , Cicoyios,Tirlejos , Lanfcoronios , Olesuicior 
Siemmos , Myfcovios, Sienavios , Slupectos, Stadnicios R c- 
jos, Lutomirfcios yGojlomios, CKyxovios , VoloVtcios^Mcn- 
anics, Zclinfcios, Gnojenios , Bonaros , Triceljios, Cocha- 
movios , Morjlinios , Lajfocios , aliosquc Illujirijfmos & No- 
t>iliflimos Yiros , Augufto, & Hcnrico, & Stcph2no & 
Sigismunao Tcrtio Rcgibus , rcligionem Evangclicam vel 
Umtariam profcfTos fuifle , & acerrimos ejus patronos cx- 
titifle , nihilominus intcr Senatorcs , & officialcs Rcrni vcl 
provinciarum , fiiblimcm locum occupailc. Inter iios!oua:- 
rc majorcs tuos ; ccrto ccrtius , ncc invitus crcdo , agno- 
Iccs omncs hos , ciuorum de fanguine crctus cs , jurc na- 
talmm avito & Iibcrtate communi gavifos cfle. Qmd 
igitur impcdit quo minus jam horum poftcri candcni x- 
quitatem expcriantur ? Valde cc|uidcm a fide & arquitate 
Majorum difccdimus , /i hos qui Evangclicam vcl Unita- 
nam fidcm profitentur non rantum a dignitatibus Se- 
natoriis & principalibus officiis , fcd ctiam a pace publica 
& communis libcrtatis lucisquc ufura arccmus , honore, 
ciiftimationc , hxrcdiratc , fucccffionc & omni jure fpo- 
liamus. 

Egregiam-vcro laudcmO' fpoliaampla refcrtis. 
Quod igitur Iicuit Majonbus tuis , quamvis alii Ecclcll^c 
Romana adharrcnt , hoc liceat & mihi , etiamfi tu illis 
adharreas , vel ad eam damnata Majorum vcl Parcntum 
fidc fis rcverfus. ^is cnim (prxfcrtim. in Republica hbera) 
imponat mihi necejjitatem,vel credendiquod nolim.vel quod \r- 
iimnon credendiy inquit lacfbeus Ladantius. Sihacvel illa 
^dcs eft bona &vcra ac genuina,</ccfWo potius quam jubendo, 
multo minus nocendo , monendo quam minando , ut Auguftinus 
ahcubi fcribit,eft inflillanda. Fx)dcm judice Hrretici non 
Jnortc ple<5lcndi , ncc ullis Icgibus occidciidi, Icd folo gi»- 
fpu:itus,i Cathohca Ecclcha interfici debcnt. Atquc hic 
cft vcra: fidei gcniu«,ha:c indoles , ut Icnitcr inftillari & pla- 
cidc doccri cupi^t , & ip^a modcftia omnibus ic comnien- 

dct, 




U W 1 T A R I O R U M- X^i 

U falfa & errans opinio , ruis diififa viribus , & fui 
is y furit & ruit , fidci purions profellbrcs fcrit > 
aximc tmiet. 

Soc dhuc dicct quisquam. Unitarios cflc pace & libcr- 
tate p >Iica excludcndos , imo & patria pclIcndos,tanquam 
io{tcs,perducIlcs,perfidos5Cum in proxima Reipubli-j 
dfione Suecis addi(Sli & jundi fiicrint,iilHemCraco-^ 
hi adfucrinc,adha:(erint.tandem etiam nonnulli cum 
>^Cracovienfi , tiiubus patria^ excedere, quam in 
.lancrc maluerint. Ad has & fimilcs criminationes » 
ut b^iter refpoiideam rcs monet ipfa. Ac vcrum quidem 
nitarios in Palatinatu Cracovienfi habitantes > Serc- 
nului Rcgis Succix , occupata jam Cracovia , ibidem 
comlDrantis protcdioni , le fuaquc cundba , ut tum res 
frre^tfubjcciile ; poft harc & Sendomirix & Varlaviac 
quoMH nomiiia fua cidcm tanouam Patrono , non fuic 
ncxBiramenti dcdille. Sed hoc fecerunt cum univcrfa Rc- 
publ,, cui fi tam difficiU tempore fqualeillud fuit Mo- 
fchcAn & Cofacorum immcnu potentii, mari calamita- 
tumv^tvaniam & RufTuim inundante Sc ultimum toti Re- 
gno.s^itium parante ) licuit S. Kx. M^is. Suecix pa- 
trodb 9 ufque dum res componantur , fe fubdere , ccrtc 
' libcrtas fuic Unitanis , quorum tunc multi a Pro- 
.^.a..bus Ciacovienfibus , Scndomirienfibus , Kyo- 
Vicnius , Volmienfibus , & Podlachicnfibus , ad prse- 
i Regiam Majeflatcm delegabantur, & qui funt par$ 
»licar & cives juri & rcgimini publicofubied:i. Atquc 
cdeditam Cracoviam Regni caput, poft deditionem 
a & militum Quartanorum , dedentibus le Craco- 

T 1 vien^ 
• qmmtunc mulri.'] ExPalatinataCracovienfi, Petrus dcBicl- 
l3|A^icrz:lneta , & Stanillaui Sierakowski. 

atinacii Scndomiriciifi , Stephanus Niemiritz in C«erme- 
vPiopiuccrna Kyovicnfis, & Chxillophorus Wisivvoaty d< 
S nki. 

atinaru KyorienG , Gcorgim» Nicmiiitz Archicamerarius 
vienfis. 

alinacu Volinicnfi , Alcxandcr Czaplic Szpanowski in Kis- 
i, 5c AndreasBratko-.vski. 
£x§{atinatu Fodlachiccfi , KicoUus Lubicnictz.ki Ue Lubic- 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reprocluced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



192' V I N D I C I AE 

Tienfibus , Scndomirienfibus , Kyovienfibus RufTia. Vn 
micnfibulque, perDelcgatos Provinciahbu; , UnrtJZ 
Palatimtu Cracoyicnd agcntcs , patrocinio ReL fb" f 
ferunt, nec quidquam vcl antc alios avcs, vel Zmn 
patria:quc fraudcm vel noram , vel prxjudicium feceru^ t 
Neque enim tunc ralur.s confervanda: , alia ratio vel Ktwa 
blicc vel Jnitariis fuit. Nec integrum fuit Unitariis rd^ 
ftcrc toti Reipublicx , Rcgi Patrono fc fubiicicnte , veS 
Regi , cui tota Refpublica non refiftcbat. Multi tamen 
Unitariorum in Magno Ducatu Litvanix, in Palatinatu, 
Lublinenli , Bclzenf, & partibus KuOix dc?entes , & r 
aiuecisremotiorcs, fidem iis fuam obligarc^ncccne non 
habueirunt, imo contra Succos arma una cum cxtcrisavi- r 
bus ceperunt.MuIti quoque in Ungariam velSilefiam (e fub- t: 
dacentes,evcntuircrumirttentifiicre. Excefliflcnt tamen & t. 
omnes proculdubio in Hungariam vel SiJe/iam , fi commo- 
tis contra SuecosProvmaalibus & rufticis Iationibus,Luthe- 
ros (fic enim omnes Antipontificii vulgo vocamur inomina- 
tim vcro Unitaiios & Suecos pariter maaantibus,ac omnes 
▼urum tranfirus obfideniibus , vitam & chara pignora, 
tanquam e.x media ilamma eripcrc,&vel in cxoticum folum 
tranrduccre IicuifTct mifcris . At cum alia falutis & fidei 
confervandxratiorclicflanon edet, Cracoviam fiib prxfi- 
dium Regis Patroiu fc contulcrunt, inibiquein eiusfidc pcr- 
manfcrunt , arma tamen contra patriam non fumpfcrunt , 
belhcis conh ns contra popuiares ( ad qux ctiam nunquam 
vocati vcl adhibiti funt ) fc non immifbucrunt , fitis habu- 
crunt hbcrtate conlcicntia: & Iibero rcligionis exeratio , 
quod Stephano Rcge & initio regni Sigifiiiundi (quanquam 
& dcccnnio fcre ante obitum Augufti ; ut in ahis prinapa- 
iibus urbibus , ita&milla Mctropoli habuerunt knidcrc 
& pro patrix falute ac qmete publica vota & preces faccre [ 
m omnibus Dci ordinationi & tcmpori fe fubjiacntes. O- 
pcram Sucas nuliam commodarunt , quam quod tfiius , if- 
quegcnteGermanus , ad fcribcndas ahquando htcras lati- 
nas , a Gubernatore Cracovicnfi adhibitus fucnt ; nonnul- 
11 vcro ab eodem Gubernatorc in cujus tunc eranr potcffate , 
^m hteris mifii fuerint , qui etiam vitam amittere , quam 
hdem juratam Eillcie malucrunt. Atque fic corpus illud 
Pratrum Umtarioium Cracovix fegeflit. Uti vero particu- 

larct 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haog. 

300 H 4 



Unitariorum, &c. 195 

^irci:priva« quoriuidam adtionesjtotamUnitariorumlo- 
ticti m non obiigant ut pro iis refpondere , multo mmus 
ieantur:(ic & corum quiCracovias infideRegisPatroni 
p.anicruiitjfadlumjUnitariorum communitatem non 
igit, ncc in popularium mentibus lufpiciones & pcrfe- 
:s contraomncs Unitarios excitare mcrito poteft.Suo 
c bono vel malo m tanta rerum confufione , & fataJi 
3licx neceHitatejid agit,quod ei dura neceflitas cxtor- 
id ultimum quidam cum pracfidio Cracovienfi ob in- 
1 multorum Prcccrum & popularium,inter mille op- 
a 5 & horrendas minas exceflerimt , & bona ac pof- 
cs , bonorumque virorum & bonorum ci vium po- 
1 -lerdidcrunt , nc confiricntias pcrdcrent , & ut fc in- 
-.id tcmpus fiibduccrcnt. Et pcrmanent illi quidem 
i ejus cui femel jurarunt , fcd liia tantum , citra cu- 
im , rnulto minus patrix noxam agunt, illiusquc pa- 
: tranquillitatem ac in priftinum ftatum rcftituti- 
cYpccUnt > quod unicuique intcgrum cllc nccH*audi 
. . L > juradivinahumanaqucdocent. Hacenimra- 
, ncquc fidcm juratam , neque dcbitam in Patriam 
ut non ncmo dixit omncs chariuares compIe6litur} 
atcmexuunt. At enim invidia , cx fidc perfidiam , 
cute vitium fadt : cum potius confl:ans & invida Uni- 
um fides , quam Regi Succo quamvis extero cum Re- 
:a datam & juratam lcrvarunt , argumcnto efie de- 
X eos propriis Rcgibus & Dominis fuis non nisi fidc- 
l^Fe pollc , quod etiam adhuc femper teftaui fimt. 
nobrcm adomncs malcvolorum criminationes nihil 
repono ad vindicandam fidcm & innocentiamFratrum 
^ um 5 rcligionisquc incontaminatam famam , quam 
cmx oratio ad Principem Tranlylvanix , cum eum diem 
) Martij Anno 1657 in Regia Cracoviensi ( nequc 
1 alitcr ficri pomit) falutarcmus , habita continet. Nos 
it 5 quoriim infonti fanguine criminafuaexpiatum ibant 
'} rranei nojlri , nifi divina innocenti<£ patrocinante providen^ 
thfepti ^ & adhunc ufque diem confervati effemus. Non 
r>ijj latet Screnifjimam Cclfitudinem tuam ^quo paSto Duces CT 
e:^:itus noflri , omnesque B^gniiflius incoU fuh patrocinium 
"^rotectionem Sacrjt Regii^ Majejlatis Suecia iurata fide 
'cdidcrint . Intcr alios cives nos mmcrus fuimus.Nul- 

T 5 k 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



^94 V I N D T C T AB 

UcumSereniJJimo \cgc SticcU confilia ^ nullaarnia unquam 
mifcuimus , iniurias nuiximas quibus pmptcr conjcicntiam ve- 
xabamurjumma fatientia tulimus.Hoc jccimus ^uod omncs fe- 
cere, qui I{e^c extra rc^num exaciojn pr.cjcntijjimo patris dif- 
crimine exiftimabant je fide , qua I{egi fuo objki^li fucrant , 
plancfolutos ejfe. Nos Scrcnijjlmo l{cgi Cafmiro jidcm ad 
extrcymm fcrvaVmus , illum omnibus publicis cor^ihutioni- 
bus etiam ultra yires iuvimus , in omnibus bcllicis expeditiom- 
bus illi adfuimuSyCapita nojlra pro falute ejus periculis ohjc^a- 
vrmus , multos ex nojlris , quidam ctiam filios , fortiflime 
pro patria dimicantcs amijimus y omncspro I{ege nojlro mori 
f urati fuimus. Scd cum ipje regnum dcfpcratis rcbus de^ 
Jereret , vicijjim defereretur ab omnihus I{cgni incolis , quo- 
ta pars nos juimus reliqui , oncripotius l{egi extra rcgnum Je- 
fe rccipicnti , quam fubfidio ullo futuri. Ma^fimus igitur 
cum cditeris in patria , univcrfis fcfc Screnijjimo R^gi Sue- 
cix dedcntibus^ foli hoc conjllio refragari non potuimus. Quid 
fiy Scrcnijjlmc Princeps } Non multcpcfl opportunamy ut 
ipfis vidcbatiir , occafionem naCii , mutato confiUo , mutant 
fdcm iurciurandojancitam y CT undique contra Scrcmjji- 
vium \egcm. Succidc arma cicnt. ^od juum inccptum , utjeux 
faujlumquc cjfct nojlro fanguinc fancirc confccrarevolucrunty 
rion aliam. ob caujam^quam quod ipfis Lcrctici vidcremur^ Edi- 
6ium publicant (jT ubique proclamari faciunt^ immiffa & efRifa 
uiidic|uc rufticomm & latroimm raoicjUt Luchcri (fic cnim 
nos appcUitarcamaiit) a^quc cum Succis ubicunque dcpre- 
hendi pofTmt , turcidentur , Ipolientar , bona eorum di- 
ripiantur, poffcfTiones dcvaftcntur , & omnis in eos hoiliJi' 
cas & crudclitas impune excrccatur. Edidum illud pro-' 
tinus m faclum vertitur. Quot quot dcprehcnfi funt , 
nuics mifcrabihter trucidati^quidam ctiam ignibus uftulati, 
bona corura clircpta, domus expoUata^ , quibufHam etiam 
crudchter nccatis nftn aha quam afini (cpultura concella cfl:, 
corporibus eorumcauibus & valturibus ad dilanxandum 
projcclis. Ita etiam ultra mortcm inmijeros Jh^itum fuit. 
<>^/J hic aliud confilii nobis reliqmm erat, quam , ocijjime o- 
mnibus qu£ Afportari yiequibant reli6iis,fugerc C^vitam crudc- 
lijfmxmorti cripere. Quofdam etiam jiigicntes rabics PaganO" 
rum duciorihus eorum plcbanis infecuta cfi , ut ipfi quidem 
^^crrimc cvajcrint^c4tcrum libcros cum omnibus impedimentis 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 



u 



m 



NTTARI01LUM> &C. 195 

Quo autemfu^crcmus^ Limitcs Hungaride Si^ 
atrocitate nohis occlufi crant. Nullum aliud rejlahat 
nifi ad eos quorum frotcclicni ac patrocinio dediti 
quorum ex occafione , h<tc tam nefanda Cr atro^ 
itesvatichamur y a tjuihus etiam bcmgne rccepti CT 
habiti fumus. Licet autcm truculentas contrihu- 
orum manus evaferimus , non evafimus tamen acfr" 
orum odia infcllationes ^provtcr hoc folum quodnos 
cr^on poincriKt. Nos fro patrix defcrtcrihus , pro per- 
lih injamant , ncs ad c<£dem dcpofcunt , nos ptr urhis 
s c dioncm ter rcpctitam , petchant. QuJrum ohfidi-* 
:n c c duce dcpulfc cjfcnt, tcrtia nohis incidit priorihus dua^ 
h/^s m^ igravior^ ac aiuturnior , quippe expriorum duarum 
i>\fiiCi :itu , n:ulto maicribus viribus incepta , admim- 
'jtratiZ. os mifri profugi confumptis qujt nohifcum attule-- 
ramus opia c^^ejhite indics aggravcfccnte premehamur.Cr' 
vj ad^ lem dcvenichant. Has tantas tcnchras , tMtam cali^ 
vtem idvcntus Scre?iijjimx Celjitudinis tu^ jama dijjipavit , 
& lui i attulit , ac fpiritum rcddidit. 

Tan idicet orbis Chriftianus , aii Uiiitarii qui vel hoc 
ut dic incRmodo, in ifta Rcipublicx convcrfione , ad 
(in c< ervationem > citra pcrndix infamiam & patrix 
noxai ic geflerunt , vel cum popularibus contra Succos 
bellai !it , poflint faiva Majorum & Rcgum fidc , a Jibcr- 
atc i acc pubhca cxcludi. Profccto , neminem qui rem 
arqua ice , citra religionis invidiam (qua immerito ur- 
gemi perpcnderitjhoc didurum eflc credo. Nam quod 
Thea iEuropa:i auclor , homo rcrum Foionicarum igna- 
rus , • felsa rclationc dcceptus , lcnbit ^ nos in coUoquio 
illol )runicnfi Charitativo > primum quidem Reforma- 
tic .ic :ere vokuffc , fed tanquam cos qui non numeremur 
inrcr fidentts in rcligionc Chriftiana & non includamur 
Conf ieratione Regnija Rcformatis turpitcr efle rejedlos, 
(cuin mcn ifti pro termino illo non comparuerint) poftea 
vero eodcm termino Auguftanam Confeflionem profes- 
fbs c j non moramur, Quippe omnes quibus veritas 
& ar< tas cordi cft , tam fatentur qiiam fciunt , rem (c 
alitec anc habcre , & aliter id tempons adam cfle > nos- 
quci tram Unitariam Confcflionem (quas ctiam Anno 
1 6^1 pis vulgata jam erat , confcripta jum fymboli Apo 
ftolM vticulgs :)apcrt« profeflbs eflc, mVBk EpiTcopo 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courfesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



V 1 N p I C t AB 



Samogitir. Colloqiiii lUius Pra:/Ide,& tota illi afliaentium 
corona, & Rcgem ipfum ciim nos in primo Lerninio Anno 
i^44comparuiireinCclligeret, pro fcciindo Anno. 4« ter- 
ininp,non uc anteaomnes Diflidentes ab Ecclefia Romana 
fed folos Auguftana: & Refbrmata: ConfeflTioms focios in- 
vitafl^e. Qiun imo idem Rex , in Hteris ad Daiitiibnos 
ante fccundum terminum datis, apertius mentemfiam ex- 
ponit,lcad oolloc|uium illud invitare eos tantum in reliaione 
Chriftiaua Dilfidentes , cjui fan^flam Trinitatcm profitc- 
antur : palam flgnificans nos qiiidem ctiam Diflldentes in 
Ciinftiana rcliorionc elle , led acl hoc colloquium non invi- 
tari , haud dubic ex fjMritualium conlilio , qui nos in fidci 
articulis , nullis Conciliis , nullis Patribus , fcd folis SS. 
/cripturis , niti intelligunt : ex qiiibus & ipfimet multos 
fidoi articulos,qui iplis hint cum Auguftanis & Reformatis 
communes , & hunc ipfum dc landla Trmitate , prout ab 
ipfls creditur , articuJum probari non pofle exiftimant. 
Qur cum ita fe habeant , 8c impudcnti illi calumniatori , 
mii di£li Theatri audori , credulo illulit , ita & imprudenti 
fcriptori, nullumrclponfumdebemus. Titio enim in flu- 
vium conjectusfer fe cxtin^uitur. Ac proinde quivis qui de 
rebus a^quum ferre velit judicium , facile videt, fecundum 
sequitatera, & rationcm, & focderis Majorum noftrorum, 
& Rcgii jiuamenti mcncem ; Unitarios illo foedcrc publico 
comprehcndi , & communibus non cantum juribus , fed 
& bcncficiis dignitatum & officiorum gaudere debere , fi 
fidei & a^quitatis ac meritorum , nec non iibertatis & quietis 
acfalutis publiccC ratio habcatur:atque in ultimahaccc patriaj 
uofbrx mutatione,modo decenti&convcnienti fc geflille,nec 
ulla perfidia vei aiicujus infamia: macula,ad(pergi pofl^e. Nc 
igitur ampiius molevoli prodeant , cum fuis exceptionibus 
& criminationibus , qux profedo uti m fe iiint futiics , ita 
nec iilis ipfis , nec Regibus , (quorum conicientia: innixa 
hujus foederis fides nunquam impune violari potcftjncc pa- 
tria: uciies,quos ideo vei profani I^occa; dido monicosvelim, 
~ yieu rumpite facdera pacis 

Neuregnis pojlfertc fdem — ' 
ob cujus violacionem publicam , incegra regna tti cxtre- 
fliam adducuiitur ruiuam & mcerituni. 



J I N I S. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reprocluced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

300 H 4
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Bibliotheca anti-trinitariorum, sive catalogus scriptorum, & succincta narratio de vita eorum auctorum, qui ... vulgo receptum dogma de tribus in unico Deo per omnia æqualibus personis vel impugnarunt, vel docuerunt ... Opus posthumum Christophori Chr. Sandii .."

See other formats
